Кіріспе

"Ұлы Симолеон Капер" - Нил Стивенсонның 1995 жылғы 1 наурызда TIME журналында жарияланған қысқа әңгімесі. Онда Стивенсонның оқырмандарына жақсы таныс шифрлау, цифрлық валюта және таратылған республикалар сияқты тақырыптар қамтылған. Әңгіме Стивенсонның "Снежный краш" (1992) романындағы оқиғалардан бұрынғы Америка Құрама Штаттарында өтетіндей көрінеді, оның Метаәлемінің бастапқы нұсқасын пайдаланады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл әңгіменің басты кейіпкері - жұмысы толық емес математик, ол Чикагодағы ағасының отбасымен бірге тұрады. Ағасы, жарнама агенттігінің иесі, "Симолеон" үшін жарнама жасауға үлкен келісімшарт ұтып алды, ол – үкіметтік емес электрондық "құрал". Өнімді іске қосу үшін олар байқау жеңімпаздарына 27 миллион симолеон сыйлық ретінде беруді жоспарлап отыр. Байқау форматы ұзақ жылдар бойы қолданылып келген "контейнердегі желе бұршақтардың санын болжау" принципіне негізделген, ал Чикагодағы Солдат Филді мен басқа 26 футбол стадионы контейнерлер ретінде пайдаланылады. Ағасы математиктен ("басты кейіпкер") қажетті есептеулерді жасауды сұрайды. Басты кейіпкер сұранысты қабылдайды, ұзақ есептеулерді жеделдету үшін отбасының заманауи приставкасының калькулятор функциясын пайдаланады. Біраз уақыттан кейін, Метаверстегі онлайн жұмысынан демалыс алғанда, басты кейіпкерге "крипто-анархистер" тобының өкілі хабарласады. Олар Бірінші таратылған республика деп аталатын виртуалды мемлекет құрған. Бірінші таратылған республика басты кейіпкерді үкіметтің, электрондық ақшадан қорқып, кабельдік компанияны отбасының приставкасын тыңдауға мәжбүрлеп, оның есептеулерін ұрлап алғаны туралы ескертеді. Үкіметтің жоспарына сәйкес, жауаптар жалған ақпарат тарату арқылы "Симолеонның" беделін түсіруге ниеттенген адамдар тобына берілуі керек. Басты кейіпкер бұл жағдайға аса алаңдамайды, бірақ оның ата-анасы ағасының жарнама агенттігіне көп инвестиция салған; егер агенттік келісімшарт жасаған жобаның қауіпсіздігін жоғалтса, агенттік банкротқа түсіп, ата-анасы ақшасын жоғалтуы мүмкін. Бірінші таратылған республика, керісінше, электрондық ақшаның ғана емес, сонымен қатар салық сияқты мемлекеттік бақылаудан қашуға болатынын дәлелдегісі келеді. Бірлесіп, басты кейіпкер мен Бірінші таратылған республика жоспарды құлататын қарапайым схема құрайды.