Кіріспе

Заңдық құжат. Алдын ала медициналық директива, сондай-ақ тірі өсиет, жеке директива, алдын ала директива, медициналық директива немесе алдын ала шешім деп аталатын бұл заңдық құжат, адамның денсаулығына қатысты қандай шаралар қолданылуы тиіс екенін белгілейді, егер ол ауру немесе қабілетсіздік салдарынан өзі үшін шешім қабылдауға шамасы келмесе. АҚШ-та бұл құжаттың заңдық күші бар, ал кейбір елдерде ол заңдық құжат болмаса да, заңды мәнге ие. Тірі өсиет – алдын ала директиваның бір түрі болып табылады, ол емдеуге қатысты нұсқауларды қамтиды. Тағы бір түрі – сенімхаттың немесе денсаулық сақтау уәкілінің белгілі бір түрі, онда адам өзінің қабілетсіздігі кезінде өз атынан шешім қабылдауға біреуді (өкілді) уәкілеттендіреді. Адамдарға өздеріне қатысты толыққанды нұсқаулар беру үшін екі құжатты да толтыру ұсынылады, бірақ оларды біріктіріп, бір нысанға да салуға болады. АҚШ-тағы "Бес тілек" құжаты – мұндай біріктірілген құжаттардың мысалы. "Тірі өсиет" термині көптеген елдерде, әсіресе Ұлыбританияда кеңінен танымал.

Өмірбаян

Алдын ала нұсқаулар медициналық технологияның күрделенуі мен кеңінен таралуына байланысты пайда болды. Сансыз зерттеулер соңғы демінде жатқан науқастарға көрсетілетін медициналық көмектегі кемшіліктерді көрсетті; оның қажетсіз созылған, ауыртпалы, қымбатқа соққан және науқастар мен олардың туыстары үшін эмоционалды жүк болған жағдайлар жиі кездеседі.

Тірі өсиет

Тірі өсиет – алдын ала нұсқаудың ең ерте түрі. Оны алғаш рет 1967 жылы Иллинойс штатының адвокаты Луис Катнер Американың эвтаназия қоғамы алдында сөйлеген сөзінде ұсынды және 1969 жылы заң журналында жариялады. Катнер қолданыстағы мүліктік заңнан пайдаланып, оның арқасында жеке адам өмірден өткеннен кейін (яғни, өзі үшін сөйлей алмайтын кезде) мүліктік мәселелерді басқара алады және денсаулық сақтау қалауларын білдіре алмайтын жағдайда, денсаулық сақтау туралы тілектерін білдірудің жолын ойлап тапты. Осы «өсиет» адам әлі тірі кезінде (бірақ шешім қабылдауға қабілетсіз болғанда) қолданылуы керек болғандықтан, оны «тірі өсиет» деп атады. АҚШ-тың Пациенттердің өздерін-өздері анықтау туралы заңы (PSDA) 1991 жылдың желтоқсанында күшіне енді және денсаулық сақтау ұйымдарын (атап айтқанда, ауруханалар, зейнеткерлер үйлері және үйдегі күтім агенттіктері) пациенттерге мемлекеттік заң бойынша алдын ала нұсқаулар беру құқығы туралы ақпарат беруді міндеттеді. Тірі өсиет әдетте медициналық қызметкерлер мен күтімшілердің ұстануы тиіс емдеу бағыты туралы нақты нұсқауларды қамтиды. Кей жағдайларда, өсиетте ауыр медициналық араласудың түрлі түрлерін қолдануға тыйым салынуы мүмкін. Сондай-ақ, егер тамақ пен су түтікшелер немесе басқа медициналық құрылғылар арқылы берілсе, оларды пайдалану немесе бас тарту туралы тілектерді білдіру үшін де қолданылуы мүмкін. Тірі өсиет тек қана егер адам әрекетке қабілетсіздігіне байланысты хабардар түрде келісім беруден немесе бас тартудан мүлдем қабілетсіз болса ғана қолданылады. Тірі өсиет өте нақты немесе өте жалпы болуы мүмкін. Тірі өсиетте кездесетін мысал: «Егер мен емделмейтін, қайталанбайтын ауруға, сырқатқа немесе жағдайға ұшырасам және қарап күтіп жүрген дәрігерім менің жағдайымның өлімге алып келетінін анықтаса, менің өмірімді ұзартуға ғана қызмет ететін өмірді сақтау шараларын тоқтатуға немесе үзуге бұйырамын». Нақтырақ тірі өсиеттерге анальгезия (ауырсынуды басу), антибиотиктер, гидратация, тамақтандыру және вентиляторларды немесе жүрек-өкпе реанимациясын пайдалану сияқты қызметтерге деген жеке адамның тілегі туралы ақпарат кіруі мүмкін. Алайда, зерттеулер көрсеткендей, ересектер осы құжаттарды күнделікті тілмен жазылған және техникалық емдеуге аз назар аударған жағдайда көбірек аяқтайды. Бірақ 1980 жылдардың соңында қоғамдық ұйымдар көптеген адамдардың алдын ала нұсқаулар туралы білмейтінін және тіпті одан да аз адам оларды аяқтайтынын анықтады. Бұл денсаулық сақтау ұйымдары мен медициналық ұйымдардың осы құжаттарды насихаттау және қолдау көрсетуде сәтсіздікке ұшырауымен байланысты болды. Халықтың жауабы одан әрі заңнамалық қолдау көрсетуді талап ету болды. Соңғы нәтиже – 1990 жылғы Пациенттердің өздерін-өздері анықтау туралы заң, ол денсаулық сақтау мекемелерінен алдын ала нұсқауларды жақсырақ насихаттауды және қолдауды талап ету арқылы осы хабардар ету мәселесін шешуге тырысты. Тірі өсиеттерге үлкен қызығушылық танылды, және 2007 жылға қарай американдықтардың 41%-ы тірі өсиет жасады. Қоғамдық қажеттіліктерге жауап ретінде, штаттық заң шығарушы органдар одақтағы барлық штаттарда тірі өсиеттерді қолдау туралы заңдарды қабылдады. Алайда, тірі өсиеттер жақсырақ танылғаннан кейін, көп ұзамай маңызды кемшіліктер анықталды. Көптеген тірі өсиеттердің ауқымы шектеулі болды және көбінесе туындаған мәселелер мен қажеттіліктерді толыққанды шеше алмады. Сонымен қатар, көптеген адамдар өз тілектерін медициналық практика сапасымен қайшы келетіндей етіп жазды. Нәтижесінде, тек тірі өсиет көптеген маңызды денсаулық сақтау шешімдерін қабылдау үшін жеткіліксіз болуы мүмкін екендігі анықталды. Бұл кейбір адамдар «екінші буын» алдын ала нұсқаулар деп атаған құжаттардың дамуына әкелді. Адамдар әдетте тұрақты өкілеттік және денсаулық сақтау проксиінің артықшылықтарын көреді. Денсаулық сақтау проксиі құжаты прокси деп аталатын адамды тағайындайды, ол әрекетке қабілетсіз болған жағдайда, оны тағайындаған адамның атынан шешім қабылдай алады. Тағайындалған денсаулық сақтау проксиі, егер адам әлі де денсаулық сақтау туралы шешімдерді қабылдауға және жеткізуге қабілетті болса, жеке тұлғада болатын емдеуді талап ету немесе одан бас тарту құқығына ие. Әрекетке қабілетсіз адам үшін (кейіннен жазылған) туыстарының шешімдерін салыстырған зерттеуде осы суррогаттардың жалпы 68%-ы дұрыс таңдағаны анықталды.

Құндылықтарға негізделген директивалар

Дәстүрлі медициналық өкілдікке балама ретінде "екі бөлімді алдын ала нұсқау құралы" – "пациенттің соңғы күтімдегі медициналық көмек және терапияға қатысты нақты нұсқаулар бойынша құндылықтарын анықтайтын" құндылықтар тарихы қолданылады. Осы алдын ала нұсқаудың мақсаты – нақты емдеулер мен медициналық процедураларға емес, пациенттің құндылықтары мен жеке мақсаттарына көшу. Зерттеулер көрсеткендей, қаржылық және психологиялық жағдайға қатысты құндылықтар, өмір соңындағы емдеулердің кең спектрін қаламауға себеп болатын маңызды факторлар болып табылады. Дәстүрлі медициналық өкілдікке тағы бір балама – медициналық директива, ол алдын ала медициналық шешім қабылдау үшін алты жағдайды сипаттайтын құжат. Әр жағдайға жиі қарастырылатын медициналық процедуралар мен шаралардың тізімі қоса берілген, бұл адамға аталған жағдайларда қандай емдеуді қалауын немесе қаламауын алдын ала шешуге мүмкіндік береді. Заңмен бекітілмеген алдын ала нұсқаулардың, әрекетке қабілетсіз адамды құжаты құрметтелмейтін жағдайда қалдыруы мүмкін деген алаңдаушылықты жою мақсатында жүргізілген зерттеуде, олардың көбінесе қабылданатыны анықталды.

Психиатриялық алдын ала нұсқаулар

Психиатриялық алдын ала нұсқаулық (ПАД), сонымен қатар психикалық денсаулық алдын ала нұсқамасы деп те аталады, – болашақта адамның психикалық ауруы салдарынан өз бетінше шешім қабылдауға немесе тиімді түрде қарым-қатынас жасауға қабілетсіз деп танылған жағдайда не істелуін сипаттайтын жазбаша құжат. ПАД басқаларға психиатрлар немесе басқа психикалық денсаулық мамандарынан қандай ем қабылдағысы келетінін немесе қабылдағысы келмейтінін хабарлай алады, сондай-ақ оның атынан шешім қабылдауға өкілеттік берген адамды анықтай алады. Психикалық денсаулық алдын ала нұсқаулығы – денсаулық сақтау саласындағы алдын ала нұсқаулықтың бір түрі.

Құқықтық негіздер

Психиатриялық алдын ала нұсқаулар – қазіргі уақытта толық құқықтық қабілетіне ие адамдардың, мәжбүрлеу шараларын қолдануға дейін, болашақтағы психикалық денсаулық сақтау туралы өтініштерін және нұсқауларын білдіруге немесе денсаулық сақтау бойынша сенімхат (HCPA) арқылы өздерінің орнына шешім қабылдауға уәкілетті тұлғаны тағайындауға мүмкіндік беретін құқықтық құжаттар. Олардың құқықтық қабілетінен айырылуы осы мәжбүрлеу шаралары қолданылған кезде мүмкін болады. АҚШ-та соңғы он жылда 25 штат Психиатриялық алдын ала нұсқауларға қатысты заңнаманы қабылдағанмен, осы құқықтық құжаттарға деген қызығушылық артып келе жатқандықтан, азаматтарға жеткілікті ақпарат жеткізілмей отыр. Денсаулық сақтау ұйымдарын аккредиттеу жөніндегі бірлескен комиссия (JCAHO) мінез-құлық денсаулығы саласындағы мекемелерден пациенттерде Психиатриялық алдын ала нұсқаулар бар-жоғын сұрауды міндеттейді.

Клиникалық пайдасы

NIH қаржыландырған, Duke университетінің зерттеушілері жүргізген зерттеуде, оқытылған жетекшімен ПАД құру клиникалық мамандармен терапиялық байланысты күшейтетіні, міндетті емделуге келген пациенттердің емдеуге қанағаттануын және жеке басының тәуелсіздігін арттыратыны, сондай-ақ ауыр психикалық ауру диагнозы қойылған адамдардың емдеу туралы шешім қабылдау қабілетін жақсартатыны көрсетілді. ПАД сонымен қатар, көбінесе электрондық анықтамалықтар арқылы қолжетімді болатын, тасымалданатын құжатты ұсынады, ол ұсталған адамның емдеу тарихы туралы ақпаратты, соның ішінде медициналық проблемаларды, шұғыл байланыс ақпаратын және дәрілердің қосымша әсерлерін жеткізеді. Клиникалық мамандар көбінесе ұсталған және психиатриялық науқас ретінде белгіленген азаматтар туралы, әсіресе дағдарыстағы жағдайда немесе мәжбүрлі түрде емделуге жіберілгендер туралы шектеулі ақпаратқа ие болады. ПАД клиникалық мамандарға жеке жағдайлар бойынша қажетті ақпаратқа жылдам қол жеткізуге көмектеседі, осылайша клиникалық шешімдердің сапасын жақсартады, пациент қауіпсіздігін және ұзақ мерзімді тәуелсіздікті арттырады.

Кедергілер

АҚШ-та жүргізілген ұлттық сауалнамалар көрсеткендей, мәжбүрлеу психиатриясы заңдарына қатысты адамдардың шамамен 70% ПАД жасауға көмек көрсетілсе, оны пайдаланған болар еді, бірақ іс жүзінде оның тек 10% ғана аяқтаған. 600 психиатр, психолог және әлеуметтік жұмыскерлердің арасында өткізілген сауалнама көрсеткендей, көпшілігі дағдарыс жағдайында алдын ала күтім жоспарлау пациенттердің жалпы психикалық денсаулығын жақсартуға көмектеседі деп санайды. Сонымен қатар, клиникалық дәрігерлер ПАД заңдарын қаншалықты жақсы білсе, олардың осы практикаға деген көзқарасы соншалықты жағымды болды. Мысалы, сауалнамаға қатысқан көптеген психиатрлар, әлеуметтік жұмыскерлер мен психологтар ПАД-тың қамауға алынған және ауыр психикалық аурулармен таңбаланған адамдарды мәжбүрлеп дәрілендіру және электрошоктан қорғауда көмектесетініне сенсе, ПАД заңдары туралы заңдық білімі бар клиникалық дәрігерлер пациенттердің емдеу жоспарының пайдалы бөлігі ретінде ПАД-ты қолдауға бейім болды. Көптеген клиникалық дәрігерлер ПАД-тың қалай жұмыс істейтінін жеткілікті білмейтінін және пациенттерге ПАД толтыруға немесе клиенттеріне дағдарыс жоспарын жасауға көмектесу үшін қажетті ресурстардың жетіспеуін айтты.

Австралия

Алдын ала нұсқаулар, сенімхаттар және тұрақты қорғаншылық туралы заңдар штаттан штатқа өзгеше. Мысалы, Квинсленд штатында алдын ала медициналық нұсқаулық 1998 жылғы «Сенімхаттар» және 2000 жылғы «Қорғаншылық және басқару» заңдарында белгіленген. Тасмания штатында алдын ала медициналық директиваларға қатысты арнайы заңнама жоқ. Алдын ала күтімді жоспарлау (ACP) Австралияда науқастың тәуелсіздігін арттырудағы және өмір соңындағы сапалы күтімнің маңызды құралы ретінде маңыздылыққа ие болып келеді.

Канада

Health Canada – Канаданың денсаулық сақтау жөніндегі федералды агенттігі – елде қарттар мен денсаулығы нашарлаған азаматтардың санының жылдам өсуіне байланысты паллиативтік және хоспистік көмекке инвестицияны арттыру қажеттігін мойындады. Қазіргі уақытта Канададағы басымдық алдын ала күтімді жоспарлауға бағытталған, ол адамдарды болашақтағы күтімдері, соның ішінде өмір соңындағы күтім туралы ойлануға және тілектерін білдіруге шақырады, бұл олардың денсаулығы нашарлап, өздері үшін шешім қабылдау мүмкіндігінен бұрын жасалуы керек. Алдын ала күтімді жоспарлауды қолдау және адамдарды медициналық шешімдерді қабылдайтын, науқастың бұрын білдірген тілектеріне сәйкес медициналық процедураларға келісім беруге немесе бас тартуға құқылы "қосымша шешім қабылдаушыларды" тағайындауға ынталандыру үшін бірқатар мемлекеттік қаржыландырылатын жобалар бар. 2008 жылы «Канададағы алдын ала күтімді жоспарлау: Ұлттық ая және іске асыру жобасы» құрылды. Мақсаты – денсаулық сақтау мамандарын тарту және науқастарды алдын ала күтім мен өмір соңындағы күтімнің маңыздылығы туралы хабардар ету. Сауалнамалар көрсеткендей, канадалықтардың 96%-ы өмір соңындағы жоспар туралы жақындарымен әңгімелесудің маңызды екенін айтады. Алайда, сол сауалнамалардың нәтижесінде, осылай істеген немесе өзі үшін алдын ала күтім жоспарын жасаған адамдардың үлесі тек 13% құрайды. 2014 жылғы Ipsos Reid сауалнамасы көрсеткендей, Канададағы жедел жәрдемде жұмыс істейтін дәрігерлер мен медбикелердің үштен бірі ғана науқастармен өмір соңы туралы мәселелерді талқылауға дайын екенін білдірді. Канададағы өмір соңы мәселелері дәрігердің көмегімен өлімге қатысты жалғасып жатқан пікірталасқа байланысты жақында қайта жаңғырды. Бұрынғы Федералды денсаулық сақтау министрі Рона Амброз (2013 жылдың 15 шілдесі – 2015 жылдың 4 қарашасы) былай деді: «Менің ойымша, біздің бастапқы нүктеміз – әлі де қарттарға ең жақсы күтім мен паллиативтік көмек көрсетілмегендігі. Сондықтан, көмектесуші өлім мен эвтаназия туралы сөйлесуге кіріспей тұрып, ең жақсы өмір соңындағы күтімді қамтамасыз ету туралы әңгімелесейік».

Еуропалық Одақ

Елдердің алдын ала нұсқаулар бойынша есептері – 2008 жылғы құжат, ол Еуропалық Одақтағы әр елдегі денсаулық сақтау саласындағы заңнаманы қорытындылайды, сондай-ақ АҚШ бойынша қысқаша мағлұмат береді; 2009 жылғы құжат еуропалық шолуды да ұсынады.

Англия мен Уэльс

Англия мен Уэльсте адамдар 2005 жылғы Психикалық қабілеттілік туралы заңға сәйкес, алдын ала нұсқаулық жасай алады немесе өкіл тағайындай алады. Бұл тек адамның психикалық қабілеті болмаған кезде емдеуден алдын ала бас тарту үшін қолданылады; заңды күшіне енуі үшін алдын ала шешім, қандай емдеуден бас тартылып жатыр және бас тарту қай жағдайларда қолданылатыны туралы нақты айқындалуы керек. Нұсқаулыққа қол қойған кезде адамның қабілетті болуы және шешімді түсінуі қажет. Егер пациенттің алдын ала шешімі өмірді сақтауға бағытталған емдеуден бас тартуға қатысты болса, ол жазбаша түрінде тіркелуі және куәгерлердің қатысуы міндетті. Пациент ересек болса, шешім қабылдағанда қабілетті және толыққанды хабардар болса, қазіргі жағдайға қатысты болса және пациент пікірін өзгерткен дегенге сенуге негіз болмаса, кез келген алдын ала бас тарту заңды күшіне енеді. Егер алдын ала шешім осы талаптарға сай келмесе, бірақ пациенттің ниетін анық көрсететін болса, ол заңды міндеттеме болмайды, бірақ пациенттің ең жақсы мүддесін анықтауда ескерілуі керек. 2010 жылдың маусым айында Moore Blatch Wealth Management Solicitors компаниясы жүргізген зерттеу соңғы екі жылда "Тірі өсиеттерге" деген сұраныс үш есеге артқанын көрсетті, бұл адамдардың соңғы ауруларын қалай басқаруға болатыны туралы алаңдаушылығының артуын білдіреді. Ұлыбритания үкіметінің мәлімдемесіне сәйкес, ақыл-есі жетілген әрбір ересек адам медициналық емделуге келісуге немесе бас тартуға құқылы. Адамдар өздерінің алдын ала тілектерін нақтылау үшін "Тірі өсиеттерді" пайдалана алады, оларға заңды міндеттеме емес жалпы тілектер және "алдын ала шешімдер" немесе "алдын ала нұсқаулар" деп аталатын емдеуден нақты бас тартулар кіруі мүмкін.

Германия

2009 жылғы 18 маусымда Бундестаг 2009 жылғы 1 қыркүйектен бастап қолданылатын, алдын ала берілген өсиеттер туралы заңды қабылдады. Өзін-өзі шешім қабылдау құқығының принципіне негізделген бұл заң, сенімді тұлғаның және дәрігердің көмегін қамтамасыз етеді.

Италия

2017 жылдың 14 желтоқсанында Италия Сенаты 2018 жылдың 31 қаңтарында күшіне енген алдын ала денсаулық сақтау директивасы туралы заңды ресми түрде бекітті. Италияда өмір соңындағы күтімге қатысты дау 2006 жылы туды, бұлшықет дистрофиясымен ауырған науқас Пьерджо Велби сотқа өзінің тыныс алу аппаратын алып тастауға рұқсат беру үшін шағым түсірді. Парламентте талқыланды, бірақ шешім қабылданбады. Соңында бір дәрігер Велбидің тілегін орындап, седация жасап, тыныс алу аппаратын алып тастады. Дәрігер бастапқыда Италияның эвтаназияға қарсы заңдарын бұзғаны үшін айыпталды, бірақ кейіннен ақталды. 38 жастағы Элуана Энглароның әкесі сотқа оның өліміне жол беру үшін тамақтандыру түтіктерін алып тастауға рұқсат беру үшін шағым түсіргеннен кейін жаңа дау туды. Энгларо автокөлік апатынан кейін 17 жылдан бері комада жатқан. 10 жыл сотқа шағымданғаннан кейін рұқсат берілді және Энгларо 2009 жылдың ақпан айында қайтыс болды. 2008 жылдың мамыр айында, Кассациялық соттың Энгларо ісі бойынша жаңа шешімінен кейін, Италияның Модена қаласындағы қамқоршылық судьясы алдын ала директива заңнамасының болмауына шешім табу үшін салыстырмалы түрде жаңа заңнаманы қолданды. Жаңа заң сот тағайындаған қамқоршыға ("amministratore di sostegno") жеке тұлға үшін шешімдер қабылдауға мүмкіндік берді. Лу Гериг ауруының соңғы сатысындағы 70 жастағы әйел сотқа (отбасының қолдауымен) болашақта тыныс алу аппаратын пайдаланудан бас тартуға рұқсат беру үшін шағым түсірді. Судья оның күйеуін трахеотомия жасаудан және/немесе тыныс алу аппаратын пайдаланудан бас тарту міндетімен арнайы қамқоршы етіп тағайындады, егер науқас өзі емнен бас тарта алмаса.

Нидерланды

Нидерландыда пациенттер мен болашақ пациенттер өздері үшін эвтаназия қалайтын жағдайларды белгілей алады. Олар мұны эвтаназияға қатысты жазбаша өтініш беру арқылы істейді. Бұл пациенттің бұрынғыдан білдірген қалауын анықтауға көмектеседі, тіпті пациент енді қарым-қатынас жасай алмаса да. Дегенмен, бұл ескерілетін факторлардың бірі ғана. Пациенттердің жазбаша өтінішінен өзге, кем дегенде екі дәрігер, екіншісі бірінші дәрігермен кәсіби жағынан байланысы жоқ (мысалы, басқа ауруханада жұмыс істейді, аталған медициналық жағдай туралы бұрыннан хабардар емес), пациенттің қайтыс демінде екендігіне және жазылу мүмкіндігі жоқ екендігіне келісуі тиіс.

Жапония

Жапонияда алдын ала медициналық директивалар заңмен мойындалмайды. Денсаулық сақтау, еңбек және әлеуметтік қамсыздандыру министрлігінің 2017 жылғы сауалнамасы бойынша, сауалнамаға қатысқандардың 66%-ы мұндай директиваларды қолдаған, бірақ өздері дайындағандардың үлесі 8,1% ғана болды. "Нихон Сонгенши Кёкай" (Жапонияның қадір-қасиетпен өлу қоғамы) жеке ұйымы өз мүшелеріне ұйымға тіркелген, жартылай стандартталған "өмір бойы жасалған өсиет" (рибингу уиру) нысанын ұсынады, бірақ ол заңдық күштің жоқ.

Корея

Кореяда 2016 жылдан бері алдын ала медициналық директивалар заңмен мойындалды, ол кезде хосписте және паллиативтік күтімдегі науқастарға өмірді сақтау шаралары бойынша шешім қабылдау туралы заң күшіне енді, бұл өмір соңындағы шешімдерді қабылдау үшін кең негіз құрды.

Нигерия

Нигерияда алдын ала медициналық директивалар әлі заңдастырылмаған, ал пациенттердің өзінің қалауларын білдіретін "жазбаша тапсырмалары" күшінде емес. Нигерияда және көптеген африка елдерінде дәстүрлер басымдылыққа ие.

Израиль

2005 жылы Кнессет адамдарға алдын ала күтім туралы директивалар жазуға рұқсат беретін заң қабылдады. Күтімнен бас тарту құқығы науқас өмірлік жағдайда деп танылғанда және оның өмір сүру мерзімі алты айдан кем болғанда ғана мойындалады.

Швейцария

Швейцарияда пациенттік өсиеттерді тіркеумен айналысатын бірнеше ұйым бар, бұл өсиеттер пациенттердің қол қойған құжаттары болып табылады. Онда олар егер сананы жоғалтса (мысалы, қарым-қатынас құру мүмкін болмаса немесе мидың ауыр зақымдануы болса) өмірді сақтаудың барлық құралдары тоқтатылуы керек екенін жариялайды. Отбасы мүшелері мен осы ұйымдар сондай-ақ, осындай пациенттік өсиеттерді орындауға құқық беретін сенімхаттарды сақтайды. Мұндай өсиеттерді жасау салыстырмалы түрде оңай. 2013 жылы алдын ала медициналық директивалар туралы заң қабылданды. Өсиеттік қабілеті бар әрбір ересек адам сананы жоғалтқан жағдайда өсиетін жариялайтын заңды күші бар құжатты жасай алады. Олар сондай-ақ, емдеуші дәрігермен медициналық процедураларды талқылау және егер олар енді саналы шешім қабылдауға қабілетті болмаса, олардың атынан шешім қабылдау үшін жеке тұлғаны тағайындай алады.

Америка Құрама Штаттары

Агрессивті медициналық араласу нәтижесінде екі миллионға жуық америкалық зейнеткерлер үйінде қалып қояды, ал 1,4 миллионнан астам америкалық медициналық жағынан соншалықты әлсіз, олар тек тамақтандыру түтіктері арқылы ғана тірі қалады. АҚШ-тағы өлім-жітімнің шамамен үштен бірі денсаулық сақтау мекемелерінде болады. 30 мың адам комада және толыққанды вегетативті күйде тірі ұсталады. Жеке тұлғалар мен отбасыларға келетін қаржылық жүк ауыр. Ұлттық зерттеу көрсеткендей, "20% отбасы мүшелері жұмыстан шығуға мәжбүр болды", 31% "барлық немесе көп бөлігін жоғалтты" (дегенмен 96% сақтандырылған), ал "20% негізгі табыс көзінен айырылды". Дегенмен, зерттеулерге сәйкес, халықтың 70-95% агрессивті медициналық емдеуден бас тартуды қалайды, егер олардың өмірі нашар жағдайларда немесе жазылмайтын аурулармен ұзартылса. Америкалықтардың саны артқан сайын, инвазивті және агрессивті медициналық емдеудің ауыртпалығы мен азаятын пайдасын тікелей (өздері) немесе жақындары арқылы сезінген сайын, жеке адам үшін төзімсіз жағдайларда қаланған емдеумен байланысты азаптан және шығындардан қашудың жолдарын табуға қысым күшейді. Калифорния заңнамасында "тірі өсиет" термині ресми түрде танылмайды, бірақ алдын ала денсаулық сақтау директивасы немесе тұрақты өкілеттік тірі өсиеттің мақсатына қолданылуы мүмкін. 2006 жылдың 30 қарашасында Пенсильвания штатының губернаторы Эдвард Ренделл 169-шы заңға қол қойды, ол қабілетсіз пациенттерге алдын ала денсаулық сақтау көрсету және медициналық шешімдерді қабылдауды реттейтін толыққанды заңнамалық базаны қамтамасыз етеді. Нәтижесінде денсаулық сақтау ұйымдары "Пенсильвания штатының 2006 жылғы 169-шы заңы бойынша "Тірі өсиет және денсаулық сақтау өкілеттігінің біріктірілген нысаны" ұсынады. Көптеген штаттар "тірі өсиеттер тізімін" ұсынады, онда азаматтар өз тірі өсиеттерін тіркеуге болады, осылайша оларды дәрігерлер және басқа да денсаулық сақтау қызметкерлері оңайырақ қол жеткізе алады. Алайда, соңғы жылдары Вашингтон штатының Денсаулық сақтау департаменті басқаратын кейбір тізімдер, мысалы, төмен тіркелу, қаражаттың жетіспеуі немесе екеуінің де салдарынан штаттық үкімет тарапынан жабылды. 2009 жылдың 28 шілдесінде Барак Обама тірі өсиеті бар екенін және басқаларды да солай етуге шақыратын АҚШ президенті болды. AARP қалалық жиналысында ол: "Менің ойымша, тірі өсиет жасау – жақсы идея. Мен баршаңызды біреуін алуға шақырамын. Менің де, Мишельдің де бар. Біз оны көп уақыт қолдануға тура келмейді деп үміттенеміз, бірақ бұл дұрыс деп ойлаймын", – деді. Бұл мәлімдеме денсаулық сақтау заңнамасы төңірегіндегі даулардан кейін жасалды, онда дәрігерлерге тірі өсиеттер туралы кеңес беру үшін Medicare ақшасын төлеуге рұқсат беретін, кейде "жаман атқа ие" 425-бет деп аталатын ережелер бар еді. Содан кейін биоэтика ғалымы Джейкоб Аппель тірі өсиеттерді міндетті етуге шақырды.

Үндістан

2018 жылдың 9 наурызында Үндістанның Жоғарғы Соты тірі кезде жасалған өсиеттерге және өмірді сақтайтын емдеуді тоқтатуға немесе алып тастауға рұқсат берді. Елдің жоғарғы соты қадір-қасиетті өмір сүру құқығының қадір-қасиетті өлімге дейін созылатынын мәлімдеді.