Кіріспе
Оңтүстік славян шаруаларының баронның зұлымдығына қарсы көтерілісі – Хорват-словен шаруаларының көтерілісі (, ), Гюбектің көтерілісі немесе 1573 жылғы Гюбектің шаруалар көтерілісі қазіргі Хорватия және Словения аумақтарында болған ірі шаруалар көтерілісі еді. Барон Ференц Тахидың шаруаларға қатыгездікпен қарауынан бастау алған көтеріліс 12 күннен кейін көтерілісшілердің жеңілісімен және ақсүйектердің қанды кек алуымен аяқталды.
The Croatian–Slovene Peasant Revolt (, ), Gubec's Rebellion or Gubec's peasant uprising of 1573 was a large peasant revolt on territory forming modern day Croatia and Slovenia. The revolt, sparked by cruel treatment of serfs by Baron Ferenc Tahy, ended after 12 days with the defeat of the rebels and bloody retribution by the nobility.
Өмірбаян
XVI ғасырдың аяғында Осман шапқыншылығының қаупі Киелі Рим империясының оңтүстік шебіндегі экономиканы күрделендірді, ал феодалдар шаруалардан талаптарын үнемі арттырып отырды. Хорватияның Загорье аймағында бұл, барон Ференц Тахиның шаруаларға жасаған қатыгездігімен және 1564 жылдан бергі көрші барондармен жер дауымен күшейді, бұл қарулы қақтығыстарға ұласты. Императорға біріншілік шағымдар жауапсыз қалғанда, шаруалар көрші Штирия және Карниола провинцияларындағы өзге шаруалармен, сондай-ақ қала тұрғындарының төменгі топтарымен бірге көтеріліс ұйымдастыруға бейімделді.
Көтеріліс
Көтеріліс 1573 жылғы 28 қаңтарда Хорватияның, Штирияның және Карниоланың ірі аймақтарында бірдей басталды. Көтерілісшілердің саяси бағдарламасы – дворяндарды императорға тікелей бағынышты шаруалармен алмастыру, сондай-ақ Рим-католик шіркеуіне қатысты барлық феодалдық иеліктерді және міндеттемелерді жою болды. Матия Губек, Иван Пасанец және Иван Могайч құрамында шаруалар үкіметі құрылды. Провинциялық шекараларды жою, сауда жолдарын ашу және шаруалардың өздерін-өздері басқаруы сияқты кең ауқымды жоспарлар жасалды. Көтерілісшілердің басшысы Илия Грегорич бүлікке жеңіс әкелу үшін ауқымды әскери операция жоспарлады. Әр шаруа шаңырағы өз армиясына бір адам берді, бұл бастапқыда біршама табысқа жеткізді. Алайда, олардың революциялық мақсаттары дворяндарды алаңдатты, олар да өз әскерлерін жинады. Көтерілісшілер қарсыластарының қозғалысын хабарлау үшін тыңшылар желісін пайдаланды, ал шаруалар арасындағы тыңшылар көтерілістің таралуы туралы ақпаратты дворяндарға жеткізді.
Мұра
Гүбектің көтерілісі мен азаптаулары Хорватия мен Словенияда аңызға айналды. Ол көптеген жазушылар мен суретшілерді шабыттандырды, оның ішінде Мирослав Крлежа мен Август Шеноа сияқты жазушыларды, Антон Ашерц ақыны мен Антон Августинчич және Стоян Батич мүсіншілерін. Хорватияның жетекші режиссері Ватрослав Мимика 1975 жылы "Anno Domini 1573" атты көтеріліс туралы фильмді, сондай-ақ төрт бөлімді телесериалды түсірді. Оқиғалар "Гүбек бег" – бірінші хорват рок-операсының (1975) тууына да себеп болды. Суретші Крсто Хегедушич 1969 жылы Загребтегі Хрватско Народно Казалиште үшін "1573 жыл" деп аталатын сахналық перде жасады. Оршич қамалының жанындағы Горня Стубицадағы және Кршкодағы (Словения) мұражайлар осы көтеріліске арналған. 2008 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан Стубичко поляғы шайқасының қайта жандандырылуы Хорватиядағы ең танымал тарихи қайта жандандырулардың біріне айналды.