Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пайдасыз медициналық көмек – емделушіде жазылу немесе пайда болу үміті болмаған жағдайда медициналық көмек немесе емдеуді жалғастыру. Дәлелге негізделген медицинаны қолдайтындардың кейбіреулері өлшенетін пайдасы дәлелденбеген кез келген емдеуді тоқтатуды ұсынады. Пайдасыз көмекті тоқтату эвтаназиядан өзгеше, себебі эвтаназия өмірді аяқтау үшін белсенді әрекеттерді қамтиды, ал пайдасыз медициналық көмекті тоқтату өлімнің табиғи басталуын жеделдетпейді немесе ынталандырмайды.
Futile medical care is the continued provision of medical care or treatment to a patient when there is no reasonable hope of a cure or benefit. Some proponents of evidence based medicine suggest discontinuing the use of any treatment that has not been shown to provide a measurable benefit. Futile care discontinuation is distinct from euthanasia because euthanasia involves active intervention to end life, while withholding futile medical care does not encourage or hasten the natural onset of death.
Анықтама
Ең кең мағынасында, нәтижесіз күтім – науқасқа физикалық, рухани немесе басқа да пайдалармен ешқандай пайда келтірмейтін күтім. Бұл әртүрлі заңдық, этикалық немесе діни контексттерде әртүрлі интерпретациялануы мүмкін. Клиниктер мен денсаулық сақтау қызметкерлері науқастың денсаулық сақтау туралы шешімдер қабылдау үшін нәтижесіз күтімнің тар анықтамасына сүйенуі керек болуы мүмкін, және бұл анықтама көбінесе емнің нәтижесінде науқастың физикалық жазылу мүмкіндігін бағалауға негізделеді. Балама ретінде, бағалау науқастың азабын жеңілдетуге осындай емнің ықтималдығына қатысты болуы мүмкін. Нәтижесіз күтімнің мысалдары: хирургінің қатерлі ісігі бар науқасқа операция жасауы, тіпті операция азабын жеңілдетпесе де, немесе дәрігерлердің миы өліп қалған адамды олардың ағзаларын донорлыққа беруден басқа себептермен тірілту аппаратында ұстап тұруы. Нәтижесіз күтім – медициналық тәжірибешілер мен науқастар немесе туыстары арасында қақтығыстарға жиі алып келетін сезімтал мәселе. Нәтижесіз күтім ұғымына байланысты көптеген даулар нәтижесіз күтімді ұсынудың пайдасы үшін аргументтерге емес, нақты жағдайларда нәтижесіздіктің әртүрлі бағалануына қатысты. Белгілі бір әрекеттің нәтижесіз медициналық күтімнің анықтамасына кіретінін анықтау қиын, өйткені араласудың пайдасы болмайтын нүктені анықтау қиын (жағдайдан жағдайға өзгереді). Мысалы, қатерлі ісігі бар науқас бірнеше апта өмір сүру үшін өте қымбат дәрі-дәрмекпен қосымша химиотерапиядан өтуге дайын болуы мүмкін, ал медициналық қызметкерлер, сақтандыру компаниясының қызметкерлері және жақындары бұл күтімнің нәтижесіз екеніне сенеді. 2010 жылы АҚШ-та 10 000-нан астам дәрігерлердің арасында жүргізілген сауалнамада респонденттердің "өмірді сақтап қалу терапиясын" ұсыну немесе беру туралы пікірлері екіге бөлінгенін көрсетті, 23,6% оны жасайтындарын, 37% жасайтындарын айтса, 39,4% «Бәрі жағдайға байланысты» деген жауап берді.
In the broadest sense, futile care is care that does not benefit the patient as a whole, including physical, spiritual, or other benefits. This may be interpreted differently in various legal, ethical, or religious contexts. Clinicians and health care providers may need to rely on a more narrow definition of futile care in order to make decisions about a patient's health care, and this definition often centers around an assessment of the likelihood that a patient could physically recover as a result of treatment. Alternatively, the assessment may be on the likelihood of such treatment to relieve a patient's suffering. Examples of futile care may be a surgeon operating on a terminal cancer patient even when the surgery will not alleviate suffering or doctors keeping a brain dead person on life support machines for reasons other than to procure their organs for donation. Futile care is a sensitive area that often causes conflicts among medical practitioners and patients or kin. Many controversies surrounding the concept of futile care center around how futility is assessed differently in specific situations rather than on arguments in favor of providing futile care per se. It is difficult to determine when a particular course of action may fall under the definition of futile medical care because it is difficult to define the point at which there is no further benefit to intervention (varying from case to case). For instance, a cancer patient may be willing to undergo more chemotherapy with a very expensive medication for the benefit of a few weeks of life, while medical staff, insurance company staff and close relatives may believe this is a futile course of care. A 2010 survey of more than 10,000 physicians in the United States found respondents divided on the issue of recommending or giving "life sustaining therapy when [they] judged that it was futile", with 23.6% saying they would do so, 37% saying they would not, and 39.4% selecting "It depends".
Пайдасыз медициналық көмек көрсетуді тоқтату
Пайдасыз күтім көрсетуге қарсы аргументтерге пациенттерге, олардың отбасы мүшелеріне немесе күтіммен айналысатын адамдарға ешқандай немесе аз ғана пайдасы бар жағдайда зиян келтіру мүмкіндігі, сондай-ақ күтімге жауап бере алатын пациенттерге жәрдем көрсетуге болатын ресурстарды пайдасыз күтімге жұмсау кіреді. Пайдасыз күтім науқасқа жалпы алғанда ешқандай пайда әкелмейді, ал науқасқа немесе оның отбасына пайдасыз күтімнен туындайтын физикалық, эмоционалдық, рухани, экономикалық немесе этикалық қиындықтар мен зиян айтарлықтай болуы мүмкін. Пайдасыз күтім науқастарға тиімді болмаса да, оны ұсынушыларға, мемлекетке және науқастың отбасына елеулі қаржылық және материалдық шығындар тудыруы мүмкін. Кейбір жағдайларда, пайдасыз күтімге жұмсалатын ресурстарды жақсы нәтижелерге қол жеткізу мүмкіндігі бар басқа пациенттер пайдалана алады. Мысалы, K сәбисінің жағдайында, оны басқа орталықтарға ауыстыруға жасалған әрекеттер аймақта балалар реанимациялық бөлімінде бос орын болмағандықтан сәтсіз аяқталды. Осы жағдайды сынға алған көптеген адамдар, миы жоқ баланың тіршілігін сақтауға жұмсалған екі жылдан астам медициналық шығындарды оның ауруы туралы хабардар ету және оның алдын алу жөніндегі шараларға жұмсаған дұрыс болар еді деп санайды.
Arguments against providing futile care include potential harm to patients, family members, or caregivers with little or no likely benefits, and the diversion of resources to support the futile care of patients when resources could be used to provide care to patients that could respond to care. Futile care does not offer benefits to the patient as a whole, and at the same time the physical, emotional, spiritual, economic, or ethical hardship and harm caused by futile care to the patient or to family members may be significant. While futile care does not benefit patients, it may cost providers, the state, and patient families significant money and resources. In some cases, futile care involves the expenditure of resources that could be used by other patients with a good likelihood of achieving a positive outcome. For instance, in the case of Baby K, attempts to transfer the infant to other centers were unsuccessful because there were no unoccupied pediatric ICU beds in the region. Many critics of that case insist that the medical expenses used to keep the anencephalic child on life support for over two years could have been better spent on awareness and prevention efforts for her condition.
Пайдасыз медициналық көмек пен эвтаназия
Емдеуден бас тарту мәселесінің қиындығы евтаназиямен шектесетін нәрседе жатыр, ал ол көптеген елдерде заңмен қудаланады. Евтаназия – қасақана түрде адам өліміне әкелу мақсатын көздейтін амал (әрекет немесе әрекетсіздік), әсіресе дәрігердің немесе оның қадағалауымен, емделмейтін және шыдамсыз азапты тудыратын аурудан зардап шеккен адамға қатысты. Мысалы, Францияда Винсент Ламберттің жағдайы оның дәрігері және бірнеше сот шешімдері бойынша негізсіз тікелей талпыныс ретінде қарастырылды, бірақ емдеуді тоқтату евтаназия болып табыса ма, жоқ па деген мәселе бойынша бірнеше жыл бойы сот процестері мен қоғамдық пікірталас тудырды. Францияда Медициналық этика кодексі паллиативтік көмекті қолдай отырып, "терапевтік тікелей талпыныс" практикасын қабылдамайды. Паллиативтік күтімнің мақсаты науқастың өлімін жылдамдату емес, азабын басу, тіпті осы үшін күтім көрсететін мамандар кейде өлім сәтіне жақындату қаупі бар анальгетиктер мен ауырсық басушы препараттарды қолдануы мүмкін. Дания науқастардың емделуден бас тарту құқығын мойындайды.
The difficulty with the issue of non treatment lies in the borderline with euthanasia, which is punishable by law in most countries. Euthanasia designates a practice (action or omission) whose aim is to intentionally bring about the death of a person, in principle suffering from an incurable disease which inflicts intolerable suffering, particularly by a doctor or under his or her control. In France, the situation of Vincent Lambert, for example, has been qualified as unreasonable obstinacy by his doctor and by several court rulings, but has remained a source of legal proceedings and societal debate for several years over whether stopping treatment would be euthanasia or not. In France, the Code of Medical Ethics rejects the practice of "acharnement thérapeutique", while advocating palliative care. The aim of palliative care is not to hasten a patient's death, but to relieve pain, even if, to do so, caregivers sometimes use doses of analgesics or painkillers that risk bringing the moment of death closer. Denmark recognizes patients right to refuse treatment.
Пайдасыз күтім мәселесі
Клиникалық медицинадағы нәтижесіз емдеу мәселесі көбінесе екі сұрақтуды қамтиды. Біріншісі – емдеудің нәтижесіз болатын клиникалық жағдайларды анықтау. Екіншісі – емдеу нәтижесіз деп табылған кездегі этикалық таңдаулардың спектріне қатысты.
The issue of futile care in clinical medicine generally involves two questions. The first concerns the identification of those clinical scenarios where the care would be futile. The second concerns the range of ethical options when care is determined to be futile.
Клиникалық жағдайда пайдасыздықты бағалау
Клиникалық жағдайлардың пайдасыздығының дәрежесі мен сипаты әртүрлі болады. Мүшелік өлімге ұшыраған немесе миы жоқ науқасқа жансақтау бөлімінде күтім көрсету сияқты жағдайларды, егер мүшелерді алу мүмкін болмаса немесе ыңғайлы болмаса, пайдасыз деп анықтау оңай, бірақ көптеген басқа жағдайлар осылай анық емес. Ұлыбританияда 180 000-нан астам науқас қатысқан зерттеу шұғыл лапаротомияда сандық пайдасыздықтың мерзімін анықтауға және Ұлыбританияның Ұлттық шұғыл лапаротомиялық аудитінің (NELA) дерекқорын пайдалану арқылы пайдасыздықтың болжамдық факторларын зерттеуге бағытталған. Екі кезеңді әдістеме қолданылды: бірінші кезеңде онлайн сауалнама және басқару тобының талқылауы арқылы пайдасыздықтың мерзімі анықталды; екінші кезеңде бұл анықтама NELA-ға 2013 жылдың желтоқсанынан 2020 жылдың желтоқсанына дейін талдау үшін тіркелген науқастарға қолданылды. Пайдасыздық – шұғыл лапаротомиядан кейін 3 күн ішінде кез келген себептен болатын өлім-жітім. Нәтижелер көрсеткендей, сандық пайдасыздық науқастардың 4%-ында (7442/180 987) орын алды, ал орташа жасы 74 жас. Пайдасыздықтың маңызды болжамдық факторлары: жас, артериялық лактат және жүрек-қантамыр жүйесінің бір мезгілде аурулары. Дене күшінің әлсіреуі ерте өлім-жітім қаупін 38%-ға арттырды, ал ішек ишемиясына байланысты операция пайдасыз операцияға екі есе көп қауіптендіреді. Бұл нәтижелер шұғыл лапаротомиядан кейінгі сандық пайдасыздықтың операцияға дейін шешім қабылдаушыларға қол жетімді сандық тәуекел факторларымен байланысты екенін және өте жоғары тәуекелге ұшыраған науқастармен бірлескен шешім қабылдау талқылауларына енгізілуі керек екенін көрсетеді. Соңғы 40 жылда клиникалық қоғамдастық прогностикалық күш-жігердің сапасын жақсартты. Нәтижесінде, қарт пациенттердегі күйік жағдайларының пайдасыздығын бағалау үшін "өлім-жітім пайызы = жас + күйік пайызы" сияқты қарапайым, бірақ дәл емес ережелер қазір көптеген сызықтық регрессия және басқа да жетілдірілген статистикалық әдістерге негізделген күрделі алгоритмдерге жол берді. Бұл күрделі клиникалық алгоритмдер ғылыми тұрғыдан расталған және клиникалық болжамдық құндылығы бар, әсіресе ауыр күйіктермен ауыратын науқастарда. Мұндай алгоритмдер пациенттер мен отбасыларға қиын шешімдер қабылдауға көмектесетін жоғары сапалы прогностикалық ақпарат бере алады және ресурстарды бөлуді басқаруға мүмкіндік береді. Бұл алгоритмдер науқастың аман қалу ықтималдығын бағалайды. Науқастарда жүргізілген зерттеуде, олар қатты күйіп, клиникалық тұрғыдан бұрын-соңды болмағандай аман қалды, алғашқы ес-санасы сақталған кезеңде (сепсис пен басқа да асқынулар пайда болғанға дейін) науқастарға аман қалу өте сирек (яғни өлім сөзсіз болатын) деп айтылды және паллиативтік күтім мен агрессивті клиникалық шаралар арасында таңдау жасауды сұрады. Көпшілігі агрессивті клиникалық шараларды таңдады, бұл пациенттердің өмір сүру құлқы өте күшті болуы мүмкін, тіпті дәрігерлер үмітсіз деп санайтын жағдайларда да. Үлкен ауруханаларда жиі кездесетін тағы бір практикалық клиникалық мысал – ауруханадағы жүрек тоқтауынан кейін жандандыру әрекеттері ұзаққа созылған кезде жандандыруды жалғастыру немесе тоқтату туралы шешім. 1999 жылы Journal of the American Medical Association журналында жарияланған зерттеу осы мақсаттар үшін жасалған алгоритмді растады. Медициналық көмек жақсарып, созылмалы аурулардың саны артып келе жатқандықтан, пайдасыздық туралы сұрақтар жиі туып тұрады. АҚШ-та осы қиындыққа жауап ретінде салыстырмалы түрде жақында хоспис тұжырымдамасы енгізілді, онда алты ай ішінде өлімге ұшырауы мүмкін деп есептелетін адамға паллиативтік күтім басталады. Көптеген әлеуметтік және практикалық кедергілер бар, олар аурудан айығуы мүмкін емес адамға хоспис мәртебесін беру мәселесін қиындатады.
Clinical scenarios vary in degrees and manners of futility. While scenarios like providing ICU care to the brain dead patient or the anencephalic patient when organ harvesting is not possible or practical are easily identifiable as futile, many other situations are less clear. A study in the United Kingdom with more than 180,000 patients aimed to define a timeframe for quantitative futility in emergency laparotomy and investigate predictors of futility using the United Kingdom National Emergency Laparotomy Audit (NELA) database. A two stage methodology was used; stage one defined a timeframe for futility using an online survey and steering group discussion; stage two applied this definition to patients enrolled in NELA December 2013–December 2020 for analysis. Futility was defined as all cause mortality within 3 days of emergency laparotomy. Results showed that quantitative futility occurred in 4% of patients (7442/180,987) and median age was 74 years. Significant predictors of futility included age, arterial lactate and cardiorespiratory co morbidity. Frailty was associated with a 38% increased risk of early mortality and surgery for intestinal ischaemia was associated with a two times greater chance of futile surgery. These findings suggest that quantitative futility after emergency laparotomy is associated with quantifiable risk factors available to decision makers preoperatively and should be incorporated into shared decision making discussions with extremely high risk patients. Over the last four decades, the clinical community has improved the quality of prognostic efforts. As a result, simple but imprecise rules of thumb like "percent mortality = age + percent burn" to judge the futility of burn cases involving elderly patients, have now given way to sophisticated algorithms based on multiple linear regression and other advanced statistical techniques. These are complex clinical algorithms that have been scientifically validated and have considerable clinical predictive value, particularly in the case of patients with severe burns. Such algorithms may provide high quality prognostic information to aid patients and families in making difficult decisions, and have the potential to be used to guide resource allocation. These prognostic algorithms estimate the probability of the patient surviving. In a study of patients so severely burned that survival was clinically unprecedented, during the initial lucid period (before sepsis and other complications set in) patients were told that survival was extremely unlikely (i. e., that death was essentially inevitable) and were asked to choose between palliative care and aggressive clinical measures. Most chose aggressive clinical measures, which may suggest that the will to live in patients can be very strong even situations deemed hopeless by the clinician. Another practical clinical example that often occurs in large hospitals is the decision about whether or not to continue resuscitation when the resuscitation efforts following an in hospital cardiac arrest have been prolonged. A 1999 study in the Journal of the American Medical Association has validated an algorithm developed for these purposes. As medical care improves and affects more and more chronic conditions, questions of futility have continued to arise. A relatively recent response to this difficulty in the United States is the introduction of the hospice concept, in which palliative care is initiated for someone thought to be within about six months of death. Numerous social and practical barriers exist that complicate the issue of initiating hospice status for someone unlikely to recover.
Пайдасыз күтім мен пайдасыз күтімнің тауар ретінде нұсқалары
Пайдасыз күтім теориясының тағы бір мәселесі – күтімнің пайдасыз екендігі анықталған жағдайдағы этикалық таңдаулардың кеңдігі. Кейбір адамдардың пікірінше, пайдасыз клиникалық көмек, круиздік саяхаттар немесе сәнді автомобильдер сияқты, сатып алуға болатын нарықтық тауар ретінде қарастырылуы керек, егер клиникалық қызметтерді алушы жеткілікті қаржыға ие болса және осының салдарынан басқа пациенттердің клиникалық ресурстарға қол жеткізуіне кедергі келтірмесе. Осы модельде Baby K қаржысы таусылғанға дейін ЖІЖК-де (негізінен тыныс алу аппаратымен) күтім ала алатын болар еді. Медициналық көмек құнының өсуімен және өте қымбат жаңа қатерлі ісікке қарсы препараттардың пайда болуымен, соңғы сатыдағы қатерлі ісіктерді емдеуде де осыған ұқсас әділетсіздік мәселелері жиі туындайды.
Another issue in futile care theory concerns the range of ethical options when care is determined to be futile. Some people argue that futile clinical care should be a market commodity that should be able to be purchased just like cruise vacations or luxury automobiles, as long as the purchaser of the clinical services has the necessary funds and as long as other patients are not being denied access to clinical resources as a result. In this model, Baby K would be able to get ICU care (primarily ventilatory care) until funding vanished. With rising medical care costs and an increase in extremely expensive new anti cancer medications, the similar issues of equity often arise in treatment of end stage cancer.
Пайдасыз күтімге қатысты нұсқалар
Егер нәтижесіз күтім қажет болмаса, қол қойылған және нотариалды куәландырылған қайта жандандыруды тоқтату (DNR) бұйрығы осы нәтижесіз әрекеттер мен емдеулердің жасалуын болдырмауы мүмкін. Егер нәтижесіз күтім қажет болса, алдын ала берілген нұсқаулық өмірді ұзартуға мүмкіндігі бар кез келген күтімді алу ниетін білдіре алады.
If futile care is not desired, a signed and notarized do not resuscitate (DNR) order can prevent these futile actions and treatments from being performed. If futile care is desired, an advance directive can express wishes to receive any and all care that has a chance of prolonging life.