Кіріспе

1961 жылғы Габриэль Гарсия Маркес жазған «Ешкім полковникке жазбайды» повесі – колумбиялық жазушы Габриэль Гарсия Маркес жазған повес. Бұл повес сонымен қатар әңгімелер жинағына да ат берген. Гарсия Маркес оны өзінің ең жақсы кітабы деп есептеген, тіпті «Жүз жылдық жалғыздық» романын адамдар «Ешкім полковникке жазбайды» повесін оқысын деп жазуға тура келгенін айтқан. Повес 1956-1957 жылдары автор Париждегі «Тройс Колледж» қонақ үйінде тұрғанда жазылған. Алғаш рет 1961 жылы басылып шыққан.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Новелла – мың күндік соғыстың ардагері, кедей зейнеткер полковник туралы әңгіме. Ол он бес жыл бұрын уәде етілген зейнетақысын алуға әлі де үміттеніп жүр. Полковник әскери жағдай режимі орнатылған шағын ауылда, астмамен ауыратын әйелімен бірге тұрады. Оқиға полковниктің қалалық музыканттың жерлеу рәсіміне дайындалуымен басталады. Музыканттың өлімі ерекше, себебі ол көп жылдан бері табиғи себептерден қайтыс болған алғашқы адам еді. Оқиға Колумбиядағы "La Violencia" жылдарында, әскери жағдай мен цензураның үстемдік құрған кезінде өрбуде.

Әдеби мәні және сын

Гарсия Маркестің көптеген басқа туындыларынан өзгеше, бұл роман көбінесе сиқырлы реализм жанрына жатпайды, себебі онда тек бір ғана керемет оқиға кездеседі. Романның басты кейіпкерлерінің есімдері аталмайды, бұл Колумбияда өмір сүретін адамның маңыздылығын сезінбеуіне себеп болады. Ұлын саяси қуғын-сүргін салдарынан жоғалтқан полковник пен оның әйелі кедейлік пен қаржылық тұрақсыздықпен күресіп жатыр. Жергілікті және ұлттық шенеуніктердің жемқорлығы айқын байқалады, және Гарсия Маркес цензура мен үкіметтің қоғамға тигізетін әсері туралы сілтемелер арқылы роман бойына зерттейді. Полковник жалғыз ұлының қалдырған мүлігін сатуға тырысады, ал оның өмір сүргенін еске түсіретін жалғыз нәрсе – полковник әтеш шайқасына қатысуға дайындап үйреткен әтеш болып табылады. Гарсия Маркес өзінің "Vivir para contarla" ("Айту үшін өмір сүру", 2002) естеліктерінде, романның шабыты оның әкесінен келгенін, ол да полковник болған және уәделенген зейнетақысын ешқашан алмағанын айтқан. Дегенмен, Гарсия Маркестің 1956 жылы жұмыссыз қалған кезде, ол жұмыс істеген газет жабылғаннан кейін алған әсерінен де шабыттанғаны туралы пікірлер бар. Осы кезеңде ол көрген күнделікті өмір осы романға шабыт бергендердің бірі деп есептеледі.

Кино, теледидар немесе театрлық бейімделулер

1999 жылы повесть негізінде фильм түсірілді. Артуро Рипштейн режиссерлік еткен фильмде полковник рөлін Фернандо Лухан сомдады. 1993 жылы повесть негізінде "Өлім ғана келеді" деген көркем фильм жарық көрді. Фильмді Марина Цурцумия түсірді.

Мәдени сілтемелер

Ригадағы ресторан/клуб "Пулкведим Невинес Неракста" осы аттас латыш әңгімесінің атымен аталады, сондай-ақ Торонтода да осы атпен бар ашылды. Ресейлік "Bi 2" рок-тобы "Полковнику никто не пишет" (қазақша аудармасы – "Ешкім полковникке жазбайды") әнін жазды, ол "Брат 2" ресей фильмінің саундтрегіне енді.