Кіріспе

Бельгиялық саяси теоретик Жан Франсуа Тириарт (22 наурыз 1922, Брюссель – 23 қараша 1992), көбінесе Жан Тириарт деп аталатын, Бельгиялық өте оңшыл саяси теоретик. Бұрын солшыл ағымнан шыққан ол, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германиямен ынтымақтастығы үшін түрмеге қамалған. 1960 жылдары «Жас Еуропа» (Jeune Europe) трансұлттық қозғалысын құрып, басқарды. Ол еуропалық ұлттық коммунизмнің теоретигі, революциялық ұлтшылдық пен жалпыеуропалық ұлтшылдықтың синтезі, революциялық ұлтшылдықтың біртұтас мемлекет ретінде Еуропа деңгейіне көтерілген түрі.

Жастық шақ

Солшыл отбасында туған Тириарт бастапқыда бірнеше социалистік және антифашистік қозғалыстардың мүшесі болды. Кейін ол қанағаттанбай оңшыл саясатқа бет бұрып, экстремистік "Фихте Бунд" ұйымына қосылды. 1940 жылы ол үшінші рейхпен ынтымақтастық жақтаған, бұрынғы солшыл белсенділерден құралған "Les Amis du grand Reich Allemand" тобымен байланыста болды. Тириарт өзі "Вафен СС" қатарында қызмет етіп, содан кейін ынтымақтастығы үшін түрмеде жазасын өтеді. Түрмеден босатылғаннан кейін, ол оптометрист ретінде жеке кәсіп ашты.

Суық соғыс синкретизмі

Тириарт 1960 жылдары саяси аренаға оралды, 1960 жылы Бельгия Бельгиялық Конгоға тәуелсіздік бергеннен кейін, ол Конго Республикасы (Леопольдвиль) атанды, бұл Конго дағдарысын тудырды. Осы оқиғаға қарсы күшті ұстаным танытқандықтан, Тириарт Mouvement d'Action Civique (MAC) қозғалысымен байланысты болды, бірақ сонымен қатар халықаралық көрерушілікке де қызығушылық танытты. Деколонизацияға қарсылық білдірген француздық топтармен байланыс орнатып, Тириарт біртұтас Еуропаның қажеттілігіне сенген еуропалық ұлтшылға айналды. Осының нәтижесінде ол бүкіл Еуропа бойынша таралуды мақсат еткен «Жас Еуропа» қозғалысын құрды және көп ұзамай Италия, Испания және Францияда бөлімшелер ашты. Бельгияда ол «Жас Еуропамен» тығыз байланыста болған MAC ұйымымен ынтымақтастығын жалғастырды. Тириарт фашизмді ашық түрде жоққа шығарды және нацизмді өткен заманның құбылысы деп мәлімдеді, бірақ оның қозғалысы фашистік идеологияға негізделген деген айыптауларға ұшырады. Бұл, ішінара, неофашизмде кеңінен қолданылатын кельт кресін таңбалауының нәтижесі болды, сондай-ақ «Жас Еуропа» журналында күдікті нео-нацист Ханс Ульрих Рудельдің, Deutsche Reichspartei жетекшісінің қызметін жариялағандықтан болды. Америкаға және Кеңес Одағына қарсы бағытталған саясатымен Тириарт Еуропаны өркениеттің шынайы ошағы деп көрсетті, бақылаусыз көші-қонға және империализмге қарсы болды, орнына барлық еуропалықтардың ұлттық азаттыққа, егемендікке және өзін-өзі анықтау құқығына қолдау көрсетті, сондай-ақ Еуропаның «туысқан этностары» деп атады. Тириарттың көзқарастары оған консервативті оң және сол қанаттан көптеген жауларды әкелді, бұл оның Фрэнсис Паркер Йокидің ой-пікірлеріне күшті ықпал еткенімен байланысты. Ол өзінің нацист екенін жоққа шығарды және саяси спектрдің орталық бөлігіне жатамын деп мәлімдеді. Тириарт өзінің идеяларын іске асыруға тырысып, Еуропалық Ұлттық партиясын құруға белсенді қатысты, бірақ бұл Еуропалық ұлтшыл партия құруға сәтсіз әрекет болды. Латын Америкасындағы радикалды революционерлерді және АҚШ-тағы «Қара күш» қозғалыстарын қолдау мақсатымен Тириарт «Саяси әскерлерді» құру идеясын дамыта бастады және идеологиялық оқытуды жеңілдету үшін оқу лагерьлерін ұйымдастырды. Ол сондай-ақ Николае Чаушескуге құрмет көрсетті, бұл оның ұлтшылдық сипаттамалары бар сталинизмге деген симпатиясын көрсетті. Ол Қытай Халық Республикасын да осы себептерге байланысты бағалады. Тарихшы Уолтер Лакур оның көзқарасын фашистік маоизмнің бір түрі деп сипаттады. АҚШ-тың ғалымы Джордж Майклдың мәлімдемесіне сәйкес, Тириарт 1970 жылдары Палестина Азат ету ұйымының ФАТХ тобына кеңесші ретінде қызмет еткен.

Ұлттық большевизм және кейінгі өмірі

Тириарт ұлттық большевизмге қарай бет бұрды және өмірінің соңғы жылдарында Александр Дугин сияқты осы идеяның жақтастарымен тығыз байланыста болды. Өмірінің соңында Тириарт "Даблиннен Владивостокқа дейін созылатын және Үнді мұхитында порт болуы үшін оңтүстікке қарай кеңейтілуі керек" еуросоветтік империяны қолдады. Дугин бұл идеяны қатты ұнатып, оны 1997 жылғы "Геосаясат негіздері" кітабының алқағына шығарды. Кішкентай пан-еуропалық Еуропа Азаттық фронтының мүшесі болғаннан бөлек, Тириарт Ресейде көп уақыт өткізіп, Еуропалық ұлтшылдықтың күшеюіне мүмкіндіктерді байқады. Ол бірнеше кітаптың авторы. Тириарт 1992 жылы жүрек талмасынан қайтыс болды.