Кіріспе

Sandboarding – сноубордқа ұқсас тақтамен сырғанау спортының бір түрі және экстремалды спорт. Бұл спортта адам тақтада тұрып, екі аяғы байланған немесе байланбаған күйде, құм төбесінен сырғанап немесе төмен түседі. Sandboarding-ті отырып, қарнымен немесе арқасымен жатып та жасауға болады. Әдетте, sandboard қолданылады, бірақ шана, серфинг тақтасы, скейтборд декі немесе сноуборд та пайдалануға болады. Sandboarding әлемнің түкпір-түкпірінде жанкүйерлері бар, бірақ шөлді аймақтарда немесе жағажайдағы құм төбелерінде көбірек таралған. Бұл спорт сноубордтан кем танымал, себебі құм төбесіне механикалық шаңғы көтергіш орнату өте қиын, сондықтан қатысушылар төбеге жаяу немесе құм көлігімен немесе жол талғамайтын көлікпен көтерілуі керек. Алайда, құм төбелері жыл бойы қолжетімді, ал тау-шаңғы курорттары маусымдық болып табылады.

Жабдық

Сандбордтың негізі сноубордқа қарағанда әлдеқайда қаттырақ болып келеді, және көбінесе формакадан немесе ламинекстен жасалады. Қазір ылғал және құрғақ құмда сырғанауға арналған арнайы материалдар да қолданылады. Құмда сырғанау үшін, жүріске шығар алдында тақтаның астыңғы жағы көбінесе парафин негізіндегі құмға арналған шабымен майланады. Жүрістен кейін тақтаның астыңғы жағы сәл тегіс сияқты көрінеді. Көптеген жер бедеріне арналған сандбордтар қатты ағаштан жасалған қабаттардан тұрады, ал "толық өлшемді" сандбордтар ағаш, шыны талшық және пластиктен жасалған композит болып табылады. Дегенмен, кейде тік құм төбелерінде сноуборд негізі де жарай береді.

Дүниежүзі бойынша

Құм сырғанау әлемнің барлық құрлықтарында таралған, Антарктидадан басқа. "Әлемдегі ең үздік құм сырғанау орындары" тізімінде 65-тен астам аумақтағы құм сырғанау орындары келтірілген. sandboarding.com сайтында құм сырғанау орындарының әлемдік картасын табуға болады.

Израильдегі құм борды пайдалану

Дрорбамидбар Израильдегі Негев шөлінде, Ашалимнан көп алыс емес, Рамат ХаНегевте құм сырғанау мүмкіндігін ұсынады.

Австралиядағы құм борды

Оңтүстік Австралиядағы Кенгуру аралындағы Кіші Сахара – құм төбелерінің жүйесі, шамамен жабатын. Ең биік құм төбесі теңіз деңгейінен шамамен биіктікте орналасқан. Батыс Австралиядағы Калбарридің оңтүстігінде шамамен орналасқан Лакки-Бэй де құммен сырғанауға танымал орын. Аймақта құммен сырғанау турлары ұсынылады. Стоктон құмдықтары Сиднейден солтүстікке қарай 2,3 сағаттық жерде орналасқан. Стоктон шығанағының құм төбелері жүйесінің ұзындығы , ал ауданы астам. Бұл құм төбелері биіктікке дейін көтеріледі. Нельсон шығанағының орталығынан бірнеше минуттық қашықтықта орналасқан, бұл Австралиядағы ең үлкен құм төбелері жүйесі.

Африкада құм борды пайдалану

Мысырдағы құм сырғанау орындарына Мысырдың батыс шөліндегі Сива оазисі жанындағы Ұлы құм теңізі, Катния القطانية құм төбелері (Қайырдан 1,5 сағаттық жолмен), Эль-Сафра الصفراء және Хадуда هدودة құм төбелері (Дахаб пен Святая Екатерина арасындағы ортасында) кіреді. Намибияда құм шаңғысы бар, ол құм үстінде шаңғымен сырғанауға ұқсас, бірақ тақтаның орнына шаңғы қолданылады. Құм шаңғысы көбінесе Свакопмунд пен Уолвис-Бей маңындағы Намиб шөлінің құм төбелерінде жүзеге асырылады. Арнайы рұқсат алу арқылы әлемдегі ең биік құм төбелерінде, Соссусвлейде құм шаңғысымен сырғанауға болады. Намибияда 10 жылдан бері тұрып жатқан неміс Хенрик Мей 2010 жылдың 6 маусымында құм шаңғысында жылдамдық бойынша Гиннес рекордын орнатты. Ол жылдамдыққа жетті. 1974 жылы Свакопмундқа құм сырғанаумен алғашқылардан болып шыққан Дерек Бреденкамп сияқты пионерлерден кейін, Оңтүстік Африкадағы коммерциялық операторлар 1994 жылы туристерге құм сырғанау ұсынысын бастады. 2000 жылы Оңтүстік Африка құм сырғанау лигасы құрылды. 2002 және 2004 жылдар аралығында Оңтүстік Африка құм сырғанау лигасы Свакопмунд пен Уолвис-Бей арасында орналасқан Маттерхорн құм төбесінде жарыстар өткізді. Жарыс шараларына қос слалом, борд-кросс және биік секіру жатты. 2005 және 2006 жылдары Alter Action Маттерхорнда құм сырғанау жарыстарын өткізді, бірақ сол жылдары бұл жарыстар Оңтүстік Африка құм сырғанау лигасының құрамына кірмеді. Лига тарап, 2007 жылы Кейптаун мен Гаутенг аймақтарында апталық құм сырғанау сеанстарымен қайта жандандырылды.

АҚШ-тағы құм борды

Sand Master Park, Флоренция, Орегон (АҚШ) штатында орналасқан, мүсінделген құм төбелері мен толыққанды кәсіби дүкені бар арнайы құм сырғанау паркі. Dune Riders International – әлемдік құм сырғанау жарыстарын басқаратын ұйым және Sand Master Park-та маусым сайын екі жарыс өткізеді. Sand Master Park сонымен қатар әлемдегі ең ірі құм сырғанау тақталарын шығаратын Venomous Sandboards компаниясының фабрикалық дүкені болып табылады. Коралл қызғылт құм төбелері мемлекеттік паркі, Юта штаты, Канаб қаласының жанында, шамамен 2000 акр құмды аумақта құм сырғанауға рұқсат береді. Юта штатында Солт-Лейк-Сити, Пауэлл көлі және Моаб маңында да құм төбелері бар. Сонымен қатар, Slip Face Sandboards компаниясының кеңсесі Юта штатының Прово қаласында орналасқан. Колорадо штатының Аламоса қаласына жақын орналасқан Ұлы құм төбелері ұлттық паркі мен қорығы Солтүстік Америкадағы ең биік құм төбелерінде құм сырғанау мүмкіндігін ұсынады. Құм төбелерінде жүзуге және шаңғы тебуге өсімдік жамылғысы жоқ аймақтарда рұқсат етіледі.

Оңтүстік Америкадағы құм борды пайдалану

Перу Икадағы үлкен құм төбелерімен танымал, кейбіреулері Дуна Грандеге дейін жетеді. Икадағы Дуна Гранде құм төбесі әлемдегі ең үлкен құм төбесі болып саналады. Копа Сандборд Перу (Перу – Сандборд Кубогы) 2009 жылдан бері жыл сайын Паракас маңында өткізіліп келеді. 2017 жылдан бастап InterSands Ика аймағында Сандбордтан әлем кубогын ұйымдастырып келеді. Лима астанасының жанындағы Чилькада да керемет құм төбелері бар. Чилиде құм сырғанау елдің солтүстігінде кең таралған, оның ішінде Копиаподағы Меданосо құм төбелері (мұнда Дакар раллисі өтеді), Кальдерадағы Пуэрто-Вьехо жағажайы, Икикедегі тамаша құм төбелері және Винья-дель-Мар маңындағы бірнеше жерлерде осы спорт түрі дамыған.

Орталық Америкадағы құм борды пайдалану

Никарагуада Орталық Америкадағы ең жас жанартау – Серро-Негро тауы орналасқан. Оның тік беткейлері мен жанартау құмы болғандықтан, осы белсенді жанартаудан құммен сырғанауға болады.

Еуропадағы құм борды пайдалану

Германияның Хиршау қаласындағы Монте-Каолино құмды тауы өте кішкентай. Лифтпен жабдықталған, ол 2007 жылға дейін жыл сайынғы құм сырғанау әлем чемпионатына төңкерілді. Франциядағы Пилат құмы Бордодан бір сағаттық жерде орналасқан; ол Еуропадағы ең биік құмдық, 3 километрге созылып, 500 метр ені және жылға байланысты 100 мен 115 метр арасында биіктігі бар. Грекияның Лимнос аралындағы Каталакос ауылынан таралған Амотин – шағын шөл. Онда адамдар құм сырғанаумен айналыса алатын көптеген құм төбелері бар.

Құмтастырып салу Ұлыбританияда

Уэльсте Мертир Маур ауылы орналасқан, ол Бридженд қаласынан емес, Бридженд қаласына жақын. Ауыл жағажайға жақын орналасқан және Еуропадағы екінші үлкен құмды төбе – "Үлкен Диппердің" мекені. Корнуоллдағы Холиуэллде де құмды төбелерден тұратын жағажай бар; жазда және қызу маусымда жағажайға келушілерге арналған жергілікті дүкендер құм сырғанағыштарды да сатады. Девон жағалауындағы Браунтон Буроуз құмды төбелері Алекс Бёрдтың Ұлыбритания жағалауында машинамен сүйретіліп, құм сырғанағында сырғанаған алғашқы адамды түсірген орын болды. Ұлыбританияның Солтүстік-Шығыс аймағында Seaton Sluice деген шағын жағажай бар, онда адамдар құм сырғанағымен сырғана алады. Бұл мұз сырғанағына жақсы балама, себебі Ұлыбританияның климаты суық болғанымен, қысы суық, жазы салқын болғанымен, мұз сырғанағына жеткілікті қар жаумайды.

ИнтерСэндс

InterSands – құмтақтану спортын дамытуға көмектесетін швейцариялық қайырымдылық ұйымы. Ол құмтақтану және құм шаңғысымен айналысуды балаларға үйрету бойынша әлеуметтік жобаларын жүзеге асыратын халықаралық құмтақтану мектептерін қолдайды. Осы спорт арқылы балалар салауатты өмір салтының маңыздылығын, сондай-ақ өз әрекеттерінің басқаларға және қоршаған ортаға тигізетін әсерін біледі. Сонымен қатар, InterSands құмтақтанудан әлем чемпионатының ұйымдастырушысы болып табылады.

Оқиғалар

Сандборд бойынша әлем чемпионаты – ССШ жыл сайын Германияның Хиршау қаласында (2007 жылға дейін) Монте Каолинода өткізілетін, қазіргі уақытта ол Еуропаның ең үлкен құм төбесі болып табылады. Спортшылар 91 метрден астам биіктіктегі құм төбелерінен сырғанап, төбенің түбіндегі суға қону алаңына түседі. Мұнда әлемдегі жалғыз құм көтеру жүйесі орнатылған. Жарыстардың түрлері: слалом (сноубордтың параллельді гигант слаломына ұқсас), фристайл (сноубордтың фристайлына ұқсас) және сэндборд кросс (сноуборд кросс сияқты). Қазіргі кездегі Сандборд әлем кубогы екі жылда бір рет Перудегі Ика қаласында ұйымдастырылады. Sand Master Jam – Флоренциядағы (Орегон) Sand Master Park-та жыл сайын өткізілетін сандборд жарысы. Бұл шара көктемнің соңында немесе жаздың басында өтеді. Sand Master Jam 1996 жылдан бері өткізіліп келеді. Pan American Sandboarding Challenge – Бұл жарыс шілде айында Бразилияның Сеара штатындағы Аквираз қаласындағы Праинья жағажайында өтеді. Оған фристайл және секіру жарыстарында бақ сынағысы келетін әуесқойлар мен кәсіби спортшылар қатысады. Sand Sports Super Show – Барлық құм спорты түрлері, соның ішінде сандборд бойынша жыл сайынғы ашық ауадағы шара. Бұл үш күндік шара қыркүйек айында Калифорния штатының Коста-Меса қаласындағы Ориндж округінің жәрмеңке және көрме орталығында өтеді. Sand Spirit – Германиядағы Монте Каолинода жыл сайын өткізілетін шара.