Кіріспе
Америкалық жазушы
"Құм мен тұман үйі" және басқа да романдар мен әңгімелер жинақтарының авторы
the author of House of Sand and Fog and other novels and story collections
Андре Жюль Дубус II (11 тамыз 1936 – 24 ақпан 1999) – американдық әңгімелер, романдар және эсселер жазушысы.
Ерте өмір және білім
Андре Жюль Дубус II Луизиана штатының Лейк-Чарльс қаласында, Катерина (Бёрк) мен Андре Жюль Дубустың кіші баласы, Каджун ирландтық католик отбасында дүниеге келді. Оның екі үлкен әпкесі – Кэтрин және Бет. Джеймс Ли Берк оның туысы. Оның тегі "Duh BYOOSE" деп айтылады, басымдығы екінші буынға түседі, "profuse" сөзі сияқты. Дубус Лафайеттеде (Луизиана штаты) Баю аймағында өсті және католик діни ордені – христиандық бауырлармен тәрбиеленді, олар әдебиет пен жазуға баса назар аударды. Дубус 1958 жылы жақын орналасқан МакНиз мемлекеттік колледжін журналистика және ағылшын тілі мамандығы бойынша бітірді. Содан кейін Дубус теңіз жаяу әскерінде алты жыл қызмет етіп, ақырында капитан шеніне жетті. Осы уақытта ол алғашқы әйеліне үйленіп, отбасын құрды. Теңізшілер корпусынан кеткеннен кейін Дубус әйелімен және төрт баласымен Айова қаласына көшіп барды, кейін ол Ричард Йейтстің жетекшілігімен Айова университетінің Айова жазушылар шеберханасын шығармашылық жазу бойынша магистр дәрежесімен бітірді. Содан кейін отбасы Массачусетс штатының Хаверхилл қаласына көшіп барды, онда Дубус өзінің академиялық мансабының көп бөлігін Брэдфорд колледжінде әдебиет пен шығармашылық жазудан сабақ беруге арнады. Ол Эрнест Хемингуэй, Антон Чехов және Джон Чиверді жоғары бағалады.
Жеке қиындықтар
Дубус өмірі бірнеше қайғылы оқиғалармен белгіленді. Оның қызы жас кезінде зорталды, бұл Дубустың көп жыл бойы жақындарының қауіпсіздігіне қатысты паранояға толуына себеп болды. Дубус өзін және айналасындағыларды қорғау үшін жеке қару-жарақ ұстап жүрді, 1980-жылдардың соңында Массачусетс штатының Хаверхилл қаласындағы бір барда ұлы Андремен дауласып жатқан мас адамды атып жіберуге аздап қалғанша. Дубус 1986 жылдың 23 шілдесінде түнгі жол апатында ауыр жарақат алды. Ол Бостоннан Массачусетс штатының Хаверхилл қаласындағы үйіне бара жатып, екі мүгедек жүргізушіге – Луис және Луз Сантьягоға көмектесу үшін тоқтады. Дубус жарақат алған Лузды тас жолға шығаруға көмектескенде, қарсыдан келе жатқан көлік бағытын жоғалтып, оларды қағып кетті. Луис сол жерде қаза тапты, ал Луз аман қалды, себебі Дубус оны қағылыстан сүйреп шығарды. Дубусқа ауыр жарақаттар келді, екі аяғы да қисылды. Бірнеше сәтсіз операциядан кейін, оң аяғы тізеден жоғары ампутацияланды, ал сол аяғының да қызметін жоғалтты. Дубус үш жыл бойы ауыр операциялар мен жанжалды физиотерапиядан өтті. Дубустың өсіп келе жатқан медициналық есебін төлеуге көмектесу үшін оның достары және әріптес жазушылары – Энн Битти, Э. Л. Доктороу, Джон Ирвинг, Гейл Годвин, Стивен Кинг, Джон Апдайк, Курт Воннегут және Ричард Йейтс Бостонда арнайы әдеби қайырымдылық шарасын өткізіп, 86 000 доллар жинады. Протезбен жүруге тырысқанына қарамастан, созылмалы инфекциялар оны өмірінің соңына дейін коляскада отыруға мәжбүр етті, сондай-ақ ол денсаулығының нәтижесінде клиникалық депрессиямен күресті. Осы қиындықтар барысында Дубустың үшінші әйелі оны тастап, екі кішкентай қызын алып кетті.
Соңғы жылдар
Дубус оқиғадан кейін жазуын жалғастырып, екі эссе жинағын және бір қысқа әңгімелер жинағын жазды – олардың ішінде Пулитцер сыйлығына ие болуға жақын келген "Сынған ыдыстар" кітабы да бар. Дубус сонымен қатар өз үйінде апта сайын жазушылар шеберханасын өткізді. Дубус өмірінің соңғы жылдарын 1999 жылы жүрек талмасынан 62 жасында қайтыс болғанға дейін Хаверхиллде өткізді. Ол Массачусетс штатының Хаверхилл қаласындағы үйіне жақын орналасқан Гринвуд зиратында жерленген.
Мұра
Андре Дубус үш рет үйленген және алты баланың әкесі болған. Оның ұлы Андре Дубус III – жазушы; оның ең танымал кітабы – 1999 жылғы «Құм мен тұман үйі» романы, ол Ұлттық кітап сыйлығының финалисі атанды және сол аттас фильмнің Академия сыйлығына ие болуына негіз болды. 2011 жылы Андре Дубус III өмірбаянынан – «Тоуни» атты мемуарын жариялады, онда ол Хаверхиллде өскен кезін, әкесімен арақатынасын және Дубус отбасын студент үшін тастап кеткеннен кейін анасы мен бауырларының қиын жағдайларын кеңінен баяндайды. Дубус Кейси Коварстың «Сөздерді тойлау» атты эссесінде талданды, сондай-ақ Коварс редакциялаған «Андре Дубус: Естеліктер» кітабында оған құрмет көрсетілді, кітапта Джеймс Ли Берк, Андре Дубус II және Андре Дубус III сияқты авторлардың еңбектері де бар. Xavier Review Press Дубусқа арналған бірнеше ғылыми еңбектерді жариялады, соның ішінде Xavier Review журналының Дубус және оның ұлы туралы арнайы саны да бар. 2001 жылы Дональд Андерсон редакциялаған «Андре Дубус: Құрметтер» кітабы, ал 2003 жылы Росс Грешем редакциялаған «Жүректің секіруі: Андре Дубуспен әңгімелер» жарық көрді. Профессор Оливия Карр Эденфилд «Андре Дубуспен сұхбаттар» (Миссисипи университетінің баспасы, 2013) кітабын редакциялады және «Андре Дубусты түсіну» (Оңтүстік Каролина университетінің баспасы, 2017) атты сындық монографияның авторы.
Жазушылық мансап
Бір роман – «Лейтенант» (1967) жазғанмен, Дубус өзін негізінен әңгімелер мен повестердің авторы деп есептеді. Мансабы бойы ол өзінің көптеген туындыларын «Ploughshares» және «Sewanee Review» сияқты шағын, беделді әдеби журналдарда жариялады, сонымен қатар «The New Yorker» және «Playboy» сияқты журналдарда да әңгімелерін орналастырды. Дубус өзінің алғашқы жұмыстарын жариялаған Дэвид Р. Годин басқаратын шағын баспаға адал болды. Ірі кітап баспалары оған тиімді ұсыныстар жасағанда да, Дубус Годинмен қалды, мансабының соңында ғана медициналық шығыстарды жабу үшін «Alfred A. Knopf» баспасына ауысты. Дубустың жинақтары мен повестеріне: «Аралық ұшулар» (1975), «Ойбастылық және басқа да таңдаулар» (1977), «Америка қызын табу» (1980), «Уақыт ешқашан жаман емес» (1983), «Айдан келген дауыстар» (1984), «Соңғы құнды емес кеш» (1986), «Таңдалған әңгімелер» (1988), «Сынған ыдыстар» (1991), «Сағаттан кейін билеу» (1996) және «Қозғалмалы креслодан ойлар» (1998) кіреді. Дубустың атымен бірнеше жазу сыйлығы аталды. Оның қолжазбалары Луизиана штатындағы МакНис мемлекеттік университеті мен Ксавьер университетінде, сондай-ақ Техас университетінің Остин қаласындағы Гарри Рэнсом гуманитарлық зерттеу орталығында сақталады. Итальян жазушысы және редакторы Никола Мануппелли Дубустың алты әңгімелер мен повестер жинағын итальяндық «Mattioli 1885» баспасы үшін аударды: «Аралық ұшулар» («Voli separati»), «Уақыт ешқашан жаман емес» («I tempi non sono mai così cattivi»), «Айдан келген дауыстар» («Voci dalla luna»), «Біз енді мұнда тұрмаймыз» («Non abitiamo più qui»), «Америка қызын табу» («Il padre d'inverno»), «Сағаттан кейін билеу» («Ballando a notte fonda»). Осы туындыларды жариялау үшін Мануппелли Деннис Лехейн, Питер Орнер және Тобиас Вольф сияқты бірнеше американдық авторлардың кіріспелерін немесе қорытындыларын қосты. 2017 жылы Дэвид Р. Годин баспасында 1970 жылдардың ортасы мен 1980 жылдардың соңында ұзақ жылдар бойы адал болған баспасында Дубус жариялаған барлық көркем әдебиеттерді жинау жұмысы басталды. Үш томдық жинақталған әңгімелер мен повестерді серия редакторы Джошуа Бодвелл ойлап тапты, ол Дубустың алдыңғы алты кітабынан тұрады, әр томға екі кітап, ал үшінші томда бұрын жинақталмаған әңгімелер бар. Бұл жоба шебердің туындыларын толыққанды қайта жаңарту болды: Дубустың әңгімелері алғаш рет Godine баспасында жарық көргеннен бері барлық ішкі беттер қайта құрылды және жаңа дизайнда жасалды; жаңа мұқаба суреттері Грета Рибустан тапсырылды; қағаздық мұқабаларға әдемі француз жапсырмалары қосылды; Энн Бити, Ричард Руссо және Тобиас Вольфтің жаңа, түпнұсқалық кіріспелері жазылды. Үш томдық жинақ 2018 жылы жарық көрді.
Кинолық бейімделулері
Дубус қайтыс болғаннан кейін оның "Killings" әңгімесі Тодд Филдтің "Жатын бөлмеде" (2001) фильміне бейімделді, онда Сисси Спейсек, Том Уилкинсон және Мариза Томей түсті. Фильм бес "Оскар" сыйлығына ие болды: "Үздік фильм", "Басты рөлдегі актер" (Уилкинсон), "Басты рөлдегі әйел актриса" (Спейсек), "Екінші рөлдегі әйел актриса" (Томей) және "Бұрын жарияланған материал негізінде ең жақсы сценарий" (Роберт Фестингер және Филд). 2004 жылғы "Біз енді мұнда тұрмаймыз" фильмі Дубустың "Біз енді мұнда тұрмаймыз" және "Адалдық" повестерінің негізінде түсірілген.
Пікірлер
Айдан келген дауыстар туралы шолу.