Мысыр фараоны: Нехо II (б.з.д. 610-595 жж.) туралы ақпарат. Саис қаласынан билеген, құрылыс жобаларымен және Африканы айналып келген теңіз саяхатымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Египет перғауыны
Egyptian pharaoh
Нехо II (кейде Nekau, Neku, Nechoh, немесе Nikuu; грекше: Νεκώς Β’) Египеттің Саистен билік еткен 26-шы династиясының (б.з.д. 610–595) патшасы болды. Нехо өзінің патшалығында көптеген құрылыс жобаларын жүзеге асырды. Грек тарихшысы Геродоттың айтуынша, Нехо II билік құрған кезінде финикиялықтардан құралған экспедицияны жіберді. Бұл экспедиция үш жылдың ішінде Қызыл теңізден Африка айналып, Гибралтар бұғазына жетіп, қайта Египетке оралды. Оның ұлы Псамметих II таққа отырғаннан кейін Нехоның есімін ескерткіштерден алып тастаған болуы мүмкін. Нехо Жаңа Ассирия империясының, Жаңа Бабыл империясының және Яһуда патшалығының тарихында маңызды рөл атқарды. Нехо II, шамасы, 2 Патшалар, 2 Жылнамалар және Еремия кітабында есімдері айтылған Нехо перғауын болған. Нехоның екінші жорығының мақсаты Азияны жаулап алу, Жаңа Бабыл империясының батысқа қарай жылжуын тоқтату және Евфрат арқылы өтетін сауда жолын кесу болды. Алайда, египеттіктер күтпеген бабылдықтардың шабуылына ұшырап, Сириядан қуылып шығарылды. Египтолог Дональд Б. Редфорд былай деп атап өтті: "Нехо II – бастауынан-ақ белсенділік танытқан, тіпті замандастарынан да көрегендікпен ерекшеленген адам еді, бірақ та оның талпыныстары сәтсіздікке ұшырады."
Necho II (sometimes Nekau, Neku, Nechoh, or Nikuu; Greek: Νεκώς Β'; ) of Egypt was a king of the 26th Dynasty (610–595 BC), which ruled from Sais. Necho undertook a number of construction projects across his kingdom. In his reign, according to the Greek historian Herodotus, Necho II sent out an expedition of Phoenicians, which in three years sailed from the Red Sea around Africa to the Strait of Gibraltar and back to Egypt. His son, Psammetichus II, upon succession may have removed Necho's name from monuments. Necho played a significant role in the histories of the Neo Assyrian Empire, the Neo Babylonian Empire and the Kingdom of Judah. Necho II is most likely the pharaoh Neco who was mentioned in 2 Kings, 2 Chronicles, and Jeremiah of the Bible. The aim of the second of Necho's campaigns was Asiatic conquest, to contain the westward advance of the Neo Babylonian Empire, and cut off its trade route across the Euphrates. However, the Egyptians were defeated by the unexpected attack of the Babylonians and were eventually expelled from Syria. The Egyptologist Donald B. Redford observed that Necho II was "a man of action from the start, and endowed with an imagination perhaps beyond that of his contemporaries, [who] had the misfortune to foster the impression of being a failure."
Ұрпағы және ерте өмір
Нехо II – Псаметих I-нің Ұлы патша әйелі Мехтенвескеттен туған ұлы болды. Оның преномені немесе патшалық аты Вахем Иб Ре – «Ре құдайдың қалауын орындаушы» деген мағынаны білдіреді. Нехо таққа отырғаннан кейін, Киммерийліктер мен скифтердің шабуылдарынан туған қаосқа тап болды. Олар ғана емес, Евфрат өзенінің батысындағы Азияны да қиратты, сонымен қатар вавилондықтарға Ассирия империясын жоюға көмектесті. Бұрынғы құдіретті империя енді тек Харанда бекінген, Ашшур-убалит II атты генералдың басқаруындағы әскерлерге, шенеуніктерге және ақсүйектерге дейін кеміп қалды. Нехо патша таққа отырғаннан кейін дереу осы қалдыққа көмектесуге тырысты, бірақ жіберген әскері жеткіліксіз болды. Сондықтан біріккен әскерлер Евфрат өзенінен батысқа қарай шегінуге мәжбүр болды.
Necho II was the son of Psammetichus I by his Great Royal Wife Mehtenweskhet. His prenomen or royal name Wahem Ib Re means "Carrying out [the] Heart (i. e., Wish) [of] Re." Upon his ascension, Necho was faced with the chaos created by the raids of the Cimmerians and the Scythians, who had not only ravaged Asia west of the Euphrates, but had also helped the Babylonians shatter the Assyrian Empire. That once mighty empire was now reduced to the troops, officials, and nobles who had gathered around a general holding out at Harran, who had taken the throne name of Ashur uballit II. Necho attempted to assist this remnant immediately upon his coronation, but the force he sent proved to be too small, and the combined armies were forced to retreat west across the Euphrates.
Екінші науқан
Бабыл патшасы Сириядағы билігін қайта орнатуды жоспарлап отырды. 609 ж.б.д., Набополасар патша Кумухты басып алды, бұл египет әскерін бөліп тастады, ол кезде Кархемиште орналасқан еді. Нехо келесі жылы төрт айлық қоршаудан кейін Кумухты қайтарып алып, вавилондық гарнизонды жазалап өлтірді. Набополасар Евфрат өзенінің жағасындағы Куруматиде тағы бір әскер жинады. Алайда, 605 ж.б.д. Набополасардың денсаулығы нашарлағандықтан Бабылға қайта оралуға мәжбүр болды. Жауап ретінде, 606 ж.б.д. египеттіктер бассыз қалған вавилондықтарға (сол кезде тәж мұрагері Навуходоносор басқарған болуы мүмкін) шабуыл жасады, олар өз позицияларынан қашқан жоқ. Осы сәтте, қартайған Набополасар әскер басшылығын ұлы Набуходоносор II-ге тапсырды, ол оларды 605 ж.б.д. Кархемисте египеттіктерге қарсы шешуші жеңіске жеткізді және қашқандарды Хаматқа дейін қуды. Нехоның Таяу Шығыста Жаңа Мемлекеттік кезеңде болғандай Мысыр империясын қайта жаңғырту арманы, Набуходоносор Евфраттан Мысыр бұғазына дейін (Еремия 46:2; 2 Патшалар 23:29) Яһудеяға дейін Мысыр территориясын басып алғанда құлатылды. Навуходоносор жаңа бағындырылған жерлерінде көп жылдар бойы бейбітшілік орнату науқандарында болғанмен, Нехо жоғалтқан территориясының ешқайсысын қайтарып ала алмады. Мысалы, Аскалон көтеріліске шыққанда, египеттіктер бірнеше рет көмек сұрап келгеніне қарамастан, көмек жібермеді және 601 ж.б.д. вавилондықтардың шекараға жасаған шабуылын күніне шыдады. Вавилондықтардың шабуылын тойтарыс берген кезде, Нехо жауды қуғанда Газаны басып алды. Нехо өзінің қалған жылдарында жаңа одақтастармен байланыс орнатуға көшті: карийліктермен, ал одан батысқа қарай гректермен.
The Babylonian king was planning on reasserting his power in Syria. In 609 BC, King Nabopolassar captured Kumukh, which cut off the Egyptian army, then based at Carchemish. Necho responded the following year by retaking Kumukh after a four month siege, and executed the Babylonian garrison. Nabopolassar gathered another army, which camped at Qurumati on the Euphrates. However, Nabopolassar's poor health forced him to return to Babylon in 605 BC. In response, in 606 BC the Egyptians attacked the leaderless Babylonians (probably then led by the crown prince Nebuchadrezzar) who fled their position. At this point, the aged Nabopolassar passed command of the army to his son Nebuchadnezzar II, who led them to a decisive victory over the Egyptians at Carchemish in 605 BC, and pursued the fleeing survivors to Hamath. Necho's dream of restoring the Egyptian Empire in the Middle East as had occurred under the New Kingdom was destroyed as Nebuchadnezzar conquered Egyptian territory from the Euphrates to the Brook of Egypt (Jeremiah 46:2; 2 Kings 23:29) down to Judea. Although Nebuchadnezzar spent many years in his new conquests on continuous pacification campaigns, Necho was unable to recover any significant part of his lost territories. For example, when Ashkalon rose in revolt, despite repeated pleas the Egyptians sent no help, and were barely able to repel a Babylonian attack on their eastern border in 601 BC. When he did repel the Babylonian attack, Necho managed to capture Gaza while pursuing the enemy. Necho turned his attention in his remaining years to forging relationships with new allies: the Carians, and further to the west, the Greeks.
Батыл жобалар
Нехо II Сирияға жасаған жорығының бір кезеңінде Нилдің Пелусия саласынан Қызыл теңізге дейін кеме жүзуге арналған канал қазуды бастады, бірақ оны аяқтамады. Нехо каналы – Суэц каналының ең алғашқы прототипі болды. Осы жаңа бастамамен байланысты Нехо Пэр Тему Теку деген жаңа қаланы құрды, ол "Текудің Атум үйі" деп аударылады. Бұл қала қазіргі Исмаилиядан батысқа қарай 15 шақырым жерде орналасқан Tell el Maskhuta деп аталады. Бұл су жолы Жерорта теңізі мен Үнді мұхиты арасындағы сауданы жеңілдету мақсатында салынды. Нехо гректердің Иониадан көшірілгендерін әскери флотқа қабылдап, Мысыр теңіз күштерін құрды. Бұл фараонның бұрын-соңды жасалмаған қадамы болды, себебі мысырлықтардың көпшілігі дәстүрлі түрде теңізге деген наразылық және қорқыныш сезімін ұстады. Нехо құрған флот Жерорта және Қызыл теңіздердің жағалауларында орналасқан болатын. Нехо II соғыс кемелерін, оның ішінде триремалардың болуы да күмәнді болды, жасады.
At some point during his Syrian campaign, Necho II initiated but never completed the ambitious project of cutting a navigable canal from the Pelusiac branch of the Nile to the Red Sea. Necho's Canal was the earliest precursor of the Suez Canal. It was in connection with a new activity that Necho founded a new city of Per Temu Tjeku which translates as 'The House of Atum of Tjeku' at the site now known as Tell el Maskhuta, about 15 km west of Ismailia. The waterway was intended to facilitate trade between the Mediterranean Sea and the Indian Ocean. Necho also formed an Egyptian navy by recruiting displaced Ionian Greeks. This was an unprecedented act by the pharaoh since most Egyptians had traditionally harboured an inherent distaste for and fear of the sea. The navy which Necho created operated along both the Mediterranean and Red Sea coasts. Necho II constructed warships, including questionably triremes.
Финикиялық экспедиция
Нехо б.з.д. 610 және 594 жылдар аралығында финикиялықтардың экспедициясын ұйымдастырды деген мәлімдеме бар, олар үш жылдың ішінде Қызыл теңізден Африканы айналып, Нилдің сағасына жеткен; бұл Мыс жолының алғашқы толық орындалуы болды. Геродоттың баяндамасы оған ауызша дәстүр арқылы жеткен, бірақ ол сенімді болуы мүмкін, себебі Геродот финикиялықтардың «Ливияның (Африка) оңтүстік жағынан батысқа қарай жүзгенде, күн олардың оң жағында болды» деген сөздеріне күмәнмен қарағанын айтқан – олардың солтүстігіне қарай (Тарихтар 4.42). Плиний Хано Африканы айналып өткенін хабарлаған, бұл Нехоның сапарымен қатар жүрген болуы мүмкін, ал Страбон, Полибий және Птолемей бұл сипаттамаға күмән келтірген. Сол кезде Африка мұхитпен қоршалғандығы кеңінен белгілі болған жоқ (Африканың оңтүстік бөлігі Азиямен байланысты деп есептелген). 1890 жылы жазған Ф. К. Х. Вендел мен Джеймс Байки сияқты Геродоттың пікірін қолдады. Египтолог А. Б. Ллойд 1977 жылы мысырлық фараон мұндай экспедицияға рұқсат беретінін, егер мақсаты Азияны бағындыру және ежелгі теңіз жолдары арқылы сауда жасау болмаса, күмәндандырды.
At some point between 610 and before 594 BC, Necho reputedly commissioned an expedition of Phoenicians, who it is said in three years sailed from the Red Sea around Africa back to the mouth of the Nile; and would thereby be the first completion of the Cape Route. Herodotus' account was handed down to him by oral tradition, but is seen as potentially credible because he stated with disbelief that the Phoenicians "as they sailed on a westerly course round the southern end of Libya (Africa), they had the sun on their right"—to northward of them (The Histories 4.42). Pliny reported that Hanno had circumnavigated Africa, which may have been a conflation with Necho's voyage, while Strabo, Polybius, and Ptolemy doubted the description; at the time it was not generally known that Africa was surrounded by an ocean (with the southern part of Africa being thought connected to Asia). F. C. H. Wendel, writing in 1890, concurred with Herodotus as did James Baikie. Egyptologist A. B. Lloyd disputed in 1977 that an Egyptian Pharaoh would authorize such an expedition, except for the reasons of Asiatic conquest and trade in the ancient maritime routes.
Өлім және мұрагерлік
Нехо II б.з.б. 595 жылы қайтыс болды, және оның ұлы Псамтик II Мысырдың келесі фараоны болды. Бірақ, Псамтик II белгісіз себептермен әкесінің барлық ескерткіштерінен Нехоның есімін алып тастағанға ұқсайды. Дегенмен, Роберто Гоццоли сияқты кейбір ғалымдар мұның шындықпен болғанына күмәнданып, дәлелдердің шашыраңқы және өзара қайшы келетінін айтады.
Necho II died in 595 BC and was succeeded by his son, Psamtik II, as the next pharaoh of Egypt. Psamtik II, however, apparently removed Necho's name from almost all of his father's monuments for unknown reasons. However, some scholars, such as Roberto Gozzoli, express doubt that this actually happened, arguing that the evidence for this is fragmentary and rather contradictory.