Кіріспе

Сент-Мартин-ду-Каньгу аббаттығы (Каталонша: Sant Martí del Canigó) – 1009 жылы Солтүстік Каталонияның Пиреней тауларында, қазіргі Францияның оңтүстігінде, Испания шекарасына жақын Канигу тауында салынған монастырь. Пау Касалс оркестр үшін "Сант-Марти-дель-Каньго" атты шығарма жазды.

Орналасқан жері

Монастырь Пиреней-Ориенталь департаментінің Кастель коммунасы аумағында орналасқан.

Тарих

Роман стиліндегі алғашқы монастырь 1005-1009 жылдары Сердания графы Гвифред II (фр. Cerdagne) тарапынан, оның ұлын өлтіргені үшін өтелген күнәнің құны ретінде салынды және бенедиктин монахтарымен мекендеді. 1050 жылы Гвифред II, 15 жыл бұрын монахқа айналғаннан кейін, өзі салған монастырьда қайтыс болды. 1051 жылы бір елші Еуропаның діни орындарына Гвифред үшін дұға етуді сұрап сапарға шықты. Ол бір пергамент, яғни қайтыс болғандарды еске алуға арналған тізім алып келді, онда әр тоқтаған жерде дұға мен құрмет сөздері жазылды. Бұл пергамент қазірге дейін сақталған және ғалымдар (соның ішінде Леопольд Делиль, 1866 жылғы «Rouleaux des Morts du IX au XV Siecle» еңбегімен) оны бір жыл ішінде солтүстік және оңтүстік Еуропа арасындағы мәдени айырмашылықтарды анықтау үшін пайдаланды. Осы маңызды құжаттан алынған жаңалықтардың бірі – оңтүстік мәдениетінің салғырт және дәстүрге бағынышты болса, солтүстік мәдениетінің жазу стилі, сөздерді қолдану және грамматикасы еркін және тәжірибелік болғанын көрсетті. Монастырь 1428 жылы Каталония жер сілкінісінен зардап шекті. 1782 жылы Людовик XVI монастырьды секуляризациялады. Монастырь 1783-1785 жылдары монахтардан босатылып, құлдырап кетті. 1793 және 1794 жылдардағы Террор кезеңінде аббатхана жабылып, оның иелігі шашырап кетті. Ғимараттар жақын жердегі тұрғындар үшін тас карьеріне айналдырылды, монастырьдің капителдері, сондай-ақ мүсіндер мен жиһаз тоналды. 1902 жылы Эльн және Перпиньян епископы, каталондық тегіне байланысты, қираған орындарды кең ауқымда қалпына келтіруге кірісті, бұл жұмыс 1932 жылы аяқталды. Бүгінде ол Бәрақаттылықтардың католик қауымымен қамтылған.

Ғимараттар

Аббатхана бірінші роман стилінде салынған екі шіркеуден тұрады: Киелі Марияға арналған төменгі шіркеу және Киелі Мартинге арналған жоғарғы шіркеу. Бұл ғимарат Франция Мәдениет министрлігінің архитектуралық мұра туралы деректер базасы – Base Mérimée-де PA00103981 нөмірімен тіркелген. Төменгі шіркеу көбінесе қара түсті, ал күмбездерінің биіктігі 3 метрден аспайды. Шығыс бөлігі (апсидалар мен іргелес бөлік) шамамен 1009 жылы қасиеттілікке берілген, ал ғимараттың қалған бөлігі 1010–1020 жылдары, Киелі Гандерс реліквияларын алғаннан кейін және шіркеуді қайта қасиеттілікке бергеннен кейін салынған. Жоғарғы шіркеу 1010–1020 жылдар аралығында (төменгі шіркеу кеңейтілгенмен бірге) салынды. Оның құрылысы үшін төменгі шіркеудің бағаналарын шаршы пішіндес тіреулермен нығайту қажет болды. Төменгі шіркеу сияқты, Киелі Мартин шіркеуі де монолитті бағаналармен бөлінген үш бөлімнен тұрады және цилиндрлі, жартылай дөңгелек пішіндес (үшінші және төртінші бөліктер арасында тіреу жұбы крест тәрізді және аркалық тіреулерден басқа). 1428 жылғы жер сілкінісінен зақымданған қақпаның биіктігі 19 метрден аспайды. Ол толыққанды қалпына келтірілген жоқ. Қалған монастырь ғимараттары 20 ғасырдың басына жатады.

Қонақ үй

1900-1920 жылдардағы қайта жаңарту жұмыстарынан кейін осы дөңгелекті галереяның бастапқы келбетін көзге елестету қиын. Бұл дөңгелекті галерея бір кезде екі қабаттан тұрған, біріншісі 11 ғасырдың басында, ал екіншісі 12 ғасырдың соңында салынған. Төменгі қабатта күмбезделген галереялар мен жартылай дөңгелек аркалар болған, бірақ олар ешқандай әшекейлемелермен безендірілмеген. Бүгінде тек үш галерея ғана сақталған, олар көптеп қайта жаңартылып, бастапқы ерекшеліктерінен айырылған. Жоғарғы қабатта мәрмәрдан жасалған капительдер болған, олар француз революциясы кезінде монастырь жабылуынан кейін шашырап кеткен. Қайта жаңарту барысында олардың бір бөлігі табылып, жаңа оңтүстік галереяға орнатылды.