Кіріспе

Қысқа орыс немесе украин күлкілі халық әні
Частушка (көпше: частушки) – жоғары темпті, бір төрт тармақты шумақтан тұратын, күлкіге, сатираға немесе иронияға толы, дәстүрлі орыс халық әнінің бір түрі. "Частушки" терминін алғаш рет Глеб Успенский 1889 жылы жарық көрген орыс халық рифмалары туралы кітабында қолданған. Әдетте, көптеген частушкалар бірінен кейін бірі орындалады. Частушкалар күлкілі немесе ирониялық мазмұнды жеткізу үшін қарапайым ұйқас схемасын пайдаланады. Мұндай өлеңдерді орындау және айту 1917 жылғы большевиктік революцияға дейін де, одан кейін де шаруалардың халық мәдениетінің маңызды бөлігі болды.

Нысан

Шастушка (көпше: шастушкалар) – қарапайым ұйқасты өлең, ағылшын тілінде оны ең нашар өлең деп сипаттауға болады. Атауы орыс тіліндегі "часто" ("chasto") – "жиі" деген сөзден немесе "частить" ("chastit") деген сөзден шыққан, "бір нәрсені жоғары жиілікпен жасау" дегенді білдіреді және бұл шастушкалардың жоғары темптігімен байланысты болуы мүмкін. Негізгі түрі – ABAB, ABCB немесе AABB ұйқас схемасын қолданатын қарапайым төрт тармақты өлең. Әдетте, шастушкалар көңілді, сатиралық немесе ирониялық болып келеді, көбінесе балалайка немесе аккордеонмен сүйемелденіп музыкаға қойылады. Қатаң, қысқа құрылымы (және, аз дәрежеде, қолданылатын юмор түрі) британдық мәдениеттегі лимериктер поэзиялық жанрымен сабақтас. Кейде бірнеше шастушканы тізбектеп орындап, ән құрастырады. Әр шастушкадан кейін тыңдаушыларға келесі шастушканы жіберіп алмастан күлуге мүмкіндік беру үшін толық музыкалық үзіліс беріледі. Бастапқыда шастушкалар – сахнада орындауға емес, халықтық ойын-сауық түрі болған. Көбінесе оларды адамдар тобы кезекпен орындайды. Кейде олар әжуа жасау сайысында қолданылады. Шастушка орындау кезінде импровизацияға жоғары баға беріледі.

Мысалдар

Көптеген халық шастушкалары ұятсыз немесе дөрекі сөздерге толы. Төменде шастушканың рифмасы мен ырғағын, сондай-ақ жалпы мағынасын шамамен беруге тырысатын, салыстырмалы түрде жариялануға болатын бірнеше мысал келтірілген.