Кіріспе

Meister сөзі неміс тілінде «шебер» дегенді білдіреді (шебер қолөнерші ретінде немесе Мейстер Экхарт сияқты құрметті атақ ретінде). Бұл сөз «шебер» мен «маэстроға» ұқсас. Спортта Meister сөзі қазіргі ұлттық, еуропалық немесе әлем чемпионын білдіреді (мысалы, Deutscher Meister, Europameister, Weltmeister). Meister сөзі Polizeimeister немесе Wachtmeister сияқты атауларда түрлі неміс полиция күштерінің шені ретінде қолданылады, сондай-ақ Швейцарияда да кездеседі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Meister неміс Ordnungspolizei-нің жоғарғы шені болған. Кәсіби өмірде Meister көбінесе кәсіптік білім берудегі жоғары дәрежеге жатады. Meister сөзі ағылшын сленгіне енген, онда ол күрделі сөздер құрамында қолданылады. «Meister» деп аталған адам – өзінің кәсібінде, бизнесінде немесе басқа да жұмыс немесе қызмет түрінде кең теориялық білімге және тәжірибелік дағдыларға ие. Мысалы, «жұмбақ шебері» – жұмбақтарды шешуде өте шебер адам. Мұндай жаңа сөздер кейде әзіл немесе сарказммен айтылады (мысалы, қысқа, таза сақалмен жүрген адамға «сақал шебері» немесе жиі жылайтын адамға «көз жасты шебері» деп атау).

Кәсіби білімі

Германия мен Австрияда «Meister» сөзі кәсіптік білім беру саласында атақ пен мемлекеттік дәреже береді. Неміс «Meister» атағы иеленушіге университетте немесе Fachhochschule-де оқуға мүмкіндік береді, тіпті «Meister» тұрақты кіру біліктілігіне (Abitur немесе Fachhochschulreife) ие болмаса да. 2012 жылы штаттар мен федералды үкімет комиссиялары, сондай-ақ олармен байланысты серіктестер «Meisterbrief» бакалавр дәрежесіне тең екенін мәлімдеді (Deutscher Qualifikationsrahmen für lebenslanges Lernen және Еуропалық біліктілік шеңбері EQF, 6-деңгей, 6-деңгей). 2020 жылы «Meister» атағын «кәсіптік бакалавр» деп қайта атау жоспарлары аяқталды. Шебер – қолөнердегі ең жоғары кәсіби біліктілік және мемлекеттік бекітілген дәреже. Оқу бағдарламасына қолөнер бойынша теориялық және практикалық оқыту, сондай-ақ бизнес және құқық білімі кіреді, сонымен қатар шәкірттерді оқытуға құқық беру де қарастырылған. Шебер шеберлігінің мәртебесі неміс Gesetz zur Ordnung des Handwerks, HwO (Кәсіптік және қолөнерді реттеу кодексі) арқылы реттеледі. Шебер болу үшін әдетте, емтихан тапсырылатын нақты қолөнер саласында кәсіби білім алу қажет (сәтті аяқталған оқушылық және емтихан, Gesellenprüfung). «Geselle» дәрежесін алумен қатар, 2004 жылға дейін Кәсіптік және қолөнерді реттеу кодексі «Geselle» ретінде 3 жылдық жұмыс тәжірибесін де талап еткен. Неміс «Meister» білім беру саласында «Meisterprüfung» («Meister емтиханы») үшін арнайы оқу курстарын бітіруге болады. Курстардың ұзақтығы 1 жылдан 2 жылға дейін жетеді. Емтихан теориялық, практикалық және ауызша бөлімдерден тұрады және қолөнерге байланысты 5-7 күнге созылады. Кейбір қолөнер салаларында шедевр жасау да емтиханның бір бөлігі болып табылады. Этимология «Meister» сөзі грек сөзі «μήστωρ» (кеңесші, сауатты адам, ғалым), латын сөзі «magister» (оқытушы), неміс «meister» сөзінен, ал ол ескі жоғары неміс тіліндегі «meistar» сөзінен шыққан.