Мектептегі дін ашық айту мәселесі бойынша «Ли против Вайзман» ісі
Lee v. Weisman
АҚШ Жоғарғы Сотының Lee v. Weisman ісі (1992) мектептегі дін ағарту туралы. Діни басшылардың мектеп шарапатындағы қатысуына тыйым салынды. Конституциялық құқық.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ли против Уайсмана, 505 U.S. 577 (1992) – АҚШ Жоғарғы Сотының мектептегі дұғаға қатысты қабылдаған шешімі. Бұл Рехнквист Сотының қараған алғашқы маңызды мектептегі дұға ісі болды. Ол мектептердің дін қызметкерлерін тіпті конфессиялық емес дұға оқу үшін де қаржыландыруға немесе қолдау көрсетуге құқығы жоқ екенін анықтады. Сот Конституцияның дін бостандығын қамтамасыз ететін бабын ондаған жылдар бойы елдің жоғарғы сотында қалыптасқан кең ауқымда түсіндірді, сондай-ақ Энгель против Виталь және Абингтон мектеп округі против Шемпп сияқты маңызды істердің қағидаларын қайта бекітті.
Lee v. Weisman, 505 U. S. 577 (1992), was a United States Supreme Court decision regarding school prayer. It was the first major school prayer case decided by the Rehnquist Court. It held that schools may not sponsor clerics to conduct even non denominational prayer. The Court followed a broad interpretation of the Establishment Clause that had been standard for decades at the nation's highest court, a reaffirmation of the principles of such landmark cases as Engel v. Vitale and Abington School District v. Schempp.
Өмірбаян
Роберт Ли Род-Айленд штатындағы Провиденс қаласындағы Натан Бишоп орта мектебінің директоры болды. Ол 1989 жылы бітіру салтанатында дұға оқу үшін раввинды шақырды, бірақ салтанатқа бір күн қалғанда студент Дебора Вейсманның ата-анасы Род-Айленд округінің АҚШ округтік сотына уақытша тыйым салу туралы өтініш берді, раввиннің дұға оқуына бөгет қоюды талап етіп, бұл дін мен мемлекеттің айрылысы туралы қағиданы бұзады деген пікірде болды. Бас судья Фрэнсис Бойл Вейсманның өтінішін қабылдамады, «негізінен, сотқа істің маңызды мәселелерін қарастыруға жеткілікті уақыт берілмегендіктен». Отбасы бітіру салтанатына қатысты, раввин бата берді. Вейсман отбасы бітіру салтанатынан кейін де сот процесін жалғастырды, және бас судья Бойл ақырында олардың пайдасына шешім шығарып, «Провиденс қаласының мектеп комитетіне, оның агенттеріне немесе қызметкерлеріне мектеп бітіру немесе жоғарылау шараларымен байланысты дұға қолдануға немесе ынталандыруға тыйым салатын» бұйрық шығарды. АҚШ-тың Бірінші апелляциялық сотының үш судьядан тұратын алқасы судья Левин Х. Кэмпбеллдің қарсы пікірін ескере отырып, округтік соттың бұйрығын бекітті. Мектеп округі АҚШ Жоғарғы Сотына кассациялық шағым түсірді, дұғаның діни сектаға жатпайтындығын және екі жақты ерікті екенін дәлелдеді: Дебора дұға кезінде тұрмауға құқылы болды, сондай-ақ салтанатқа қатысу міндетті емес еді. 1991 жылдың 6 қарашасында тараптардың пікірлері тыңдалды. Өтініш берушілер үшін Чарльз Купер, Бас прокурор Кеннет У. Старр Буш әкімшілігінің атынан мектеп округін қолдау мақсатында amicus curiae ретінде, ал Вейсманның атынан Род-Айленд адвокаты Сандра А. Бландинг сөз сөйледі. Сот судьясы Энтони Кеннеди мектептегі дұғаларға қатысты сот шешімдерін сынаған болатын, және көптеген сот бақылаушылары төменгі соттың шешімін кері қайтару үшін оның маңызды бесінші дауысын беретінін және Энгель мен Абингтонның екі негізгі қағидасына елеулі соққы беретінін күткен.
Robert E. Lee was the principal of Nathan Bishop Middle School in Providence, Rhode Island. He invited a rabbi to deliver a prayer at the 1989 graduation ceremony, but the day before the ceremony, the parents of student Deborah Weisman filed a motion in the United States District Court for the District of Rhode Island for a temporary restraining order to bar the rabbi from delivering the invocation, arguing that it would violate the Establishment Clause. Chief Judge Francis J. Boyle denied the Weismans' motion, "essentially because the Court was not afforded adequate time to consider the important issues of the case". The family did attend the graduation ceremony, and the rabbi did deliver the benediction. The Weismans continued their litigation after the graduation, and Chief Judge Boyle ultimately ruled in their favor, issuing an order "permanently enjoining the School Committee of the City of Providence, its agents or employees from authorizing or encouraging the use of prayer in connection with school graduation or promotion exercises". A three judge panel of the United States Court of Appeals for the First Circuit affirmed the District Court's order, over the dissenting opinion of Judge Levin H. Campbell. The school district petitioned for a writ of certiorari in the U. S. Supreme Court, arguing that the prayer was nonsectarian and was doubly voluntary: Deborah was free not to stand for the prayer and because participation in the ceremony itself was not required. Arguments were heard on November 6, 1991. Charles J. Cooper appeared for the petitioners, Solicitor General Kenneth W. Starr argued as amicus curiae on behalf of the Bush administration in support of the school district, and Rhode Island attorney Sandra A. Blanding appeared on behalf of the Weismans. Justice Anthony Kennedy had been critical of the Court's decisions on school prayer, and many court watchers thought that he would provide the crucial fifth vote to reverse the lower court's ruling and deal a major blow to the twin separationist pillars of Engel and Abington.
Біркелкі пікірлер
Блэкмун судьяның келісуі "біздің шешімдеріміз тек мәжбүрлеуге тыйым салумен шектелмейді, себебі Сот 'дін бостандығының ең толық көлемі' мәжбүрлеуден ғана құрылмайтынын мойындады". Блэкмун үкіметтің ешқандай діни іс-әрекетке өз белігін қоюға құқығы жоқ екенін, тіпті ешкімді тікелей немесе жанама түрде мемлекеттік демеушілікпен өткізілетін діни рәсімге қатысуға мәжбүрлемегенінің өзінде бұл құқыққа ие емес екенін баса көрсетті. Соутер судьясы өзінің келісетін пікірін тарихи талдауға арнап, үкіметтің секталық емес дұғаларды қолдауы мүмкін деген ұсынысты жоққа шығарды. Ол Джеймс Мэдисонның жазбаларын келтіріп, Бірінші Конгресс қараған Бірінші түзетудің әртүрлі нұсқаларын, сондай-ақ соңында қабылданған нұсқаны салыстырды. Соутер де мектеп округінің мәжбүрлеусіз діни жаттығуларды қорғауын сынға алып, бұл позицияның заңдық негізі жоқ екенін айтты.
Justice Blackmun's concurrence stressed that "our decisions have gone beyond prohibiting coercion, however, because the Court has recognized that 'the fullest possible scope of religious liberty,' entails more than freedom from coercion." Blackmun emphasized that the government was without power to place its imprimatur on any religious activity, even if no one was compelled to participate in a state sponsored religious exercise, directly or indirectly. Justice Souter devoted his concurring opinion to a historical analysis, rebutting the contention that the government could endorse nonsectarian prayers. He cited the writings of James Madison and pointed to the changing versions of the First Amendment that the First Congress considered, as opposed to the version which was eventually adopted. Souter, too, took issue with the school district's defense of non coercive religious exercises, dismissing the position as without precedential authority.
Кейінгі дамуы
Қазір мәжбүрлеу тестісі, О'Коннордың "қолдау немесе мақұлдамау" тестісімен қатар, Establishment Clause негізіндегі кейбір үкіметтік әрекеттердің конституциялықтығын анықтау үшін қолданылады. Бұл тест "мемлекеттің жеке адамды дінді қолдауға немесе оған қатысуға мәжбүрлеу қысымын көрсеткенін анықтауға тырысады". Establishment Clause-қа кең көзқарас басымдық алды, бірақ оның ең көп қолданылатыны мемлекеттік мектептерде байқалады. Сот Ли ісінен бері бірнеше маңызды қаржыландыру істерінде сепаратистік ұстанымға қарсы шешім шығарды, соның ішінде мектеп купондарына қатысты Зельман мен Симмонс Харрис ісі. Дегенмен, Соттың көпшілігі мектептерде мемлекеттік қолдаумен ұйымдастырылатын діни амалдардың көп бөлігіне қатаң тыйым салу саясатын сақтап келеді, бұл Санта-Фе тәуелсіз мектеп округі v. Доу ісіндегі 6–3 дауыспен қабылданған шешімде көрініп тұр, онда мемлекеттік мектептердегі футбол ойындары алдында оқушылардың басқаруымен оқылатын дұғаларға тыйым салынды.
The coercion test is now used to determine the constitutionality of certain government actions under the Establishment Clause, along with Justice O'Connor's "endorsement or disapproval" test. The test "seeks to determine whether the state has applied coercive pressure on an individual to support or participate in religion." A broad reading of the Establishment Clause won out, but it seems to have its greatest current application in a public school context. The Court has ruled against the separationist position in several key funding cases since Lee, including the school voucher case Zelman v. Simmons Harris. However, a majority of the Court continues to maintain a strict ban on most forms of state sponsored religious exercises in schools themselves, as evidenced by the 6–3 ruling in Santa Fe Independent School District v. Doe, which struck down student led prayers before public school football games.