Кіріспе

Шотландиядағы ауыл

Церес – Шотландияның Файф аймағында орналасқан ауыл. Ол Церес Moor-дан шамамен 2 миль (3 км) және Сент-Эндрюс қаласынан 7 миль (11 км) қашықтықта, кішкентай шатқалда жатыр. Бұрынғы осы аттас приходқа Baldinnie, Chance Inn, Craigrothie, Pitscottie және Tarvit Mill елді мекендері кірген.

Ауыл

Серес – Шотландиядағы ауылдардың арасында жасыл алаңға ие болған сирек ауылдардың бірі. Ол орта ғасырларда садақпен ату оқу алаңы ретінде пайдаланғандықтан "Ақбау ұштары" деп аталады. Серес Бёрн өзені ауылдың ішінде және жасыл алаң бойымен ағып өтеді. 17 ғасырдан бері сақталған "Епископ көпірі" деп аталатын ескі керуен көпірі, қазіргі заманғы көпірге жақын тұр. Ауылдың ерекшелігі – 18 ғасырға жататын "Превост" мүсіні. Бұл мүсін 1578 жылы Серестің соңғы шіркеу провосты болған, 17 ғасырдың теологы Джордж Бьюкененмен туысқан Томас Бьюкененді бейнелейді деп саналады. Мүсін Тоби ыдысы түрінде жасалған және сатирикалық сипатқа ие болуы мүмкін. Мүсінші, жергілікті тас қалаушы Джеймс Хоуи, мүсіннің астына Бэннокберн шайқасын бейнелейтін панель ойып салған. Ауылдың орталық бөлігі – қазіргі шіркеу. Онда Шотландиядағы ең қысқа Бас көше орналасқан, екі жағында да бірнеше үй бар. Ақбау ұштарының жанында 1314 жылғы Бэннокберн шайқасына қатысқан Серес тұрғындарын еске алу үшін ескерткіш орнатылған. Бұл ескерткіш шайқасқа 600 жыл толуына орай 1914 жылы орнатылған. 1785 жылы Шотландияда алғашқы рет ұшқан итальяндық аэронавт Винченцо Лунарди осы ауданда қонды. Пискоттиге жақын жерден әкелінген ол ауылда құрметпен қарсы алынды, оның туы шерумен әкелінді және шіркеу қоңырауы оның құрметіне соғылды. Ауыл шаруашылығы жергілікті экономика үшін маңыздылығын сақтап қалғанмен, көптеген жергілікті тұрғындар қазір Перт, Купар, Данди, Сент-Эндрюс және Гленротес сияқты жақын қалаларда жұмыс істейді. Ауылдағы керамика шеберханасы дәстүрлі Файф Вемисс ыдыстарын қайта жасауды жаңғыртты.

Халықтық музей

Файф халық мұражайы ауылда, базар күндері астық өлшенетін ескі салмақ үйі және басқа да ғимараттарда орналасқан. Бұл ғимарат сонымен қатар, ұсақ құқық бұзушыларды уақытша ұстауға арналған түрме ретінде де қызмет еткен, ал ауылдың мойын сақинасы (jougs) әлі де сақталған. Мұражай, өткен дәуірдегі ауыл өмірін еске түсіреді. Мұражай 1968 жылы Купар және Солтүстік Файфты сақтау қоғамының бастамасымен бұрынғы салмақ үйі мен жанындағы шағын үйлерді жаңарту және қайта жабдықтау жұмыстарынан бастау алды. 2003 жылғы қаржы жинау науқаны арқасында 395 000 фунт стерлинг көлеміндегі мұражайды жаңарту жобасы іске асырылды.

Атаудың шығу тегі

Ауыл атауы шотландтық гэль тіліндегі "Siar" сөзінен "батысқа қарайғы жер" деген мағынаны білдіреді, бұл, әдетте, Сент-Эндрюсқа қатысты айтылады. Шығыс Файф аймағында "es" жалғауымен аяқталатын атаулар көп кездеседі. Атаудың жергілікті шіркеуге ертеден арналғандығынан туындағаны туралы пікірлер, мысалы "Сент Сирис", Сент Кир немесе Сент Кирикус сияқты қазір жоққа шығарылды. "Серес" – римдіктердің егіншілік және астық құдайының аты. Осы атау Италияның Церес қаласымен (жергілікті духовой оркестр 1970 жылдары сапарлаған) және Оңтүстік Африканың Батыс Кейп провинциясындағы Церес қаласымен (1990 жылдары сыйлықтар алмасылған) байланыс орнатуға себеп болды. Серес приходында библиялық жер-су атаулары бар: Мьюрхедке жақын "Вавилон", Крейгротиден оңтүстікке қарай, "Содом мен Гоморра" (жергілікті жұрт "Джеморри" деп айтады) және Питскоттиге баратын жолда "Тазару ошағы". Қазір бұл жерлерде ешқандай тұрғын үйлер жоқ. Ал, шекараның ар жағындағы Калтс приходында "Жұмақ" деп аталатын мекені бар, онда адамдар тұрады.

Серес ойыны

Серес ойындары 1314 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келгендігі айтылады, себебі Роберт Брюс ауылға Банокберн шайқасына ер адамдарының қатысқандығын еске алу мақсатында оларды өткізуге рұқсат берген. Қазіргі кезде олар Шотландиядағы ең көне ақысыз ойындар болып саналады.

Крейгхолл

Крейгхолл ауылдың оңтүстік-шығысында шамамен орналасқан; бұл Үміт тайпасының тарихи отаны болған.

Қауымдық шіркеу

Қазіргі шіркеу 1806 жылы Александр Леслидің жобасы бойынша ортағасырлық ғимараттың орнына салынған. 1850 жылдары мұнара мен сегізбұрышты шпиль қосылды. Электр жарығы және 20 ғасырдың басындағы екі терезе (орталық мінбердің екі жағында) орнатылғанынан басқа, ішкі көрінісі алғашқы құрылысымен салыстырғанда көп өзгермеген, галереясы мен түпнұсқа ағаштан жасалған орындықтары сақталған. Шіркеу вестибюлінде ежелгі шіркеуде болған, кейінірек заманауи тұғырға орнатылған, ерте ортағасырлық рыцарь мүсіні сақталған. Мүсін өте жақсы сақталған және 15 ғасырдың қару-жарағының қызықты егжей-тегжейлерін көрсетеді. Зиратта Роберт 9-шы Лорд Линдсейдің әйелі салған мавзолей орналасқан, ол "Леди Бойдтың үйі" деп аталады, себебі ол кейіннен Килмарноктың 6-шы Лорды Бойдқа үйленген. Бірақ, бұл жерде Джон Линдсейдің, 20-шы Кроуфорд графының (1702–1749) қабірі де бар. Серес шіркеуі Шотландия шіркеуінің Санкт-Эндрюс пресвитерисіне қарасты. 1983 жылы Серес епархиясы көршілес Спрингфилд епархиясымен біріктірілді (кейін толық біріктірілді). Бұл біріккен епархия 2005 жылы Кембакпен біріктірілді, алайда үш шіркеу ғимараты сақталды. Сересте әр жексенбіде сағат 11.15-те қызмет өткізіледі, бірақ Еске алу күнінде (10:45) және айдың бесінші жексенбісінде, Серес, Кембак немесе Спрингфилдте сағат 11.00-де кезекпен біріккен қызмет ұйымдастырылады. Серестің бұрынғы пасторы Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының модераторы болған (1588): Томас Бьюкенен, ол ауыл орталығындағы "Превост" мүсінінің прототипі болған деседі. Алайда, мүсін әртүрлі бөліктерден құралған: жоғарғы бөлігі анық түрде Тоби кувшині, сондықтан ол 1760 жылға дейін жасалмайды; "ПРЕВОСТ" деген сөз басқа қолмен жазылған және тәртіпсіз превостқа бағытталған әзіл сияқты көрінеді; жалпы жақтау 16 немесе 17 ғасырдың басында жасалған және тозған, бірақ өте қызықты аң ауының суреті салынған. Қазіргі пастор – Джейн Баррон.