Кіріспе
Сыртқы түрін жақсартатын стоматологиялық жұмыстар. Косметикалық стоматология тістердің, қызыл иектердің және/немесе тістеудің сыртқы түрін жақсартатын кез келген стоматологиялық жұмысты білдіреді (бірақ міндетті түрде олардың қызметін жақсартпайды). Ол негізінен тістердің түсін, орнын, пішін, мөлшерін, тік орналасуын және жалпы күлкінің көрінісін жақсартуға бағытталған. Көптеген стоматологтар өздерін «косметикалық стоматологтар» деп атайды, осы салада нақты білімі, мамандануы, дайындығы және тәжірибесіне қарамастан. Бұл пациенттерге бағытталған маркетингтің басым мақсатымен этикалық емес деп есептеледі. Американдық стоматологиялық қауымдастық косметикалық стоматологияны стоматологияның ресми мамандану саласы ретінде мойындамайды. Дегенмен, өзін косметикалық стоматолог деп таныстыратындар әлі де кездеседі.
Cosmetic dentistry is generally used to refer to any dental work that improves the appearance (though not necessarily the functionality) of teeth, gums and/or bite. It primarily focuses on improvement in dental aesthetics in color, position, shape, size, alignment and overall smile appearance. Many dentists refer to themselves as "cosmetic dentists" regardless of their specific education, specialty, training, and experience in this field. This has been considered unethical with a predominant objective of marketing to patients. The American Dental Association does not recognize cosmetic dentistry as a formal specialty area of dentistry. However, there are still dentists that promote themselves as cosmetic dentists.
Ағарту
Тіс ағарту, немесе "тіс қағаздану", ең көп таралған косметикалық стоматологиялық процедура. Ағарту – көптеген пациенттер үшін тиімді және қауіпсіз процесс. Ағартудың түрлі нұсқалары бар, оның ішінде Crest Whitestrips сияқты рецептсіз өнімдер де, сондай-ақ стоматологтың бақылауымен жүзеге асырылатын әдістер, мысалы, кабинеттегі емдеу немесе үйде пероксид гельі бар қаптарды қолдану. Лазерлік ағарту – тіс қағаздану техникасы, онда қызыл иек тістер резеңке қорғағышпен жабылады және тістерге қағаздандырушы химиялық зат жағылады. Содан кейін тістерге аргон лазерінің сәулесі бағытталады, ол қағаздандыру процесін жеделдетуге арналған. Бұл лазер қағаздандырушы затты белсендіріп, тістің түсін ашық етеді. Лазерлік ағарту басқа процедуралармен салыстырғанда тістерді қағаздануда алты есе тиімді деп есептеледі.
Қайта құру
Тіс пішінін өзгерту – тістің сыртқы түрін жақсарту үшін эмальдың бір бөлігін алып тастау процедурасы. Ол кішкентай жарықтарды жоюға, сондай-ақ тістердің ұзындығын, пішінін немесе орналасуын өзгертуге, тіс мөлшерінің айырмашылығын түзетуге қолданылуы мүмкін; қисық немесе артық ұзын тістерді түзетуге де пайдаланылады. Алып тасталған эмаль қайтадан өспейді және кейде дентинді ашып қоюы мүмкін. Бұл процедура эмальопластика, одонтопластика, контурлау, қайта контурлау, косметикалық контурлау, жұқалау, тіс аралық кеңістікті азайту ретінде де белгілі. Бұл процедура жылдам нәтиже береді және кейбір жағдайларда тіс түзгіштердің орнына қолданылуы мүмкін.
Бiрiктiру
Бондинг – тіс эмаліне ұқсас композиттік материалдың түсіне келтіріліп, тістің бетіне жағылатын, дұрыс тіс пішініне келтіріліп мүсінделетін, қатайтылатын және содан кейін жылтыратылатын процесс. Бұл процесте тіс жабыстырғыштары қолданылады, олар шайыр мономерлерінің ерітінділері болып табылады және шайыр тіс субстраты арасындағы байланысты қамтамасыз етеді. Олар негізінен екі техникаға бөлінеді: өздігінен кесу (self-etch) немесе кесу және шаю (etch and rinse). Бондинг арқылы жасалған реставрациялардың мысалдары – шіріген және жарылған тістерді жақсарту үшін қолданылатын инлейлер мен онлейлер. Шағын немесе орташа көлемде шіріген, эрозияға ұшыраған немесе кішігірім жарықтары бар тістер тікелей композиттік реставрациялар арқылы тіске жабыстырылып жақсартуға болады. Эстетика, әсіресе, алдыңғы тістерге жасалатын композиттік реставрацияларда маңызды рөл атқарады.
Көпіршік
Тіс көпірлері бір немесе бірнеше жоғалған тісті алмастыру үшін қолданылады. Жоғалған тістердің орнындағы екі жақтан тістер дайындалады. Көпір тіректерден (дайындалған тістерден) және жоқ, жалған тістерден (понтиктерден) тұрады. Бұл процедура бір немесе бірнеше тісті алмастыру үшін қолданылады және цементпен бекітіледі. Көпірлер үштен көп тістен тұруы мүмкін, ал кез келген көпірдің сәттілігі Анте заңы қолданылып, тістердің ауыздағы орналасуына байланысты анықталады. Көптеген көпірлер бекітілген, оларды алып тастауға болмайды. Бекітілген көпірлерді жартылай протездер сияқты алып тастау мүмкін емес. Ауыздың аз күш түсетін аймақтарында, мысалы, алдыңғы тістерде консольдік көпірлер қолданылуы мүмкін. Кентливерлік немесе Мэриленд көпірлері алдыңғы тістердің жоғалған орнын толтыру үшін қолданылады, олар минималды инвазивті, бірақ бұзылуға бейім. Көпірлерге қатысты ауыз гигиенасын қатаң сақтау және тәуекелге дайын болу қажет. Көпірлердің орташа қызмет ету мерзімі тіс қаптарына (коронкаларға) ұқсас, шамамен он жылды құрайды.
Флейралар
Флейталар – өте жұқа, жеке дайындалған, тістерге тікелей жабысатын фарфор қабаттары. Олар тістердің арасындағы кеңістіктерді жабуға, пішінін жақсартуға немесе ақтарту процедурасына жақсы нәтиже бермейтін тістердің түсін өзгертуге мүмкіндік береді. Көп жағдайда, оптималды нәтиже алу үшін тістің біршама қысқартылуы қажет. Тартымды күлімсірге қол жеткізу үшін стоматологтар диагностикалық модельдер жасайды, олар флейталар жасау алдында тісті дайындау бойынша нұсқаулық ретінде қызмет етеді. Бұл стоматологқа пациенттің тістеріндегі өзгерістерді – өлшем, пішін және пропорция, сондай-ақ тіс еті контурымен, ерін контурымен және күлімсір сызығымен байланысын көруге мүмкіндік береді. Модельдер алдын ала бағалау үшін уақытша тістер жасауға көмектеседі, олардың арқасында эстетика, фонетика және тістердің жабылуы алдын ала бағаланады. Сонымен қатар, бұл дәрігерлерге түзетулер қажеттігін тексеруге мүмкіндік береді.
Имплантаттар
Тіс имплантаттары – жоғалған тістердің орнына қойылатын жасанды тістер. ICOI (Ауыз қуысы имплантологтарының халықаралық конгресі) мәліметінше, имплант деп аталатын құрылымның әдетте үш бөлігі болады: негізінен титаннан жасалған имплант құрылғысы (сүйекке енгізіледі), тірек және тіс тәжі немесе протез, олар тірек арқылы имплантқа бекітіледі.
Желім көтергіштер
Ісік тісінің көтерілуі – бұл қызыл иек сызығын көтеріп, қалыптастыратын косметикалық стоматологиялық процедура. Процедура тіс етін және/немесе жақ сүйегін қайта пішімдеу арқылы тістерді ұзын немесе симметриялы етіп көрсетуге бағытталған.
Тікелейлеу
Металл тісті түзету құралдары негізінен тістердің тығыздығын немесе дұрыс емес орналасуын түзету үшін қолданылады. Жақ сүйегінің дұрыс емес тізілуін түзету – басты мақсат болғанымен, олар сыртқы түрін жақсартуға да мүмкіндік береді. Мөлдір тісті түзету құралдары дәстүрлі металл тісті түзету құралдарына балама ретінде қолданылады. Мөлдір түзету құралдары металл тісті түзету құралдарымен салыстырылатын нәтижелер береді және кейбір пациенттер оларды дәстүрлі тісті түзету құралдарынан гөрі аз байқалатындықтан артық көреді. Протездік стоматология – косметикалық/эстетикалық стоматологияға шоғырланған жалғыз стоматологиялық мамандық. Жалпы тіс дәрігерлері кейбір қарапайым косметикалық процедураларды орындай алады. Осыған байланысты, жалпы тіс дәрігерлерінің "күлімсіреуді жасау" немесе күрделі косметикалық және толық ауызды қайта жаңарту жағдайларын емдеуінің этикалық екендігі туралы сұрақтар туындайды, себебі олар пациенттің күрделі қажеттіліктерін шешуге жеткілікті білікті емес.
Американдық протез дәрігерлері колледжі
Американдық протездік дәрігерлер колледжі – коммерциялық емес ұйым, ол протездік дәрігерлерді стоматология саласындағы ұйымдарда және халыққа өкілдейді, және бүкіл әлем бойынша 3700-ден астам мүшесі бар. Протездік – Американдық стоматологиялық қауымдастық анықтаған он екі стоматологиялық мамандықтардың бірі. Американдық стоматологиялық қауымдастық Американдық протездік дәрігерлер колледжін протездік мамандық, сондай-ақ косметикалық/эстетикалық стоматология, имплантациялық стоматология және қайта құру стоматологиясының ұлттық ұйымы деп мойындайды. Колледж мүшелігіне Американдық стоматологиялық қауымдастық аккредиттеген жоғары деңгейдегі протездік бағдарламаны бітірген немесе қазіргі уақытта оқуда болған адамдар қабылданады. Американдық протездік дәрігерлер колледжі – мүшелігі тек білім беру деңгейіне негізделген жалғыз протездік мамандықтар қауымдастығы. Сертификатталған тіс-техникалық лаборанттар және протездік академиялық қауымдастықтың мүшелері Колледждің серіктес мүшелері болуға құқылы.
Тарих
Ньюэлл Силл Дженкинс (1840–1919) – өмірінің көп бөлігін Германияның Дрезден қаласында өткізген американдық тіс дәрігері. Ол Дженкинстің фарфор эмалін жасап шығарды және оны жетілдірді, соның арқасында фарфор пастасы, фарфор инкрустациялары, тіс тәждері мен көпірлердің құрамын жасады. Осы себепті ол эстетикалық стоматологияның негізін қалаушы деп есептеледі.