Кіріспе
Германияның сыртқы барлау агенттігі
Федералды барлау қызметі (нем. Bundesnachrichtendienst, BND) – Германияның сыртқы барлау агенттігі, тікелей Канцлер кеңсесіне бағынышты. BND штаб-пәтері Берлиннің орталығында орналасқан. BND-ның Германия мен шетелде 300 орны бар. 2016 жылы ол шамамен 6500 адамды жұмысқа алды; олардың 10% әскери ғылымдар кеңсесінде ресми түрде жұмыс істейтін әскери қызметкерлер. BND – Германияның барлау қауымдастығының ең ірі агенттігі. BND 1956 жылы салқын соғыс кезінде, жақында НАТО-ға қосылған Батыс Германияның ресми сыртқы барлау агенттігі ретінде және ЦРУ-мен тығыз ынтымақтастықта құрылды. Ол бұрынғы Гелен ұйымының мұрагері, көбінесе «Ұйым» немесе «Орга» деп аталатын, ЦРУ-мен байланысты Батыс Германияның барлау ұйымы, оның болуы ресми түрде мойындалмаған. BND тарихындағы ең маңызды тұлға – генерал Рейнхард Гелен, Гелен ұйымының басшысы және кейіннен BND-нің негізін қалаушы президенті, ол «салқын соғыстың ең көрнекті тыңшыларының бірі» деп есептелді. Салқын соғыстың басында Гелен ұйымы және кейіннен BND ЦРУ-мен тығыз ынтымақтастықта болды және көбінесе батыс барлау қауымдастығының Шығыс блогындағы жалғыз «көзі мен құлағы» болды. BND сондай-ақ 1960 жылдардан бері Таяу Шығыс туралы ең жақсы хабардар барлау қызметтерінің бірі саналады. BND тез арада батыс әлеміндегі екінші ірі барлау агенттігі ретінде орнықты, тек ЦРУ-дан кейін ғана. Ресей және Таяу Шығыс BND қызметінің маңызды бағыттары болып қалады, сондай-ақ зорлық-зомбылыққа ұшыраған мемлекеттік емес актілер де. Бүгінде BND Германия үкіметін шетелден келетін қауіп-қатерлер туралы ескерту жүйесі ретінде қызмет етеді. Ол телефондарды тыңдауға және халықаралық байланыстарды электрондық бақылауға көп көңіл бөледі. Ол халықаралық мемлекеттік емес терроризм, жаппай қырып-жою қаруларының таралуы және технологияны заңсыз беру, ұйымдасқан қылмыс, қару-жарақ және есірткі саудасы, ақшаны жылыстату, заңсыз көші-қон және ақпараттық соғыс сияқты әртүрлі салалар бойынша ақпарат жинап, бағалайды. Германияның жалғыз шетелдегі барлау қызметі ретінде BND әскери және азаматтық барлауды жүзеге асырады. Бундесвердің стратегиялық барлау басқармасы (KSA) осы міндетті орындаса да, ол барлау қызметі емес. BND мен KSA арасында тығыз ынтымақтастық бар. BND-нің ішкі қауіпсіздік органдарымен байланысы – Конституцияны қорғау жөніндегі федералды кеңсе (Bundesamt für Verfassungsschutz, немесе BfV) және 16 мемлекеттік деңгейдегі Landesämter für Verfassungsschutz (Конституцияны қорғау жөніндегі мемлекеттік кеңселер); сонымен қатар жеке әскери барлау ұйымы – Әскери қарсы барлау қызметі (Militärischer Abschirmdienst, немесе MAD).
Тарих
BND-нің алдыңғысы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның шығыс әскери барлау агенттігі, Abteilung Fremde Heere Ost немесе FHO бөлімі, генерал-штаб басшылығымен Вермахт генерал-майоры Рейнхард Гелен болды. Оның басты мақсаты – Қызыл Армия туралы ақпарат жинау еді. Соғыстан кейін Гелен Батыс Германиядағы АҚШ оккупациялық күштерімен жұмыс істеді. 1946 жылы ол Гелен ұйымы, немесе жай ғана "Орг" деп белгілі болған барлау агенттігін құрды. Ол Гестапоның бұрынғы әріптестерін: Дитмар Лермен, Генрих Хэддерих, Август Хилл, Фридрих Вальц, Альберт Шмидт және Фридрих Генрих Бушты жұмысқа алды. Көптегені адмирал Вильгельм Канаристің соғыс кезіндегі Abwehr (контрбарлау) ұйымының оперативтік қызметкерлері болған, бірақ Гелен одақтастар босатып жібергеннен кейін бұрынғы Sicherheitsdienst (SD), SS және Гестаподан да адамдарды жұмысқа алды. Соңғыларының жұмысқа алынуы даулы болды, себебі SS және оған байланысты топтар соғыс кезінде көптеген нацистік қылмыстардың жасалуына жауапты еді. Ұйым бастапқыда тек ҚАБ үшін жұмыс істеді, ол қаржы, жабдық, көлік, бензин және басқа да материалдармен көмектесті. 1956 жылдың 1 сәуірінде Гелен ұйымынан Bundesnachrichtendienst құрылып, барлық қызметкерлерімен бірге Батыс Германия үкіметіне берілді. Рейнхард Гелен БНД президенті болды және 1968 жылға дейін оның басшысы қызметін атқарды.
Сын
Бірнеше басылымдар Геленді және оның ұйымдарын бұрынғы нацистерді жұмысқа алғаны үшін сынады. 2018 жылдың 29 маусымында «The Independent» газетінде жарияланған мақалада БНД қызметкерлерінің кейбірі туралы былай делінген: «1956 жылға дейін қызмет еткен, кейін БНД оны алмастырған Гелен ұйымы кем дегенде 100 бұрынғы гестапо немесе СС офицерін жұмысқа алуға рұқсат алды. Олардың арасында Адольф Айхманның орынбасары Алоис Бруннер болды, ол 100 мыңнан астам еврейді геттоларға немесе тұтқынға алу лагерлеріне жібергеніне қарамастан, қарттықтан қайтыс болды, сондай-ақ бұрынғы СС майоры Эмиль Аугсбург та бар еді. Анна Франкты ұстаған Сильбербауэр сияқты көптеген бұрынғы нацистік шенеуніктер Гелен ұйымынан БНД-ға ауысты. Оларды қуудың орнына, БНД тіпті олардың көбін жалдауға дайын болған сияқты – кем дегенде бірнеше жылға. «Нацистік өткен: Соғыстан кейінгі Еуропадағы неміс ұлттық санасын қайта құру» кітабының авторлары Рейнхард Геленнің 1950 жылдары БНД-ға жұмысқа алған адамдардың өміріне немқұрайлы қарағанын айтады. Американың Ұлттық қауіпсіздік архиві «Ол көптеген бұрынғы нацистерді және белгілі соғыс қылмыскерлерін жұмысқа алды» десті. Екінші жағынан, Геленнің өзін 1949 жылдан 1956 жылға дейін Гелен ұйымымен жұмыс істеген Орталық барлау агенттігінің Джеймс Х. Кричфилд ақтады. 2001 жылы ол «Гелен туралы жазылған барлық жағымсыз пікірлер – ол жанкешті бұрынғы нацист, Гитлердің соғыс қылмыскері болған деген мәлімдемелердің бәрі шындықтан алыс» деді, деп «The Washington Post» газеті келтіреді. Кричфилд Геленнің бұрынғы Sicherheitsdienst (Рейхсфюрер СС қауіпсіздік қызметі) қызметкерлерін «Шығыс Германиядан келген бүлікшілдікке қарсы күресу үшін Германия канцлері Конрад Аденауэрдің қысымымен өте тартымсыз жағдайда» жалдағанын қосты. 2011 жылдан 2018 жылға дейін тәуелсіз тарихшылар комиссиясы Рейнхард Гелен дәуіріндегі БНД тарихын зерттеді. Зерттеулердің нәтижелері жан-жақты оқулықтарда жарияланды. Қазіргі уақытқа дейін (2020 жылдың сәуір айы) он бір том жарық көрді.
1960 жылдар
Баварияның Мюнхен ауданындағы Пулах операциясы кезінде Конрад Аденауэрдің федералды канцлерлік кеңсесі мемлекеттік хатшысы бақылауын жүзеге асырған алғашқы жылдары, БНД өзінің алдағысы Гелен ұйымының дәстүрін жалғастырды. БНД Шығыс Германияға баса назар аудару арқылы шығыс-батыс суық соғысындағы алғашқы табыстарын жетістікке жеткізді. БНД-ның ықпалы ГДР режимінің ең жоғары саяси және әскери деңгейлеріне дейін жетті. Олар әрбір көпірдің жүк көтеру қабілетін, әрбір аурухананың төсек орындары санын, әрбір әуежайдың ұзындығын, советтік бронетехникасы мен жаяу әскер дивизияларының батысқа шабуыл жасаған жағдайда өтуі керек жолдардың ені мен күтілу деңгейін білді. Шығыс өмірінің дерлік барлық саласы БНД-ға мәлім болды. Пуллахтағы аты-жөні жарияланбаған сарапшылар, Шығыстағы байланыстары арқылы министрліктер мен әскери кеңестердегі «қабырғадағы шыбық» сияқты әрекет етті. Кеңес КГБ-сы Шығыс Германия армиясының барлау офицері, подполковник және БНД агенті тыңшылық жасады деген күдік туғанда, кеңестіктер оны тергеп, қадағалады. БНД жалған есептерді енгізу арқылы мүмкіндік алды, осылайша тыңшылық жасаған адамның КГБ тергеушісі екенін көрсетті, одан кейін кеңестіктер оны тұтқынға алып Мәскеуге жіберді. Осы амалдың қанша уақытқа дейін жасырын болатынын білмейтін нағыз тыңшыға кері қайтаруға дайын болуға бұйрық берілді; ол батысқа қажетті уақытта көшті. Алайда, Шығыс Германия режимі қарсы шараларға көшті. Батысқа еркін қашу мүмкіндігі сақталғандықтан, кең ауқымды инфильтрация басталды және жағдай өзгерді. 1960 жылдардың басында БНД-ның Шығыс Германиядағы төменгі деңгейдегі хабаршыларының 90 пайызы кейіннен Штази деп аталған Шығыс Германияның қауіпсіздік қызметі үшін қос агенттер ретінде жұмыс істеді. 1961 жылдың маусым және шілде айларында Шығыс Берлиндегі бірнеше хабаршылар көшелердің жабылуы, егістіктердің тазалануы, құрылыс материалдарының жиналуы және полиция мен әскердің шығыс сектордың белгілі бір бөліктеріне орналастырылуы туралы хабарлады, сондай-ақ БНД қаланың бөлінуіне әкелуі мүмкін басқа да шаралар туралы хабарлады. Алайда, агенттік коммунистік бастамаларды хабарлауға асықпады және қайшылықты ақпараттардың салдарынан олардың ауқымы мен уақытын білмеді. 1961 жылдың 13 тамызында Берлин қабырғасының салынуы күтпеген оқиға болды, содан кейін БНД-ның саяси саласындағы жұмысы жиі қателіктерге толы және әсерлі болмай қалды. Куба зымырандық дағдарысы кезінде Федералды барлау қызметі үлкен жетістікке жетті. 1962 жылы БНД Батыс елдерінің барлау қызметтерінің арасында алғаш болып Кариб теңізінде советтік орта қашықтықтағы зымырандардың орналасуы туралы ақпарат алды және оны АҚШ-қа жеткізді. 1959 және 1961 жылдар аралығында Рейнхард Гелен бірнеше рет Вашингтонға «Латын Америкасына коммунистік идеологияны тарату үшін өте жақсы база болып табылатын қауіпті коммунистік бекіністі [АҚШ-тың] ықпал аймағына жылдам енгізуді» өтініп, сәтсіз әрекет жасады. Геленнің АҚШ үкіметіне әсерін бағалап үлгермеу керек, өйткені БНД Кубадағы өте жақсы байланыстары арқылы КСРО қару-жарағын жеткізу туралы толық ақпаратты ЦРУ-ға үнемі ұсына алатын. Құпия қызмет Кубаға қарсы әскери операциялар туралы да хабардар болды. Шошқалар шығанағына шабуыл жасалмас бұрын он күн бұрын Гелен Боннға: «Жақын арада Фидель Кастроны жеңу үшін кең ауқымды әскери операциялар басталады» деп хабарлады. 1962 жылы БНД өзінің көздерінен, яғни Майамиде тұратын кубалық эмигранттардан Кубаның да неміс дилерлері арқылы қару алуға тырысқанын білді. БНД есебінде Куба Куба қарулы күштеріне нұсқаушы ретінде төрт бұрынғы Waffen SS офицерін жалдағандығы айтылды. Алайда, олардың кім екені туралы ақпарат жасырын қалды. «БНД-ға қатысты осы теріс пікір [1967 және] 1968 жылдары әрине орынсыз болды». БНД-ның әскери жұмысы «көрегендікпен атқарылды». БНД Бундесвермен (Германияның қарулы күштері) тығыз ынтымақтастықта НАТО-ның НАТО аумағына қарсы кез келген советтік операцияларына қарсы ескерту жүйесін әзірлеуге қатысты, Шығыс Еуропадағы советтік және советтік блок күштері туралы әділ және сенімді ақпарат ұсынды. БНД-ның тыңдау жұмысының ең үлкен жетістігі 1967 жылдың маусым айының басында болжам жасады – 1967 жылдың 5 маусымында Таяу Шығыста алты күндік соғыс басталатын күніне дейін. 1967 жылдың 2 маусымында АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің отырысының құпиясы ашылған көшірмелеріне сәйкес, ЦРУ директоры Ричард Хелмс Мемлекеттік хатшы Дин Раскқа «сенімді ақпаратпен» үзіп кірді – Расктың баяндамасына қайшы, израильдіктер белгілі бір күні және уақытында шабуыл жасайды. Раск оған: «Бұл сөзден тыс. Тель-Авивтегі елшіміз кеше ғана мені барлық жағдай қалыпты екендігіне сендірді» деді. Хелмс: «Кешіріңіз, бірақ мен өз пікіріме қараймын. Израильдіктер шабуылдайды және соғысты өздерінің пайдасына қысқа мерзімде аяқтауға тырысады» деп жауап берді. Президент Линдон Джонсон Хелмске оның ақпаратының көзін сұрады. Хелмс: «Мырза Президент, мен оны одақтас құпия қызметтен алдым. Есеп толығымен сенімді» деді. Хелмстің ақпараты БНД-дан келді. Алайда, Рейнхард Геленнің соңғы жылдарында БНД-ның тиімділігі азайғаны байқалды. 1961 жылға қарай БНД-да советтік «тыңшылар» бар екені анық болды; олар Гелен ұйымынан келген. Бір тыңшы, Хайнц Фельфе, 1963 жылы мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін сотталды. Басқалары Геленнің қызмет мерзімінде ашыққа шығармады. Геленнің күмәнді мазмұны бар есептерді түзетуден бас тартуы ұйымның сенімділігіне нұқсан келтірді, ал керемет жетістіктер сирек кездесетін құбылысқа айналды. Осы кездегі тәжірибелі агент БНД-ның көлі көбінесе сардинадан тұратынын, ал бірнеше жыл бұрын көлде акулалар болғанын айтты. БНД Шығыс Германияның коммунистік Штази-сінің араласуына, ішкі бұзушылықтарға, тиімсіздіктерге және ішкі тартыстарға қарамастан, белгілі бір табыстарға жете алды, бұл негізінен ұжымның өзіне жауапкершілікті жүктеуге және қазіргі ауруларды жеңуге тырысқан қызметкерлерінің таңдаулы мүшелерінің арқасында болды. Рейнхард Геленнің жауапкершіліктен бас тартуы – қатерлі ісік болды, жемқорлық кең таралған, тіпті туыстық сезім де болды (бір кезде Геленнің БНД штат тізімінде 16 туысы болды). Жастардың жаңа идеяларды Геленнің жартылай зейнеткерлікке шығуы мен жиі демалысқа шығуынан туған жаман әдеттердің орнына қоюына бірте-бірте мүмкіндік болды. Батыс Германия үкіметіндегі саяси өзгерістер мен БНД-ның тиімділігінің төмен деңгейі туралы ойлар қызметті қайта құруға түрткі болды. Кейіннен Лос-Анджелес Таймс газетінде Уессельдің некрологында ол «БНД-ны академиялық сарапшылар мен электроника мамандарын жұмысқа алып, жаңғыртуға үлкен үлес қосты» деп жазылған. Рейнхард Геленнің «Қызмет», Рейнхард Гелен генералдың естеліктері (ағылшын тіліндегі атауы) атты мемуарлары 1977 жылы жарық көрді (World Publishers, Нью-Йорк). ЦРУ-дың кітапқа жазған шолуы Геленнің жетістіктері мен басқару стилі туралы мынадай пікір білдіреді: «Геленнің саяси барлау саласындағы көптеген «жетістіктері» туралы сипаттамалары, менің ойымша, тілектердің орындалуы немесе өзіне-өзі алдану. Гелен ешқашан жасырын операциялардың шебері болған жоқ, сонымен қатар ол ең жақсы әкімші де болған жоқ. Осыдан оның сәтсіздіктері туды. Гелен ұйымы/БНД Шығыс Германиядағы советтік күштер туралы әскери және экономикалық барлауда әрдайым жақсы нәтижелер көрсетті. Бірақ бұл ақпарат көбінесе байқау арқылы алынды, жасырын ену арқылы емес».
The BND offered a fair and reliable amount of intelligence on Soviet and Soviet bloc forces in Eastern Europe, regarding the elaboration of a NATO warning system against any Soviet operations against NATO territory, in close cooperation with the Bundeswehr (German Armed Forces). One high point of BND intelligence work culminated in its early June 1967 forecast – almost to the hour – of the outbreak of the Six Day War in the Middle East on 5 June 1967. According to declassified transcripts of a United States National Security Council meeting on 2 June 1967, CIA Director Richard Helms interrupted Secretary of State Dean Rusk with "reliable information" – contrary to Rusk's presentation – that the Israelis would attack on a certain day and time. Rusk shot back: "That is quite out of the question. Our ambassador in Tel Aviv assured me only yesterday that everything was normal." Helms replied: "I am sorry, but I adhere to my opinion. The Israelis will strike and their object will be to end the war in their favor with extreme rapidity." President Lyndon Johnson then asked Helms for the source of his information. Helms said: "Mr. President, I have it from an allied secret service. The report is absolutely reliable." Helms' information came from the BND. However, the slowly sinking efficiency of BND in the last years of Reinhard Gehlen became evident. By 1961, it was clear that the BND employed some men who were Soviet "moles"; they had come from the earlier Gehlen Organization. One mole, Heinz Felfe, was convicted of treason in 1963. Others were not uncovered during Gehlen's term in office. Gehlen's refusal to correct reports with questionable content strained the organization's credibility, and dazzling achievements became an infrequent commodity. A veteran agent remarked at the time that the BND pond then contained some sardines, though a few years earlier the pond had been alive with sharks. The fact that the BND could score certain successes despite East German communist Stasi interference, internal malpractice, inefficiencies and infighting, was primarily due to select members of the staff who took it upon themselves to step up and overcome then existing maladies. Abdication of responsibility by Reinhard Gehlen was the malignancy; cronyism remained pervasive, even nepotism (at one time Gehlen had 16 members of his extended family on the BND payroll). Only slowly did the younger generation then advance to substitute new ideas for some of the bad habits caused mainly by Gehlen's semi retired attitude and frequent holiday absences. With political changes in the West German government and a reflection that BND was at a low level of efficiency, the service began to rebuild. Years later, Wessel's obituary in the Los Angeles Times, reported that he "is credited with modernizing the BND by hiring academic analysts and electronics specialists". Reinhard Gehlen's memoirs, The Service, The Memoirs of General Reinhard Gehlen (English title), were published in 1977, (World Publishers, New York). A Review of the book published by the CIA makes this comment about Gehlen's achievements and management style: "Gehlen's descriptions of most of his so called successes in the political intelligence field are, in my opinion, either wishful thinking or self delusion. Gehlen was never a good clandestine operator, nor was he a particularly good administrator. And therein lay his failures. The Gehlen Organization/BND always had a good record in the collection of military and economic intelligence on East Germany and the Soviet forces there. But this information, for the most part, came from observation and not from clandestine penetration".
1970 жылдар
Агенттіктің екінші президенті Герхард Вессел 1978 жылы зейнеткерлікке шықты. 2002 жылдың тамызында «Лос-Анджелес Таймс» газетінде жарияланған оның некрологында, ол «Адольф Гитлердің кеңес одағына қарсы тыңшылық операцияларындағы бұрынғы барлау офицері» ретінде сипатталды және «академиялық сарапшылар мен электроника мамандарын жұмысқа алып, BND-ді жаңғыртуға үлкен үлес қосты» делінген.
Мюнхен Олимпиадалық жарыстар
1972 жылы Мюнхенде өткен Олимпиада ойындарында израильдік спортшыларды ұрлап, өлтіру БНД үшін шешуші оқиға болды. Бұл оқиғаға дейін басқа елдерден алдын ала ескертулер түскенімен, ол агенттікке терроризмге қарсы күштер құруға себеп болды.
Crypto AG компаниясын сатып алу
1970 жылы ЦРУ және БНД швейцариялық ақпарат пен байланыс қауіпсіздігі фирмасы Crypto AG-ді 5,75 миллион долларға сатып алды. Бұған дейін, 1967 жылы БНД француз барлау қызметімен бірлесіп, компанияны негізін қалаушы Роберт Хагелинден сатып алуға тырысқан. Алайда, Хагелин, бұл кезде ЦРУ-мен ынтымақтас болғандықтан, келісімге бас тартты. Сол кезде ЦРУ француздармен ынтымақтастық жасамады. 1969 жылы АҚШ-пен келіссөздерден кейін БНД қайтадан Хагелинге жүгініп, АҚШ барлау қызметімен бірлесіп компанияны сатып алды. Crypto AG радио, Ethernet, STM, GSM, телефон және факс шифрлау жүйелерін әлем жүзіне өндіріп, сатты. Оның клиенттеріне Иран, Ливия, Латын Америкасындағы әскери хунталар, ядролық қарсыластар Үндістан мен Пәкістан, тіпті Ватикан кірді. БНД мен ЦРУ компанияның құрылғыларын қасақана бұзды, соның арқасында елдердің шифрланған хабарламаларын жіберу үшін қолданатын кодтарды оңай дешифрлеуге мүмкіндік алды.
Ливияда Германияда бомбалау
1986 жылы БНД Шығыс Берлиндегі Ливия елшілігінің 1986 жылғы Берлин дискотекасындағы жарылыстың "сәтті" орындалуы туралы хабарламасын дешифрледі.
ШТАЗИ штаб-пәтеріне кіру
Штазиден дезертир болған полковник Райнер Вигандтың сұхбатына сәйкес, БНД агенттері Шығыс Германиядағы Штазиге қарсы наразылықтарды пайдаланып, 2-ғимараттан құпия түрде файлдар алуға жіберілді, онда қарсыбарлау басқармасы орналасқан. Виганд ғимараттың жоспарын ұсынып, агенттерге қай кеңселерге басымдық беру керектігін көрсетті.
Журналистердің тыңдалуы
2005 жылы BND-нің 1990-шы жылдардың ортасынан бастап бірқатар неміс журналистерін бақылауға алғандығы туралы ақпараттар жарияланғаннан кейін, қызметтің Ирак соғысымен және "терроризмге қарсы күреспен" байланысты қызметі туралы ақпараттардың таралу көзін анықтау мақсатында үлкен қоғамдық дау (журналистскандал, журналистер жанжалы деп аталды) орын алды. Бундестаг бұл мәселені тергеу үшін арнайы тергеу комиссиясын ("Parlamentarischer Untersuchungsausschuss") құрды. Комиссия бұрынғы Федералды жоғарғы сот судьясы (Bundesgerichtshof) доктор Герхард Шаферді арнайы тергеуші ретінде тағайындады, ол 1993 және 2005 жылдар аралығында журналистерге қатысты және оларды нысанаға алған BND-нің заңсыз операцияларын растайтын есеп жариялады. Осының нәтижесінде, Канцелярия қызметті қорғау мақсатында журналистерге қарсы BND-нің жедел шараларын тыйым салатын жарлық шығарды. Комиссия 2009 жылы соңғы есеп жариялады, ол басым бөлігінде айыптауларды растады, BND-ні құпия ақпараттың жариялануынан қорғау ниетін және қызметтің жоғары басшылығында бақылаудың жетіспеуін анықтады, бірақ үкімет құрамындағы жауапты тұлғаларды анықтамады.
Тізім
1990 жылы БНД Финляндияның қауіпсіздік қызметіне «Титинен тізімі» деп аталатын тізімді тапсырды, онда Стазимен байланысы бар деген күдік туған финдердің есімдері бар еді. Тізім құпия деп жарияланып, сейфке қойылды, себебі Финляндия қауіпсіздік қызметінің директоры Сеппо Титинен мен Финляндия президенті Мауно Койвисто оның нақты дәлелдерге емес, анық емес мәліметтерге негізделгенін анықтады.
лицензиясыз қару-жарақ экспорты
1991 жылы Германияның қайта бірігуінен кейін Израиль ГДР қару-жарақ жүйелеріне қол жеткізуді сұрады. 1991 жылдың наурыз айында парламенттік комиссия сұралған қаруды Израильге бермеу туралы шешім қабылдады. Алты айдан кейін, BND директоры Волкер Фуртштің жетекшілігімен, қызмет Федералдық қорғаныс министрлігінің бір бөлігімен бірлесіп, саяси келісімсіз, ГДР-дің сұралған қару жүйелерін (SA 6 жүйесі, ZSU 23/4 және басқа да жабдықтар) Израильге бірнеше рет жеткізді. Жеткізілімдер Гамбург, Вильгельмсхавен, Манчинг және Альхорн порттары мен әуежайлары арқылы жүзеге асырылды. 1991 жылдың соңында "ауыл шаруашылығы техникасы" деп белгіленген жүк Wasserschutzpolizei қызметкерлерімен күтпеген жерде тексерілді және қару-жарақ табылған. Мемлекеттік прокурор тергеу бастады, ал парламенттік бақылаушы Вилли Виммер BND бақылауын жоғалтқандығын мәлімдеді. Ашуға буған канцлер Гельмут Коль қызметкерлерді "ақымақтар" деп атады. Бірнеше аптадан кейін BND президенті Конрад Порзнер және қорғаныс министрі Герхард Столтенберг жабдықты сынақтар үшін ғана бергенін, кейін қайтарылатынын айтып, бұл мәселенің қиындығын мойындамады.
Иракқа шабуылды қолдау
2003 жылдың 5 ақпанында Колин Пауэлл БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі алдында Иракқа әскери шабуыл қажеттігін дәлелдеді. Пауэлл өзінің дәлелдерін Ханс Бликс пен МАГАТЭ емес, БНД-дан алынған ақпаратпен негіздеді. БНД Рафид әл-Жанаби, яғни CURVEBALL деген атпен белгілі болған дереккөзден ақпарат жинады, ол Ирактың жаппай қырып-жою қаруларына ие екенін, сондай-ақ 20 жылдан астам уақыт бойы жыл сайын 1000-нан астам наразылық білдірушілерді азаптап өлтіргенін мәлімдеді. Рафид 2003 жылғы оқиғаға дейін де, кейін де жұмыс істеді, бұл оқиға Иракқа басып кіруге әкелді. 3000 евро айлық төлемдерді Thiele und Friedrichs (Мюнхен) атты жасырын фирма жүзеге асырды. Мерзімінен бұрын тоқтату салдарынан әл-Жанаби Мюнхен еңбек сотына шағымданып, сотты жеңіп алды. Бірнеше бұрынғы жоғары лауазымды БНД қызметкерлері агенттіктің ЦРУ-ға Кервболдың ақпаратын факті ретінде қабылдамауға бірнеше рет ескерткенін жария етті. Ол кездегі БНД президенті Ханнинг тіпті сол кездегі ЦРУ директоры Джордж Тенетке жолдаған хатында өзінің алаңдаушылығын білдірді. Алайда ЦРУ бұл ескертулерді назарға алмады және ақпаратты факті ретінде ұсынды.
Израиль мен Ливан
2006 жылғы Ливан соғысынан кейін БНД Израиль мен Хезболла арасында құпия келіссөздер жүргізуге делдалдық етті, нәтижесінде 2008 жылғы Израиль-Хезболла тұтқын алмасуы орын алды.
Салық төлеуден жалтаруға қарсы күрес
2008 жылдың басында BND Лихтенштейн банктерінде құнды дереккөздерді тартқандығы және 2000 жылдардың басынан бері князьдікте тыңшылық әрекеттерін жүргізіп келгендігі анықталды. BND Германияның Қаржы министрлігіне LGT Group-тың бұрынғы қызметкерінен CD сатып алуға $7,3 миллион көмектескен. Бұл Лихтенштейн банкі елдің басқарушы отбасысына тиесілі еді. Қаржы министрлігі бұл мәмілені қорғап, оның нәтижесінде жүз миллиондаған доллар салық түсіміне қол жеткізілетінін айтса да, сату әлі де даулы болып тұр, себебі мемлекеттік орган мүмкін ұрланған деректер үшін төлем жасаған.
Қазақстан
2008 жылдың қараша айында үш неміс БНД қызметкері Косовода Еуропалық Одақтың Косово үкіметін бақылайтын Халықаралық Азаматтық Кеңсесіне бомба тастады деген айыппен тұтқындалды. Кейін "Косово Республикасы Армиясы" бомбалық шабуылға жауапкершілікті өз мойнына алды. Лабораториялық сараптама БНД қызметкерлерінің қатысқандығын көрсетпеді. Дегенмен, немістер тұтқындалғаннан кейін 10 күннен кейін ғана босатылды. Бұл тұтқындаудың Косово билігінің Косоводағы ұйымдасқан қылмыс туралы БНД есебіне жауабы ретінде жасалғаны күдіктелді, онда Косово премьер-министрі Хашим Тачи және бұрынғы премьер-министр Рамуш Харадинаж ұйымдасқан қылмысқа кеңінен қатысқан деп айыпталды.
Австрия
Der Standard және profil басылымдарының хабарлауынша, BND 1999-2006 жылдар аралығында Австрияда тыңшылық қызметімен айналысқан, соның ішінде Халықаралық атом энергиясы агенттігі, Мұнай экспорттаушы елдер ұйымы, Австрия баспасөз агенттігі, елшіліктер, австриялық банктер және үкімет министрліктері қарастырылған. Австрия үкіметі Германиядан бұл айыптамаларды түсіндіруді талап етті. Ол Германиядағы NSA тыңшылығын тергейтін комитет туралы құжаттарды тапсырғаны күдікті деп саналды. 2016 жылдың желтоқсанында WikiLeaks BND және Конституцияны қорғау федералды кеңсесінен (BfV) 2420 құжатты жариялады. Жарияланған материалдар 2015 жылы BND-нің қадағалау қызметі және АҚШ Ұлттық қауіпсіздік агенттігімен ынтымақтастығына қатысты неміс парламенттік сауалдамасы аясында ұсынылған. BND күніне 220 миллион метадеректерді сақтайды деген хабар бар. Яғни, олар кіммен, қашан, қайда және қанша уақыт бойы байланысқандарын тіркейді. Бұл деректер әлемнің кез келген жерінен жиналады деп есептеледі, бірақ нақты орналасқан жерлері бүгінгі күнге дейін белгісіз. Бундестагтың NSA тыңшылығын тергейтін комитеті неміс барлау қызметінің спутниктер мен интернет-кабельдер арқылы жүзеге асырылатын байланыстарды ұстап алатынын анықтады. Метадеректердің тек "шетелден келетін трафиктерден" алынатыны белгілі болды, яғни ұялы телефондар мен спутниктер арқылы жүзеге асырылатын телефондық әңгімелер мен мәтіндік хабарламалардан. Күн сайын жиналатын 220 миллион деректің бір пайызы "ұзақ мерзімді талдау үшін" 10 жылға сақталады. Алайда, бұл ұзақ мерзімді сақтауға интернет байланысы, әлеуметтік желілерден алынған деректер немесе электрондық пошта кірмейді. 2022 жылдың желтоқсанында BND-ның жоғары лауазымды қызметкері мемлекетке қарсы сатқындық қылды деген айыппен тұтқындалды. Карстен Л. өзінің қызметтік міндеттерінен алынған ақпаратты Ресейдің ішкі қауіпсіздік қызметіне (ФСБ) бергені күдіктелді. Бас прокуратура оны мемлекеттік құпияларды ашқандықтан ("Landesverrat") мемлекетке қарсы сатқындық жасады деп айыптайды.
Жаңа штаб-пәтер
Берлиндегі бұрынғы Берлин қабырғасының жанында орналасқан жаңа БНД штаб-пәтері 2017 жылы аяқталды. 2019 жылдың ақпан айындағы ресми ашылу салтанатында Германияның сол кездегі канцлері Ангела Меркель: "Кейде өте шатастыратын әлемде Германияға, еңбек еткеннен де шұғыл, күшті және тиімді сыртқы барлау қызметі қажет" деді. Ол кезде Мюнхен қаласының маңындағы Пулахтағы бұрынғы бас кеңсесінен көшіп келген 4000-ге жуық қызметкер осы жерде жұмыс істеуге жоспарланған. Агенттіктің Германияда және басқа елдердегі барлық қызметкерлерінің саны шамамен 6500 адамды құрады.
Сигналдық барлау
BND шетелдік және ішкі барлау және қарсы барлау мақсатында, неміс мүддесіне қатысты ақпарат пен деректерді жаһандық бақылау, жинақтау және өңдеу үшін жауапты. Техникалық ақпаратталу (TA) бөлімі БНД-нің ең маңызды бөлімшесі болып табылады және онда ең көп қызметкер жұмыс істейді. Бұл бөлім Баварияның Пулах қаласындағы бұрынғы БНД штаб-пәтерінде орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі маңызды SIGINT станцияларының бірі – Bad Aibling станциясы, ол Ұлттық қауіпсіздік агенттігімен (NSA) бірлесіп ондаған жылдар бойы жұмыс істеді. Сонымен қатар, Габлинген, Рейнхаузен, Шёнинген, Старнберг-Зёкинг және Стокдорф станциялары да бар. BND өз спутниктерін пайдаланбайды, Bundeswehr (SARAH жүйесі), шетелдік серіктестер немесе коммерциялық провайдерлердің барлау спутниктерін пайдаланады. Алғашқы жеке спутниктік жоба 2016 жылы басталды. Жүйелерді OHB компаниясы құрастырып жатыр және олар 2022 жылдан бері пайдалануға берілуі тиіс еді. Неміс БАҚ жүргізген зерттеулер нәтижесінде іске қосылу кешіктірілді және БНД 2025 жылға дейін спутниктерді ғарышқа жіберуге үлкермейді деген болжам бар.
БНД президенттері
Bundesnachrichtendienst басшысы – оның Президенті. 1956 жылдан бері осы лауазымды келесі адамдар атқарды:
Bundesnachrichtendienst (BND) Президенттері
Аты (өмір сүрген жылдары) Қызметке кірген күні Қызметтен босатылған күні
1 Рейнхард Гелен (1902–1979) 1 сәуір 1956 30 сәуір 1968
2 Герхард Вессель (1913–2002) 1 мамыр 1968 31 желтоқсан 1978
3 Клаус Кинкель (1936–2019) 1 қаңтар 1979 26 желтоқсан 1982
4 Эберхард Блум (1919–2003) 27 желтоқсан 1982 31 шілде 1985
5 Гериберт Хеленбройх (1937–2014) 1 тамыз 1985 27 тамыз 1985
6 Ганс Георг Вик (туған. 1928) 4 қыркүйек 1985 2 қазан 1990
7 Конрад Порзнер (1935–2021) 3 қазан 1990 31 наурыз 1996
8 Герхард Гюллич (туған. 1938) (уақытша) 1 сәуір 1996 4 маусым 1996
9 Хансйорг Гейгер (туған. 1942) 4 маусым 1996 17 желтоқсан 1998
10 Август Ханнинг (туған. 1946) 17 желтоқсан 1998 30 қараша 2005
11 Эрнст Урлау (туған. 1946) 1 желтоқсан 2005 7 желтоқсан 2011
12 Герхард Шиндлер (туған. 1952) 7 желтоқсан 2011 1 шілде 2016
13 Бруно Каль (туған. 1962) 1 шілде 2016 Қазіргі кезде қызметте
BND Президенті – федералдық мемлекеттік қызметкер, BBesO ережесінің B, B9 тобы бойынша жалақы алады, ол генерал-лейтенанттың жалақысына тең.
Орынбасары
BND президенті үш орынбасардан тұрады: бір вице-президент, әскери істер жөніндегі бір вице-президент (2003 жылдың желтоқсанынан бастап) және орталық функциялар мен жаңғырту жөніндегі бір вице-президент (2013 жылдан бері). 2003 жылдың желтоқсанына дейін бір ғана вице-президент болды. 1957 жылдан бері осы лауазымды келесі адамдар атқарды: Bundesnachrichtendienst (BND) вице-президенттері Аты (өмір сүрген) Қызметке кірген күні Қызметтен шыққан күні 1 Ханс Генрих Воргицкий (1907–1969) 24 мамыр 1957 1967 2 Хорст Вендланд (1912–1968) 8 қазан 1968 (өз-өзіне қол жұмсау) 3 Дитер Блотц (1931–1987) 4 мамыр 1970 тамыз 1979 4 Норберт Клусак (1936–1986) 1 сәуір 1980 27 ақпан 1986 5 Пол Мюнстерманн (1932–2010) 1986 27 тамыз 1994 6 Герхард Гюллих (туған 1938) (уақытша) 1994 1996 7 Райнер Кессельринг (1934–2013) 18 маусым 1996 қыркүйек 1998 8 Зигфрид Барт (туған 1935/1936) қыркүйек 1998 шілде 2001 9 Рудольф Адам (туған 1948) шілде 2001 31 наурыз 2004 10 Вернер Шове (туған 1944), әскери істер жөніндегі вице-президент 15 желтоқсан 2003 30 қыркүйек 2005 11 Рюдигер фон Фритш Зеерхаузен (туған 1953) 1 мамыр 2004 2007 12 Георг Фрейхерр фон Брандис (1948–2021), әскери істер жөніндегі вице-президент 4 қазан 2005 ақпан 2008 13 Арндт Фрейтаг фон Лоринговен (туған 1956) 2007 2010 14 Армин Хасенпуш (1948–2014), әскери істер жөніндегі вице-президент 2008 2010 15 Вернер Обер (туған 1948), орталық функциялар және жаңғырту вице-президенті 2008 2013 16 Геза Андреас фон Гейр (туған 1962) 2010 2014 17 Гвидо Мюллер (туған 1966), орталық функциялар және жаңғырту вице-президенті 2013 қазан 2018 18 Михаэль Клор Берхтольд (туған 1962) 2014 2016 19 Оле Диль (туған 1964) 2016 маусым 2019 20 Норберт Штир (туған 1953), әскери істер жөніндегі вице-президент 2010 2015 21 Вернер Счесны (туған 1960), әскери істер жөніндегі вице-президент 2016 қаңтар 2021 22 Михаэль Бауманн (туған 1956), орталық функциялары вице-президенті және тұрақты орынбасары қаңтар 2019 қазан 2022 23 Таня Фрейин фон Услар Глайхен (туған 1964), вице-президент шілде 2019 ақпан 2021 24 Вольфганг Вин (туған 1963), вице-президент және аға офицер шілде 2021 қазіргі кезде 25 Оле Диль (туған 1964), вице-президент наурыз 2021 қазіргі кезде 26 Филипп Вольф (туған 1972), орталық функциялары вице-президенті қараша 2022 қазіргі кезде
Vice Presidents of the Bundesnachrichtendienst (BND) Name (lived) Beginning of service End of service1Hans Heinrich Worgitzky (1907–1969) 24 May 1957 19672Horst Wendland (1912–1968) 8 October 1968 (suicide)3Dieter Blötz (1931–1987) 4 May 1970 August 19794Norbert Klusak (1936–1986) 1 April 1980 27 February 19865Paul Münstermann (1932–2010) 1986 27 August 19946Gerhard Güllich (b. 1938) (interim) 1994 19967Rainer Kesselring (1934–2013) 18 June 1996 September 19988Siegfried Barth (b. 1935/1936) September 1998 July 20019Rudolf Adam (b. 1948) July 2001 31 March 200410Werner Schowe (b. 1944), military affairs VP 15 December 2003 30 September 200511Rüdiger von Fritsch Seerhausen (b. 1953) 1 May 2004 200712Georg Freiherr von Brandis (1948–2021), military affairs VP 4 October 2005 February 200813Arndt Freytag von Loringhoven (b. 1956) 2007 201014Armin Hasenpusch (1948–2014), military affairs VP 2008 201015Werner Ober (b. 1948), central functions and modernization VP 2008 201316Géza Andreas von Geyr (b. 1962) 2010 201417Guido Müller (b. 1966), central functions and modernization VP 2013 October 201818Michael Klor Berchtold (b. 1962) 2014 201619Ole Diehl (b. 1964) 2016 June 201920Norbert Stier (b. 1953), military affairs VP 2010 201521Werner Sczesny (b. 1960), military affairs VP 2016 January 202122Michael Baumann (b. 1956), central functions VP and permanent deputy January 2019 October 202223Tania Freiin von Uslar Gleichen (b. 1964), VP July 2019 February 202124Wolfgang Wien (b. 1963), VP and senior officer July 2021 Incumbent25Ole Diehl (b. 1964), VP March 2021 Incumbent26Philipp Wolff (b. 1972), central functions VP November 2022 Incumbent