Кіріспе

Llwynypia (Llwynypia) – Уэльстегі Ронда-Синон-Таф (Rhondda Cynon Taf) аймағында, Тонипанди қаласының жанында, Ронда-Фор аңғарында орналасқан ауыл және қауымдастық (сондай-ақ сайлау округі). 1850 жылға дейін сирек қоныстанған, егіншілікпен айналысатын ауыл болған Llwynypia, 1860-1920 жылдар аралығында Ронда аңғарларында ірі көмір кен орындарының табылуынан кейін бірнеше көмір шахталары салынып, халық санының өсуіне ұшырады. Уэльс тіліндегі атаудың мағынасы "қарағайлар тобы" немесе "қарағай бұтасы" болып аударылады және бұл атау бір кезде осы аймақта болған шаруа қожалығының атынан алынған.

Ерте тарих

Rhondda Fawr өзенінің оңтүстік-шығыстан оңтүстікке қарай бағытын өзгертетін жерде орналасқан Ллвинипияда қола дәуірінен бастап қазіргі уақытқа дейін адам қоныстанғандығының іздері сақталған. Mynydd y Gelli төбесінде, аймаққа батыстан қарап тұратын жерде, темір дәуіріне жататын Хен Дре'р Гелли елді мекені орналасқан, сондай-ақ онда қола дәуіріне тән бірнеше обалар да бар. 1850 жылы Treherbert-те Rhondda жоғарғы ағысында алғашқы шахта ашылды, бірақ 1859 жылы ғана Church Colliery басқарушысы Исаак Смит Llwynypia шаруашылығының астында шағын галерея ашып, аймақты көмірге іздеуге тырысты. Көптеген қиындықтарға тап болғаннан кейін Смит галереяны тастап кетті, бірақ 1862 жылы тағы бір кәсіпкер, шотландтық тау-кен инженері Арчибальд Худ Llwynypia жерін жалға алып, 1863 жылы Llwynypia No. 1 шахтасын ашты. No. 1 шахтасында көптеген қиындықтарға қарамастан, Худ өз жұмысын жалғастырды және 1873 жылға қарай тағы 4 шахта ашты, енді олар Гламорган көмір компаниясы деген атпен белгілі болды. Худ аймақта танымал тұлға болды және оның шахталары Худтың өзінен және Llwynypia-да тұруға және жұмыс істеуге оның артынан келген шотландтық шахтерлердің санынан кейін «Шотландия шахталары» деп аталды. 1902 жылы Худ қайтыс болғаннан кейін, ол өз жұмысшыларынан көптеген құрметтер алды, ал 1906 жылы Rhondda округінің депутаты Уильям Абрахам оның мүсінін Llwynypia кеншілер институтының сыртында ашты. Мүсіннің көп бөлігі оның шахталарындағы кеншілердің қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылды. 1908 жылы Гламморган кеніші Камбриан Комбайн компаниясының құрамына кірді және 1910-1911 жылдары Тонипанди көтерілісі кезінде қақтығыстар орын алды. Rhondda көмірінің жоғары сапасы Адмиралтейство тарапынан мойындалды, ол 19 ғасырдың соңынан бастап Корольдік теңіз флотының бу кемелері үшін таңдаулы отын ретінде белгіленді. Llwynypia шахталары өте жақсы кокс көмірін өндірді және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ауылда 140-қа жуық кокс пештері болды. Кокс дистилляциялау процесінің қосалқы өнімдері шахталарды және «террасалар» деп аталатын кеншілер үйлерінің тар көшелерін жарықтандыру үшін пайдаланылды. Кейбір террасалар кеңейтілді, ал басқалары соншалықты тар болғандықтан, бір ғана автомобиль мүсіркеумен өте алады. 1932 жылдың 25 қаңтарында кен шахтасында газ жарылысы болды. Оқиғада 11 жұмысшы қаза тапты, олардың екеуі құтқару тобының мүшелері болды. Барлығы жарылыстан кейін пайда болған газды жұтып, көз жұмды. 1936 жылға қарай Гламорган шахтасында ашылған алғашқы алты шахтаның екеуі жұмыс істеп тұрды, онда бар болғаны 560 жұмысшы жұмыс істеді, ал 1923 жылы 2904 адам жұмыс істеген. Шахта 1945 жылдың тамызында жабылды.

Белгілі ғимараттар

1900 жылдардың басында Глинкорнел фермасының орнында салынған, ДеВинтон отбасына тиесілі болған Глинкорнел үйі, ауылдағы ең әсем үйлердің бірі. Арчибальд Худ өзінің ұлы Уильям үшін салған бұл ғимарат, кейіннен Кембрий көмір комбинатының аға басшылары үшін салынған жақын маңдағы Глинкорнел үйінен ұстанып қалды, бірақ 1939 жылы Ронда қалалық кеңесі оны перзентханаға айналдырды. Львинияда Рондадағы ең ірі аурухана да орналасқан. Ескі Львиния ауруханасы 1903 жылы салынды, бастапқыда жұмыс үйі ретінде пайдаланылып, кейіннен жалпы ауруханаға айналды. Рондадағы босандыру мекемесі бар жалғыз ауыл болғандықтан, соңғы ғасыр ішіндегі аймақтың көптеген тұрғындары туған күні туралы куәліктерінде Львинияны туған жері деп көрсетеді. Львиния ауруханасының жедел жәрдем және шұғыл көмек бөлімі 1990 жылдары жабылды, ал аурухана 2010 жылдың қаңтарында толық жабылды. Оның орнына жаңа Ysbyty Cwm Rhondda ашылды. Львиния кенішінің машина үйі ("Демон") Львиния жолы, Асданың қарсы бетінде орналасқан. Гламорган кенішінің бөлігі болған және "Шотландиялық" деп аталған 2-санаттағы ескерткіш. Машина үйі 1910 жылғы Тонипанди көтерілісінің орталығы болды, себебі кеніш қуатты өндіру үшін осы ғимаратқа тәуелді болды.

Басқару

Llwyn y pia сайлау округі Llwynypia қауымдастығының шекараларымен толық сәйкес келеді және Rhondda Cynon Taf округтік кеңесіне бір кеңесшіні сайлайды. 1995 жылдан бері өкілдік негізінен Лейбористік партияға тиесілі болса да, 1999 жылдан 2004 жылға дейін округте Plaid Cymru партиясынан кеңесші болған. Уэльстің Жергілікті демократия және шекара комиссиясының 2018 жылы жүргізген сайлау жүйесін қарау нәтижесінде Llwyn y pia көршілес Trealaw округімен біріктіріледі. Бұл ұсыныстар 2022 жылғы кеңес сайлауынан бастап күшіне енеді.

Көлік

Llwynypia темір жол стансасы Кардиффтен Rhondda желісі бойынша Transport for Wales компаниясымен қызмет көрсетіледі және басқарылады.

Білім

Coleg y Cymoedd-тің төрт негізгі кампусының бірі Ллуинипиада орналасқан.

Спорт және демалыс

Льюиньпияда бір кезде Льюиньпия регби футбол клубы орналасқан. Клуб Гламорган лигаларында ойнады және Уэльс регби одағымен байланысты болды, көптеген үміткерлерді және Уэльстің халықаралық регби одағының ойыншыларын тәрбиеледі. Мысалы, 1900 жылы Уэльс құрамасы Англияны Глостерде жеңген кезде, Хеллингс және Льюэллин есімді екі ойыншы да Льюиньпия клубынан болды. Клуб 1930 жылдары, көптеген Ронда клубтары сияқты, экономикалық дағдарыс кезінде таратылды, бірақ Трехерберт сияқты командалардың айырмашылығы, қайта құрылмады. Уэльстің халықаралық футболшысы Роб Пейдж осы ауылда дүниеге келген. Льюиньпия Ұлыбританиядағы жауынгерлік садақ атудың рухани отаны болып саналады. Глинкорнел далалық садақ ату орталығы 1967 жылы «Пентреф садақшылары» клубына үй болды. Клуб 1967 жылы құрылғаннан бастап алғашқы 25 жыл бойы Ұлыбритания чемпионаты мен ашық далалық садақ ату чемпионаттарын өткізді. Қазір ол Ұлыбританияның басқа да өңірлерімен кезектесіп ұлттық чемпионаттарды қабылдайды. 1970 жылдың қыркүйегінде Глинкорнелде жауынгерлік садақ атудан әлем чемпионаты өтті. Осы шара үшін клуб үйі салынды, ол бүгінге дейін жыл бойы жабық ату орындары ретінде пайдаланылуда. Әлем чемпионаты 38 жылдан кейін қайтадан Льюиньпияда өтті, 2008 жылғы жауынгерлік садақ атудан әлем чемпионатының іріктеу кезеңдері осы жерде өткізілді.