Кіріспе

Бэнтинг – Жердің Айындағы Тыныштық теңізінің (Mare Serenitatis) ортасына жақын орналасқан кішкентай, көсе пішіндес айлық соққы кратері. Бұрын Линне Е деп аталған, 1973 жылы бұл кратер оның ерекше медициналық еңбегінің құрметіне сэр Фредерик Бантинг есімімен қайта аталды – ең танымал жаңалығы инсулиннің ашылуы болды. Линне (Linné) деген ат 18-шы ғасыр швед ботанигі Карл фон Линнейдің есімімен байланысты, ол батыс-солтүстік бағытта орналасқан.

Атау беру

"Бантинг" 1973 жылы Халықаралық астрономиялық одақ қабылдаған Ай кратерлерінің шамамен елуге жуық жаңа атының бірі болды. Атауларды таңдау – кратерлер номенклатурасын кеңейтуді көздеген жаңа саясатты қабылдаудың бастапқы қадамы еді. Бұл саясат Аполлон ғарыш кемесі түсірген суреттерге негізделді, ол айдың өте толық және кратерлерге толы картасын ұсынды, нәтижесінде атаулардың көбірек түрленуі қажет екені анықталды. Бұрынғы қағида бойынша, үлкен кратерлерге таңдалынып алынған тұлғаның есімі берілсе, оның төңірегіндегі кіші кратерлер сол есіммен, бірақ әртүрлі әріптермен аталатын. Жаңа саясат, биологиялық білімге үлес қосқан, доктор Бантинг сияқты қайтыс болған ғалымдарға, сондай-ақ басқа салалардағы ғалымдар мен мәдениет және білімге үлес қосқан жазушылар, композиторлар және суретшілерге де кратерлердің аттарын беруге мүмкіндік берді. Ал бұрын астрономдардың, астрономияға елеулі үлес қосқандардың және тарихи философтардың есімдері ғана қолданылатын.

Сипаттама

Бантинг – бұл Тыныштық теңізінде орналасқан кратер, ол Mare Serenitatis деп те аталады, ал бұл – айдың үлкен, тегіс бөлігі. Mare Serenitatis сияқты айлық теңіздер (мариялар) – лаваның бетке жиналып, салқындап қатып, бұрынғы кратерлерді жауып қалған қараңғы, тегіс аймақтар. Астрономдар оларды сулы теңіздер деп ойлағандықтан, бастапқыда "мария" ("теңіздер") деп атаған. Бантингтің жанында АҚШ-тың Apollo 15 және 17 ғарыш кемелерінің Айға қонған жерлері орналасқан, бұл кратерден бірнеше жүз шақырым қашықтықта. Айдағы адам бейнесі Айдың Жерге қарап тұратын жақын жағында пайда болады, себебі Айдың орбитасы күштермен байланысқан. Бұл Сер Фредерик кратерін орталыққа жақын қылады, өйткені Mare Serenitatis оңай көрінеді. Орналасқан жеріне қарамастан, Бантинг өте кішкентай кратер, сондықтан оны көру қиын болуы мүмкін. Оны көру үшін телескоп қолдану қажет, сондай-ақ кішкентай кратерлерді анықтау үшін Айдың белгілі бір фазаларын бақылау маңызды. Ай өсіп келе жатқанда, бірінші тоқсан кезінде, ал азайып келе жатқанда, соңғы тоқсанға дейін қарау ұсынылады. Сондай-ақ, кратерлер Айдың толығу мен төрттен бір бөлігі арасындағы кезеңде, яғни айқай кезінде жақсы көрінеді. Бұл фазалар Айдың бетін толық көрсету үшін жеткілікті көлеңке береді, ал толық Ай тым жарқырап, барлық бөлшектерді жасырады.