Нидерландтың «Де Адриан» желді тірбізі: тарихы мен қайта құрылысы
De Adriaan, Haarlem
Нидерландыдағы Адриан жеңіл жел турбинасы: тарихы, құрылысы, 1932 жылы өрт, 2002 жылы қайта жаңғырту. Haarlem қаласының символы. Жел турбиналары туралы ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Де Адриаан – Нидерландыда 1932 жылы өртенген, ал 2002 жылы қайта жаңартылған жел диірмені. Алғашқы диірмен 1779 жылы салынған және ғасырлар бойы Харлем қаласының көрікті бейнесінің бөлігі болып табылады.
De Adriaan is a windmill in the Netherlands that burnt down in 1932 and was rebuilt in 2002. The original windmill dates from 1779 and the mill has been a distinctive part of the skyline of Haarlem for centuries.
Келесі жолға ауысу
Жел тегершігі Амстердамнан келген өнеркәсіптік өндіруші Адриан де Буйс Goevrouwetoren іргетасына салынған. Goevrouwetoren немесе Goede Vrouwtoren (Жақсы әйел мұнарасы) – қаланың Катрийненпоорт қақпасының солтүстік тірегі, Спаарне өзені үстіндегі қорғаныс құрылысы болған. 18 ғасырдың соңына қарай қаланың кеңеюіне байланысты қақпаның қажеті қалмады, де Буйс 1778 жылғы 24 сәуірде мұнараны және оның төңірегіндегі жерді Haarlem муниципалитетінен сатып алды. Іргетасты ағаш тіректермен нығайту арқылы диірмен өзен деңгейінен 34 метр биіктікке және айналағы қаладан жоғары орналастырылды. "Де Адриаан" 1779 жылғы 19 мамырда ресми түрде ашылды. Де Буйсқа цемент, бояу және қабық өндіру үшін жел тегершігін салуға рұқсат берілді. Жел диірмені Ваддинксвеннен келген диірменші Генрикус Руйштің қадағалауымен салынды. Де Буйс 25 жылға қаланың цемент өндірушісі болу құқығын алды. 1802 жылы де Буйс жел диірменін Корнелис Кранға сатты. Цемент монополиясы Де Буйс күткендей тиімді болмады; бәсекелес Дордрехттен цемент әкелу арқылы заңнан жалтаруға тырысты. Жел диірмені 1650 гульденге сатылды, ал Кран диірменді темекі диірменіне айналдырып, темекі тығынын өндірді. Краанның Grote Houtstraat (№12) көшесінде темекі дүкені болған. 1865 жылы сол кездегі иесі Дж. ван Берлу диірменге бу машинасы орнатты, бірақ ол коммерциялық сәттілікке жетпеді. 1925 жылы диірменді бұзудың алдын алу үшін Голландия жел тегершіктері қоғамы Vereniging De Hollandsche Molen диірменді 12 100 гульденге сатып алды. 1930 жылы диірмен дауылдан қирады.
The windmill was built on the foundations of the Goevrouwetoren by Adriaan de Booys, an industrial producer from Amsterdam. The Goevrouwetoren, or Goede Vrouwtoren (Goodwife Tower), had been the northern support of the city's Catrijnenpoort, a defencework over the River Spaarne. By the late 18th century, the gate was redundant due to the expansion of the city, and de Booys bought the tower and the land around it from the municipality of Haarlem on April 24, 1778. By reinforcing the foundations with wooden supporting poles, the mill was built to 34 metres above the level of the river, and above the surrounding city. De Adriaan was officially opened on May 19, 1779. De Booys was granted permission to build a windmill to produce cement, paint, and tanbark. The windmill was built under the supervision of miller Henricus Ruijsch from Waddinxveen. De Booy earned the concession to be the sole producer of cement in the city for 25 years. De Booys sold the windmill to Cornelis Kraan in 1802. The monopoly on cement had not been as lucrative as De Booys had hoped for; a competitor evaded the law by importing cement from Dordrecht. The windmill was sold for 1650 guilders, and Kraan converted the mill into a tobacco mill, to produce tobacco snuff. Kraan already owned a tobacco shop, at the Grote Houtstraat (number 12). In 1865 a steam engine was placed in the windmill by the then owner, J. van Berloo, but this was not a commercial success. In 1925 the windmill was bought for 12,100 guilders by the Dutch windmill society Vereniging De Hollandsche Molen to prevent demolition. The mill was severely damaged by a storm in 1930.
Өрт
1932 жылы 23 сәуірде кешке жел тегершігі өртеніп кетті. Өрт сөндірушілер жылдам келді, бірақ диірменнің толығымен жануын тоқтатуға мүмкіндік болмады. Бұл оқиға қала тұрғындарының көптеген адамдарын қатты таңқалдырды; өрттің себебі ешқашан анықталған жоқ.
On the evening of April 23, 1932 the windmill burnt down. The fire brigade arrived quickly but could not prevent the complete burning down of the mill. This event was a shock for many citizens of the city; the cause of the fire has never been established.
Қайта құру
Өрттен кейін Харлем тұрғындары диірменді қайта салу үшін ақша жинады. Диірменнің иесі, Vereniging De Hollande Molen ұйымы 3000 гульден жинады. 12 165 гульденді құрайтын сақтандыру ақысы диірменнің ипотекасын төлеуге жұмсалды. 1938 жылы Харлем муниципалитеті диірменді жаңартуға 10 000 гульден, яғни үлкен сомада қаржы бөлді, бірақ нашар экономикалық жағдайға байланысты провинциялық кеңес бұл шешімді қабылдамады. Жаңарту жұмыстары экономикалық жағдай жақсарғанға дейін (1930 жылдар) кейінге шегерілді. 1963 жылы Харлем муниципалитеті диірменнің иесі атанды және оны қалпына келтіруге тырысты. Бірақ, жеткіліксіз қаржы болғандықтан бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 1985 жылдың қыркүйегінде Браксма және Рус архитекторлары Шепсмейкерсдайк жобасын жаңарту жоспарын ұсынды, және олардың жоспарына жаңартылған жел тегершігі де кірді. 1995 жылы Харлем муниципалитеті толыққанды жоспарлар жасады, ал 1999 жылдың 21 сәуірінде алғашқы тірек қадасы жерге орнатылды. Де Адриаан диірмені ескі диірменнің бастапқы іргетасының орнында қайта салынды. 2002 жылдың 23 сәуірінде, өрттен кейін өткен 70 жылдығында Де Адриаан диірмені қайта ашылды. Қазіргі иесі – Stichting Molen De Adriaan қоры.
Immediately after the fire, citizens of Haarlem collected money to pay for the rebuilding of the mill. The owner of the mill, Vereniging De Hollande Molen, started a collection and the result was 3,000 guilders. The insurance money, 12.165 guilders, had to be used to pay off the mortgage on the mill. The municipality of Haarlem made 10,000 guilders, a large amount of money, available in 1938 for the renovation of the mill, but this was overruled by the provincial council because of the bad economic situation. The renovation had to be postponed until the economic situation improved (1930s). In 1963 the Haarlem municipality became owner of the mill and tried to restore it. That failed, however, due to a lack of funds. In September 1985 a plan was presented by the architects Braaksma and Roos for renovation of the Scheepsmakersdijk; and their plan included a renovated windmill. In 1995 detailed plans were made by the Haarlem municipality and on April 21, 1999, the first pole was put in the ground. De Adriaan was rebuilt on the original foundations of the old windmill. Windmill De Adriaan was reopened on April 23, 2002, exactly 70 years after the fire. The current owner is Stichting Molen De Adriaan.
Туристік нысан
Жел диірмені толыққанды жұмыс істейді және астық ұнтақтауға қабілетті. Бірақ, ол көбінесе қолданылмайды – ол негізінен сенбі күндері мен мерекелерде туристерге арналған жұмыс істейді. Жел диірменінің ішінде шағын мұражай орналасқан, оның ішін аралап көруге болады.
The windmill is fully functional, and is capable of grinding grain. However, it is not often in use it works for tourists, mostly on Saturdays and holidays. Inside the windmill is a small museum, and the interior can be seen.