Жан-Мартин Шарко: Қазақстандық неврологияның негізін қалаушысы
Jean-Martin Charcot
Жан-Мартин Шарко – француз неврологі, гипноз бен гистерияны зерттеген, қазіргі неврологияның негізін қалаушы. Аурулар мен психиатрияға үлкен әсер еткен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз неврологы (1825–1893)
French neurologist (1825–1893)
Жан Мартин Шарко (ʃaʁko; 29 қараша 1825 – 16 тамыз 1893) – француз неврологы және анатомиялық патология профессоры. Ол гипноз және истерия саласындағы маңызды зерттемелер жасады, әсіресе истериямен ауырған науқасы Луиза Августин Глейзбен жұмыс істеген кезде. Шарко "қазіргі неврологияның негізін қалаушысы" ретінде белгілі, және оның есімі кем дегенде 15 медициналық атаумен байланысты, соның ішінде кейде Шарко аурулары деп аталатын түрлі жағдайлар бар. Оның еңбегі неврология және психология ғылымдарының дамуына зор ықпал етті; қазіргі психиатрия Шарконың және оның тікелей ізбасарларының еңбегіне көп қарызды. Ол "XIX ғасырдың соңындағы Францияның ең көрнекті неврологы" болды.
Jean Martin Charcot ( ʃaʁko ; 29 November 1825 – 16 August 1893) was a French neurologist and professor of anatomical pathology. He worked on groundbreaking work about hypnosis and hysteria, in particular with his hysteria patient Louise Augustine Gleizes. Charcot is known as "the founder of modern neurology", and his name has been associated with at least 15 medical eponyms, including various conditions sometimes referred to as Charcot diseases. His work greatly influenced the developing fields of neurology and psychology; modern psychiatry owes much to the work of Charcot and his direct followers. He was the "foremost neurologist of late nineteenth century France"
Жеке өмір
Парижде туған Шарко 33 жыл бойы атақты Пити-Сальпетриер ауруханасында жұмыс істеді және дәріс берді. Оның ұстаз ретіндегі беделі Еуропаның түкпір-түкпірінен студенттерді әкелді. "1864 жылы ол бай жесір, мадам Дурвиске үйленді және үш балаға ие болды: Жанна, Жан-Поль және Жан-Батист, соңынан дәрігер болған және танымал поляр зерттеушісіне айналған". Ол атеист деп есептелген.
Born in Paris, Charcot worked and taught at the famous Pitié Salpêtrière Hospital for 33 years. His reputation as an instructor drew students from all over Europe. "He married a rich widow, Madame Durvis, in 1864 and had three children, Jeanne, Jean Paul and Jean Baptiste, who later became a doctor and a famous polar explorer". He has been described as an atheist.
Неврология
Шарконың басты бағыты неврология болды. Ол бірнеше склерозды алғаш рет атап, сипаттады. Шарко бұрынғы есептерді қорытындылап, өзінің клиникалық және патологиялық байқауларын қосты, және бұл ауруды «пластикалық склероз» деп атады. Қазір Шарконың үштігі деп белгілі бірнеше склероздың үш белгісі – нистагм, ниеттік тремор және телеграфтық сөйлеу, бірақ бұл белгілер тек бірнеше склерозға ғана тән емес. Шарко сонымен қатар танымдық өзгерістерді байқады, пациенттерін «жадтың айқын әлсіреуі» және «баяу қалыптасатын ойлар» деп сипаттады. Ол сондай-ақ Шарко буыны немесе Шарко артропатиясы деп аталатын, проприоцепцияның жоғалуынан туындайтын буын беттерінің дегенерациясын алғаш рет сипаттады. Ол мидың әртүрлі бөліктерінің функцияларын және артериялардың миге қан құйылудағы рөлін зерттеді. Шарконың 1868-1881 жылдардағы зерттеулері Паркинсон ауруын түсінудегі маңызды қадам болды. Ол сондай-ақ Паркинсон ауруының әртүрлі түрлерін, мысалы, гиперекстенциямен жүретін Паркинсон ауруын атап өтті. Шарко 1882 жылы жүйке жүйесінің клиникалық аурулары бойынша алғашқы еуропалық кәсіби кафедраны иеленді.
Charcot's primary focus was neurology. He named and was the first to describe multiple sclerosis. Summarizing previous reports and adding his own clinical and pathological observations, Charcot called the disease sclérose en plaques. The three signs of multiple sclerosis now known as Charcot's triad 1 are nystagmus, intention tremor, and telegraphic speech, though these are not unique to MS. Charcot also observed cognition changes, describing his patients as having a "marked enfeeblement of the memory" and "conceptions that formed slowly". He was also the first to describe a disorder known as Charcot joint or Charcot arthropathy, a degeneration of joint surfaces resulting from loss of proprioception. He researched the functions of different parts of the brain and the role of arteries in cerebral hemorrhage. Charcot's studies between 1868 and 1881 were a landmark in the understanding of Parkinson's disease. He also noted apparent variations on PD, such as Parkinson's disease with hyperextension. Charcot received the first European professional chair of clinical diseases for the nervous system in 1882.
Гипноз және истерия бойынша зерттеулер
Шарко бүгінде гипноз және истерия бойынша жұмыстарымен танымал. Оның ең әйгілі жұмысы – истериямен ауырған Луиза Августин Глейзбен жасаған жұмысы, ол өмірінде оның даңқын арттырды; алайда, «Истерия патшайымы» аталған Мари «Бланш» Виттман сол кездегі ең танымал истерия науқасы болды. Бірақ өмірінің соңына қарай ол истерияның психологиялық ауру екеніне келді. Шарко «гистероэпилепсия» диагнозы қойылған, ақыл-есі дұрыс емес әйелдерге арналған арнайы палата ашқаннан кейін истерияны зерттеуді бастады. Ол осы әйелдер арасында гистерияның екі түрін анықтады: жеңіл гистерия және ауыр гистерия. Оның гистерия мен гипнозға деген қызығушылығы «жануарлар магнетизмі» мен «мезмеризацияға» қатысты жалпы халықтың қызығушылығы пайда болған кезде дамыды. Богуславский, Валусинский және Вейрунес былай жазады: Шарко және оның мектебі гипнозға түсу қабілетін истерияның клиникалық белгісі деп қарастырды. Сальпетриер мектебінің мүшелері үшін гипнозға бейімділік аурумен, яғни истериямен тең болды, бірақ кейін олар үлкен гипнозды (истерияда) кіші гипноздан ажырату қажеттігін мойындады, ол қарапайым адамдардың гипнозына сәйкес келді. Шарко истерияның ер адамдарда сирек кездесетіні туралы медицинада және халық арасында кең таралған пікірге қарсы күресті, травмалық жағдайларға байланысты ер адамдарда истерияның бірнеше жағдайларын ұсынды. Ол осы пікірдің салдарынан «осы жағдайлар көбінесе тіпті көрнекті дәрігерлердің назарынан тыс қалады» және теміржол инженерлері немесе әскерлер сияқты еркектіктің үлгілерінде де кездесуі мүмкін екенін үйретті. Шарконың талдауы, әсіресе гистерияны травмадан туындауы мүмкін органикалық жағдай ретінде қарауы, өндірістік апаттар немесе соғысқа байланысты жарақаттардан туындаған неврологиялық симптомдарды түсінуге жол ашты. Сальпетриер мектебінің гипнозға қатысты ұстанымын сол кездегі тағы бір жетекші невролог Гипполит Бернхайм қатты сынға алды. Шарко өнерді клиникалық-анатомиялық әдістің маңызды құралы деп санады. Ол сабақтары мен конференцияларында өзінің немесе студенттерінің салған суреттері мен фотосуреттерін пайдаланды. Ол сонымен қатар неврология саласынан тыс, жеке хобби ретінде сурет салған. Дюшен сияқты, ол да неврологиялық жағдайларды зерттеуде фотосуретті қолдануды дамытудағы маңызды тұлға саналады.
Charcot is best known today for his work on hypnosis and hysteria. In particular, he is best remembered for his work with his hysteria patient Louise Augustine Gleizes, who somewhat increased his fame during his lifetime; however, Marie "Blanche" Wittmann, known as the Queen of Hysterics, was his most famous hysteria patient at the time. but near the end of his life he concluded that hysteria was a psychological disease. Charcot first began studying hysteria after creating a special ward for non insane females with "hystero epilepsy". He discovered two distinct forms of hysteria among these women: minor hysteria and major hysteria. His interest in hysteria and hypnotism "developed at a time when the general public was fascinated in 'animal magnetism' and 'mesmerization, His study of hysteria "attract[ed] both scientific and social notoriety". Bogousslavsky, Walusinski, and Veyrunes write:Charcot and his school considered the ability to be hypnotized as a clinical feature of hysteria For the members of the Salpêtrière School, susceptibility to hypnotism was synonymous with disease, i. e. hysteria, although they later recognized that grand hypnotisme (in hysterics) should be differentiated from petit hypnotisme, which corresponded to the hypnosis of ordinary people. Charcot argued vehemently against the widespread medical and popular prejudice that hysteria was rarely found in men, presenting several cases of traumatic male hysteria. He taught that due to this prejudice these "cases often went unrecognised, even by distinguished doctors" and could occur in such models of masculinity as railway engineers or soldiers. Charcot's analysis, in particular his view of hysteria as an organic condition which could be caused by trauma, paved the way for understanding neurological symptoms arising from industrial accident or war related traumas. The Salpêtrière School's position on hypnosis was sharply criticized by Hippolyte Bernheim, another leading neurologist of the time.]] Charcot thought of art as a crucial tool of the clinicoanatomic method. He used photos and drawings, many made by himself or his students, in his classes and conferences. He also drew outside the neurology domain, as a personal hobby. Like Duchenne, he is considered a key figure in the incorporation of photography to the study of neurological cases.
Антисемитизмнің дамуына әсер етуі
Шарко еврей қауымдастықтарында тұқым қуалайтын компоненті бар аурулардың (әсіресе артрит және неврологиялық аурулар) көбірек таралғанын байқағанын мәлімдеді, онда шектеулі сандар ұзақ мерзімді эндогамиямен үйлесім тапқан. Ол кейбір публично лекцияларында еврей пациенттерін мысал ретінде пайдаланды. Бұл тұжырымдарды невролог Генри Меиге және басқалар "Жолшыл еврей" мифімен байланысты дамытқанда, француз антисемитизмінің жақтастары, әсіресе журналист Эдуард Друмонт, оны қолдау көрсетті. Дегенмен, ғылым тарихшысы Иан Хэкинг Шарконың еврейлерге деген қызығушылығы мен олар туралы айтқандарын олардың күрделі, екіұшты контекстінде қарастыру қажет екенін ескертеді: "Шарконың қазіргі [1998] психикалық ауруларға генетикалық тәсілмен байланысты көптеген болжамдарды қалай бөліскенін назар аударыңыз. Ол ғылыми болжамдарын қолдау үшін геномдық жобаға сүйене алмады, бірақ оның клиникасындағы көптеген еврейлердің туысқандарынан, тіпті інісінен немесе әпкесінен тарағанын, олардың өзара некелескенін зерттеуге мүмкіндігі болды. Ғылыми ойлау оның еврей отбасылық желілеріне үнемі назар аударуына ықпал етті, осылайша беделді ғылыми ізденіс еврейлерді аномалиялық, қиындық тудыратын, ауру деп қарауға дайындықпен бірікті".
Charcot claimed to have observed a higher prevalence of diseases with a hereditary component (notably arthritis and neurological disorders) in Jewish communities, where limited numbers combined with longterm endogamy. He also used Jewish patients as examples in some of his public lectures. When these claims were developed by neurologist Henry Meige, and others, in conjunction with the myth of the Wandering Jew, this was used as support by the apostles of French anti Semitism, notably the journalist Edouard Drumont. However, historian of science Ian Hacking cautions that Charcot's interest in Jews and his claims about them must be seen in their nuanced, ambiguous context: "notice how Charcot shared most of the presuppositions of the genetic approach to mental illness that are current today [1998]. He could not fall back on a genome project to support his scientific speculations, but he did have a closed gene pool to study, not just in that Jews were endogamous, but because many Jews in his clinic were descended from relatives, even cousins, who married each other. Scientific reasoning could motivate his constant attention to Jewish family lines, thus a reputable scientific quest merged with a great willingness to see Jews as aberrant, troublesome, ill."
19 ғасырдың соңына қарай Франциядағы антисемитизм Дрейфус ісінің салдарынан күрт өсті. "Осы өзгерістердің нәтижесінде, бір-екі онжылдық бұрынғы аурухана палаталарында "көрінетін және айқын антисемитизмді" оқу өте оңай болып кетті".
By the very end of the 19th century, anti Semitism in France had rapidly ascended, due to the Dreyfus affair. "Because of this transition, it has become all too easy to read gross and manifest anti Semitism" retrospectively into the hospital wards of one or two decades previous.
Марапаттар
1858 жылғы 22 сәуірде Шарко Францияның Құрмет Легионының рыцары атанды. Одан кейін 1880 жылғы 4 сәуірдегі жарлық бойынша офицер дәрежесіне, ал 1892 жылғы 12 қаңтардағы жарлық бойынша командашы дәрежесіне көтерілді.
By decree on 22 April 1858, Charcot was made a Knight of France's Legion of Honour. He was subsequently promoted in rank to Officer (decree: 4 April 1880), and then finally Commander (decree: 12 January 1892).
Басқа
Шарконың хат алмасу жинағы АҚШ Ұлттық медицина кітапханасында сақталады. Антарктидадағы Шарко аралын оның ұлы Жан-Батист Шарко ашқан, және ол аралға әкесінің құрметіне осы атты берген. Шарко сыйлығы екі жылда бір рет Көп склероз халықаралық федерациясы тарапынан көп склерозды түсіну немесе емдеу саласындағы өмір бойғы ең үздік зерттеулер үшін табыс етіледі.
A collection of Charcot's correspondence is held at the United States National Library of Medicine. Charcot Island in Antarctica was discovered by his son, Jean Baptiste Charcot, who named the Island in honor of his father. The Charcot Award is given every two years by the Multiple Sclerosis International Federation for a lifetime of outstanding research into the understanding or treatment of multiple sclerosis.
Танымал мәдениетте
Хисториум Пресс баспасынан жарық көрген Р. В. Миктің 2024 жылғы марапат алған тарихи әдеби романы "Хыял жинаушы Сабрина мен Зигмунд Фрейд" доктор Шарко мен оның "Гистерия ханшайымы" деп танылған пациенті арасындағы қарым-қатынасты, Шарконың стенографы Джули Фореттің құпияларын және оның жас интерні, Зигмунд Фрейдтің жаңадан гүлденген түс жоруларын зерттейді. 2022 жылғы Palm Beach Book Festival кітап байқауының жеңімпазы, ал 2023 жылы The Historical Fiction Company ұйымдасырған "Жыл кітабы" номинациясында жүлдегер атанды. Әдебиетте Шарконың гипнозы Брам Стокердің "Дракула" романында еске алынады. Ол Пер Олов Энквисттің 2004 жылғы "Бланша мен Мари туралы кітап" романында және Себастьян Фолкстың 2005 жылғы "Адам іздері" романында да суреттелген. 2012 жылғы француздық тарихи драмалық фильмі "Августин" Шарко мен оның пациенті Луиза Августин Глейз арасындағы құрастырылған махаббат оқиғасын баяндайды, ол Августин немесе А. деп танылған. Шарко 2021 жылғы француз фильміндегі басты тұлға болып табылады. Музыкада шотландтық эксперименталды хип-хоп тобы Hector Bizerk 2015 жылғы "The Waltz Of Modern Psychiatry" альбомы үшін "Dr. Charcot" әнін жазды.
A 2024 award winning historical literary novel The Dream Collector Sabrine & Sigmund Freud by R. w. Meek, published by Historium Press, explores the relationship between Dr. Charcot and his patient known as the Princess of Hysteria; the secrets of Charcot's stenographer, Julie Forette, and the blossoming dream interpretations of his new intern, a young Sigmund Freud. Winner of the 2022 Palm Beach Book Festival book contest, and the 2023 Runner up for book of the year at The Historical Fiction Company. In literature, Charcot's hypnosis is mentioned in Bram Stoker's novel Dracula. He figures in Per Olov Enquist's 2004 novel The Book about Blanche and Marie, and in the 2005 novel by Sebastian Faulks, Human Traces. A 2012 French historical drama film Augustine, is about a fictional love affair between Charcot and his patient Louise Augustine Gleizes, who was known as Augustine or A. Charcot is a central figure in the 2021 French film, The Mad Women's Ball. In music, the Scottish experimental hip hop group Hector Bizerk wrote the song "Dr. Charcot" for their 2015 album The Waltz Of Modern Psychiatry.
Цитаталар
Соңғы сараптамада, біз тек көруге дайын болған нәрсені ғана көреміз, бізге үйреткен нәрсені ғана көреміз. Біз өз алдын-ала болжамдарымызға жатпайтын барлық нәрсені жоққа шығарып, назардан тыс қалдырамыз. "Ауыруды емдеуді үйрену үшін, оны тануды үйрену қажет. Диагноз – емдеу жоспарының ең басты құралы." "Мұнда пациенттің еркі ешқандай рөл атпайды, тіпті ешқандай да"; бұл гистерияның клиникалық белгілеріне қатысты айтылған.
"In the last analysis, we see only what we are ready to see, what we have been taught to see. We eliminate and ignore everything that is not a part of our prejudices." "To learn how to treat a disease, one must learn how to recognize it. The diagnosis is the best trump in the scheme of treatment." " perfectly legitimate pathological phenomena, in which the will of the patient counts for nothing, absolutely nothing"; in reference to the clinical features of hysteria.