Жаңа Зеландияның Окленд аралдары: географиясы, аралдар тізімі (Адамс, Эндерби, т.б.), геологиясы және орналасуы туралы толық ақпарат. Жаңа Зеландия аралдары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландиядағы жанартау архипелагы
Volcanic archipelago in New Zealand
Окленд аралдары (маори тілінде: Motu Maha "Көптеген аралдар" немесе Maungahuka "Қарлы таулар") – Жаңа Зеландияның архипелагы, Оңтүстік аралдың оңтүстігінде жатыр. Басты Окленд аралы, , Адамс аралы, Эндерби аралы, Көңіл көншітпейтін арал, Юинг аралы, Роза аралы, Дундас аралы және Грин аралымен қоршалған, олардың жалпы ауданы .
The Auckland Islands (Māori: Motu Maha "Many islands" or Maungahuka "Snowy mountains") are an archipelago of New Zealand, lying south of the South Island. The main Auckland Island, occupying , is surrounded by smaller Adams Island, Enderby Island, Disappointment Island, Ewing Island, Rose Island, Dundas Island, and Green Island, with a combined area of .
География
Окленд аралдары Стюарт аралынан оңтүстікке қарай және Оңтүстік аралдың Блафф портынан 50° 30' және 50° 55' оңтүстік ендігі және 165° 50' және 166° 20' шығыс бойы аралығында орналасқан.
The Auckland Islands lie south of Stewart Island, and from the South Island port of Bluff, between the latitudes 50° 30' and 50° 55' S and longitudes 165° 50' and 166° 20' E.
Олар Окленд аралын, Адамс аралын, Эндерби аралын, Көңілі толмаған аралын, Юинг аралын, Роуз аралын, Дундас аралын және Грин аралын қамтиды, олардың жалпы ауданы шамамен алғанда... Аралдар бір-біріне жақын орналасқан, тар бұғаздармен бөлінген, және жағалауы тік жарлы, көптеген терең шығанақтары бар. Мұнда Карнли гаванінің тар бұғазы (кейбір карталарда Адамс бұғазы) негізгі аралды үшбұрыш тәрізді Адамс аралынан бөліп тұрады. Олар 15–25 миллион жыл бұрынғы ежелгі жанартаулық тау жыныстарының үстінде, сондай-ақ кейбір ежелгі граниттер мен 100 миллион жыл бұрынғы қазбалы қалдықтары бар шөгінді тау жыныстарынан тұрады.
They include Auckland Island, Adams Island, Enderby Island, Disappointment Island, Ewing Island, Rose Island, Dundas Island, and Green Island, with a combined area of The islands are close to each other, separated by narrow channels, and the coastline is rugged, with numerous deep inlets. Here, the narrow channel of Carnley Harbour (the Adams Straits on some maps) separates the main island from the roughly triangular Adams Island , These rest on older volcanic rocks 15–25 million years old with some older granites and fossil bearing sedimentary rocks from around 100 million years ago.
Аралдар
Келесі кестеде Жаңа Зеландияның жер туралы ақпараттарына сәйкес аталатын аралдар тізімделген. Орналасқан жері Аумағы (га) Окленд аралы 45 916,6 Адамс аралы 9 695,8 Эндерби аралы 695,9 Көңіл көшірмейтін арал 289,5 Роза аралы 80,2 Юинг аралы 58,3 Океан аралы 11,9 Жеке тас 7,5 Адамс тастары 7,5 Маскалы арал 5,7 Сегіздік арал 5,3 Бағана тастары 5,2 Дундас аралы 4,9 Қант нан тастары 4,8 Монументальді арал 4,3 Фонар тастары 3,9 Жасыл арал 3,0 Компадре тасы 2,8 Француз аралы 1,9 Бес әпке тастары 1,9 Юль аралы 1,6 Жұма аралы 1,6 Пинакл тастары 1,5 Бағана тасы 1,2 Бланш тасы 1,0 Амстердам тасы 0,8 Шағатай тасы 0,5 Бал арасы 0,4 Маяк тасы 0,3 Дэвис аралы 0,1 Арчер тасы 0,1 Барлығы 56 816,1
The following table includes named islands according to Land Information New Zealand. Location Area (ha) Auckland Island 45,916.6 Adams Island 9,695.8 Enderby Island 695.9 Disappointment Island 289.5 Rose Island 80.2 Ewing Island 58.3 Ocean Island 11.9 Detached Rock 7.5 Adams Rocks 7.5 Masked Island 5.7 Figure of Eight Island 5.3 Column Rocks 5.2 Dundas Island 4.9 Sugar Loaf Rocks 4.8 Monumental Island 4.3 Lantern Rocks 3.9 Green Island 3.0 Compadre Rock 2.8 Frenchs Island 1.9 Five Sisters Rocks 1.9 Yule Island 1.6 Friday Island 1.6 Pinnacle Rocks 1.5 Pillar Rock 1.2 Blanche Rock 1.0 Amherst Rock 0.8 Shag Rock 0.5 Beehive Rock 0.4 Beacon Rock 0.3 Davis Island 0.1 Archer Rock 0.1 Total 56,816.1
Климат
Порт-Росс субполярлық мұхиттық климатқа ие (Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша Cfc). Көптеген басқа субполярлық мұхиттық климаттар сияқты, Порт-Росс, жалпы Окленд аралдарымен бірге, дерлік тұрақты бұлтты ауа-райымен және тым ыстық немесе тым суық болмайтын жағдаймен сипатталады. Бұл өте жұмсақ қыста теңіздің әсерінен пайда болатын тундралық климатқа жақын. Порт-Росс климаттық деректері (1941–1945)
Ай: қаңтар, ақпан, наурыз, сәуір, мамыр, маусым, шілде, тамыз, қыркүйек, қазан, қараша, желтоқсан. Жылдық орташа теңіз температурасы °C (°F): 10.4 (50.8), 10.5 (51.0), 10.2 (50.5), 9.6 (49.3), 8.5 (47.4), 7.8 (46.1), 7.6 (45.7), 7.2 (45.1), 7.7 (46.0), 8.2 (46.8), 8.8 (47.9), 9.5 (49.2), 8.8 (47.9).
Port Ross features a subpolar oceanic climate (Cfc according to the Köppen climate classification system). Like many other Subpolar oceanic climates, Port Ross, along with the Auckland Islands in general, are characterised by the near constant overcast weather and never being too hot or too cold. This borders on an extremely mild wintered, maritime influenced tundra climate. Climate data for Port Ross (1941–1945)MonthJanFebMarAprMayJunJulAugSepOctNovDecYearAverage sea temperature °C (°F)10.4(50.8)10.5(51.0)10.2(50.5)9.6(49.3)8.5(47.4)7.8(46.1)7.6(45.7)7.2(45.1)7.7(46.0)8.2(46.8)8.8(47.9)9.5(49.2)8.8(47.9)
Карнли гавані де субполярлық мұхиттық климатқа ие (Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша Cfc), бірақ ол Порт-Росстағы сипаттамаларды күшейтеді, себебі ол әлдеқайда ылғалды және теңіздің орташалау әсеріне көбірек ұшырайды. Окленд аралдарында жыл бойы тұрақты салқын және ылғалды ауа-райы бағаналанады, қыс тым суық немесе жаз тым ыстық болмайды. Климат Фарер аралдары мен Алеут аралдарындағы климатқа ең ұқсас.
Carnley Harbour also features a subpolar oceanic climate (Cfc according to the Köppen climate classification system), though it exaggerates the features shown in Port Ross, as it is much wetter and a lot more affected by ocean moderation. The Auckland Islands have a fairly constant cool and wet weather year round, with neither winter being excessively cold nor summer excessively hot. The climate is most similar to that seen in the Faroe Islands and Aleutian Islands.
Анықтама және ерте пайдалану
Полинезиялық теңізшілер алғаш рет Окленд аралдарын ашқандығына куәліктер бар. Археологтар Эндерби аралында полинезиялықтардың қоныстану іздерін тапты, олар шамамен 13 ғасырға дейін сонатын болуы мүмкін. Бұл полинезиялықтардың қазізге дейін белгілі ең оңтүстікке орналасқан қонысы. 1806 жылы кит аулаушы "Оушен" кемесі аралдарды адамсыз деп тапты. Капитан Абрахам Бристоу 1806 жылғы 18 тамызда оларды әкесінің досы Уильям Иденнің құрметіне "Лорд Окленд" деп атады. Бристоу Эндерби аралының атын алған Самуэль Эндерби деген кәсіпкердің жұмысында болды. Келесі жылы Бристоу "Сара" кемесімен қайта оралып, архипелагты Ұлыбританияға қаратуды талап етті. 1839 және 1840 жылдары Дюмонт Д’Урвиль мен Джеймс Кларк Росс сапарлады. Кит және түлен аулаушылар уақытша базалар құрып, аралдарды ашқаннан кейінгі жылдары Тынық мұхитындағы маңызды түлен аулау орындарының біріне айналдырды. Түлен аулау кезеңінен қалған ескерткіштерге жазулар, үйлердің қираған қалдықтары және қабірлер жатады.
Evidence exists that Polynesian voyagers first discovered the Auckland Islands. Traces of Polynesian settlement, possibly dating to the 13th century, have been found by archaeologists on Enderby Island. This is the most southerly settlement by Polynesians yet known. The whaler Ocean discovered the islands in 1806, finding them uninhabited. Captain Abraham Bristow named them "Lord Auckland's" on 18 August 1806 in honour of his father's friend William Eden, 1st Baron Auckland (whose son the Earl of Auckland would be namesake of New Zealand's largest city). Bristow worked for the businessman Samuel Enderby, the namesake of Enderby Island. The following year Bristow returned on Sarah to claim the archipelago for Britain. The explorers Dumont D'Urville and James Clark Ross visited in 1839 and in 1840 respectively. Whalers and sealers set up temporary bases, the islands becoming one of the principal sealing stations in the Pacific in the years immediately after their discovery. Relics of the sealing period include inscriptions, the remains of huts, and graves.
Елді мекен
Қазірде аралдарда адам тұрмайды, бірақ 19 ғасырдың ортасында аралдарда табыссыз қоныстану әрекеттері болған. 1842 жылы 70 маори және олардың Чатем аралдарынан әкелген Мориори құлдары архипелагқа көшіп келді, тері өндіру және зығыр өсіру арқасында шамамен 20 жылдай өмір сүрді. Сэмюэл Эндербидің немересі Чарльз Эндерби 1846 жылы ауыл шаруашылығы мен кит аулауға негізделген қоғам құруды ұсынды. Бұл қоныс 1849 жылы Порт-Росс портында құрылып, Хардвикке деп аталды, бірақ ол екі жарым жыл ғана сақталды. Маори және Мориори қоныстары 1866 жылға дейін жалғасты, содан кейін маорилердің көпшілігі және Мориорилердің бір бөлігі Чатем аралдарына қайтып оралды; алайда, Мориорилердің көпшілігі Ракиураға қоныстанды, олардың кейбір ұрпақтары бүгінге дейін сол жерде тұрып жатыр. Окленд аралдары 1842 жылғы сәуірдегі патенттік хаттарға сәйкес, Жаңа Зеландияның оңтүстік шекарасын 53° оңтүстік ендігінде белгілеген Жаңа Зеландия колониясының бір бөлігі болды, бірақ 1846 жылғы Жаңа Зеландия Конституциялық заңы оларды алып тастады, ол оңтүстік шекараны 47° 10' оңтүстік ендігінде белгіледі; алайда, 1863 жылғы Жаңа Зеландия шекарасы туралы заңмен, Вестминстердегі Императорлық Парламент актісі арқылы колония шекарасы қайта кеңейтілді.
Now uninhabited, the islands saw unsuccessful settlements in the mid 19th century. In 1842, a small party of 70 Māori and their Moriori slaves from the Chatham Islands migrated to the archipelago, surviving for about 20 years or so on sealing and flax growing. Samuel Enderby's grandson, Charles Enderby, proposed a community based on agriculture and whaling in 1846. This settlement, established at Port Ross in 1849 and named Hardwicke, lasted only two and a half years. Māori and Moriori settlement continued until 1866, when most of the Māori and some of the Moriori returned to the Chatham Islands; however, most of the Moriori settled on Rakiura, where some of their descendants continue to live today. The Auckland Islands were part of the Colony of New Zealand under the Letters Patent of April 1842, which fixed the southern boundary of New Zealand at 53° south, but they were then excluded by the New Zealand Constitution Act 1846, which defined the southern boundary at 47° 10' south; however, they were again included by the New Zealand Boundaries Act of 1863, an act of the Imperial Parliament at Westminster that extended the boundaries of the colony once more.
Кеме апаттары
Томас Масгрейв басқарған «Графтон» кемесі 1864 жылы Карнли гаваньында қирады. Мадлен Фергюсон Алленнің өзінің арғы атасы Роберт Холдинг туралы және Шотландияның «Инверколд» желкенді кемесінің апатқа ұшырағаны туралы баяны, сол 1864 жылы бірнеше айдан кейін Окленд аралдарында болған оқиға, «Графтон» оқиғасына қарама-қарсы қойылады. Франсуа Эдуард Рейнал «Рифте қирады» деген кітап жазды. 1866 жылы Жаңа Зеландияның ең танымал кеме апаттарының бірі – «Генерал Грант» кемесі Батыс жағалауда сүңгіп кетті. Он аман қалған адам Окленд аралында 18 ай бойы құтқаруды күтті. Оның жүгін, алтын-көмісті де құтқаруға бірнеше рет әрекет жасалды, бірақ нәтиже болмады. Аралдар маңында кеме апаттары болу мүмкіндігіне байланысты, 1868 жылы кемеден құтылғандарға арналған авариялық қоймалар құру туралы ұсыныстар туды. Жаңа Зеландия билігі 1887 жылдан бастап Порт-Росс, Норман-Инлет және Карнли-Харборда үш мұндай қойма құрып, оларды күтіп келді. Олар сонымен қатар қосымша жабдықтарды, оның ішінде деполарға жетуге көмектесетін қайықтарды және 40 саусақ бағананы (ішінде азық-түлік аз мөлшерде болған) аралдардың төңірегіне тығып қойды. 1907 жылы тағы бір теңіз трагедиясы орын алды, «Дундональд» кемесі мен оның 12 экипаж мүшесі Жоғалған Үміт аралының жанында жоғалып кетті. 15 аман қалған адам Окленд аралындағы қоймадағы азық-түлікпен күн көріп өтті. 2019 жылы үш жолаушысы бар тікұшақ Ендерби аралының жанында мұхитқа құлады, олар балық аулау траулеріндегі ауру адамды көтеруге бара жатқан еді. Үш жолаушы да апаттан аман қалды және келесі күні жеңіл жарақаттармен табылған. Құтқару операциясын Ричард Хейс басқарды.
The Grafton, captained by Thomas Musgrave, was wrecked in Carnley Harbour in 1864. Madelene Ferguson Allen's narrative about her great grandfather, Robert Holding, and the wreck of the Scottish sailing ship Invercauld, wrecked in the Auckland Islands a few months later in 1864, counterpoints the Grafton story. François Édouard Raynal wrote Wrecked on a Reef. In 1866, one of New Zealand's most famous shipwrecks, that of the General Grant, occurred on the western coast. Ten survivors waited for rescue on Auckland Island for 18 months. Several attempts have failed to salvage its cargo, allegedly including bullion. Because of the probability of wrecks around the islands, calls arose for the establishment of emergency depots for castaways in 1868. The New Zealand authorities established and maintained three such depots, at Port Ross, Norman Inlet and Carnley Harbour from 1887. They also cached additional supplies, including boats (to help reach the depots) and 40 finger posts (which had smaller amounts of supplies), around the islands. A further maritime tragedy occurred in 1907, with the loss of the Dundonald and 12 of her crew, off Disappointment Island. The 15 survivors lived off the supplies in the Auckland Island depot. In 2019, a helicopter with three passengers crashed into the ocean near Enderby Island, when they were en route to uplift an ill man on a fishing trawler. The three passengers survived the crash, and were found the next day with only minor injuries. The rescue effort was led by Richard Hayes.