Қан құйтару – ежелгі медицинада қолданылған, қазірде дерлік қолданылмайтын емдеу тәсілі. Денсаулықты сақтау үшін қан мен дене сұйықтықтарының тепе-теңдігіне назар аудару.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Терапия, қазір медицинада сирек қолданылады.
Therapy, now rarely used in medicine
Қанды шығару (немесе қан төгу) – науқастан қан алу арқылы аурудың алдын алу немесе емдеу тәсілі. Қанды дәрігер немесе гирудиндер (қанқұйрықтар) арқылы төгу, ежелгі медицина жүйесіне негізделген. Онда қан және басқа да дене сұйықтықтары денсаулықты сақтау үшін дұрыс тепе-теңдікте болуы тиіс «гуморлар» ретінде қарастырылған. Бұл тәсіл ежелгі заманнан 19 ғасырдың соңына дейін, яғни 2000 жылдан астам уақыт бойы хирургтардың ең көп қолданатын практикасы болды. Еуропада бұл практика 19 ғасырдың соңына дейін салыстырмалы түрде кең таралған. Қазіргі медицинада бұл тәсілден бірнеше нақты медициналық жағдайларды қоспағанда, басқа жағдайларда бас тартылды. 19 ғасырдың басында жүргізілген зерттеулер қанды шығарудың зиянды әсерлерін көрсетті. Бүгінде «флеботомия» термині зертханалық талдау немесе қан құю үшін қан алуды білдіреді. Терапиялық флеботомия – гемохроматоз, полицитемия вера, порфирия кутанеа тарда сияқты нақты жағдайларда қызыл қан жасушаларының санын азайту үшін қанның бір бөлігін алуды білдіреді. Дәстүрлі қанды шығару практикасы қазіргі кезде жалған ғылым деп есептеледі.
Bloodletting (or blood letting) is the withdrawal of blood from a patient to prevent or cure illness and disease. Bloodletting, whether by a physician or by leeches, was based on an ancient system of medicine in which blood and other bodily fluids were regarded as "humours" that had to remain in proper balance to maintain health. It is claimed to have been the most common medical practice performed by surgeons from antiquity until the late 19th century, a span of over 2,000 years. In Europe, the practice continued to be relatively common until the end of the 19th century. The practice has now been abandoned by modern style medicine for all except a few very specific medical conditions. In the beginning of the 19th century, studies had begun to show the harmful effects of bloodletting. Today, the term phlebotomy refers to the drawing of blood for laboratory analysis or blood transfusion. Therapeutic phlebotomy refers to the drawing of a unit of blood in specific cases like hemochromatosis, polycythemia vera, porphyria cutanea tarda, etc., to reduce the number of red blood cells. The traditional medical practice of bloodletting is today considered to be a pseudoscience.
Ежелгі әлемде
Эберс папирусынан алынған үзінділер ежелгі Мысырда жарақаттау арқылы қан тазартудың қабылданған тәжірибе болғанын көрсетеді. Мысырлықтардың жерлеу орындарында қан тазарту құралдары табылған. Кейбір мәліметтер бойынша, мысырлықтар бұл идеяны бегемотты байқағаннан кейін қабылдады, оның қызыл сөлдерін қан деп жаңылыстырып, ауырсынуды басаңдету үшін өзін қысып жараланғанына сенді. Грецияда б.з.д. 5 ғасырында, Гиппократтың өмірінде қан тазарту қолданылды, ол бұл тәжірибе туралы айтады, бірақ көбінесе диеталық әдістерге сүйенді. Алайда, Эрасистрат көптеген аурулардың қандағы артық мөлшерден туындағанын және бұл артық мөлшерді емдеу үшін алдымен жаттығулар, терлеу, тамақ мөлшерін азайту және құсу арқылы емдеу керектігін айтты. Оның шәкірті Герофил де қан тазартуға қарсы болды. Бірақ, оның замандасы грек дәрігері Архагат, Римде алғашқылардың бірі, қан тазартудың пайдалы екеніне сенді. Науқастың денсаулығын қалпына келтіру үшін "қан тазарту" әйелдердегі менструация процесіне ұқсас болды. Гиппократ менструацияның әйелдердің "жаман сөлдерін тазартатынына" сенді. Рим империясы кезінде Гиппократтың ілімдерін ұстанатын грек дәрігері Гален дәрігерлердің бастамасымен қан тазартуды қолдады. Галеннің идеялары классикалық Жерорта теңізі елдерінде қан тазартудың танымалдылығын арттырды, ол тамырлар ғана емес, сонымен қатар артериялар да ауа емес, қанға толы екенін анықтағаннан кейін, бұл сол кездегі жалпы сенімге қайшы келді. Оның қан тазарту жүйесінде екі негізгі ұғым болды. Біріншісі - қан жаратылып, содан кейін пайдаланылады; ол айналымға түспейді, сондықтан ол дене мүшелерінде "тоқталып" қалуы мүмкін. Екіншісі, гуморлық тепе-теңдік аурудың немесе денсаулықтың негізі болды, төрт гумор - қан, шырыш, қара өт және сары өт, олар грек классикалық төрт элементіне қатысты: ауа, су, жер және от. Гален қанның басым гумор екеніне және ең көп бақылауға мұқтаж екеніне сенді. Гуморларды тепе-теңдеу үшін дәрігер науқастан "артық" қанды (плетораны) алып тастайды немесе құсуды тудыратын дәрі береді, немесе зәр шығаруды қоздыратын диуретик береді. Гален науқастың жасы, дене бітімі, маусымы, ауа райы және орнына байланысты қанның қанша мөлшерде алынуы керектігін анықтайтын күрделі жүйе жасады. Осы жүйелерге сәйкес "өздігінен қан тазарту" нұсқаулары жасалды. Плетораның белгілеріне қызба, апапсия және бас ауруы жатады. Тазартуға арналған қанның түрі ауруға байланысты анықталды: артериялық немесе веноздық, және зардап шеккен дене бөлігіне жақын немесе алыс. Ол әр қан тамырларын олардың дренаждалуына сәйкес әр түрлі мүшелермен байланыстырды. Мысалы, оң қолдағы тамыр бауыр ауруларына, ал сол қолдағы тамыр көкбауыр ауруларына арналған. Ауру қаншалықты ауыр болса, қан тазарту соғұрлым көп қажет болды. Қызу кезінде көп мөлшерде қан тазарту қажет болды.
Passages from the Ebers Papyrus may indicate that bloodletting by scarification was an accepted practice in Ancient Egypt. Egyptian burials have been reported to contain bloodletting instruments. According to some accounts, the Egyptians based the idea on their observations of the hippopotamus, confusing its red secretions with blood and believing that it scratched itself to relieve distress. In Greece, bloodletting was in use in the 5th century BC during the lifetime of Hippocrates, who mentions this practice but generally relied on dietary techniques. Erasistratus, however, theorized that many diseases were caused by plethoras, or overabundances, in the blood and advised that these plethoras be treated, initially, by exercise, sweating, reduced food intake, and vomiting. His student Herophilus also opposed bloodletting. But a contemporary Greek physician, Archagathus, one of the first to practice in Rome, did believe in the value of bloodletting. "Bleeding" a patient to health was modeled on the process of menstruation. Hippocrates believed that menstruation functioned to "purge women of bad humours". During the Roman Empire, the Greek physician Galen, who subscribed to the teachings of Hippocrates, advocated physician initiated bloodletting. The popularity of bloodletting in the classical Mediterranean world was reinforced by the ideas of Galen, after he discovered that not only veins but also arteries were filled with blood, not air as was commonly believed at the time. There were two key concepts in his system of bloodletting. The first was that blood was created and then used up; it did not circulate, and so it could "stagnate" in the extremities. The second was that humoral balance was the basis of illness or health, the four humours being blood, phlegm, black bile, and yellow bile, relating to the four Greek classical elements of air, water, earth, and fire respectively. Galen believed that blood was the dominant humour and the one in most need of control. In order to balance the humours, a physician would either remove "excess" blood (plethora) from the patient or give them an emetic to induce vomiting, or a diuretic to induce urination. Galen created a complex system of how much blood should be removed based on the patient's age, constitution, the season, the weather and the place. "Do it yourself" bleeding instructions following these systems were developed. Symptoms of plethora were believed to include fever, apoplexy, and headache. The blood to be let was of a specific nature determined by the disease: either arterial or venous, and distant or close to the area of the body affected. He linked different blood vessels with different organs, according to their supposed drainage. For example, the vein in the right hand would be let for liver problems and the vein in the left hand for problems with the spleen. The more severe the disease, the more blood would be let. Fevers required copious amounts of bloodletting.
Мәдениеттер аралық қантөгіс
Қанды емдеуге арналған қолданулар eHRAF деректер базасында 60 түрлі мәдениет/этностық топта, барлық мекенделген құрлықтарда тіркелген. Ықтимал үлгі файлдарының (PSF) тізіміндегі 60 мәдениеттің 15-інде де қан кету туралы хабарланған. PSF – бұл eHRAF деректерінің жиынтығы, онда әлемдегі 60 макромәдениет аймағының әрқайсысынан бір ғана мәдениет қамтылған. PSF-те қан кетудің таралуы, жалпы ата-тектік байланысқа байланысты псевдо-көшірмелеуді бақылау арқылы, қан кетудің көп рет тәуелсіз пайда болғанын көрсетеді. Қан кетудің практикалары мәдениеттер арасында әртүрлі, мысалы, Алясканың жергілікті мәдениетінде қан кету әртүрлі көрсеткіштерге, әртүрлі құралдарды қолдана отырып, әртүрлі дене бөліктерінде, әртүрлі адамдармен жүзеге асырылды және оны әртүрлі медициналық теориялар түсіндірді. Хелена Митон және авторлар тобының зерттеуіне сәйкес, қан құю туралы егжей-тегжейлі сипаттамалары бар 14 мәдениеттің ішінде, қан құюдың сиқыршылықпен байланысты ауруларды емдеу үшін қолданылғанына ешқандай дәлел жоқ, ал қан құю басқа ауруларды емдеу үшін тіркелген. Азанде мәдениеті қан құюдың адамның сиқыршылықпен байланысты ауруларын емдеуге көмектеспейді деп санайды. Қанды төгу әдетте зақымдалған жерге тікелей жүргізіледі, мысалы, егер науқастың басы ауыратын болса, маңдайына кесу жасалады. Қан кетудің орналасуы туралы мәліметтері бар 14 мәдениеттің 11-і кем дегенде кейде зақымдалған аймақтан қанды алып тастаған, ал 3-і ауырған аймақтан басқа аймақтан қанды арнайы алып тастаған. Еуропа – бұл жергілікті емес қан құюдың жергілікті қан құюдан көп оқиғалары тіркелген жалғыз құрлық. АҚШ-та Amazon Mechanical Turk арқылы жүргізілген экспериментте, ауруы жоқ аймақта қан құю туралы оқиғалар, керісінше, ауруы бар аймақтың жанында қан құю туралы оқиғаларға айналу ықтималдығы әлдеқайда жоғары болды. Осыған ұқсас ережелер, бірақ аздаған түрде, христиан жазбаларынан табуға болады, онда қай қасиетті күндері қан төгуге қолайлы екендігі айтылады. Орта ғасырларда денедегі қан кетудің нақты жерлерін планеталар мен зодиактармен сәйкестендіріп көрсететін қан кету кестелері кең таралған. Луиге қанқұйғыш Бруссаи ілесіп жүрді, ол бір мезгілде елу қанқұйғыш ұсына алатын. Кейбір дәрігерлер Луидің жұмысына қарсылық білдірді, өйткені олар "басқа біреудің сандары есебінен дәстүр мен өз тәжірибесінің күші бар" емдеу әдістерін тастауға дайын емес еді. Бұл дәуірде қанды төгу барлық дертті емдеу үшін қолданылған. Бір британдық медициналық кітапта қанды ұрық, астма, қатерлі ісік, холера, кома, конвульсия, қант диабеті, эпилепсия, гангрена, гит, герпес, ас қорытудың нашарлауы, ақылсыздық, сарғаю, алапес, офтальмология, оба, пневмония, скорбут, талма, инсульт, тетанус, туберкулез және тағы жүздей ауру үшін қанды төгу ұсынылады. Қанды төгу тіпті қан кетудің көптеген түрлерін емдеу үшін де қолданылған, мысалы мұрыннан қан кету, шамадан тыс етеккір немесе геморройлық қан кету. Операция алдында немесе босану кезінде қанды қабынудың алдын алу үшін алып тастаған. Ампутация алдында, ол бөліктен қанның мөлшерін алып тастау әдеттегі әдеттегісі еді. Сондай-ақ, қан құю "жүрек аурулары" мен "жүрек жараларын" емдейді деген теориялар да болды. 1623 жылы француз дәрігері Жак Ферран жүрек жарасын емдеу үшін қан құюдың пайдасы туралы кітап жазды. Ол жүректің тоқтап қалуы (сөзбе-сөз) деңгейіне дейін қанды төгуді ұсынды. Бұл ауру 19-ғасырдың басында кең тараған. 1830 жылдары француздар жылына 40 миллионға жуық қандасқаны медициналық мақсатта импорттады, ал келесі онжылдықта Англия жылына 6 миллион қандасқаны Франциядан импорттады. ХХ ғасырдың алғашқы онжылдықтарында жүздеген миллион қантұрғышты Еуропадағы дәрігерлер қолданды. Медициналық емдеудің бір түрі 1824 жылдың 13 шілдесінде басталды. Бір француз сержанты бір-бірімен соғысып жатқанда, көкірекке пышақпен соғылды; бірнеше минуттан кейін ол қан жоғалтудан есінен таныды. Жергілікті ауруханаға келген соң, оған бірден 570 мл қан құйылды "жалынның алдын алу үшін". Түнде оған тағы 680 мл қан құйылды. Келесі күні таңертең бас хирург науқасқа тағы да 285 мл қан құйды. Осылайша дәрігерлер науқастың қалыпты қан қорын жартысынан көбіне дейін алып тастады. Бұл сержанттың әлсіздігіне себеп болған алғашқы қан жоғалтудан басқа. Қан кету келесі бірнеше күн бойы жалғасты. 29 шілдеде жара қабынып кетті. Дәрігер жараның ең сезімтал жеріне 32 қант қызылшасын салды. Келесі үш күн ішінде қан кетулер көбейіп, жалпы саны 40 қантамыр пайда болды. Сержант жазылып, 3 қазан күні босатылды. Оның дәрігері "жоғалған қанның көп мөлшері, 4,8 литрге жуық 170 унция [шамамен он бір пинта], сондай-ақ қантұрғыштарды қолдану арқылы алынған қан [шамамен екі пинта] (1,1 литр) науқастың өмірін сақтады" деп жазды. 19-ғасырдың стандарттары бойынша, бір ай ішінде алынған он үш пинта қан үлкен, бірақ ерекше емес мөлшер еді. Бұл дәуірдің медициналық әдебиетінде осыған ұқсас көптеген есептер бар, кейбіреулері сәтті, кейбіреулері емес. Қанды төгу жас Америка Құрама Штаттарында да танымал болды, онда тәуелсіздік жариялаған декларацияға қол қойған Бенджамин Раш артериялардың күйін аурудың кілті деп қарады, тіпті сол кездегіге қарағанда жоғары қан төгу деңгейлерін ұсынды. Джордж Вашингтон тамақтанғаннан кейін жұққан жұтқыншақ инфекциясынан кейін көп қан төгуді сұрады. Он сағат ішінде 3,75 литрге жуық 124–126 унция қан алынды, ол 1799 жылы жұтқыншақ инфекциясынан қайтыс болды. Қанды төгудің (және тазалаудың) жалғасқан танымалдылығының бір себебі, 17 ғасырдан бастап Еуропада анатомиялық білім, хирургиялық және диагностикалық дағдылар үлкен деңгейде артқан болса да, ауруды емдеудің кілті әлі де анықталмаған, ал негізгі сенім кез келген ем жасағаннан ештеңе жасамағаннан жақсы екендігінде болды. Қанды төгудің науқасқа (плацебо әсері) психологиялық пайдасы кейде оның тудырған физиологиялық проблемаларынан басым болуы мүмкін. Қанды төгу 19 ғасырдың басында баяу дағдысын жоғалтты, француз дәрігері Доктор Пьер Луи пневмониямен ауырған науқастарға қан төгудің әсерін зерттеген эксперимент жүргізгеннен кейін. Барбара Эренрайх және Дейрдре Инглиш қанды төгудің және жалпы қаһармандық медицинаның танымалдығы медициналық төлемдерді негіздеу қажеттілігінен туындады деп жазады. Әдеттегі емдеу әдістері көбінесе коммерциялық емес отбасылық немесе ауылдық ортада әйелдермен жүзеге асырылды. Еркек дәрігерлер бұл әдістерді басып тастағаннан кейін, әртүрлі "мөлшердегі" емді сандық түрде бағалау қиын болды және науқастарды төлеуге көндіру қиын болды. Қанды төгу белсенді және драматикалық көрінетін болғандықтан, ол науқастарға дәрігердің сатуға нәрсесі бар екенін сендіруге көмектесті.
Therapeutic uses of bloodletting were reported in 60 distinct cultures/ethnic groups in the eHRAF database, present in all inhabited continents. Bloodletting has also been reported in 15 of the 60 cultures in the probability sample files (PSF) list. The PSF is a subset of eHRAF data that includes only one culture from each of 60 macro culture areas around the world. The prevalence of bloodletting in PSF controls for pseudo replication linked to common ancestry, suggesting that bloodletting has independently emerged many times. Bloodletting is varied in its practices cross culturally, for example, in native Alaskan culture bloodletting was practiced for different indications, using different tools, on different body areas, by different people, and it was explained by different medical theories. According to Helena Miton et al. 's But out of 14 cultures with detailed bloodletting descriptions, there was no evidence of bloodletting being used to cure witchcraft related ailments, while bloodletting was recorded as a cure for ailments of other origins. The Azande culture has been recorded to believe that bloodletting does not work to cure human related witchcraft ailments. Bloodletting is usually administered directly to the effected area, e. g. if the patient has a headache, a cut is made on the forehead. Out of 14 cultures with information on the localization of bloodletting, 11 at least sometimes removed blood from the affected area, while 3 specifically removed blood from a different area from the area in pain. Europe is the only continent with more instances of non colocalized than colocalized bloodletting. In a transmission chain experiment done on people living in the US through Amazon Mechanical Turk, stories about bloodletting in a non affected area were much more likely to transition into stories about bloodletting being administered near the area in pain than vice versa. and similar rules, though less codified, can be found among Christian writings advising which saints' days were favourable for bloodletting. During medieval times bleeding charts were common, showing specific bleeding sites on the body in alignment with the planets and zodiacs. and Louis was dogged by the sanguinary Broussais, who could recommend leeches fifty at a time. Some physicians resisted Louis' work because they "were not prepared to discard therapies 'validated by both tradition and their own experience on account of somebody else's numbers'." During this era, bloodletting was used to treat almost every disease. One British medical text recommended bloodletting for acne, asthma, cancer, cholera, coma, convulsions, diabetes, epilepsy, gangrene, gout, herpes, indigestion, insanity, jaundice, leprosy, ophthalmia, plague, pneumonia, scurvy, smallpox, stroke, tetanus, tuberculosis, and for some one hundred other diseases. Bloodletting was even used to treat most forms of hemorrhaging such as nosebleed, excessive menstruation, or hemorrhoidal bleeding. Before surgery or at the onset of childbirth, blood was removed to prevent inflammation. Before amputation, it was customary to remove a quantity of blood equal to the amount believed to circulate in the limb that was to be removed. There were also theories that bloodletting would cure "heartsickness" and "heartbreak". A French physician, Jacques Ferrand wrote a book in 1623 on the uses of bloodletting to cure a broken heart. He recommended bloodletting to the point of heart failure (literal). Leeches became especially popular in the early 19th century. In the 1830s, the French imported about 40 million leeches a year for medical purposes, and in the next decade, England imported 6 million leeches a year from France alone. Through the early decades of the century, hundreds of millions of leeches were used by physicians throughout Europe. One typical course of medical treatment began the morning of 13 July 1824. A French sergeant was stabbed through the chest while engaged in single combat; within minutes, he fainted from loss of blood. Arriving at the local hospital he was immediately bled twenty ounces (570 ml) "to prevent inflammation". During the night he was bled another 24 ounces (680 ml). Early the next morning, the chief surgeon bled the patient another 10 ounces (285 ml); during the next 14 hours, he was bled five more times. Medical attendants thus intentionally removed more than half of the patient's normal blood supply—in addition to the initial blood loss which caused the sergeant to faint. Bleedings continued over the next several days. By 29 July, the wound had become inflamed. The physician applied 32 leeches to the most sensitive part of the wound. Over the next three days, there were more bleedings and a total of 40 more leeches. The sergeant recovered and was discharged on 3 October. His physician wrote that "by the large quantity of blood lost, amounting to 170 ounces [nearly eleven pints] (4.8 liters), besides that drawn by the application of leeches [perhaps another two pints] (1.1 liters), the life of the patient was preserved". By nineteenth century standards, thirteen pints of blood taken over the space of a month was a large but not an exceptional quantity. The medical literature of the period contains many similar accounts some successful, some not. Bloodletting was also popular in the young United States of America, where Benjamin Rush (a signatory of the Declaration of Independence) saw the state of the arteries as the key to disease, recommending levels of bloodletting that were high even for the time. George Washington asked to be bled heavily after he developed a throat infection from weather exposure. Within a ten hour period, a total of 124–126 ounces (3.75 liters) of blood was withdrawn prior to his death from a throat infection in 1799. One reason for the continued popularity of bloodletting (and purging) was that, while anatomical knowledge, surgical and diagnostic skills increased tremendously in Europe from the 17th century, the key to curing disease remained elusive, and the underlying belief was that it was better to give any treatment than nothing at all. The psychological benefit of bloodletting to the patient (a placebo effect) may sometimes have outweighed the physiological problems it caused. Bloodletting slowly lost favour during the 19th century, after French physician Dr. Pierre Louis conducted an experiment in which he studied the effect of bloodletting on pneumonia patients. Barbara Ehrenreich and Deirdre English write that the popularity of bloodletting and heroic medicine in general was because of a need to justify medical billing. Traditional healing techniques had been mostly practiced by women within a non commercial family or village setting. As male doctors suppressed these techniques, they found it difficult to quantify various "amounts" of healing to charge for, and difficult to convince patients to pay for it. Because bloodletting seemed active and dramatic, it helped convince patients the doctor had something tangible to sell.
20-ғасырдағы даулар мен қолданылуы
Қанды төгудің кең таралғандығы 19 ғасыр бойы біртіндеп азайды, оның тиімділігі толыққанды талқыланбастан бұрын көптеген жерлерде сирек кездесетін практикаға айналды. Эдинбург медициналық қауымдастығында қанды төгу теориялық тұрғыдан сынаққа алынар алдында практикалық тұрғыдан тоқтатылды, бұл қайшылықты физиолог-дәрігер Джон Хьюз Беннет атап көрсетті. Остин Флинт I, Хирам Корсон және Уильям Ослер сияқты сарапшылар 1880 жылдардан бастап қанды төгуді жақтады, Беннеттің оның тиімсіздігіне байланысты қолданыстан шығып қалғаны туралы пікіріне қарсы шықты. Бұл жақтастар қанды төгуді дәстүрлі медициналық тәсіл ретінде қарастырып, оның жалпыға тарамағандығына қарамастан қолдану қажет деп мәлімдеді. Кейбір дәрігерлер қанды төгуді шектеулі мақсаттарда пайдалы деп санады, мысалы, жұқтырылған немесе әлсіреген қанды "тазалау" үшін немесе оның "қан кетуді тоқтату қабілеті" үшін – 1871 жылы "қанды төгуді ем ретінде әділ сынауға" шақыру осыны дәлелдейді. Кейбір зерттеушілер емдеудің тиімділігін бағалау үшін статистикалық әдістерді қолданып, қанды төгуден бас тартуға тырысты. Бірақ сол уақытта Филип Пай Смит және басқалардың жарияланымдары қанды төгуді ғылыми тұрғыдан қорғады. Оқулықты бастапқыда сэр Уильям Ослер жазған, ал 1919 жылы Ослер қайтыс болғаннан кейін жаңа авторлармен жаңа басылымдары шығарыла берді.
Bloodletting gradually declined in popularity over the course of the 19th century, becoming rather uncommon in most places, before its validity was thoroughly debated. In the medical community of Edinburgh, bloodletting was abandoned in practice before it was challenged in theory, a contradiction highlighted by physician physiologist John Hughes Bennett. Authorities such as Austin Flint I, Hiram Corson, and William Osler became prominent supporters of bloodletting in the 1880s and onwards, disputing Bennett's premise that bloodletting had fallen into disuse because it did not work. These advocates framed bloodletting as an orthodox medical practice, to be used in spite of its general unpopularity. Some physicians considered bloodletting useful for a more limited range of purposes, such as to "clear out" infected or weakened blood or its ability to "cause hæmorrhages to cease"—as evidenced in a call for a "fair trial for blood letting as a remedy" in 1871. Some researchers used statistical methods for evaluating treatment effectiveness to discourage bloodletting. But at the same time, publications by Philip Pye Smith and others defended bloodletting on scientific grounds. The textbook was originally written by Sir William Osler and continued to be published in new editions under new authors following Osler's death in 1919.
Терапиялық флеботомия
Қазіргі кезде терапевтік флеботомия гемохроматоз және полицитемия сияқты бірнеше ауруды емдеу үшін қолданылады. Оны ауруханаларда арнайы дайындықтан өткен мамандар заманауи техникаларды пайдаланып жасайды, және бұл терапевтік флеботомия деп те аталады. Көбінесе флеботомия диагностикалық мақсаттар үшін қанның шағын мөлшерін алуды білдіреді. Дегенмен, гемохроматоз жағдайында вена пункциясы арқылы қанды шығару (қан төгу) емдеудің басты әдісіне айналған. АҚШ-та, 2010 жылы жарияланған деректерге сүйенген "Инфузиялық медбикелік журналында" жарияланған ғылыми мақалаға сәйкес, флеботомияның негізгі мақсаты адамға кейін қайта құйылатын қанды алу болды.
Therapeutic phlebotomy is used today in the treatment of a few diseases, including hemochromatosis and polycythemia. It is practiced by specifically trained practitioners in hospitals, using modern techniques, and is also known as a therapeutic phlebotomy. In most cases, phlebotomy now refers to the removal of small quantities of blood for diagnostic purposes. However, in the case of hemochromatosis, bloodletting (by venipuncture) has become the mainstay treatment option. In the U. S., according to an academic article posted in the Journal of Infusion Nursing with data published in 2010, the primary use of phlebotomy was to take blood that would one day be reinfused back into a person.
Альтернативтік медицинада
Қанды жалпы денсаулықты жақсарту шарасы ретінде ғылыми дәлелсіздігі дәлелденгенімен, ол әлі де Айюрведа, Унани және дәстүрлі қытай медицинасының баламалы жүйелерінде көптеген ауруларға кеңінен қолданылады. Унани – дене сұйықтықтарының теориясына негізделген, сондықтан бұл жүйеде қанды төгу дене сұйықтықтарының бұзылуын түзету үшін пайдаланылады.
Though bloodletting as a general health measure has been shown to be pseudoscience, it is still commonly indicated for a wide variety of conditions in the Ayurvedic, Unani, and traditional Chinese systems of alternative medicine. Unani is based on a form of humorism, and so in that system, bloodletting is used to correct supposed humoral imbalance.
Кітаптар
Картер, К. Коделл (2012). Емдік қанатырудың төмендеуі және дәстүрлі медицинаның күйреуі. Нью-Брансуик және Лондон: Transaction Publishers.
Carter, K. Codell (2012). The Decline of Therapeutic Bloodletting and the Collapse of Traditional Medicine. New Brunswick & London: Transaction Publishers. .