Кіріспе

Сергей Лукьяненконың романы, басқа романдар

«Түнгі күзет» («Ночной Дозор») – орыс жазушысы Сергей Лукьяненконың «Басқалар» әлемін алғаш рет таныстырған фантастикалық романы. Кітап 1998 жылы AST баспасында алғаш жарық көрді. Оқиға екі қарсы табиғаттан тыс күштердің ("Басқалар" деп аталады) арасындағы қақтығыс төңірегінде өрбиді: Қараңғы Басқаларды бақылайтын «Түнгі күзет» және Ақ Басқаларды бақылайтын «Күндізгі күзет». Роман «Күндізгі күзет», «Кешкі күзет» (немесе «Сумерек күзеті»), «Соңғы күзет» (немесе «Финалдық күзет»), «Жаңа күзет» және «Алтыншы күзет» циклының бірінші кітабы. Романның алғашқы бөлімі «Тағдыр» – сәтті орыс фильмі «Түнгі күзет» негізінде түсірілді. Фильм түпнұсқа романдағы кейіпкерлер мен көптеген оқиғаларды сақтайды, бірақ сюжеттің маңызды элементтерін өзгертеді.

Өмірбаян

Әңгімеде барлық нәрсенің астында сиқырлы әлем бар – оны Күн шашы (немесе басқа аудармаларда – Қараңғылық) деп атайды. Романның оқиғасы «Басқалар» деп аталатын адамдар тобына ортақтасқан. Олар – Күн шашына қол жеткізіп, үстімізден шығармайтын қабілеттерге ие болған адамдар. Басқалар – бұрынғы заманда өмір сүрген адамдар (шамандар, болжамгерлер, даналар), олар Қараңғылыққа қалай кіруге болатынын білген. Дегенмен, Басқалар адамдардан өзгеше, олар Басқа ретінде дүниеге келеді. Адамдар (кем дегенде, циклдің бірінші бөлігінде) Басқаға айнала алмайды. Күн шашы өз сыйларын тегін бермейді, ол оған кірген Басқалардың күшімен қоректенеді. Егер олар жеткілікті түрде әлсіресе, олар ешқашан қарапайым әлемге қайта оралмайды. Кез келген Басқаның аурасы немесе олардың алғашқы рет Күн шашына кірген кездегі эмоционалдық жағдайы, Басқаның «Жарық» немесе «Қараңғы» Басқаға айналатынын анықтайды. Сонымен қатар, егер Басқа Жарық немесе Қараңғы деп белгіленсе, ол Күн шашынан қандай нақты күштерді алуға болатынын таңдауы керек. Мысалы, вампирлер, сиқыршылар және емшілер сияқты түрлердің барлығы мүмкін, олардың әрқайсысының өз пайдалары мен шектеулері бар. Көбінесе таңдау санасының күйіне байланысты болады, бірақ егер Бастама кезінде Жарық немесе Қараңғыны таңдаса, Күзет сол кездегі қажеттілікке қарай күшті бағыттауға тырыса алады. «Бастама» – Басқаның Жарық немесе Қараңғы емес, ресми түрде Түнгі Күзеттің (Жарық Басқалар) немесе Күндізгі Күзеттің (Қараңғы Басқалар) бөлігі болуды таңдау процесін білдіреді. Басқа Күзет құрамына кірмей-ақ, тәуелсіз түрде Күн шашына кіріп, Жарық немесе Қараңғыға айнала алады. Жарық немесе Қараңғы болуды таңдау, тіпті қандай ерекше күштерді алуды таңдау әдетте соңғы болып табылады. Жарық пен Қараңғының бөлінісі Басқалар арасында әрқашан болған. Жарықпен бірге жүргендер әлсіздерге көмектесуді өздерінің міндеті деп санайды. Қараңғылықтағылар барлық міндеттемелерден бас тартады. Олар моральдық және салдарларын ескермей, өздері қалаған нәрсені істейді. Мыңдаған жылдар бойы екі жақ қатал шайқаста күресті. Екеуі де жеңіске жету үшін кез келген құралды қолдануға дайын болды. Ақырында олар соғысты жалғастыра берсе, екі жақ та аман қалмайтынын түсінді. Екі жақтың басшылары Ұлы Келісімді жасады – Басқалардың күштерін пайдалану жолын реттейтін заңдар жиынтығы. Жарық Басқалары Түнгі Күзетті, Қараңғы Басқалары Күндізгі Күзетті құрды, бұл екі жақ та Келісімді бұзбайтынына көз жеткізу үшін. Инквизиция – Қараңғы және Жарық Басқаларынан құралған топ, ол төрелік ету үшін құрылды. Егер олар оларды тым тез жұмсап жіберсе, Басқалар өздерінің күшін қайта толтыру үшін айналасындағы адамдардың сезімдері мен эмоцияларын пайдалана алады. Қараңғылар жағымсыз эмоцияларды, мысалы, ашу мен қайғыны, ал Жарық Басқалары жағымды эмоцияларды, мысалы, қуанышты қолданады. Ауырумен қоректену ауыруды арттырады, қуанышпен қоректену қуанышты азайтады. Жағымсыз эмоцияларды адамдарда алу оңай болғандықтан, бұл жағдай Қараңғы Басқалардың күшін қайта жүктеуді оңайырақ және Жарық Басқаларына қарағанда оңай қол жеткізе алады. Келісімге қол қойылғаннан бері Түнгі және Күндізгі Күзетшілер бір-бірін бақылап, әрбір бұзушылықты тынымсыз қадағалап келеді. Ескі басшылар адамзатты және Басқаларды қол астындағы құрал ретінде пайдалана отырып, жоспарларын жалғастыруда. Қай тарап жеңіске жететіні уақыт көрсетеді.

Құрылымы мен стилі

Роман үш повестьтен тұрады: "Тағдыр", "Өздерінің арасында" және "Барлығы өз балам үшін". Әр повесть прологтан басталады, содан кейін бірінші повесте сегіз тарау, ал келесі повестьтердің әрқайсысында жеті тарау бар. Прологтардан басқа, әр повестьтегі оқиғалардың көп бөлігі бірінші жақта, "Жарық сиқыршысы" кейіпкері, "Түнгі күзет" мүшесі Антон Городецкийдің баяндауымен жазылған. Повестьлердегі прологтардағы оқиғалар, сондай-ақ кейбір басқа оқиғалар үшінші жақта жазылған және Городецкийдің қатысуынсыз өтеді. Романның барлығы өткен шақта жазылған.

Тағдыр

Жақында "Түнгі күзет" бөлімінде жұмыс істеуге тағайындалған Антон Городецкийге, лицензиясыз адамдарды аулап, өлтіретін вампирлерді іздеу тапсырылды. Ол метрода екі вампирдің сиқырлы амалымен азғырылған жас баланы (Эгор) ілесіп жүргенде, оның үстінде үлкен тозақ оғы бар жас әйел Светлананы байқайды. Оны айналып жатқан айналымнан босатуға тырысқанда, ол вампирлерге қарсы қолдануға берілген амулеттің күшін қолданады, бірақ ол оған арналған қарғысты уақытша азайтуға ғана қол жеткізеді. Ол Егорды шақырып жүрген вампирлерді тауып алады және оларды тұтқындау үшін күресте, өйткені ол амулетті басқа жерде жақсылық жасауға тырысып, бірін өлтіруге мәжбүр болады, ал екіншісі (әйел) қашып кетеді. Ол Түнгі күзет штабына оралады, онда оның бастығы Борис Игнатьевич оған қауіп төнуі мүмкін екенін айтады, өйткені Забулон (Күнгі күзеттің басшысы) қараңғы басқаларды өлтіргені үшін кек алуы мүмкін және оған Ольга деген соулды береді. Антон бастапқыда ұсыныстан бас тартады, содан кейін Ольганы өз пәтерінен тауып алады және еріксіз келіседі. Келесі күні ол өз күшін жақсылыққа (адамның адамгершілігін өзгерту арқылы, "реморализация" деп аталатын сиқыр арқылы) бейқам және заңсыз пайдаланады және Күндізгі қарауылдан қараңғы басқа Алиса Донниковамен қақтығысады. Олар Алисаның өз күшін өзінің таңдаулы кішігірім жаман іс-әрекетіне жұмсауға болады деп келіседі. Оқиғалар өрбіген сайын ол Ольганың сөйлей алатынын және қысқа уақытқа адам болып көрінетінін, сондай-ақ жаза ретінде құсқұйрық денесінде тұтқындалған сиқыршы екенін біледі. Антон Егорды вампирден қорғау үшін оның пәтеріне барады, содан кейін Егор алғаш рет Қараңғылыққа кіргенде, оны жоғалтады. Ол да басқа, сиқырлы күштерге ие екені анықталды. Осы арада Борис Игнатьевич қарғыс атқан әйелге, Светлана Назароваға, жасырын агент ретінде, оны кімнің қарғысқа ұшырағанын анықтауға көмектесу үшін, Игнат деген инкубсты жібереді, бірақ пайдасыз. Антон әлі де Егорды тыныштандырып, оны жарық күштеріне қосылуға көндіруге тырысып жатыр. Антонды Светланаға көмектесу үшін шұғыл түрде шақырады. Антон Светлананың өз анасына жасаған бір нәрсе үшін кінәсін сезініп, өз-өзіне қарғыс атқан басқа да беймәлім Басқа екенін біледі және жағдайды жеңілдетуге тырысады. Ол Егордың шатырына келіп, вампиринді және Егорды, сондай-ақ басқа да жарық және қараңғы оператившілерді, соның ішінде Антонның көршісі, вампир Костя Саушкинді табады. Зәбулон оларға қосылып, Антонға шабуыл жасайды. Бірақ ол кішкентай жарық сиқыршыларының бірі Илья өзін Борис деп танытады, ол олардың денелерін ауыстырды және Забулонның күш-жігерін тоқтатады. Забулонның жоспарлары бұзылып, Егор әлі де "Жаралы немесе қараңғы" таңдауды қарастырып жатқанда, Алиса Антонмен келісімін пайдаланып, оған барлық нәрсені айтып беруге мәжбүр ететін сиқыр жасайды. Антон Егорға өзінің Борис Игнатьевич пен Забулонның интригаларында қолданған пеш екенін айтады. Ашулы Егор шатырдан шығып кетеді, өзін жаман сезініп, қараңғыға қарай бұрылады.

Өзінің туыстары

Қараңғы Басқа, Галина Рогованы өзін "Сотшы" деп атайтын сиқырлы ағаш қаңғышпен жұмбақ кісі өлтіруші Максим өлтіреді. Борис Игнатьевич Күндізгі күзеттің осы және бұрынғы кісі өлтіруде Түнгі күзеттің бір қызметкерін күдіктенетінін хабарлайды. Барлығының да алибисі бар сияқты, Антоннан басқа. Борис Игнатьевич Антонды Күндізгі қарауыл тұтқындады деп санайды және өз күшін Антон мен Ольганың денелерін ауыстыру үшін қолданады, сондықтан оны іздеген кез-келген адам оның нақты қайда екендігі туралы қате түсінік табады және болашақтағы кез-келген кісі өлтірулер оның сенімді алибисі болған кезде орын алуын қамтамасыз етеді. Ольганың денесінде Антон Светланамен бірге жасырыну үшін оның пәтеріне барады, онда ол шын мәнінде Антон екенін айтады, бұл Светлананы ашуландырады, өйткені ол "Ольгаға" Антонды жақсы көретінін айтты. Олар өздерінің қайда екендерін анық көру үшін мейрамханаға барады және онда отбасымен бірге зиянсыз қараңғы басқа адамды байқайды. Қараңғы Басқа Максимді күтіп тұрған дәретханаға барып, оны өлтіреді. Антон қараңғының неге дәретханадан қайтып келмегенін білгісі келіп, Светлананы қысқа уақытқа қалдырып, денені табады. Тергеу полиция мен қараңғы және жарық күштерді қамтиды, онда Светлана Бориске Максимнің әйелі аурасының телепатиялық бейнесін бере алады, бірақ Максимді есіне түсіре алмайды, ол да мейрамханада тамақтанып отырған. Забулон Антонды Ольганың денесінде танып, оны кісі өлтіруде айыптайды. Антон, Забулонның қууына ұшырап, өтіп бара жатқан машинадан көлікті алады, оның жүргізушісі сиқырлы оқиғаларды бандит атысы ретінде көреді. Антонның білмейтін бір жағы - көліктегі жұп - Максим мен оның әйелі. Үйге бара жатқанда Антон Ольгаға телефон шалып, денелерді қайта алмастыруды сұрайды. Метрода Ольганы күтіп тұрған Антон Егорға тап болып, онымен қысқаша сөйлеседі. Ольга келіп, Антон мен Ольга Бористің атын Гесар деп білдіретін сиқыр арқылы денелерін ауыстырады. Ольгамен сөйлескенде Антон Күндізгі күзеттің оны Светлананы ашуландыру және оның күшін заңсыз пайдалану үшін ғана қуып жүргенін түсінеді, бұл оларға оны Нұр агенті ретінде бейтараптандыру үшін заңды пайдалануға мүмкіндік береді. Қараңғыда өз агенттерін жою қылмыс емес, егер жарық солай жасаса ғана. Антон метроға мініп, оны қараңғылық басқа адам қуып шығады. Аян оған Останкино мұнарасына бару керектігін көрсетеді, бірақ Антон бұл оған көмектесу немесе зиян келтіруді білдіретінін айта алмайды. Ол өзін қуып келе жатқан қарақшыны өлтіріп, өзін солай етіп жамылған. Қабырғаға жеткенде ол Күндізгі қарауылдың уақытша штаб-пәтерін орнатқанын біледі. Ол жасырын түрде кіргенде, өзін іздеуді басқаратын біраз қабілетсіз қарақшыларды көреді. Зәбулон одан да көп жағдай жасап, оған кек алуда деп күдіктеніп, ол мұнарадан шығып, Егордың үйіне барады. Осы уақытта Максим қараңғылықтың бар екенін сезініп, аң аулауға шығады. Ақыры ол қараңғылықты тауып алады және оның жас Егор екенін білгенде таңғалады. Антон оларды көріп, Максиммен сөйлесіп, Нұр мен Қараңғы арасындағы келісімді түсіндіреді, бірақ Максим Егордың қараңғы магияға айналатынын және оны қазір өлтірген дұрыс екенін айтып, оған құлақ аспайды. Антон Максим Егорды өлтіргісі келгенде араласады, олар Twilight-те шайқасады. Антон Максимді өлтіру оның кінәсіздігін дәлелдейтін барлық куәгерлер өліп қалады дегенді білдіретінін түсінеді, сондықтан Максим оны пышақпен шағады. Гесар келіп, Максимге инквизицияның мүшесі болуды ұсынады, ал Антон Забулонды қалай алдап шыққанын мақтана бастағанда, Гесар Забулонның бұған қатысы жоқ екенін және мұның бәрін Светлананың сиқырлы деңгейін көтеру үшін Түнгі күзет жоспарлағандығын айтады.

Өз халқым үшін

Өзбекстаннан келген қарт адамды Алиса бастаған Қараңғы Басқалар тобы тоқтатады. Олар оның ізделіп жүрген артефактқа ие екенін ойлап, шабуылдайды. Соғысқанда, оның ұлы артефактпен көзге түспей қашып кетеді. Түнгі күзеттің барлық қызметкерлері Тайгердің үйіне демалуға жиналады, бірақ Антон көңіл көтере алмайды, себебі ол Светлананың өсіп келе жатқан күштері олардың қарым-қатынасына қалай әсер ететіні және Гесар оларды не үшін жібергені туралы алаңдайды. Соңында ол кетеді, пәтеріне келгенде Зәбулон газет оқып, оны күтіп отырғанын көреді. Зәбулон Өзбекстаннан келген Алишер деген жас жігіт өзімен бір артефакт – бір тақташа әкелгенін айтады. Антонның зерттеулері бұл Тағдыр Тақташасы екенін және Жарық оны тағдырды қайта жазу үшін пайдалана алатынын, соның арқасында біреу әлемді өзгертіп, жаңа әлемдік тәртіп орната алатынын көрсетеді. Ольгамен және кейін Гесармен сөйлескенде, Светлананың шын мәнінде Тақташаны тағдырды қайта жазу үшін қолданатыны белгілі болады. Сыртқа шыққанда Антон кездесетін барлық адамдардың Жарық энергиясын тартып алады, олардан қуаныштарын өшіреді. Антон Гесар, Светлана, Зәбулон, Егор және Максимге қосылады, ал Светлана тағдырды қайта жазуға дайындалады, олардың айналасында дауыл жинала бастайды. Светлана тағдыр кітабын ашады. Гесар Антонның дауылды тоқтату үшін жұмсаған барлық энергиясын пайдалана алатынын болжайды, бірақ Антон оны өзін жаңарту сиқыры арқылы өзіне жұмсайды. Таң қалған Светлана Егордың тағдырын қайта жазуды тоқтатады және Антоннан кеңес сұрайды, бірақ Антон оның өзі не жазатынын шешуі керек дейді. Кітап жоғалып кетеді, Гесар ештеңе жазбағанын, тек бірдеңелерді өшіргенін байқайды. Егор әлеуетті Қараңғы Басқа болғаннан бейтарап күйге оралады. Зәбулон олардың жоспарланған операциясы Светлананың шешім қабылдамауынан сәтсіз аяқталғанын байқап, жеңіске жетіп кетеді. Антон Светлана қолданған Тақташа толық емес екенін байқайды. Гесар Светлананың Егордың тағдырын қайта жазуы тек назарды аудару болғанын, ал Ольга осы уақытта кейінірек ашылатын біреудің тағдырын қайта жазғанын айтады. Гесар осы жоспардың нағыз мақсаты Ольгаға деген махаббатын сақтау екенін ашады. Оның толық күші болмағандықтан, олардың махаббаты құлайтын еді.

Жарыс

Түнгі күзет әлемінде әртүрлі сипаттағы және күш деңгейіне ие бірнеше түрлі нәсілдер бар. Сиқыршылар – төмен деңгейдегі сиқыршылар жарық және қараңғы басқалардың арасында кең таралған. Сиқыршылар алдын ала көру, емдеу, қарғыс салу және сиқырлау, шайқас сиқыры немесе басқа да көптеген қабілеттерде мамандануы мүмкін. Күшті сиқыршылар ерекше ұзақ өмір сүреді. Гесар, Антон, Семен, Алишер, Илья, Гарик, Толик және Забулон – әртүрлі деңгейдегі сиқыршылар. Сиқыршы қыз/әйел – Ольга, Светлана және Юлия сияқты сиқыршы әйелдерді атау үшін қолданылатын термин. Светлана сиқыршы әйелдер мен сиқыршылардың айырмашылығы олардың күштерін таныту әдісінде жатыр дейді. Сиқыршылар өз сиқырын қолдану үшін сыйлықтар, өлеңдер және түрлі сыртқы көмектерді пайдаланады, ал сиқыршы әйелдер шашырау күшін бағыттау үшін ишаралар мен сиқыр сөздерін қолданады. Сиқыршыны жалаңаш қалдырып, денесін қырқып тастаса, оған зиян келтіру мүмкін емес, ал сиқыршы әйелді зиянсыз ету үшін аузын тығып, қолын байлау қажет. Пішін өзгертушілер пішін өзгертушілер жануарларға айналып, көбінесе сиқырлы шайқаста қолданылады. Пішін өзгертушілер өзгерістері үшін әдетте бір жануар түрін таңдайды, мысалы, мысық, кесіртке, аю және т.б. Пішін өзгертушілер жарық және қараңғы басқалардың екеуінде де кездеседі, бірақ пішін өзгертуші термині көбінесе қараңғы басқаларға қатысты қолданылады, ал көптеген жарық басқалар «трансформатор сиқыршысы» терминін ұнатады. Олар тек таңдаған жануарларының бір түріне ғана айнала алады, ал аю мен жолбарыс балалары кез келген аюға немесе жолбарысқа айналатын сиқыршылар ерекше. Пішін өзгертушілер мен трансформатор сиқыршылардың арасында айырмашылық жоқ, олар қай жақта екендігінен басқа – Семен егер Тайгер Кюб Түске кірген күні басқа көңіл-күйде болғанда, ол Нұрлы шайқас сиқыршысы емес, қараңғы пішін өзгертуші болар еді деп ескертеді. Вампирлер – төменгі басқалар санатына жатады және қараңғы басқалар арасында ерекше құрметке ие емес. Вампирлер туып немесе айналып келген болуы мүмкін, бірақ барлығы да өлі және жаны жоқ. Барлық вампирлер қанға деген құштарлықпен туады; кейбіреулері тек донорлық қанды ғана ішеді, бірақ адамдарды аулауға лицензия алуға болады. Олар қалыпты адам тағамын жей алады, бірақ олар үшін ол дәмсіз. Олар күндіз сыртқа шыға алады, бірақ күшті күн сәулесін ұнатпайды. Еркек вампирлер тек бір баланың әкесі бола алады. Костя мен оның ата-анасы – вампирлер. Қасқырлар – пішін өзгертушілердің қараңғы түрі. Адамдар туралы аңыздардағы үлкен, түкті иттің пішініндегі олар айқын күшке және қауіпті тістер мен тырнақтарға ие. Олардың қабілеттеріне толық айдың әсері жоқ, бірақ олар шамамен бір ай сайын күштері күрт артады (олардың басталуын шамамен он екі сағат бұрын «сезіне алады»). Осы уақытта олар Түнгі Көшпендіге (Twilight) одан да бейім болады және адам пішініне қайта оралудан бас тартады, бұл жағдай Лунация деп аталады. Инкубус/Суккубус – ерекше харизмасы мен сексуалдық тартымдылығы бар басқалардың бір түрі, бұл олардың негізгі қабілеті. Игнат – инкубус, бірақ ол жарық басқа болғандықтан, өзінің қабілетін Гесардың бұйрығымен қолданады. Сиқыршылар Түнгі Көшпендіден (Twilight) тікелей күш алмай, керісінше, уақыт өте келе көп мөлшерде күш жинақтайтын артефактілер жасайды, сондықтан сиқыршылар мен сиқыршы әйелдердің арасында айырмашылық бар. Бұл – артықшылық және кемшілік. Егер сиқыршы биліктің жоғары деңгейлеріне көтерілуді қаласа, ол сиқыршы әйелдердің сақтайтын жастық сымбатынан айырылуы керек (бірақ олар өздерін қалағандай көрсету үшін иллюзияны қолдана алады). Девона – өте төмен интеллектісі бар адам, оған күшті сиқыршы құл ету үшін үлкен күш сыйлайды. Алишердің әкесі Гесар жасаған девона болған. Бұл адам үшін әлеуметтік жағынан қабылданбас жағдай, өйткені ол көбінесе шеттетіліп, қабылдамайды. Голем – сиқыршының түрлі материалдардан (мысалы, саздан, ағаштан, металдан) жасаған, күзету сияқты белгілі бір мақсат үшін қолданылатын жаратылыс. Соғыс сиқыршысы – қараңғы басқа ер сиқыршы.

Қараңғылық (Қараңғылық)

Ескерту: Бромфилдтің ағылшын аудармасы орыс тіліндегі "сумрак" сөзін "күн бату" деп аударады, бірақ "сумрак" шын мәнінде бірлікте (барлық аспанда емес, тек бір жерде көрінетін) қараңғылықтың басталуын білдіреді; ал "сумерки" – оның көпше түрі, әдетте "күн бату" деп аударылады. Роман негізінде түсірілген фильмдерде "көлеңке" деп аударған. Назарда болсын, орыс сөзі "сумрак" ағылшын сөзі "gloom" сияқты жағымсыз эмоциялық мәнге ие емес; "сумрак" жеңіл мәнге ие, Набоков оны "көп жағдайда ләззатты және поэтикалық көңіл күй" деп сипаттаған. Аудармашы неліктен "күннің тоқырауы" және "сәл қараңғы" сияқты мағынасы жақын сөздерді таңдамағанын болжауға болады.

Қасиеттері

Қараңғылық, адам немесе қарапайым әлемнің астындағы өмір сүру әлемі болғандықтан, сезімтал емес, оған кірген әркімнің энергиясын еш айырма жасамай сіңіріп алады. Басқалар көлеңкелеріне басқанда Қараңғылыққа кіреді, содан кейін олардың күшін сарқыта бастайды. Қараңғылықта тірі қалудың жалғыз жолы – оған энергияны бірте-бірте беру. Қараңғылықта ұзақ уақытқа тұру (немесе тіпті кіру) үшін қажетті дағдылар ресми оқыту арқылы қол жеткізіледі. Осы дағдыға ие емес, бірақ Қараңғылыққа кіре алатын Басқалар өмір мен энергиясын толығымен жоғалту қаупіне тап болады. Қараңғылықтың мәні алғашқы романнан толыққанды түсіндірілмейді. Ол жеті деңгейден тұрады, әр қабатқа кіру және онда қалу үшін геометриялық түрде көбірек күш қажет. Әр қабат жоғарыдағы қабаттан мүлдем өзгеше. Ең күшті Басқалар үшінші қабаттан өте алмайды, ал жоғары деңгейдегі сиқыршы бесінші қабатқа дейін жете алады. Гесар немесе Забулон сияқты классификацияланбаған сиқыршылар алтыншы қабатқа жете алады. Тек нөлдік нүктедегі сиқыршы ғана жетінші қабатқа жетеді. Нөлдік нүктедегі сиқыршылар мың жылға бір рет туады. Көбінесе, сиқыршылар Қараңғылықта шайқаста энергиясын сарп етуіне немесе салғырттық танытуына байланысты жоғалып кеткендері туралы әңгімелер бар. Жаңадан келгендер де Қараңғылыққа жоғалып кеткен, себебі олар оған тым көп энергияны алуға рұқсат берді; оларға Қараңғылықты "қоректендіру" шеберлігі жетіспеді. Кейбір өте күшті Басқалар әлемнен жалыққан кезде Қараңғылыққа сіңіп кетуді шешеді. Физиканың «қалыпты» заңдары, яғни қарапайым (адам) әлеміндегі физика заңдары, Қараңғылықта қолданылмайды. Сиқырланбаған жағдайда, физикалық заттар тек бірінші деңгейдегі жандарға ғана әсер ете алады. Ядролық жарылыс барлық деңгейлерге дейін жетеді. Сондықтан ғана Күзетшілер ядролық соғыстың алдын алу үшін бар күштерін жұмсады. Басқалардың аурасы Қараңғылықта түсті болады, сондай-ақ олардың эмоциялары мен олардың танытатын сиқыры да түсті болады. Басқаның сезімдерін бағалау үшін Қараңғылықтағы немесе оның маңындағы түстерді оқуға болады. Қараңғылық Басқаларға олардың көптеген сиқырлы күштерін береді. Сондай-ақ, олардың адамдар үшін табиғи емес ұзақ өмір сүруіне де себепкер. Қараңғылықтың әсерінен Басқалар жүздеген, тіпті мыңдаған жылдар өмір сүре алады. Себебі, олар қалыпты адамдардан айырмашылығы, сиқырды өндірмей, сіңіреді. Сиқырды сіңіру процесі олардың өмір сүру мерзімін де ұзартады. Басқа неғұрлым күшті болса, олар сиқырды соншалықты аз өндіреді және олар қалыпты адамдардан одан да көп сіңіруі керек. Басқалардың Қараңғылық түрі бар, олар оны Қараңғылықта немесе одан тыс жерде қабылдай алады. Көптеген Қараңғы Басқалар демон сияқты кейіпке айналады. Забулон мүйіздері мен құйрығы бар, көздері мен тілі тілімделген, тас терілі қызыл демон түріне айналады. Көптеген Жарық Басқалар ақ жарқыраған Періштелер түріне айналады.

деңгейлері

"Твиляйт" бірнеше деңгейге бөлінеді. Әр деңгейге жету қиынырақ және оған тек күшті Басқалар ғана қол жеткізе алады; бұл Твиляйттың терең деңгейлерде энергияны әлдеқайда жылдам және ашкөздікпен жұтып алатындығына байланысты. Твиляйттың төменгі деңгейлеріне кіру үшін, Басқа әр деңгейде өз көлеңкесінен өтуі керек. Бірінші деңгейде Твиляйт – адам әлемінің сұр немесе сепия түстес нұсқасы, онда уақыт адам әлемінен әлдеқайда баяу өтеді; осының арқасында Твиляйтта адам әлемінен аз уақыт ішінде көбірек іс жасауға болады. Бұл деңгейде адам әлемінің іздері әлі де бар және оларды көруге болады. Мысалы, адамдарды көруге болады, бірақ олар сепия түстес және екі әлем арасындағы уақыт айырмашылығына байланысты өте баяу қозғалады. Бұл деңгейде энергиямен қоректенетін көк мүк сияқты паразит мекендейді, ол Твиляйтқа кіргендерге ешқандай зиян келтірмейді және оны жою оңай. Фильмде көрсетілгендей, бұл деңгейдегі "Қараңғылықта" масалар жоқ. Екінші деңгей адам әлемінен мүлдем өзгеше – барлық адам жасаған ғимараттар мен адамдар жоғалады, бірақ барлық сиқырмен салынған ғимараттар өзін басқа түрге айналдырады. Ол қараңғы, бұлттарға ұқсас тұтқырлықпен сипатталады. Сонымен қатар, үш ай бар. Үшінші және одан да терең деңгейлер бірінші кітапта зерттелмейді.

Тұрғындар саны

Күн шапағы тек Басқаларға (тірілер мен өлілер), белгілі бір сиқырлы заттарға және белгілі бір жануарларға ғана қол жетімді. Басқалары көлеңкесін көтеріп, оның көлемін және тығыздығын арттырып, содан кейін оның ішінде қадам басқанда Күн шапағына өтеді. Бұрын айтылғандай, кейбір сиқырлы заттар Күн шапағына кіре алады. Алайда, олар Күн шапағына кіре салмайды, олар шындықтың бірнеше деңгейінде қатар өмір сүреді. Мысалы, адам әлеміндегі мыс амулет Күн шапағында кішкентай от шар ретінде көрінуі мүмкін. Түнгі күзет жануарлар Күн шапағына қатысты адамдар немесе Басқалар сияқты бірдей ережелерді әрқашан ұстанбайтынын айтты. "Түнгі күзеттің" бірінші кітабында, "Бірінші оқиға: Тағдыр" атты Антон: "Мысықтар үшін [адам] әлемі немесе Күн шапағы деген жоқ – олар бірден барлық әлемдерде өмір сүреді" деп түсіндіреді. Күн шапағында тек бір ғана табиғи тұрғын бар, ол Күн шапағының бірінші деңгейіндегі сепия түсті адам әлемінің көптеген беттерінде өсетін қара көк мүк. Ол Күн шапағына кірген Басқалардың және қарапайым әлемдегі адамдардың эмоционалдық энергиясымен қоректенеді. Кітаптарда қара көк мүктінң үлкен колониясы адамның психикасын тепе-теңсіздікке түсіріп, психозға әкелуі мүмкін деген теория айтылған, бірақ ол дәлелденбеген. Дегенмен, "Түнгі күзеттің" басты кейіпкері Антон кейде оқиғаның әртүрлі жерлерінде көк мүктін күйдіріп тастау үшін сиқыр қолдануға мәжбүр болады.

Құпиялар

"Твиляйт" әлі де көп жағынан белгісіз күйде. Мүмкін, себебі оның деңгейлерін сәтті басып өте алатын аса қуатты сиқыршылар өте сирек. "Түнгі күзет" ең терең деңгейлерді Забулонның (төмендегі кейіпкерлердің сипаттамаларын қараңыз) басып өткенін айтады, бірақ тіпті оған да бұл үлкен энергия шығынымен келді. Басқалар табиғи себептерден өлгенде, өлтірілгенде немесе жойылғанда ("атқарылғанда") олардың "жаны" немесе "мәні" Твиляйтке өтеді, онда ол мәңгілікке қалады. Басқалар Твиляйтте "туғандықтан", олар өлгеннен кейін сол жерге қайта оралуы логикалық, бірақ мұның себебі "Түнгі күзетте" ешқашан түсіндірілмейді. Олар көлеңкелі бейнелерге, бұрынғы денелерінің бұлтты силуеттеріне айналады. Олар естеліктері мен сезімдерін сақтай ма, жоқ па, әлі де құпия, себебі олар Твиляйтке кірген тірі Басқалармен көбінесе байланыс жасамайды. "Түнгі күзеттің" екінші бөлімінде, Твиляйттегі жойылған Басқа деп есептелетін бір нәрсе Антонмен байланысады, оны Күндізгі күзет өзінің далалық штабын құрған телемұнараға бағыттайды, олар Антонды іздеп жүргенде (ол Қара Басқаларды өлтірді деген айыппен қудаланады). Антон бұл жойылған Басқа екеніне, әлде Зәбулон қойған тұзақтың бір бөлігі ме екеніне көз жеткізе алмайды.

Өзгелерге жарық

Антон Городецкий (Жұрақ сиқыршысы): романның басты кейіпкері (романның көп бөлігі оның көзқарасынан бірінші тұлғада жазылған), ол Түнгі күзеттің еріксіз мүшесі. Бірінші кітаптың басында ол нақты далалық жұмыстарға қарағанда қарапайым, техникалық жұмыстарды артық көреді. Сериалдағы оқиғалар оны алға басуға және толыққанды оперативші болуға мәжбүр етеді. Сонымен қатар, ол Жарық Басқалардың мүдделеріне қатысты оны әлдеқайда циникалық етеді. Оның сүйікті уақыты - кездейсоқ реттелген арнайы шағын дискілерді тыңдау. Ол бірінші романның басында бесінші деңгейдегі сиқыршы, бірақ кейін екінші деңгейдегі сиқыршы және ақырында Ұлы сиқыршы болады. Ол вампирлер мен қасқырлардан қорғану үшін күміс оқтармен зарядталған тапаншаға ие. Борис Игнатьевич/Гесар (Ұлы жарық сиқыршысы): өмірінде көптеген батырлар мен философтарға тәлім берген ежелгі тибеттік текті сиқыршы. Ол 15 ғасырдың басында Еуропаға көшіп келген. Түнгі күзетте жоғары лауазымдарға көтерілудің көптеген мүмкіндіктері болғанымен, ол Мәскеу бөлімшесінің өңірлік директоры болып қалуды таңдады (Мәскеу бөлімшесі бұрынғы КСРО-ның барлық басқа бөлімдерінің іс жүзіндегі басшысы). Гесар - ұрысқа дайындықпен шұғымданатын, жеңілістерді шағын жеңістерге айналдыратын тәжірибелі тактик. Ол өзінің қол астындағыларына көп көңіл бөледі, бірақ үлкен игілік үшін оларды қауіпке салудан тартынбайды. Оның сиқыршы деңгейі - Сыныптамадан тыс (яғни 1–7 шкаласына сәйкес келмейді). Светлана (Ұлы жарық сиқыршысы): романның басында өзінің күшін білмейтін жас дәрігер, ол Түнгі күзетке қосылғанға дейін оны өлтіру үшін Забулонның құрығына түскен. Оның күші ол өзіне-өзі қарғыс салғанда ашылады; Светлананың күші соншалықты зор, қарғыс үлкен құйынға айналып, тозақты босатып, Мәскеуді жою қаупін тудырады. Ол Антонмен қарым-қатынасқа түседі, бірақ Светлананың күші экспоненциалды түрде өскенде бұл қарым-қатынас шиеленіседі. Ольга (Ұлы жарық сиқыршысы): Гесардың ескі досы және кейде сүйіктісі, ол Жарыққа деген міндеттемелерін бұзғаны үшін соғаға айналды. Соғыс кезінде оған күн сайын жарты сағатқа адам кейпіне қайта оралуға рұқсат етілді. Гесардың манипуляцияларының арқасында ол адам түріне оралды және Түнгі күзеттің соңында күшін қайта алды. Семион (Жұрақ сиқыршысы): әлемге сарказммен қараған, тәжірибелі сиқыршы. Көптеген әріптес сиқыршыларынан айырмашылығы, ол сиқырына жүгінбестен де жақсы жауынгер. Көптеген сиқыршылардан айырмашылығы, ол адамдарды сиқырдың көмегімен емес, дене тілі арқылы "оқи" алады. Тайгер Бала/Катя (Шифтер сиқыршысы): зергерлік бұйымдар мен амулеттерге құмар, жас және ойнақы сиқыршы. Оны Қараңғы және Жарық Басқалар екеуі де жоғары бағалайды. Ол кез келген адамды өз қатарына тарта алады делінеді. Атауынан көрініп тұрғандай, ол жолбарысқа айналады. Оның құпия жолдармен толған үлкен үйі бар, ал үйді басқаларға шабуыл жасауға үйретілген иттің тобы күзетіп тұрады (әдетте жануарлар басқалардан қорқады). Ол өте импульсивті болуы мүмкін, бұл оны бірнеше рет қиын жағдайға түсіреді. Аю (Шифтер сиқыршысы): есептелген, қатыгез тактикасымен танымал, тыныш және жабық сиқыршы. Ол бастапқыда Қараңғы Басқа болған деген болжамдар бар, бірақ ол бір жаққа таңдағаннан кейін Басқалар жағын өзгерте алмайды деген фактіге қарамастан. Оның сүйікті жануар түрі - үлкен ақ аю. Ол көбінесе Тайгер Баламен серіктес болады. Игнат (Жұрақ инкубусы/суккубусы): "Голливуд актерінің беті мен грек құдайының денесі" бар, өзін-өзі бағалайтын сиқыршы. Ол кез келген әйелмен (немесе еркекпен) жатуға қабілетті екендігімен мақтанады. Сондықтан ол сәтсіздікке қатты қайғы жинады. Гарик (Жұрақ сиқыршысы): әйелдермен бақытсыздығымен танымал, ұялшақ сиқыршы. Оның әкесі - Қараңғы Басқа. Игорь (Жұрақ сиқыршысы): идеалистік орта деңгейдегі сиқыршы. Оның жас көрінісіне қарамастан, ол 1920 жылдардың соңында дүниеге келген. Ол Жарық Басқалардың мүддесіне адал, бірақ принциптерінен бас тартуы кейде қиындықтар тудырады. Юлия (Жұрақ сиқыршысы): Түнгі күзетте аналитикалық сиқыршы ретінде жұмыс істейтін ақылды жас қыз. Юлия Тайгер Балаға құштар. Илья (Жұрақ сиқыршысы): бірінші деңгейдегі сиқыршы, ол бірінші оқиғада Гесермен денелерін ауыстырды: Тағдыр Забулонды алдау үшін. Ол күшті сиқыршы деп айтылады. Ол көзілдірік тағады.

Қараңғы басқалары

Забулон (фильм нұсқасындағы ағылшын субтитрлерінде Завулон деп жазылады; "Забулон" деген жазу Ескі Келісімдегі атаудың бастауын көрсетеді) (Ұлы Қара Сиқыршы): Гесармен шамалас жастағы ежелгі саясаткер. Ол Мәскеудегі Күндізгі қарауылды басқарады, ал оның жоспарлары көбінесе жаңылыстыру мен жасырын мақсаттарды қамтиды. Оның күші Гесардың күшімен теңеседі, бірақ Гесар оны жиі асып түсіп, тіпті жеңіске жетеді. Оның нағыз бейнесі көп уақыт Құралайда өткізгендіктен, демондық сипатқа ие болған. Оның таңдалған адамдық келбеті көбінесе алдауға ұшыратады, себебі ол өзін білмейтіндерге қауіпті көрінбейтін, жұқа бойлы, зиялы адам ретінде көрінеді. Алиса Донникова (Қара Сиқыршы): әдемілікке құмар және сырлы түрде сананы манипуляциялайтын жас сиқыршы. Ол романның соңына дейін Забулонның сүйіктісі болды. Костя (Константин Саушкин) (жас вампир): Антонның үйінің үстінде тұратын, жас және идеалистік вампир, Антон оның отбасымен Антон басқаға айналмас бұрын дос болған. Антонның "Түнгі қарауылдың" басындағы іс-әрекеттері олардың арасын ажыратады.

Қатыспаған

Максим (Инквизитор): Орташа топқа жататын жарық Басқа, оның қабілеттері Түнгі күзет оны таба алмастан бұрын оянған. Зұлымдықты іздеуге ұмтылып, қараңғы Басқалардың төменгі деңгейдегі өкілдерін қуып, өлтірген. Басқалар туралы шындықты білгеннен кейін Инквизицияға қабылданып алды. Егор (фильмдегі ағылшын субтитрлерінде Йегор деп жазылады): ұялшақ, сырттай қарағанда қарапайым жас бала. Түнгі күзет басталғанда, оған екі опасыз вампир шабуыл жасады. Егор – өте сирек кездесетін жағдай, ол "таза параққа" ие. Оның аурасы оның тағдыры әлі анықталмағанын көрсетеді. "Түнгі күзеттің" екінші бөлімінде Егордың қараңғы жаққа қосылуға тағдырланғаны белгілі болады. Дегенмен, романның соңында оның тағдыры ішінара өзгертіліп, ол тарап таңдамайды. Оның маг деңгейі өте төмен (6 немесе 7).

Кино, теледидар немесе театрлық бейімделулер

Роман негізінде екі фильм түсірілді: 2004 жылғы "Түнгі күзет" және 2006 жылғы "Күндізгі күзет". ("Күндізгі күзет" фильмі романның екінші және үшінші бөлімдеріне негізделген, ал "Күндізгі күзет" романына емес.) 2005 жылы Nival Interactive романы мен фильмге негізделген "Түнгі күзет" видео ойынын шығарды.