Кіріспе
Парижде жыл сайынғы көркем өнер көрмесі 1903 жылы басталды. 2011 жылдан бері ол қазан айының ортасында, Гранд-Палас пен Пети-Палас арасындағы Елисей далаларында өтіледі. Бірінші Күзгі салонды 1903 жылы Франц Жорден, Гектор Гимар, Джордж Девальер, Эжен Карьер, Феликс Валлотон, Эдуард Вуйяр, Эжен Чиго және Мазон Янсен бірлесіп құрды. Ресми Париж салонының консервативті саясатына қарсы реакция ретінде қабылданған бұл ірі көрме, 20 ғасырдың сурет, кескін, мүсін, гравиюра, сәулет және декоративтік өнеріндегі жаңалықтар мен инновациялардың көрнекі ортасына айналды. Салонның алғашқы жылдарында Пьер Огюст Ренуар сияқты белгілі суретшілер жаңа көрмені қолдады, тіпті Огюст Роден де бірнеше туындыларын көрсетті. Оның құрылғалы бері Пауль Сезанн, Анри Матисс, Пауль Гоген, Жорж Руо, Андре Деран, Альберт Марке, Жан Метцингер, Альберт Глейз және Марсель Дюшан сияқты суретшілердің туындылары көрсетілді. 1903 жылғы ашылу көрмесінен басқа, үш тағы бір дата тарихи маңызға ие: 1905 жылы фовизмнің дүниеге келгеніне куә болды; 1910 жылы кубизмнің басталуына куә болды; ал 1912 жылы Ұлттық Ассамблеяда (Франция) ксенофобиялық және антимодернистік пікір қақтығысына әкелді.
The Salon d'Automne (salɔ̃ dotɔn; ), or Société du Salon d'automne, is an art exhibition held annually in Paris. Since 2011, it is held on the Champs Élysées, between the Grand Palais and the Petit Palais, in mid October. The first Salon d'Automne was created in 1903 by Frantz Jourdain, with Hector Guimard, George Desvallières, Eugène Carrière, Félix Vallotton, Édouard Vuillard, Eugène Chigot and Maison Jansen. Perceived as a reaction against the conservative policies of the official Paris Salon, this massive exhibition almost immediately became the showpiece of developments and innovations in 20th century painting, drawing, sculpture, engraving, architecture and decorative arts. During the Salon's early years, established artists such as Pierre Auguste Renoir threw their support behind the new exhibition and even Auguste Rodin displayed several works. Since its inception, works by artists such as Paul Cézanne, Henri Matisse, Paul Gauguin, Georges Rouault, André Derain, Albert Marquet, Jean Metzinger, Albert Gleizes and Marcel Duchamp have been shown. In addition to the 1903 inaugural exhibition, three other dates remain historically significant for the Salon d'Automne: 1905 bore witness to the birth of Fauvism; 1910 witnessed the launch of Cubism; and 1912 resulted in a xenophobic and anti modernist quarrel in the National Assembly (France).
Тарих
Салонның мақсаты – көркем өнердің дамуын ынталандыру, жас суретшілерге (барлық ұлт өкілдеріне) мүмкіндік беру және импрессионизм мен оның туындыларын кең жұртшылыққа тарату үшін платформа құру болды. Салон д’Отомн ашық қабылдау принципіне негізделген, өнердің барлық салаларындағы суретшілерді қабылдады. Төрешілер алқасы академия, мемлекеттік органдар немесе ресми өнер мекемелерінің мүшелері емес, қоғамның өкілдерінен құралды. Көрмеге Пьер Боннардың «Жел соққысы», «Жаңалықтар дүкені», «Жас әйелдің этюді» (№ 62, 63 және 64); Альберт Глейздің «Көлеңкеде» (l’Ile fleurie), «Паристің маңында кеш» (№ 252, 253); Анри Матисс, «Пикардиялық жинаушы» (інтерьер), «Тюльпандар» (386, 387) және Франсис Пикабия, Жак Вильон, Эдуард Вуйяр, Феликс Валлотон, Максим Мофра, Анри Мангуин, Арман Гийомен, Анри Лебаск, Густав Луазо, Альберт Марке, Евгений Чигоның картиналары, сондай-ақ 1903 жылдың 8 мамырында қайтыс болған Пол Гогенге арналған құрмет көрсету де кірді. Кейс ван Донген екі туынды, Жак Вильон үш картина, Франсис Пикабия үш, Отон Фриес төрт, Альберт Марке жеті, Жан Пюй бес, Жорж Руо сегіз картина, Мофра он, Мангуин бес, Валлотон үш, ал Вальтат үш картина ұсынды. Воксель олардың жұмысын «Жабайы аңдар арасындағы Донателло» («Donatello chez les fauves») деп сипаттады, бұл олармен бірге бөлмеде орналасқан Ренессанс стиліндегі мүсінмен «таза түстердің тойын» салыстырды. Анри Руссо фавист емес еді, бірақ оның үлкен ормандағы «Аштық арыстан антилопаға шабуылдайды» атты картинасы Матисс жұмысының жанында қойылды және бұл тұжырымдаманың пайда болуына ықпал еткен болуы мүмкін. Воксельдің бұл пікірі 1905 жылдың 17 қазанында «Гил Блас» күнделікті газетінде жарияланып, көпшілік арасында кеңінен таралды. Суреттерге көп айып тағылды – «Суретшілер халықтың бетіне бояу құмырасын лақтырды», - деп жазды сыншы Камиль Моклер (1872–1945), бірақ оларға оң пікірлер де болды. 1905 жылғы Салон д’Отомндегі көршілес бөлмелерде екі ірі ретроспективтік көрме ұйымдастырылды: бірі Жан-Огюст Доминик Ингрес, екіншісі Эдуард Манеге арналған.
1906 жыл
1906 жылғы көрме 6 қазаннан 15 қарашаға дейін өтті. Жан Метцингер өзінің фаувистік/дивизионистік М. Роберт Делонейдің портретін (№ 1191) және Роберт Делоней өзінің «Л’homme à la tulipe» (М. Жан Метцингердің портреті) картинасын (каталогта № 420) көрсетеді. Матисс өзінің «Оқырманы» («Liseuse») картинасын, екі натюрмортты («Қызыл кілемше» – «Tapis rouge» және «Статуэткамен» – «à la statuette»), гүлдер мен пейзажды (№ 1171, 1175) ұсынды. Осы көрмеде Пол Сезанн он туындымен өкілдік етті. Ол көрме аяқталар кезде көз жұмады. Сезанн 1906 жылғы 22 қазанда 67 жасында қайтыс болды. Оның туындыларының арасында «Ағаштар арасындағы үй» («Maison dans les arbres», № 323), «Әйел портреті» («Portrait de Femme», № 235) және «Бұрылатын жол» («Le Chemin tournant», № 326) болды. Константин Бранкузи үш гипстен жасалған бюст ұсынды: М. С. Лупесконың портреті, «Бала» («L'Enfant») және «Мақтаныш» («Orgueil», № 218, 220). Реймонд Дюшан Вильон «Үнсіздікте» («Dans le Silence», бронза) және гипстен жасалған бюст «Эзопты» («Œsope», № 498, 499) көрсетеді. Оның інісі Жак Вильон алты туындысын ұсынды. Кеес ван Донген үш туынды көрсетті: «Монмартр» (492), «Мадемуазель Леда» (493) және «Парижанка» (494). Андре Деран «Вестминстер, Лондон» (438), «Жардағы ағаштар» («Arbres dans un chemin creux», 444) және Л’Эстакта суреттелген бірнеше туындыларды көрсетті. Жан Метцингер екі пейзаж ұсынды (№ 1270, 1271), оларды анықтау да қиын. 1907 жылғы осы салонға Огюст Роденнің суреттері қойылды. Сондай-ақ Берта Моризоның (174 жұмыс) және Жан Батист Карпоның (149 жұмыс) туындыларының ретроспективасы, сондай-ақ 1906 жылы қайтыс болған суретшінің құрметіне 56 туындыдан тұратын Пол Сезаннның ретроспективалық көрмесі ұйымдастырылды. Аполлинер Матиссті «фаувтердің фаувы» деп атады. Деран мен Матисс туындылары модельдерінің жамандығы үшін сынға ұшырады. Брак пен Ле Фоконьені сыншы Мишель Пюй (Жан Пюйдің ағасы) фавистер деп санайды. Константин Бранкузи Метцингер, Ле Фоконье және Фернан Легермен бірге көрмеге қатысты. Менде 1910 жылғы «Күзгі салонға» қатысты кешкі газеттен, «Пресс» газетінен алынған шағын үзінді бар. Ол жаңа кескіндемелік тенденцияның, әлі де жақсы көрінбейтін, қандай жағдайда пайда болғанын жақсы көрсетеді: Метцингер, Ле Фоконье және Глейз мырзалардың геометриялық қателіктері. Бұл жерде ешқандай келісім жоқ. Брак пен Пикассо тек Кахнвейлер галереясында көрсетілді, біз олардан хабарсыз едік. Роберт Делоней, Метцингер және Ле Фоконье сол жылы, 1910 жылы, «Тәуелсіздер салонында» көзге түсті, бірақ оларға ешқандай белгі қойылған жоқ. Осыған байланысты, керісінше дәлелдеуге көп күш жұмсалса да, «кубизм» сөзі сол кезде кеңінен таралған жоқ. Салонды шолып, ақын Роджер Аллард (1885-1961) француз суретшілерінің жаңа мектебінің пайда болғанын жариялады. Глейз, Метцингер, Делоней (Метцингердің досы және серіктесі) және Фернан Лежерді қамтитын топ құрылды. Олар Монпарнасқа жақын Анри ле Фоконьенің студиясында жиі кездеседі, онда ол «Молшықтық» («L'Abondance») атты амбициялық аллегориялық картинасын жасайды. Брук былай деп жазады: «Бұл картинада бейнеленген форманың қарапайымдылығы жаңа күрделілікке жол береді, онда алдыңғы және артқы план біріктіріледі, ал картина тақырыбы геометриялық элементтердің желісімен жасырылады». Бұл көрме 1911 жылғы «Тәуелсіздер салонының» алдында өтті, ол «кубизмді» ұйымдастырылған топтық қозғалыс ретінде ресми түрде таныстырды. Метцингер Пикассо мен Бракқа жақын болды, осы уақытта олар ұқсас бағыттарда жұмыс істеді. Онда ол Пикассо, Брак, Делоней, Глейз және Ле Фоконьенің туындыларындағы ұқсастықты салыстырады. Осылайша ол алғаш рет кубизмнің ерекшеліктері ретінде белгілі болатындарды атады: атап айтқанда, бір мезгілделік, жылжымалы перспектива туралы түсініктерді. Бұл маңызды мәтінде Метцингер олардың еңбектері мен дәстүрлі перспектива арасындағы қашықтықты атап өтті. Ол суретшілердің «объекттердің айналасында еркін қозғалуға» және бір суретте әртүрлі көзқарастарды біріктіруге, уақыт өте келе әртүрлі тәжірибелерді жазуға рұхсат бергенін жазды. 1910 жылғы «Күзгі салоннан» кейін жаңа қозғалыс Парижге тез тарады. Неміс дизайнерлерінің жұмысына тап болу сәндік өнердегі салауатты бәсекелестікті тудырады деп сенген Франц Жордан Мюнхендегі Deutscher Werkbund суретшілерін, сәулетшілерін, дизайнерлерін және өнеркәсіпшілерін 1910 жылғы салонға шақырды. «Біздің өнерімізді бавариялық сәндік жасақтамашылар қауіпке тігеді» деп жазылған Le Radical журналының (12 мамыр 1910 ж.) мақаласы. Бұл жанжал, ұлттық сезім күшейген кезде авторлардың француз емес мәртебесіне қоса, арзан өндіріс объектілерін, жаппай өндірілген бұйымдарды, қарапайым дизайнды жиһаздарды және ішкі безендіруді өнерге арналған салон аясында көрсету туралы ескі дауды қозғады. Өнеркәсіптік өнер бұрын ешқашан осылай даулы болған емес. Көрме барлық маңызды журналдарда жарияланды. Луи Воксель «Gil Blas» журналындағы мақаласында жағдайды ушықтырды. Дизайнер Андре Маре, Реймонд Дюшан Вильон және «Алтын бөлім» («Section d'Or») тобымен байланысты басқа суретшілердің бірлескен еңбегі. Анри Матисс 1910 жылғы «Күзгі салонға» «Биді» («La Danse») ұсынды.
At the same exhibition Paul Cézanne was represented by ten works. He wouldn't live long enough to see the end of the show. Cézanne died 22 October 1906 (aged 67). His works included Maison dans les arbres (no. 323), Portrait de Femme (no. 235) and Le Chemin tournant (no. 326). Constantin Brâncuși entered three plaster busts: Portrait de M. S. Lupesco, L'Enfant and Orgueil (no. 218 220). Raymond Duchamp Villon exhibited Dans le Silence (bronze) and a plaster bust, Œsope (no. 498 and 499). His brother Jacques Villon exhibited six works. Kees van Dongen showed three works, Montmartre (492), Mademoiselle Léda (493) and Parisienne (494). André Derain exhibited Westminster Londres (438), Arbres dans un chemin creux (444) and several other works painted at l'Estaque. Jean Metzinger exhibited two landscapes (no. 1270 and 1271), also difficult to identify. At this 1907 salon the drawings of Auguste Rodin were featured. There were also retrospectives of the works of Berthe Morisot (174 works) and Jean Baptiste Carpeaux (149 works), and a Paul Cézanne retrospective exhibition which included 56 works as a tribute to the painter who died in 1906. Apollinaire referred to Matisse as the "fauve of fauves". Works by both Derain and Matisse are criticized for the ugliness of their models. Braque and Le Fauconnier are considered as Fauves by the critic Michel Puy (brother of Jean Puy). Constantin Brâncuși exhibited alongside Metzinger, Le Fauconnier and Fernand Léger. I have in front of me a small cutting from an evening newspaper, The Press, on the subject of the 1910 Salon d'Automne. It gives a good idea of the situation in which the new pictorial tendency, still barely perceptible, found itself: The geometrical fallacies of Messrs. Metzinger, Le Fauconnier, and Gleizes. No sign of any compromise there. Braque and Picasso only showed in Kahnweiler's gallery and we were unaware of them. Robert Delaunay, Metzinger and Le Fauconnier had been noticed at the Salon des Indépendants of that same year, 1910, without a label being fixed on them. Consequently, although much effort has been put into proving the opposite, the word Cubism was not at that time current. (Albert Gleizes, 1925)
In a review of the Salon, the poet Roger Allard (1885 1961) announces the appearance of a new school of French painters concentrating their attention on form rather than on color. A group forms that includes Gleizes, Metzinger, Delaunay (a friend and associate of Metzinger), and Fernand Léger. They meet regularly at Henri le Fauconnier's studio near the Bld de Montparnasse, where he is working on his ambitious allegorical painting entitled L'Abondance. "In this painting" writes Brooke, "the simplification of the representational form gives way to a new complexity in which foreground and background are united and the subject of the painting obscured by a network of interlocking geometrical elements". This exhibition preceded the 1911 Salon des Indépendants which officially introduced "Cubism" to the public as an organized group movement. Metzinger had been close to Picasso and Braque, working at this time along similar lines. in which he compares the similarities in the works Picasso, Braque, Delaunay, Gleizes and Le Fauconnier. In doing so he enunciated for the first time what would become known as the characteristics of Cubism: notably the notions of simultaneity, mobile perspective. In this seminal text Metzinger stressed the distance between their works and traditional perspective. These artists, he wrote, granted themselves 'the liberty of moving around objects', and combining many different views in one image, each recording varying experiences over the course of time. Once launched at the 1910 Salon d'Automne, the new movement would rapidly spread throughout Paris. Convinced that exposure to the work of German designers would prompt healthy competition in the decorative arts, Frantz Jourdain invited artists, architects, designers, and industrialists from the Munich based Deutscher Werkbund to exhibit at the 1910 salon. "Our art menaced by Bavarian decorators" read the headline of the journal Le Radical (12 May 1910). This scandal, in addition to the non French status of the authors in a time of growing nationalism, aroused the old polemic of exhibiting low cost production objects, mass produced items, simply designed furniture and interior decoration, in the context of a salon dedicated to art. Industrial art had never before been so controversial. The exhibition was reviewed in all the major journals. Louis Vauxcelles added to the crisis in a Gil Blas article. the collaborative effort of the designer André Mare, Raymond Duchamp Villon and other artists associated with the Section d'Or. Henri Matisse exhibited La Danse at the Salon d'Automne of 1910.
1911 ж. Кубизмнің өрлеуі
1911 жылы 1 қазаннан 8 қарашаға дейін Париждегі Гранд Паледе өткен Күзгі салонның 7-ші және 8-ші бөлмелерінде Метцингердің («Le goûter (Tea Time)»), Анри Ле Фауконье, Фернан Легер, Альберт Глейз, Роджер де Ла Фресне, Андре Лхоте, Жак Вильон, Марсель Дюшан, Франтишек Купка, Александр Архипенко, Джозеф Кэсси және Франсис Пикабияның туындылары ілінді. Нәтижесінде, кубизмді көпшілық назарына екінші рет жеткізген қоғамдық дау болды. Алғашқысы – 1911 жылы Тәуелсіздер салонының 41-ші залында кубистердің ұйымдастырылған топтық көрмесі. 41-ші залға Глейз, Метцингер, Легер, Делоне, Ле Фауконье және Архипенконың туындылары ілінді. «Gil Blas», «Comoedia», «Excelsior», «Action», «L'Œuvre», «Cri de Paris» басылымдарында осы оқиға туралы мақалалар жарияланды. Аполлинар 1911 жылғы 20 сәуірде шыққан «L'Intransigeant» журналында кең шолу жазды. Аполлинар Пикассоны 1911 жылғы Күзгі салонның ашылуына алып барды, онда 7-ші және 8-ші залдардағы кубистік туындыларды көрді. Альберт Глейз 1911 жылғы Күзгі салон туралы былай деп жазады: «Осы жылы, 1911 жылы, Күзгі салон кезінде ашу қайтадан өршіп, Тәуелсіздер салонында болғандай күшті болды». Ол былай деп жалғастырады: «Суретшілер өздері күтпеген дауылға тап болды, себебі олар Кур-ла-Рен қабырғаларындағы ағаш тіреулерге аса мұқият, құштарлықпен жасалған, бірақ үлкен алаңдаумен туылған бірнеше картиналарды іліп қойған еді».
1912 жыл, саяси салдарлары
1912 жылғы Күзгі салон 1 қазаннан 8 қарашаға дейін Париждегі Гранд-Паласта өтті. Кубистер (қазіргі уақытта осылай танылған суретшілер тобы) XI бөлмеде қайта топтасты. 1912 жылғы француз және француз емес авангард суретшілеріне қарсы пікір қақтығысы Күзгі салонның XI залында басталды, онда бірнеше француз азаматы емес кубистер өздерінің туындыларын көрсетті. Шетелдіктерге де, авангард өнеріне де қарсылық көрсету – бұл терең дағдарыстың бір бөлігі: Париж орталығындағы импрессионизмнен кейін қазіргі француз өнерін анықтау мәселесі. XIX ғасырдың соңынан бері қалыптасқан қазіргі идеология сұраққа айналды. Эстетикалық мәселе ретінде басталған нәрсе кубистік көрме кезінде саяси пікір қақтығысына айналды, ал 1905 жылғы Күзгі салон сияқты, сыншы Луи Вокселл (Les Arts, 1912) осы талқылауларға ең көп қатысты. Сондай-ақ, 1910 жылғы Тәуелсіздер салонында Метцингер, Глейз, Ле Фокнье, Леже және Делоне картиналарына сілтеме жасай отырып, «соқпақ кубтар» туралы теріс пікір білдірген Вокселл болды. 3 желтоқсан күні 1912 жылы пікір қақтығысы депутаттар палатасына жетті (және Париждегі Ұлттық Ассамблеяда талқыланды). 1921 жылы «Les Échos» журналында жарияланған Күзгі салонға арналған эссесінде (23-бет), негізін қалаушы Франц Жордан эстетикалық мақтандықты айыптап, «кубистер, футуристер және дадаистер» деп аталатын революционерлердің шын мәнінде заманауи прогреске немқұрайлылық танытып, демократияны, ғылымды, өнеркәсіпті және коммерцияны жек көретін консервативті реакционерлер екенін жазды. Жордан 1912 жылы француз ұлтының консервативті және ұлтшыл саяси ахуалда соғысқа жақындаған кезде, қалалық кеңестің деканы және қалалық көркем өнер комиссиясының мүшесі Жан-Пьер Филипп Лампуэ тарапынан қайтадан қатал шабуылға ұшырады. Лампуэ сәтті болмады, Күзгі салонға Гранд-Паласты пайдалануға рұқсат бермеуді талап етті, өйткені ұйымдастырушылар патриоттық емес және олардың шетелдік «кубофутуристік» көрмелері Францияның көркемдік мұрасына зиян келтіреді. Алайда ол Күзгі салонға, кубистерге және әсіресе Жорданға қарсы қоғамдық пікірді көтеруге қол жеткізді. Бұл үлкен жанжал сыншы Роджер Аллардты Жордан мен кубистерді қорғауға итермеледі, ол «La Côte» журналында Күзгі салонның залы алғаш рет емес екенін атап өтті және бұл соңғы рет те болмайды. Француздарды қанағаттандыру үшін Жордан француз суретшілерінің басшыларын салонға арнайы ұйымдастырылған «портрет көрмесіне» шақырды, деп жазады Глейз. Оның әйелі, фовистермен байланысты суретші Жоржетт Агютт 1904 жылдан бастап Тәуелсіздер салонында көрме өткізді және Күзгі салонның құрылуына қатысты (оның өнер коллекциясында Деран, Матисс, Марке, Руо, Вламинк, Ван Донген және Синьяк туындылары болды). Саясатшы және өзін еркін ойшыл деп жариялаған Шарль Бокуье («libre penseur») Бретон мен Бенуаның жағына шықты: «Біз қоқысты қолдамаймыз! Өнерде де, басқа да салаларда да қоқыс бар». Ақырында Марсель Сембат бірнеше жақта пікір қақтығысын жеңіп алды: Күзгі салон бірнеше жыл бойы Гранд-Паластағы Шанз-Элизеде қалды; Ұлттық Ассамблеядағы талқылаулардан кейінгі баспасөз жариялануы кубизмді одан әрі жариялады; кубистік жанжалдың салдары бүкіл Еуропаға және басқа да жерлерге тарады, бұл жарияланбағаннан әлдеқайда көп болды. Марсель Сембат көп ұзамай 1914 жылдан 1916 жылға дейін Рене Вивиани мен Аристид Бриан басшылығымен қоғамдық жұмыстар министрі болды.
Кубистік үй (La Maison Cubiste)
Бұл Көктемгі салонға "La Maison Cubiste" да кірді. Реймонд Дюшан Вильон 10 метрлік 3 метрлік үйдің фасадын жобалады, онда зал, қонақ бөлмесі және жатын бөлмесі болды. Бұл инсталляция "Күзгі салонның" "Декоративтік өнер" бөлімінде орналастырылды. Басты үлес қосушылар Андре Маре, декоративтік дизайнер, Роджер де Ла Фресне, Жак Вильон және Мари Лоренсин болды. Үйде Марсель Дюшан, Альберт Глейз, Фернан Лежер, Роджер де Ла Фресне және Жан Метцингердің (Желбіреуішпен әйел, 1912) кубистік картиналары ілінді. Гипстен жасалған фасадының геометриялық безендірілуі мен картиналар кубизмнен шабыттанды, ал Андре Маренің жиһаздары, кілемдері, жастықтары мен обойлары ерекше жаңа стильдің бастамасы болды – Арт-Деко. Олар өте түрлі-түсті болды және геометриялық үлгілердегі гүлдік суреттерден, әсіресе стильделген раушандардан тұрды. Бұл тақырыптар бірінші дүниелік соғыстан кейін Маре құрған фирма арқылы сәнде қайта пайда болды. Метцингер мен Глейз "Кубизм" еңбегінде "Кубистік үй" құрастырылып жатқанда өнердің автономды табиғаты туралы жазды, декоративтік ойлар өнер рухын басып алмауы керек екенін баса айтты. Олардың пікірінше, декоративтік жұмыс – "картинаның антонимі" болды. "Нағыз картина, - деп жазды Метцингер мен Глейз, - өзінің болу себебін өзімен бірге алып жүреді. Оны шіркеуден қонақ бөлмесіне, мұражайдан кабинетке көшіруге болады. Өздігінен тұрған, толыққанды, ол бірден сананы қанағаттандыруға міндетті емес: керісінше, ол сананы біртіндеп координативтік жарық орналасқан ойдан туған тереңдіктерге жетелеуі керек. Ол осы немесе сол жиынтықпен үйлеспейді, ол жалпы нәрселермен, ғаламмен үйлеседі: ол – организм". Кристофер Грин: "Маренің ансамбльдері кубистік жұмыстар үшін жақтау ретінде қабылданды, өйткені олар картиналар мен мүсіндерге өз тәуелсіздіктерін сақтауға мүмкіндік берді, контрасттар ойынын жасады, сондықтан Глейз бен Метцингердің өзінен басқа Мари Лоренсин, Дюшан ағайындары (фасадын Реймонд Дюшан Вильон жобалады) және Маренің ескі достары Лежер мен Роджер Ла Фресне де қатысты". "La Maison Cubiste" – баспалдақ, темір қоршаулары, Марсель Дюшан, Метцингер (Желбіреуішпен әйел), Глейз, Лоренсин және Лежердің картиналары ілінген қонақ бөлмесі – Salon Bourgeois және жатын бөлмесі бар толық жабдықталған үй болды. Бұл үй L'art décoratif стилінің үлгісі болды, онда кубистік өнерді заманауи, буржуазиялық өмірдің жайлылығы мен стилінде көрсетуге болады. "Күзгі салонға" келген көрермендер Дюшан Вильон жобалаған фасадының бірінші қабатының 10x3 метрлік гипстен жасалған толық масштабтағы моделін көріп шықты. Бұл архитектуралық инсталляция кейіннен 1913 жылы Нью-Йорктегі Армори Шоуда, Чикаго мен Бостонда көрсетілді, Нью-Йорк көрмесінің каталогында Рэймонд Дюшан Виллонның 609 нөмірімен және "Фасад архитектуралық, гипс" (Façade architecturale) деген атаумен тізілді. Осыған орай, француз газеті "Excelsior" 1912 жылдың 2 қазанында "Осень салон" атты мақала жариялады. "Excelsior" – жаңалықтарды беруде фотосуреттерді пайдалануды басымдыққа қойған алғашқы басылым. "L'Excelsior" фотожурналистиканың алға басушысы болды.
1913-1914 жылдар
1913 жылға қарай "Күзгі салон" көрмесіндегі қазіргі заманғы өнердегі басым тенденция – абстракцияға айқын бейімділікпен кубизм болды. 1911 жылы басталған жарқын түстерді пайдалану тенденциясы 1912 және 1913 жылдары да жалғасты. 1914 жылдың 15 қарашасынан 8 қаңтарына дейін өткен бұл көрмеде де Ла Фресне, Глейз және Пикабия ең көп көзге түсті. Делоне, Дюшан және Лежердің жұмыстары көрмеге қойылған жоқ. "Мен кубистік қозғалыстың принциптерін қорғауға ешқандай ниетім жоқ! Мен мұндай қорғауды кімнің атынан ұсынамын? Мен суретші емеспін. Мен өнерлік тәжірибе жасау еркіндігінің принципін қорғаймын. Құрметті досым, егер сурет сізге ұнамаса, оған қарамай, басқаларын көруге толық құқығыңыз бар. Бірақ полицияны шақырудың қажеті жоқ!" (Марсель Сембат)
1918 жылдан кейін
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1914 жылдан 1918 жылға дейін) ешқандай "Күзгі салон" көрмесі өткізілген жоқ. 1919 жылдың күзінде ғана Париждегі Гранд-Паледе 1 қарашадан 10 желтоқсанға дейін "Салон д'Отомн" қайтадан өтті. 1918 жылы 9 қазанда қайтыс болған Реймонд Дюшан Виллонға ерекше назар берілді, атап айтқанда, оның ретроспективасы ұйымдастырылды. Көрмеде француз мүсіншісінің 1906-1918 жылдар аралығындағы 19 туындысы қойылды. Филадельфия өнер мұражайы 1912 жылғы "Күзгі салонның" ішінара қалпына келтірілген нұсқасын көрсетті. Дегенмен, көрмеде көрсетілген көптеген туындылар 1912 жылғы салонға қойылмаған, ал 1912 жылы көрсетілгендерінің кейбіреулері көзге түспеді. Бұл көрме 20 ғасырдың сурет және мүсін өнерінің дамуы мен инновацияларындағы "Салондық кубизмнің" – әдетте галереялық кубизмге қарсы қойылған екі бағыттың бірі – маңыздылығын көрсетуге арналды.
1922 жылы, Браке
Жорж Брактың 1908 жылғы Күзгі Салонның қазылар алқасы тарапынан қабылдамаған "Л'Эстак" картиналарына байланысты өткен он төрт жылдан кейін; Матисс, Руо, Марке және Шарль Франсуа Проспер Геринмен бірге, Брак 1922 жылы Саль-д'Оннерде ешқандай оқиғасыз марапатталды.
1944 жылы Пикассо көктемгі салонға
1944 жылы «Күзгі салон» залында Пикассоға арналған бөлме ұйымдастырылды. Кубизмнің шешуші жылдары, 1909 және 1914 жылдар аралығында дилер Дэниел Генри Канвейлер Брак пен Пикассоға «Күзгі салон» мен «Тәуелсіздер салоны» көрмелеріне қатысуға тыйым салды. Ол бұл салондарды әзіл-қалжың, күлкі мен сықақ орындары деп есептеді. Канвейлер кубизмнің мыңдаған көрермендер жиналатын жаңа туындыларды тамашалайтын осындай қоғамдық көрмелерде дұрыс бағаланбауын қауіптенді. Сондықтан ол суретшілермен эксклюзивті келісімшарттар жасасты, олардың туындылары тек оның галереясында ғана көрсетіліп (және сатылатынын) қамтамасыз етті. Париж азат етілгеннен кейін, екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі алғашқы «Күзгі салон» 1944 жылдың күзінде жаңадан азат болған астанада өтуге тиіс болды. Пикассоға жеке бөлме берілді, ол оны соғыс жылдарындағы туындыларымен толтырды. Бұл соғыс кезінде өнер әлемінен қалысқан Пикассоның сәтті оралуы болды. Дегенмен, көрме, Мишель К. Коунның (Нью-Йорк қаласындағы сыншы және тарихшы, «Француздық модернизмдері: Вишиден бұрын, кезінде және кейін өнерге қатысты перспективалар» кітабының авторы, Кембридж, 2001) айтуынша, «түсіндірілмейтін алабұдындарға ұшырады». 1944 жылдың 16 қарашасында Матисс Камоинге хат жазып: «Пикассоның бөлмесін көрдіңіз бе? Оны көп талқылайды. Оған қарсы көшеде наразылық акциялары болды. Қандай жетістік! Егер қолдау көрсетілсе, ысқырыңдар!» деді. Коун жазады, наразылардың кімдер екенін болжауға болады, «Фаувистердің жақтастары, әлі де еврей-марксистік декадент Пикассоға қарсы ашуланып».