Джон де Вер Лодер: Британ саяхатшысы және колониялық әкімшісі

Кіріспе

Британдық саясаткер (1895–1970)

Джон де Вере Лодер, 2-ші Уэйкхерст бароны (5 ақпан 1895 – 30 қазан 1970) – британдық армия офицері, саясаткер және колониялық әкімші. Армияда, Сыртқы істер ведомствосында қызметтенгеннен кейін және консерватор партиясынан парламент депутаты (MP) ретінде, Уэйкхерст 1937 жылдан 1946 жылға дейін Жаңа Оңтүстік Уэльс аймағының соңғы британдық губернаторы болып тағайындалды. Ұлыбританияға оралған соң 1952 жылдан 1964 жылға дейін Солтүстік Ирландияның губернаторы қызметін атқарды. 1962 жылы "Жартер" орденінің серігі атағын алды және 1970 жылы қайтыс болды.

Алғашқы жылдар

Лодер 1895 жылдың ақпанында Лондонда дүниеге келді, ол консервативті депутат Джеральд Лодердің жалғыз ұлы еді. Ол сэр Роберт Лодердің төртінші ұлы, 1-ші барон және танымал Сассекс отбасының мүшесі, сондай-ақ Лэди Луиза де Вере Боклерк, Сент-Олбанс герцогының 10-шы қызы және королева Викторияның жақын досы. Анасының туысқандары арқылы ол король Карл II-нің заңды емес ұрпақтарынан тегін алып келді. Лодер Итон колледжінде білім алды, онда тарих және тілдер саласында өте жақсы оқып, әсіресе драмаға қызығушылық танытты. Бастапқыда Кембридждегі Тринити колледжіне түсуді жоспарлаған Лодер Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Корольдік Сассекс полкінің 4-ші батальонына қабылданып, кейін Ақпарат корпусына қосылды. Соғыс кезінде ол Галлиполиде, Египетте және Палестинада қызмет етті. Қызметтері үшін ол құрметті мақтау қағазында аталды және 1919 жылы капитан шенімен британ армиясын тастап кетті. Лодер 1919 жылдан 1922 жылға дейін Сыртқы істер министрлігінде, содан кейін Женевадағы Ұлттар лигасының кеңсесінде екі жыл жұмыс істеді. 1920 жылдың 3 маусымында ол белгілі либерал саясаткер және кәсіпкер, сэр Чарльз Теннанттың қызы Маргарет "Пегги" Теннантқа үйленді. Олардың төрт баласы болды: үш ұл – Кристофер, Дэвид және Роберт, және бір қызы – Генриетта. Египтологияға деген қызығушылығын арттырған Лодер өзінің алғашқы кітабын жазды: "Месопотамия, Сирия және Палестина туралы шындық" (1923). Джон мен Пегги Лодер 1924 жылы әлемді аралап, Австралияға да сапар шекті. Бастапқыда Сиднейдің "нашар викториандық архитектурамен зардап шеккеніне" көңілі толмаса да, соңында елге жақындық танытып, Австралияны "демократиялық рухқа" ие "жақсы адамдармен керемет ел" деп сипаттады. Англияға оралғаннан кейін Лодер 1924 жылы Лестер шығысынан консервативті парламент депутаты болып сайланды және 1929 жылғы жалпы сайлауда жеңіліске ұшырағанға дейін осы мандатты сақтап қалды. Содан кейін Лодер большевистік Ресейге бірнеше рет сапар шегіп, "Большевизм перспективада" (1931) атты тағы бір кітап жазды. Ол Австралиядан басқа елден шыққан соңғы губернатор болды. Уэйкхерстер үш ұлымен бірге (Генриетта сол кезде мектепте оқып жатқандықтан үш айдан кейін қосылады) 1937 жылдың 8 сәуірінде Сиднейге, Жаңа Оңтүстік Уэльс штатына келді. Алты фут бойлы, қызыл шашты Уэйкхерст сол күні Үкімет үйінде ант берді. Өзінің британдық консервативті көзқарастарына байланысты сынға ұшырауы мүмкін екенін білген Уэйкхерст балаларын Австралияда оқытуға жағдай жасады: Кристофер Лодер Тюдор Хаус мектебінде оқыды, содан кейін Парраматтадағы Король мектебіне қайта оқуға түсуден бұрын Этон колледжінде бір жыл оқыды; Дэвид Лодер Гиллонг грамматикалық мектебіне түсуден бұрын Тюдор Хаус мектебінде оқыды; Роберт Лодер Кранбрук мектебінде оқыды, ал Генриетта Лодер Сидней университетінде әлеуметтік зерттеулер бойынша диплом алу үшін оралды. 1939 жылдың тамызында ол биліктегі Біріккен Австралия партиясының бұрынғы басшы орынбасары Эрик Спунердің премьер-министр Стивенске қарсы сенімсіздік білдіру арқылы биліктен құлатуына байланысты туындаған үлкен саяси дағдарысты шешті. Уэйкхерст қазынашы Александр Мейрден үкімет құруды сұрады. Уэйкхерст өзінің құқығын толық пайдаланғанымен, оппозиция жетекшісі Джек Ланг оны үкіметке жақпалы деп сынады. Алайда, 5 қыркүйекте Ланг партиясы тарапынан орнынан алынып, 1941 жылғы мамыр сайлауында премьер-министр болған және Уэйкхерстпен жақсы қарым-қатынаста болған Уильям Маккеллмен алмастырылды, ол оның өкілеттігін 1942 жылдан асырды.

Loder was born in London in February 1895, the only son of Conservative MP Gerald Loder, the fourth son of Sir Robert Loder, 1st Baronet and member of a prominent Sussex family, and Lady Louise de Vere Beauclerk, the daughter of the 10th Duke of St Albans and personal friend of Queen Victoria, who permitted Loder to be christened in the Chapel Royal of St. James's Palace. Through his mother's family, he was descended from an illegitimate royal line of King Charles II. Loder was educated at Eton College, where he excelled in history and languages, with a particular interest in drama. Although originally intending to go to Trinity College, Cambridge, with the outbreak of the First World War, Loder was instead commissioned into the 4th Battalion of the Royal Sussex Regiment, and later joined the Intelligence Corps, seeing service throughout the war in Gallipoli, Egypt and Palestine. For his services, he was Mentioned in Despatches, and left the British Army in 1919 with the rank of captain. Loder worked as a clerk in the Foreign Office from 1919 to 1922 and then for two years at the League of Nations in Geneva. On 3 June 1920, he married Margaret "Peggy" Tennant, the daughter of prominent Liberal politician and businessman, Sir Charles Tennant, 1st Baronet. Together they had four children: three sons, Christopher, David and Robert, and a daughter, Henrietta. Indulging in his interest in Egyptology, Loder wrote his first book: The Truth about Mesopotamia, Syria and Palestine. (1923). John and Peggy Loder travelled on a world tour in 1924, including a visit to Australia. Although initially unimpressed, describing Sydney as "afflicted with so much Victorian architecture of the worst kind", by the end he had warmed to the country, writing that Australia was "a splendid country with splendid people" possessing a "democratic spirit". Returning to England, Loder was narrowly elected as the Conservative Member of Parliament for Leicester East in 1924, a seat he held until being defeated in the 1929 General Election. Loder then made several visits to Bolshevik Russia, writing another book entitled: Bolshevism in Perspective (1931). He was to be the last non Australian governor of the State. The Wakehursts, accompanied by their three sons (Henrietta, at school at the time, would join them three months later), arrived in Sydney, New South Wales on 8 April 1937 and the six foot, red haired Wakehurst was sworn in at Government House on the same day. Wakehurst, aware of any potential criticism over his British Conservative background, arranged for their children to be schooled in Australia: Christopher Loder who attended Tudor House School, then left to attend a year at Eton College before returning to attend The King's School, Parramatta; David Loder to Tudor House before attending Geelong Grammar School; Robert Loder attended Cranbrook School, and Henrietta Loder returned to obtain a Diploma in Social Studies at the University of Sydney. In August 1939 he handled a major political crisis brought about when the former Deputy Leader of the governing United Australia Party, Eric Spooner brought down Premier Stevens in a motion of no confidence. Wakehurst successfully asked the Treasurer, Alexander Mair, to form a government. While Wakehurst was well within his rights to exercise his discretion, the Leader of the Opposition, Jack Lang, criticised him for being biased towards the government. However, on 5 September Lang was deposed by his party and replaced by the more moderate William McKell, who became Premier at the May 1941 election and got on well with Wakehurst, extending his term past 1942.

Кейінгі өмірі мен мұрасы

Ұлыбританияға оралғаннан кейін Лорд және Леди Уэйкхерст қауымдық ұйымдармен, соның ішінде Иерусалимнің Сент-Джон орденімен жұмыс істеді, онда Уэйкхерст 1948 жылдан 1969 жылға дейін Лорд-Приор болды, ал кейіннен Орденнің Бас Сот Орындаушысы (GCStJ) дәрежесіне ие болды. Уэйкхерст кәсіби емес кинооператор болған және оның түсірген ондаған фильмдері Ұлттық кино мұрағатында сақтаулы, соның ішінде 1953 жылғы Коронацияның түсті деректемелері де бар. 1962 жылдың мамыр айында Елизавета II Уэйкхерстті Гартер орденінің серігі (KG) етіп тағайындады. 1958 жылы екінші мерзімге қайта тағайындалған Уэйкхерст 1964 жылы қызметтен кетіп, 1970 жылдың 30 қазанында Лондонның Челси ауданындағы үйінде қайтыс болды. NSW-де вице-корольдік қызметтерін еске алу үшін Корольдік Ұлттық парктің қамқоршылары парктің ішіндегі маңызды жолды "Леди Уэйкхерст драйв" деп атады, оны 1945 жылдың 14 мамырында Лорд Уэйкхерст және сол кездегі Жұмыс министрі Джозеф Кэхилл салтанатты түрде ашты. 1946 жылдың 22 наурызында губернатор ретіндегі қызметін еске алу үшін Сиднейдің Солтүстік жағалаулары арқылы өтетін жаңа маңызды жол премьер-министр Маккеллдің бұйрығымен "Уэйкхерст парквейі" деп аталды. Бұл одан кейін көптеген жергілікті мекендерге, соның ішінде 1968 жылғы жергілікті футбол клубына, гольф клубына және Жаңа Оңтүстік Уэльс заң шығарушы жиналысының Уэйкхерст сайлау округіне оның есімін беруге әкелді. 1952 жылдың қаңтарында Крон-стрит әйелдер ауруханасының жаңа бөлімі олардың құрметіне "Леди Уэйкхерст қосымшасы" деп аталды, ол аурухана 1983 жылы жабылғанға дейін сақталды. 1966 жылдың шілдесінде Солтүстік жағалаудағы Белроуз қаласындағы Белроуз Оңтүстік мемлекеттік мектебі оның құрметіне Уэйкхерст мемлекеттік мектебі деп қайта аталды. 1974 жылы Қоғамдық көлік комиссиясы паромға "Леди Уэйкхерст" деген ат қойды.

Құрметті әскери лауазымдар

11 мамыр 1939 – 22 қазан 1956: Сидней университетінің полкінің құрметті полковнигі. 29 шілде 1937 – 15 тамыз 1946: No. 22 эскадрильяның құрметті әуе коммодоры, Австралия Корольдік әуе күштері.