Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі неміс армиясының бөлімі

'''Panzergrenadier Division "[[Greater Germanic Reich", сондай-ақ көбінесе Großdeutschland немесе Großdeutschland Division деп аталатын, Екінші дүниежүзілік соғыста Шығыс майданында шайқасқан неміс армиясының (Heer) элиталық жауынгерлік бөлімі болды. 1921 жылы құрылған, ол Берлин қарулы полкі (Wachregiment Berlin) деп аталды және салтанатты күзет бөлімі ретінде қызмет етті. 1939 жылға қарай Германияның біріккен қарулы күштерінің полкіне дейін өсті. Кейіннен полк кеңейтіліп, 1942 жылы Infanterie Division Großdeutschland деп, ал 1943 жылдың мамыр айында Panzergrenadier Division Großdeutschland деп аталды. 1944 жылдың қарашасында дивизия Panzergrenadier дивизиясы мәртебесін сақтап қалғанда, оның бірнеше бағынышты бөлімшелері дивизия мәртебесіне дейін кеңейтілді, ал дивизиялардың барлық тобы Panzerkorps Großdeutschland ретінде қайта ұйымдастырылды.

1939-1942 жылдар

Гросгерман пехоталық полкі 1939 жылғы 14 маусымда құрылды. Полк 1940 жылы Францияда әрекетке түсті және 1941 жылғы сәуірде Югославияға жасалған шабуылға қатысты. Ол "Барбаросса" операциясының бастапқы кезеңдерінде 2-панцерлік топқа қосылды және 1941 жылдың соңында Мәскеу шайқасында дерлік жойылды. 1942 жылғы ақпан айының соңғы күні полк қалдықтары Нюрюппинден келген екі батальонмен толықтырылды және полк қайта құрылды. Кейін Орел қаласына көшірілді, ал 1942 жылғы 1 сәуірінде бұрынғы Гросгерман пехоталық полкі күшейтіліп, кеңейтіліп, Гросгерман пехоталық дивизиясы (mot.) (Grossdeutschland мотопехоталық дивизиясы) болып қайта ұйымдастырылды, мұнда Германиядан келген жаңа әскерлер пайдаланылды. Дивизия 1942 жылғы жазғы стратегиялық шабуыл операциясы Fall Blau кезінде, Вермахттың Оңтүстік Ресейдегі әскерлерінің бастапқы кезеңдерінде XXXXVIII танк корпусына қарасты болды. 1942 жылғы қараша айының соңынан желтоқсан айының ортасына дейін өткен "Уран" және "Марс" операциялары сияқты бірлескен қысқы шабуылдар кезінде дивизия Ржев маңында шайқасты, нәтижесінде жауынгерлік қабілетін жоғалтты. 1942 жылғы 18 қарашаға дейін дивизияда тек 7 Panzer II, 1 Panzer III, 19 Panzer IV және 3 Sd.Kfz. 265 танк-басшылық көлігі іске қосылған күйде болды. 1943 жылғы қаңтар-ақпан айларында Гросгерман және XXXXVIII танк корпусы, сондай-ақ II СС танк корпусы Харьковтың үшінші шайқасына қатысты. Дивизияда 5 Panzer II, 20 Panzer III, 85 Panzer IV, 9 Tiger I, 2 Panzerbefehlswagen және 26 Flammpanzer III болды. Дивизия осы шайқастар кезінде 1. СС дивизиясы "Лейбштандарте СС Адольф Гитлер", 2. СС дивизиясы "Das Reich" және 3. СС дивизиясы "Totenkopf" бірлестіктерімен бірге шайқасты. Осы кезде дивизияның жалғыз жойылған техникасы 1 Panzer III, 12 Panzer IV және 1 Tiger I құрады. Харьковты басып алғаннан кейін Гросгерман қайтадан кері тартылып, жаңадан жабдықталды. 1943 жылғы 19 мамырда бронетранспортерлер мен "Тигрлерді" қосып, дивизия Panzergrenadier Division Großdeutschland (Grossdeutschland бронепехоталық дивизиясы) деп қайта аталды, бірақ іс жүзінде оның құрамында толық құралымды танк дивизиясынан гөрі көбірек бронетехника болды.

1943-1945 жылдар

Жаңадан қайта жабдықталған дивизия Төртінші танк армиясы құрамындағы XXXXVIII танк корпусына бағынышты болды және Курск шайқасына қатысты. Құрылу кезеңінде екі батальондық бригада жаңа "Пантера" танктерімен жабдықталды, бірақ олар техникалық проблемаларға тап болды, майданға жеткенге дейін қозғалтқыштардың өртенуі мен механикалық бұзылулармен күресті. Дивизияда 4 "Panzer II", 23 "Panzer III", 68 "Panzer IV", 15 "Tiger I", 8 басқару танкысы және 14 "Flammpanzer III" танкысы болды. 7 шілдеге қарай дивизияның 300 танкысының тек 80-і ғана жауынгерлік қабілеттілікке ие болды. Курск шабуылы тоқтатылғаннан кейін дивизия Армиялар тобының орталық бөлігіне қайта орналастырылып, жылдам әрекет ететін резервтік күш ретіндегі қызметін жалғастырды. "Tiger I" танк ротасы батальонға дейін кеңейтіліп, "Panzer полкінің III батальоны" аталды. "Гроссдойчланд" дивизиясы тамыздың соңында XLVIII танк корпусына қайтарудан бұрын, Карачев маңында ауыр шайқастарға қатысты. 1943 жылдың қалған бөлігінде "Гроссдойчланд" Украина арқылы шегінді, ал 1944 жылы Румынияға дейін қайта шегінді, онда Таргу Фрумос шайқасының бірінші кезеңіне қатысты. 1944 жылдың 31 мамырына қарай дивизияда 14 "Panzer IV", 90 "Panther" және 40 "Tiger I" танкысы болды. Тамыз айының басында дивизия Оңтүстік Украина армия тобынан Шығыс Пруссияға ауыстырылды. Келесі айларда "Гроссдойчланд" Шығыс Пруссияда, соның ішінде Вилковишкенге қарсы шабуылда және Балтық елдерінде ауыр шайқастарға қатысты, адам және техника жағынан ауыр шығындарға ұшырады. Дивизия Мемель көпірбасындағы шайқастар кезінде толығымен жойылуға айналды. 1944 жылдың қарашасында дивизия және бірнеше қосымша бөлімдер "Panzerkorps Großdeutschland" деп қайта аталды. 1945 жылдың наурызына қарай "Гроссдойчланд" танк-гренадерлік дивизиясы Мемель шайқасынан кейін шамамен 4000 адамға дейін азайды. 1945 жылдың 15 наурызына дейін дивизияда 1 "StuG III", 1 "Panzer IV", 5 "Panther" және 6 "Tiger I" танкысы болды. 1945 жылдың 25 сәуірінде дивизия Пилау маңындағы шайқастарда ауыр шайқасқа түсті. Дивизияның 800 әскери қызметкері Балтық теңізі арқылы паромдармен эвакуацияланып, 9 мамырда Шлезвиг-Гольштейндегі британдық күштерге берілді. Қалғандары Пилаудағы шайқастар кезінде қаза тапты немесе тұтқынға алынды, ал 9 мамырда Висла түйіспесінде совет күштеріне берілді.

Соғыс қылмыстары

Франциядағы науқан кезінде "Гроссдойчланд" полкіне түскен француз армиясының жүздеген қара африкалық сарбаздары нәсілдік себептермен өлтірілді. "Гроссдойчланд" әскерлері тұтқынға алынған қара нәсілділерді олардың нәсіліне байланысты өлтірді, оларды ақ нәсілді сарбаздардан бөліп, кейін оларды жазалауға лайық деп есептеді. Мысалы, 1940 жылдың 10 маусымында "Гроссдойчланд" полкі Еркинвиллер ауданында кем дегенде 150 қара нәсілді тұтқын сарбазды бөліп, өлтірді. 1940 жылдың 19 және 20 маусымында полк сарбаздары Шасселе ауданында тұтқынға алынған қара нәсілділерді жаппай қырғынға ұшыратты. Осы оқиғада полк, "SS 3-ші SS Panzer Division Totenkopf" дивизиясымен бірлесіп, нәсілдік себептермен шамамен 100 қара нәсілді сарбазды өлтірді.