Кіріспе

Америкалық әнші-әндер жазушы

Букер Т. Вашингтон "Букка" Уайт (1900 мен 1909 жылдардың арасында 12 қарашада туған; 26 ақпан 1977 ж. қайтыс болған) – американдық Дельта блюз гитарисі және әншісі.

Өмір және мансап 1950-ші жылдары

Букер Т. Вашингтон Уайт Миссисипи штатының солтүстік-шығысындағы Хьюстон қаласының оңтүстігіндегі шаруашылықта дүниеге келген. Ол 12 қарашада туған; 1900 мен 1909 жылдар аралығындағы әртүрлі жылдар тіркелген, бірақ халық санауы мәліметтері 1904 жылды көрсетеді. Оның әкесі Джон Уайт теміржол жұмысшысы және жергілікті жерде өнер көрсететін музыкант болған. Ол Паттонмен ешқашан кездеспегенін айтқан, бірақ сонымен бірге кездескенін де мәлімдеген, бірақ бұл күмәнді. Уайтқа ақ түсті дүкен иесі және талант іздеуші Ральф Лембо жолығысты. Ол оны Итта-Бенадағы дүкенінің жанынан гитарамен келе жатқанын көрді. Лембо 1930 жылдың мамыр айында оны және оның досы Наполеон Хайристонды Мемфиске, Теннесси штатына, Виктор Рекордс компаниясында Уайттың алғашқы жазба сессиясына алып барды. Көптеген басқа блюзшілер сияқты, жазбалар кантри блюз бен госпел музыкасынан тұрды. Госпел әндері Соқыр Уилли Джонсон стилінде орындалды, әр жолдың соңғы сөз тіркесін ерекшелейтін әйел әнші қосымша орындады. Виктор жазған он төрт әннің ішінде екі әні «Вашингтон Уайт» деген атпен шығарылды, 1930 жылы шыққан біреуінде екі госпел әні, ал 1931 жылы шыққан екіншісінде екі кантри блюз әні болды. Виктор 1930 жылы оның суретін жариялады. Уайттың анасы 1933 жылы қайтыс болды, ал 1934 жылы ол Джордж «Булет» Уильямстың қызы Сюзи Симпсонға үйленді, ол 1932 жылы Глендорада ойнай бастаған гармоникашы еді. Уайт екінші әйелімен бірге Хьюстонның шығысындағы Миссисипи төбелі аймақта Абердиннің жанында шаруашылықпен айналыса бастады. Ол бірінші рет 1935 жылы Чикагоға, Пети Уиттстровпен бірге Сент-Луистен сапарға шықты, онда ол Биг Билл Брунзи, Уошборд Сэм, Мемфис Слим және Тампа Редпен дос болды. 1937 жылдың қыркүйек айының басында ол қайтадан Чикагоға продюсер Лестер Мелроузбен бірге екі ән жазды. Қазан айында Абердинге оралғанда, ол тұтқындалып, бір адамды жамбасына атқандығы үшін кісі өлтіру айыпталды. 8 қарашада сотталып, кісі өлтіргені үшін сотталып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды, ол Миссисипи мемлекеттік түрмесінде, «Парчман фермасы» деп белгілі түрмеде өтеуге міндетті болды. Оның Чикагода жазған әндері Vocalion компаниясының 78-ші нұсқасында жарық көрді, ал «Shake 'Em on Down» хитке айналды. Оның көп рет жазылған әнінің нұсқасы түпкілікті деп есептеледі. Фольклоршы Джон Ломакс 1939 жылы Уайтты жаздыру үшін Парчман фермасына барды. Кәсіби музыкант ретінде, коммерциялық жазбалары бар Уайт тегін жаздыруға қарсы болды және Ломаксқа «Po' Boy» және «Sic 'Em Dogs On» деген екі әнді жаздыруға рұқсат берді. «Shake 'Em On Down» және «Po' Boy» оның ең танымал әндері болды. Уайт екі жыл қызмет еткеннен кейін Парчман фермасынан босатылды. Көп ұзамай, 1940 жылдың басында, ол Мелроуз үшін қайтадан жаздыруға Чикагоға барды. Ол жазғызатын әндердің көшірмелерін алып келді, бірақ Мелроуз оларды басқалар жазған әндер болғандықтан қабылдамады, сондықтан оларда ақша табу қиын болар еді. Мелроуз оны қонақ үйге орналастырып, жаңа әндер шығаруын айтты. Уайт Мелроузға он екі әнмен оралды және оларды 7 наурызда жазды. Олардың ішінде түрмедегі тәжірибесіне байланысты екеуі бар: «Парчман фермасы блюзі» және «Мен киімдерімді қашан ауыстыра аламын?».

Уайт 1963 жылдың соңында Калифорнияға барды, онда ол университеттегі фольклорлық сабақтарда және клубтарда ойнады. Ол өзінің көптеген ерте әндерін «Mississippi Blues: Bukka White» альбомы үшін жаңадан жазды, оны Денсон мен Фахи өздерінің Takoma Records-та шығарды. Ол сондай-ақ екі LP-ге жаңа материал жазды: «Bukka White: Sky Songs Vol. 1» және «Vol. 2», оларды Крис Страхвицтің Arhoolie Records-та шығарды. Денсон оның менеджері болды. Уайт бір кезде блюз музыканттарының тәжірибелі менеджері Арне Броггердің басқаруымен де жұмыс істеді. Уайт Солтүстік Америка мен Еуропаны 1960 жылдардың соңында және 1975 жылға дейін гастрольдеді. Уайт 1970 жылдары тағы екі альбом шығарды. Ол 1977 жылдың 26 ақпанында Мемфисте қатерлі ісіктен қайтыс болды. Уайт ашық күйде, әдетте слайдпен, Ұлттық резонатор гитараларын ойнады. Ол Скип Джейс сияқты, Ми минорындағы кросснотты қолдану үшін аздан болды, оны Джейс сияқты Генри Стуккиден үйренген болуы мүмкін. Ол фортепианода да ойнайтын, бірақ оған онша шеберлік жетпеді.

Сыйлықтар мен мұра

1990 жылы Уайт Блюз даңқы залына (Блинд Блейк пен Лонни Джонсонмен бірге) қаза болғаннан кейін енгізілді. 2011 жылдың 21 қарашасында Recording Academy «Fixin’ to Die Blues» әнін 2012 жылғы Grammy даңқы залының марапатталушылары тізіміне қосып, жариялады. 2011 жылы Уайт Миссисипи штатының Хьюстон қаласындағы Миссисипи блюз жолындағы ескерткіш тақтамен құрметтелді. Led Zeppelin тобының 1970 жылғы Led Zeppelin III альбомындағы «Hats Off to (Roy) Harper» әнінің көп бөлігі Уайттың «Shake ‘Em on Down» әніне негізделген. Олардың 1975 жылғы Physical Graffiti альбомындағы «Custard Pie» әні де «Shake ‘Em on Down» әніне сілтеме жасайды. Уайттың 1963 жылы жазылған «Shake ‘Em on Down» әні мен «Remembrance of Charlie Patton» сөздік туындысы Recoil (көбінесе Depeche Mode тобының Алан Уайлдерінің жеке жобасы) 1992 жылы шыққан Bloodline альбомының «Electro Blues for Bukka White» трегі үшін үлгі ретінде пайдаланылды. Ән қайта өңделіп, 2000 жылы Jezebel EP-де қайта жарық көрді. 1995 жылы гитарист Кенни Уэйн Шепард Уайттың «Aberdeen, Mississippi» әнін өзінің дебюттік альбомы Ledbetter Heights-та «Aberdeen» деген атпен орындады. 1996 жылы ол Billboard (Солтүстік Америка) Mainstream Rock Tracks тізімінде 23-орынға ие болды. 2010 жылдың 26 қаңтарында Эрик Бибб Уайттың National стальдық гитарасында ойнағаннан шабыттанғаннан кейін, Telarc International Corporation арқылы Booker’s Guitar (TEL 31756 02) альбомын шығарды. Уайттың «Parchman Farm Blues» әнін Джефф Бакли жазды, ол Баклидің Grace: Legacy Edition альбомының бонус дискісінде жарық көрді. Миссисипи университетінің баспасы 2024 жылдың қазан айында «Букер "Букка" Уайттың өмірі мен музыкасы: Блюзді еске түсіру» атты кітабын жариялайды.