Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аббасидтер төңкерісінің бір бөлігі, 750 ж.
Part of the Abbasid Revolution, 750 AD
Заб шайқасы (معركة الزاب), ғылыми еңбектерде Ұлы Заб өзені шайқасы деп те аталады, 750 жылдың 25 қаңтарында қазіргі Ирак мемлекеті аумағындағы Ұлы Заб өзенінің жағасында болды. Бұл шайқас Умайяд халифатының құлауын және 750 жылдан 1517 жылға дейін билік еткен Аббасидтер әулетінің көтерілуін білдірді.
The Battle of the Zab (معركة الزاب), also referred to in scholarly contexts as Battle of the Great Zāb River, took place on January 25, 750, on the banks of the Great Zab River in what is now the modern country of Iraq. It spelled the end of the Umayyad Caliphate and the rise of the Abbasids, a dynasty that would last from 750 to 1517.
Өмірбаян
747 жылы Омейяд халифатына қарсы ірі көтеріліс басталды. Көтерілістің негізгі себебі – халифаттың шет аймақтарындағы халық пен Дамасктағы Омейяд үкіметі арасындағы үлкен айырмашылықтың күшеюі еді. Омейядтар тағайындаған халифаттың түрлі провинцияларының әкімдері жемқорлыққа берілген және тек жеке мүдделерін ойлады. Бұған қоса, Омейядтардың Мұхаммед пайғамбардан тікелей туыс емес екендігін алға тартқандары, ал Аббасидтердің (олар Мұхаммед пайғамбардың інісі Аббастан тараған) – осы фактіні революция кезінде кеңінен пайдаланғандары мәлім болды.
In 747, a major rebellion broke out against the Umayyad Caliphate. The principal cause of the rebellion was the increasing gap between the outlying peoples of the Caliphate and the Damascus based Umayyad government. The Umayyad appointed governors of the Caliphate's various provinces were corrupt and interested only with personal gains. Additionally, the Umayyads claimed no direct descent from Muhammad, while the Abbasids did (they descended from Muhammad's uncle Abbas—a fact the latter used greatly during the revolution).
Әскерлер
750 жылы Омейяд халифасы Марван II әскері Аббасидтер, шииттер, Хауарижиттер және ирак әскерлерінің біріккен күштерімен шайқасты. Марванның әскері, кем дегенде қағаз жүзінде, қарсыластарынан әлдеқайда үлкен және күшті болды, себебі оның құрамында Византия империясына қарсы бұрынғы Омейяд науқандарының көптеген қатысушылары болды; бірақ халифаға деген қолдауы ыстық емес еді. Омейядтардың рухы көтерілістің басындағы жеңілістерден зардап шекті, ал Аббасид әскерлерінің рухы көтерілді.
In 750, the army of the Umayyad caliph Marwan II fought a combined force of Abbasid, Shia, Khawarij, and Iraqi forces. Marwan's army was, on paper at least, far larger and more formidable than that of his opponents, as it contained many veterans of earlier Umayyad campaigns against the Byzantine Empire; its support for the caliph, however, was only lukewarm. The morale of the Umayyads had been damaged by the series of defeats inflicted earlier in the rebellion, while the morale of the Abbasid armies had increased.
Шайқас
Аббасидтер әскері найзалы қабырға құрды, бұл тактиканы олар Өмейяд қарсыластарынан алған, болжам бойынша, бұрынғы шайқастарда оны көргеннен кейін. Бұл жауға найзаларын бағыттап, тізіліп тұруды білдірді (бұл көп ғасырлар өткен соң Аженкур мен Креси шайқастарында ағылшын ұзын садақшылары қолданған тік қадауларға ұқсас). Өмейядтың атты әскері шабуыл жасады, мүмкін, өз тәжірибесімен найзалы қабырғаны бұза алатындарына сенген. Алайда, бұл олардың қателігі болды, және олардың көбі қырқылып өлтірілді. Өмейяд әскері жеңіліске ұшырап шегінді, олардың рухы түгелдей құлдырады. Көптегендері ынтасы зор Аббасидтердің қолынан қаза тапты, ал қыс мезгілінде Заб өзеніне батып кетті.
The Abbasid army formed a spear wall, a tactic they had adopted from their Umayyad opponents, presumably from witnessing it in earlier battles. This entailed standing in a battle line with their lances pointed at the enemy (similar to the stakes used by English longbowmen at Agincourt and Crécy many centuries later). The Umayyad cavalry charged, possibly believing that with their experience they could break the spear wall. This was a mistake on their part, however, and they were all but butchered. The Umayyad army fell into retreat, its morale finally shattered. Many were cut down by the zealous Abbasids or were drowned in the wintertime River Zab.
Салдары
Марван II өзі шайқас алаңынан қашып, Левант аймағына қарай қашқан жолмен аббаситтердің талмай қууын бастан өткерді. Сириялықтардан күшті қарсылық көрінбеді, себебі жақында болған жер сілкінісі мен оба эпидемиясы осы аймақты толық қиратқан еді. Марван соңында Мысырдың Нил дельтасындағы Абусир/Бусир деген шағын қалаға жетті. Ол шайқастан кейін бірнеше ай өткен соң, қысқаша шайқаста қаза тауып, Саффа оның орнына халифа атанды. Осылайша, Таяу Шығыстағы Омейяд әулетінің билігі аяқталды.
Marwan II himself escaped the battlefield and fled down the Levant, pursued relentlessly by the Abbasids, who met no serious resistance from the Syrians because the land had recently been laid waste by an earthquake and pestilence. Marwan fled at last to Abusir/Busir, which is a small town on the Egyptian Nile delta. It was there, a few months after the battle, that he was at last killed in a short battle and replaced as caliph by Saffah , bringing to an end Umayyad rule in the Middle East.