Кіріспе

Канадалық көпүрлі әскери-теңіз тікұшағы

Sikorsky CH 124 Sea King (бұрынғы CHSS 2) – екі қозғалтқышты, су асты кемелерге қарсы күреске (ASW) арналған тікұшақ, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің SH-3 Sea King үлгісінде жасалған және Канада теңіз күштерінің кемелерде пайдалануы үшін құрастырылған. CH 124 тікұшақтарының көп бөлігі Квебек провинциясындағы United Aircraft of Canada компаниясымен құрастырылған. CH 124 1963 жылдан 2018 жылға дейін Канада Корольдік теңіз күштерінде (RCN) және Канада Қарулы күштерінде қызмет етті.

Жобалау және әзірлеу

1950 жылдардың соңында ядролық қуатты су асты кемелерінің пайда болуы РКӘ-ға осы жаңа қатерді бағалауға мүмкіндік берді. Ескі су асты кемелеріне қарағанда шулырақ болғандықтан және осы себепті алыстан анықтауға болатын ядролық су асты кемелері су астында да, РКӘ-нің жаңа эсминец-эскорттарының ең жоғары жылдамдығынан асып түсетін жылдамдықпен қозғала алатын. Эсминецтердің осындай жылдам кемелерді, тіпті жұптап іскерлік еткенде де тиімді түрде қууға және жоюға қабілеттілігі күмәнді болды. 1959 жылдың 25 ақпанындағы Әскери-теңіз кеңесінің мәжілісінде қатерге қарсы тұру үшін эсминецтерден тікұшақтарды пайдалану туралы шешім қабылданды. РКӘ 1956 жылдың ортасында кіші эскорттардан АСҚ тікұшақтарын пайдалану мүмкіндігін зерттеді, сондай-ақ 1956 жылдың ортасында тікұшақтарға арналған уақытша қону алаңын қосты. 1956 жылдың қазан айында Сикорский HO4S 3 тікұшағын пайдалана отырып, сынақтар сәтті өтті. Эсминец-эскортқа үлкен уақытша алаң орнатылды; операциялық сынақтарда RCAF Sikorsky S 58 тікұшағы қолданылды, ол HO4S-ке қарағанда әлдеқайда үлкен және ауыр болды; бұл сәтті сынақтар мақұлдауға ие болды. РКӘ-нің сол кездегі HO4S 3 пайдалы тікұшағы ауыр қару-жарақ және сенсорлық жүктемемен қолайсыз ауа райында қауіпсіз жұмыс істей алмады, бұл АСҚ рөлі үшін маңызды болды; сондықтан, тиімдірек тікұшақ қажет болды. 1959 жылғы алғашқы зерттеулер екі тікұшақты анықтады – Sikorsky S 61 (HSS 2) және Kaman K 20 (HU2K), бірақ сол кезде ешқайсысы ұшпағандықтан, шешім қабылданбады. Қосымша зерттеулер нәтижесінде кішігірім Kaman РКӘ талаптарына жақсырақ сай келетіні анықталды, сол себепті Қаржы кеңесі 1960 жылдың желтоқсанында 12 HU2K тікұшағын 14,5 миллион долларға сатып алуға келісім берді. Бұл сынақтар РКӘ қызметкерлерінің есептеулерін растады; HU2K уәделенгеннен әлдеқайда ауыр болды, бұл өнімділікті төмендетіп, тіпті жаңартылған қозғалтқышты қолданғанда да РКӘ талаптарына сай келмейтін етіп қойды. «Теңіз патшасы» ақырында 1961 жылдың 20 желтоқсанында өндіріске жіберілді. 41 тікұшақтың біріншісі 1963 жылы CHSS 2 Sea King белгісімен жеткізілді. Тікұшақтың құрамдас бөліктері Коннектикут штатындағы Sikorsky компаниясымен жасалды, бірақ көптеген CHSS 2 тікұшақтары Канаданың Юнайтед Эйркрафт (қазіргі Pratt & Whitney Canada) компаниясымен құрастырылды, ол Sikorsky компаниясының бас компаниясы United Aircraft-тің еншілес компаниясы болды. 1963 жылдың 27 қарашасында жаңа қону алаңы CHSS 2 тікұшағының алғашқы операциялық эсминецке қонуы үшін пайдаланылды. 1968 жылы Канаданың әскери күштері біріктірілгеннен кейін CHSS 2 CH 124 болып қайта аталды. 1960 жылдары РКӘ кіші кеме палубаларына үлкен тікұшақтарды қондыру үшін «жағадан түсіру» винкімен (Beartrap деп аталатын) техниканы әзірледі, бұл әуе экипаждарына «Crazy Canucks» деген лақап ат берді. Beartrap тікұшақты кез келген теңіз жағдайында қабылдауға мүмкіндік береді. 1968 жылы РКӘ, Корольдік Канадалық Әуе күштері (RCAF) және Канада армиясы бірігіп Канада күштерін құрды; әуе бөлімшелері 1975 жылы Әуе командалығы (AIRCOM) құрылғанға дейін жаңа күш құрылымы бойынша таратылды. 2011 жылдың тамызында Канада күштері бұрынғы Канада Корольдік теңіз күштерінің, Канада армиясының және Канада Корольдік әуе күштерінің құрылымына қайта оралды.

Операциялық қызмет

Теңіз патшалары бұрынғы эсминецтерге (бір кемеге 2 дана, барлығы 6), s (бір кемеге 12 дана, барлығы 12) және бұрынғы жабдықтау кемелеріне (бір кемеге 3 дана, барлығы 6) көкжиектен тысқары бақылау мүмкіндіктерін кеңейту мақсатында тағайындалды. Әрбір Теңіз патшасы бірнеше экипажбен бірге жұмыс істейді. Әр экипаж екі ұшқыштан, тактикалық үйлестірушіден (TACCO) және әуедегі электрондық сенсор операторынан (AESOp) тұрады. Суасты кемелерін табу үшін Теңіз патшасының сонары 450 фут кабельдің соңында орналасқан түрлендіргіш шарды пайдаланады. Сонымен қатар, ол түнде су бетіндегі кемелерді табу үшін FLIR құрылғысымен жабдықталуы мүмкін. CH 124 көптеген жөндеулер мен жаңартулардан өтті, әсіресе электроника, негізгі беріліс қораптары мен қозғалтқыштар, беткейлік іздеу радары, қауіпсіз жүк және жолаушы тасымалдау мүмкіндіктері жағынан. 2013 жылы CH 124 паркінің орташа ұшу сағаты 9–14 мың сағатты құрады, ал басқа флоттардағы Теңіз патшалары 40 мың сағатқа дейін ұшады. CH 124 жиі техникалық мәселелерге тап болса да, олардың ешқайсысы ауыр емес, және 87 пайыздық техникалық дайындық деңгейін сақтап отырды.

Ауыстыру

1983 жылдан бастап ескірген Sea King тікұшақтарын ауыстыруға әрекеттер жасалды. Қаржылық және саяси мәселелер тізбегі салдарынан, бұл процеске үнемі кешігулер кедергі келтірді. Нәтижесінде, Sikorsky H 92 Superhawk тікұшағының жаңа түрі – CH 148 Cyclone таңдалды.

Көшірмелері

Британдық Колумбияның Жасанды рифтер қоғамы CH 124 ұшағының толық көлемді моделін HMCS Аннаполис эсминецімен бірге суға батыру үшін дайындап жатыр.