Кіріспе

Бекканкурдағы (Квебек) тоқтатылған ядролық электр станциясы

Gentilly ядролық электр станциясы (француз тілінде Centrale nucléaire de Gentilly) – Сент-Лоуренс өзенінің оңтүстік жағалауында, Монреальден солтүстік-шығысқа қарай 100 км жерде орналасқан бұрынғы ядролық электр станциясы. Аймақта екі ядролық реактор болды: Gentilly 1, 250 МВт CANDU BWR прототипі, техникалық мәселелерге байланысты 1977 жылы жабылды, ал Gentilly 2, 675 МВт CANDU 6 реакторы 1983 және 2012 жылдар аралығында мемлекеттік Hydro Québec коммуналдық компаниясымен коммерциялық режимде жұмыс істеді. Бұл Квебек провинциясындағы электр энергиясын өндіретін жалғыз ядролық реакторлар еді. Gentilly реакторлары 1966 және 1983 жылдар аралығында кезең-кезеңмен салынды және бастапқыда Квебекте 30-35 ядролық реактор салу жоспарының бір бөлігі болды. Үшінші реактор, Gentilly 3, сол жерде салынуы жоспарланған, бірақ 1970 жылдардың соңында сұраныстың төмендеуіне байланысты жоба тоқтатылды. 2012 жылдың қазан айында экономикалық себептерге байланысты Gentilly 2 реакторын жаңартудан бас тартылып, электр станциясын тоқтату туралы шешім қабылданды. Бұл процеске шамамен 50 жыл уақыт кетеді. Сол жылдың желтоқсан айында қалған реактор тоқтатылды және тоқтату процесі басталды. 2023 жылдың тамызында Hydro Québec Gentilly 2 CANDU реакторын қайта іске қосу мүмкіндігін анықтау үшін станцияның жай-күйін бағалап жатқанын хабарлады. Бұл Квебек провинциясының таза электр энергиясын өндіруді арттыру мүмкіндіктерін іздеген кезде болды. Әлеуметтік қолдау мәселелеріне байланысты Gentilly 2 реакторын қайта іске қосудан бас тартылды.

Gentilly-1 (қазақша)

Gentilly 1 – SGHWR жобасына негізделген CANDU BWR реакторының прототипі болды. Ол 250 МВт(э) таза қуатты өндіру үшін жобаланған. Реакторда басқа CANDU реакторларында кездеспейтін бірнеше ерекшеліктер болды, оның ішінде тік орналасқан қысымды құбырлар (ядроның астында бір отын құю машинасына қолдануға мүмкіндік береді) және жеңіл су салқындатқышы. Бұл мүмкіндіктер құрылыстың құнын және күрделілігін төмендетуге, осы арқылы оны экспортқа қолайлы етуге арналған. Дегенмен, жоба сәтті болмады және 7 жыл ішінде бар болғаны 180 күн қуат берді. Gentilly 1 қазірде қолданылмайды.

Бейбітшілік-2

Gentilly 2 – Point Lepreau ядролық электр станциясына ұқсас стандартты CANDU 6 реакторы болды. Құрылыстың таза қуаты 675 МВт құрады. Жанындағы Gentilly 1 реакторынан өзгеше, Gentilly 2 1982 жылы іске қосылғаннан бері жақсы жұмыс істеді, оның жиынтық жұмыс көрсеткіші 76,4% болды. 2008 жылдың 19 тамызында Квебек провинциясы Gentilly 2 станциясын 2040 жылға дейін пайдалану мерзімін ұзарту үшін 1,9 миллиард доллар жұмсауды жоспарлағанын хабарлады. Бірақ, 2012 жылдың 3 қазанында Hydro Quebec компаниясының бас директоры Тьерри Вандал экономикалық себептерге байланысты Gentilly 2 электр станциясын 2012 жылдың 28 желтоқсанында сағат 22:30-да тоқтату туралы мәлімдеді. Станцияны тоқтату процесі 50 жылға созылып, 1,8 миллиард долларға бағаланбақ. Электр стансасының толықтай жабылуы және істен шығарылуы Квебек премьер-министрі Паулин Маруаның сайлау үміткерлігі кезінде берген уәдесінің арқасында іске асырылды.

Бейбітшілік-3

Gentilly 3 – Gentilly алаңында салыну жоспарланған ядролық реактор болды. Оны Квебек премьер-министрі Рене Левеск тоқтатты. Квебек партиясы (PQ) билікке келмес бұрын жариялаған ақ кітапта Gentilly 3 Квебектің болашақ энергия қажеттіліктері үшін қажет емес екені және оның орнына гидроэлектр энергиясы жеткілікті екені көрсетілді. PQ үкіметі сайланғаннан кейін ядролық электр станцияларының құрылысына мораторий салынды. Реактор 1990 жылға дейін аяқталуға тиіс болған, және ол Hydro Québec пен Квебек провинциясының берік міндеттеме берген соңғы реакторы еді. Алайда, Квебек 1982 жылы ашылуға жоспарланған Ла Праде ауыр су зауытында өңделетін төрт Candu үлгісіндегі реакторлар үшін жеткілікті ауыр су сатып алуға уәде берген еді.