Кіріспе
Шаштараз-хирургтардың түрі Орта ғасырлардағы Еуропада ең көп кездесетін медицина қызметкерлерінің бірі – шаштараз-хирургтер әдетте соғыс кезінде және одан кейін сарбаздарға күтім жасаумен жүктелген. Сол дәуірде хирургиялық операцияларды көбінесе дәрігерлер емес, шаштараздар жасаған. Олар шаштарды қыру, тіс жұлу, тіпті аяқ-қолдарды кесу сияқты сан алуан жұмыстарды атқаруға қабілетті болды, себебі олардың кәсібіне қажет болған қырқыштар мен шеберлігі болған. Осы кезеңде хирургиялық операциялардан кейін өлім-жітім көрсеткіші қан жоғалту, шок және инфекциялар салдарынан өте жоғары болды. Бірақ дәрігерлер денедегі «ұйқысыздықтарды» теңестіру үшін қанды төгу денсаулықты жақсартады деп есептегендіктен, шаштараздар да қанды төгуге арналған қырқыштар мен құмырсқаларды қолданған. Ал дәрігерлер өздерін хирургиядан жоғары санайтын. Олар көбінесе операцияларды бақылап, кеңес берген, ал қалған уақытта академиялық қызметпен немесе университеттерде жұмыс істеген.
The barber surgeon, one of the most common European medical practitioners of the Middle Ages, was generally charged with caring for soldiers during and after battle. In this era, surgery was seldom conducted by physicians, but instead by barbers, who, possessing razors and dexterity indispensable to their trade, were called upon for numerous tasks ranging from cutting hair to pulling teeth to amputating limbs. In this period, surgical mortality was very high due to blood loss, shock and infection. Yet, since doctors thought that bloodletting to balance 'humours' would improve health, barbers also used bloodletting razors and applied leeches. Meanwhile, physicians considered themselves to be above surgery. Physicians mostly observed during surgery and offered consulting, but otherwise often chose academia or working in universities.
Ортағасырлық Финляндиядағы шаштараздар
Финляндияда шаштараз-хирургтар туралы зерттеулер аз. Ең алғашқы белгілі мәлімет 1324-1326 жылдарға қатысты, ол елдің оңтүстік аймағындағы Турку қаласынан шыққан Хинзикинусқа байланысты. Ол вице-король Матс Кеттилмундсонға медициналық көмек және жараларды емдеу қызметтерін көрсеткен. Финляндияда (қазіргі Ресейдің бір бөлігі) Виборг қаласындағы шатода жұмыс істеген Генрих Бардскараре екінші шаштараз-хирург ретінде танылған. XVI ғасырда король Густав I Ваза билігінде швед әскерінің 400-500 адамнан тұратын әрбір жасағына шаштараз бекітілді. Әлдебір бөлімдердің ішінде жарақат алғандарға көмек көрсету үшін шаштараз-хирургтар болды. 1571 жылы шаштараздар өздерінің білімі, жұмысы, жалақысы және шаштараздардың санына бақылау жасау үшін кәсіби гильдия құрды. Басқа елдерден келген шаштараздар да осы гильдияға мүше бола алатын. Гильдия шаштараз-хирургтардың тәжірибелі шеберлерден оқуын міндеттеді, ал диплом алу үшін оқушылар емтихан тапсыру керек болды. Гильдия шаштараз-хирургтардың еңбекақысы туралы ережелерді белгіледі, ол әртүрлі болды және кейде емделген науқастардың саны мен жасалған операцияларға байланысты өзгеруі мүмкін.
21-ғасырдағы дәстүрлер
Барберлердің медициналық мамандықтың хирургиялық жағымен байланысының іздері аз қалды. Олардың бірі – дәстүрлі қызыл-ақ түсті шаштараз бағанасы немесе темірші жасаған өзгертілген құрал, ол олардың тарихи рөлімен байланысты қан мен таңуларды бейнелейді деседі. Ұлыбритания, Ирландия, Австралия, Жаңа Зеландия және Оңтүстік Африкада дәрігерлер хирургиялық біліктіліктерін аяқтағанда, мысалы, MRCS немесе FRCS дипломын алғанда, «доктор» есімдігінің орнына «мырза», «ханым», «әйел» немесе «қыз» деген сөздерді қолдану – тағы бір қалдық. Бұл әдет хирургтардың медициналық білім алуы міндетті болмаған заманнан бастау алады және қазір бұл елдердегі барлық хирургтар медициналық диплом алып, хирургиялық оқу мен сертификацияға қосымша жылдар жұмсауына қарамастан сақталып келеді. Олар енді шаш кесуді – барберлер сақтап қалған жұмысты – атқара алмайды.
must earn a medical degree and spend additional years in surgical training and certification. They no longer perform haircutsa task the barbers have retained.