Кіріспе
Пасха аралындағы жанартау кратері Рано Рараку – Чилидегі Пасха аралындағы Рапа Нуи ұлттық паркіндегі Тереваканың төменгі беткейлерінде орналасқан, біріккен жанартау күлінен, яғни туфтан құралған жанартау кратері. Шамамен 500 жыл бойы, 18-ші ғасырдың басына дейін бұл орын тас қазбасы болды және аралдағы белгілі монолиттік мүсіндердің (моаи) 95%-ы осыдан қашалған. Рано Рараку – моаи дизайнының тілі мен технологиялық жаңалықтарды көрнекті бейнелейтін жазба, мұнда 887 моаи сақталған. Рано Рараку Рапа Нуи ұлттық паркінің – ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енген – бөлігі болып табылады және парктің жеті бөлімінің бірі оның атымен аталады.
Rano Raraku is a volcanic crater formed of consolidated volcanic ash, or tuff, and located on the lower slopes of Terevaka in the Rapa Nui National Park on Easter Island in Chile. It was a quarry for about 500 years until the early eighteenth century, and supplied the stone from which about 95% of the island's known monolithic sculptures (moai) were carved. Rano Raraku is a visual record of moai design vocabulary and technological innovation, where 887 moai remain. Rano Raraku is in the World Heritage Site of Rapa Nui National Park and gives its name to one of the seven sections of the park.
Сипаттама
Рано Рараку кратерінің қабырғалары солтүстік және солтүстік-батыс жағынан басқа, биік және тік. Сол жақтарда олар әлдеқайда төмен және көлбеу. Ішкі бөлігінде аралдың үш тұщы сулы кратер көлінің бірі орналасқан, ол нга'ату немесе тотора қамысымен шеңберленген. Бұл өсімдіктер бұрын Оңтүстік Америкамен байланысқа дәлел деп есептелген, бірақ қазір олар аралда кем дегенде 30 000 жылдан бері өсіп келе жатқаны және Рапа Нуи халқы оларды шатыр жасауға және жүзуге көмектесу үшін пайдаланғаны белгілі.
Кариердегі толық емес моаи
Карейдегі аяқталмаған мүсіндер олардың көп саны үшін, сыртқы кратер қабырғасындағы кейбіреулеріне жетудің қиындығы үшін және ең ірісінің өлшемі үшін таңғажайып. Оның биіктігі 21,6 метр (71 фут) – бұл ең үлкен аяқталған моаиден шамамен екі есе жоғары, ал салмағы 270 тоннаға жуық, тасымалданатын моаилердің салмағынан әлдеқайда ауыр. Кейбір аяқталмаған моаилардың мүсіншілер материалдың ішінде өте қатты тау жынысын кездестіргеннен кейін тасталып қалған болуы мүмкін. Ал кейбіреулері тікелей тасқа қашалған мүсіндер болуы мүмкін, оларды бөліп шығару жоспарланбаған.
Рану Раракудағы тұрып тұрған моаи
Қазбаның сыртында бірнеше моаи бар, олардың кейбіреулері қазбадан шыққан қалдықтарға дейін иықтарына дейін ішінара көмілген. Оларды ерекшелейтіні – олардың көздері ойылмаған, бастарына пукао тағылмаған және аралдағы азаматтық соғыстарда құлатылмаған. Осы соңғы себептің арқасында олар аралдың ең әйгілі суреттерін құрады.
Түкүтури
Тукутури – ерекше моаи. Оның сақалы және тізе бүгіп отырған қалыпы оны стандартты моаилардан ерекшелейді. Бұл мүсіннің ерекше қалыпы Пасха аралында кеңінен белгілі және туку-тури немесе жай ғана туку деп аталады. Бұл қалып риу деп аталатын мерекелерде хорға қатысқан ерлер мен әйелдер қолданған, оны туку риу деп білген. Әншілерде де денені сәл артқа еңкею, басты көтеру және текелі шаш сияқты ерекшеліктер болған, осылардың бәрі мүсінде де көрінеді. Тукутури, мүмкін, Тангата ману культімен байланысты болуы мүмкін, сонда ол жасалған соңғы моаилардың бірі болар еді. Бұл мүсін риу әншісін бейнелейді және классикалық моаилар жасау тоқтағаннан кейін жасалған болуы ықтимал.