Кіріспе
Чех табиғаттанушысы және астрономы Тадеас Хаек з Хаекку (1 желтоқсан 1525 жылы Прагада дүниеге келген – 1 қыркүйек 1600 жылы Прагада қайтыс болған), сондай-ақ Тадеас Хаек Хаек, Тадеус Хагециус аб Хаек немесе Тадеус Немикус деп те белгілі, чех табиғаттанушысы, Киелі Рим императоры Рудольф II-нің жеке дәрігері және Богемия Корольдігінің астрономы болған.
Tadeáš Hájek z Hájku (1 December 1525 in Prague – 1 September 1600 in Prague), also known as Tadeáš Hájek of Hájek, Thaddaeus Hagecius ab Hayek or Thaddeus Nemicus, was a Czech naturalist, personal physician of the Holy Roman Emperor Rudolph II and an astronomer in the Kingdom of Bohemia.
Өмірбаян
Тадеас Хаек – Шимон Хаектің ұлы (шамамен 1485–1551), Праганың ескі әулетінен шыққан. 1554 жылы Германияның Фердинанд I патшасы оны дворян титулына ие етті, 1571 жылы Максимилиан II оны рыцарь атады, ал кейін Рудольф II оны Киелі Рим империясының рыцарі етіп тағайындады. Оның үш әйелі, үш ұлы және бір қызы болды. 1548–1549 жылдары Венада медицина мен астрономияны оқып, 1550 жылы бітірді, ал 1551 жылы «artibus» саласында магистр дәрежесін алды. 1554 жылы Болоньяда медицинаны оқыды және сол жылы Миланға Гироламо Карданоның лекцияларын тыңдауға барды, бірақ көп ұзамай Прагаға оралды, онда 1555 жылы Прага Карл университетінде математика профессоры болды. Ол 1561 жылы «Афоризми Метопоскопици» атты еңбегін жариялады, ол маңдай сызықтарын интерпретациялау арқылы болжау және диагноз қою туралы еді. Ол Прага маңындағы аумақты триангуляциялады және 1563 жылы оның картасын бірлесіп жасады, бірақ ол карта қазір жоғалып кеткен. 1564 жылы ол императордың рұқсатын алды, соған сәйкес, ол көріп бекітпегенше, Прагада ешқандай астрологиялық болжам жарияланбауы тиіс еді. 1566–1570 жылдары Осман империясымен соғыс кезінде Австрия мен Венгрияда әскери дәрігер болып қызмет етті. Ол 1572 жылы Кассиопея шоқжұлдызындағы супернованы зерттеулерін жариялады. Тадеас Хаек танымал астроном Тихо Брагемен (1546–1601) үнемі ғылыми хат алмасып тұрды және Рудольф II-ні Брагені (содан кейін Кеплерді) Прагаға шақыруға көндіруде маңызды рөл атқарды. Оның латын тіліндегі көптеген жазбалары негізінен астрономияға қатысты болды және көптеген адамдар оны өз заманының ең ұлы астрономы деп есептеді. Жұмысынан басқа, Тадеас Хаек әсіресе Коперниктің қолжазбаларын жинауға құштарлық танытты. Өмірі бойы ол көптеген астрологиялық болжамдарды чех тілінде жариялады, сондықтан ол жақында ғана ұлы ғалым емес, «окультист» ретінде қарастырылды. Ол Эвклид пен геометрияға деген ортақ қызығушылығының нәтижесінде Джон Димен хат алмасты. Айдың Hagecius кратері және 1995 Hajek астероиді оның құрметіне аталған.