Кіріспе

Дублин қаласының тұрғын аймағы, Ирландиядағы ауыл.

Ранелах (RANələ, REN; IPA: [ˈɾˠəin̪ˠəl̪ˠəx]) – Ирландиядағы Дублиннің оңтүстік жағындағы, Дублин 6 пошта индексіндегі бай тұрғын аймақ және қалалық ауыл. Ранелах бастапқыда Кулленсвуд деп аталған ауыл болған. Бұл жерде 1207 жылы ағылшын тұрғындарына жасалған шабуыл және 1649 жылғы Ратмин шайқасы сияқты қақтығыстар болған. 19 ғасырда Дублинге қосылып, айтарлықтай дамыған. 1770 жылдары танымал ойын-сауық орны – Ранелах Гарденз құрылды, ал Ричард Кросби 1785 жылы осы Гардензден ыстық ауа шармен ұшқан. 1970 және 1980 жылдары Ранелахтың бір бөлігі кеңсе кеңістігін дамыту үшін сатып алынды. Бүгінде бұл аймақ Пенбрук жергілікті сайлау округінің құрамына кіреді. Ранелахта бірнеше бастауыш және орта мектептер бар, оның ішінде Ирландиядағы алғашқы ирланд тіліндегі мектеп – Scoil Bhríde және Ранелах Multi Denominational School. Ранелах Ли Дунннің «Бейітке қош сау» және Джон МакГаерннің «Порнограф» сияқты әдеби және кино туындылары үшін орын болған. Бұдан басқа, Ранелах өнер орталығы мен Ранелах Гейлс сияқты спорт клубтары да орналасқан. Аймақ Луас жасыл желісі трамвайы және автобус бағыттарымен қоса, қоғамдық көлікпен жақсы байланысқан.

Тарих

Бұл аудан бастапқыда Дублиннің сыртында, жер иелерімен қоршалған, Куленсвуд деп аталатын шағын ауыл болды. 1207 жылғы Пасха дүйсенбісінде Дублиннің ағылшын тұрғындары тойлап жатқанда, Уиклоу графтығынан келген ирланд шабуылшыларының шабуылына ұшырады. Шамамен үш жүз адам қаза тапты деседі. 1520 және 1530 жылдары Калленсуудты де Меонс отбасы иеленді, олар жақын орналасқан Меонсаратқа, қазір Ратминс деп аталатын жерге де иелік етіп, оған өз атын берді. Ирландия Конфедерациясы соғысының (1641–1649) алғашқы жылдарында бұл аймақ шайқастар ошағы болды, олар 1649 жылдың тамызында Ратмин шайқасымен аяқталды. Ирландиялықтар парламентшілерге қарсы роялистермен біріккеннен кейін Дублинді басып алуға тырысты. Орманд басқаратын олардың әскері жеңіліске ұшырады, көптегені қаза тапты, ал олар құлаған жер (көбінесе Ратмин мен Ренелаг арасында) ұзақ жылдар бойы Қанды дала деп аталды. 19-ғасырда бұл аймақ кеңейіп келе жатқан қала құрамына енді, содан кейін қарқынды даму орын алды. 1770 жылдар шамасында танымал ойын-сауық орны (қазіргі қоғамдық саябақ) құрылып, Лондонның Челси қаласындағы сол аттас орынға ұқсас атаумен Ренела Гарденс деп аталды. Бақтарды 1766 жылы Лондондық орган жасаушы Уильям Холлистер ашты. (Бұл үлгі мен атау басқа қалаларда да, соның ішінде Ливерпульде, Нью-Йоркте және Парижде көшірілді). Челсидегі алғашқы Ренела Гарденс Джонс отбасының Лондондағы үйі – Ренела Хаусының орнында салынды. Олар өз атағын (Ренела графы) Уиклоу графтығындағы жерлерден алды, ол жерлер Фиах МакХью О'Бирнге тиесілі болған. Ол кейде Лорд Ренела деп те аталды, себебі ол О'Бирн кланының Габал Раннилл тармағының басшысы болған. 1785 жылы, тарихтағы алғашқы адаммен ұшудан екі жыл өткен соң, Ричард Кросби ыстық ауа шарымен Ренела Гарденстан Клонтарфқа сәтті ұшты. Оның ұшуының 225 жылдығы 2010 жылдың 23 қаңтарында сол бақтардан әуе шарымен ұшу арқылы атап өтілді, бірақ қолайсыз ауа райына байланысты шар ұшпады. 1970 және 1980 жылдары Ренелаг аудандарының жерлері кеңсе кеңістігі ретінде дамыту мақсатымен сатып алынды, кең қаладағы осындай құрылыс өркендеген кезеңде. 1972 жылы Фергус Мортон сатып алған бір құрылыс алаңы – Атлумни Вилласқа жақын орналасқан бұрынғы құрылысшының алаңы, шеберлер үйлерінің қатары. Мортон Делани Маквей мен Пайкты жұмысқа алды, олар осы жерде екі үлкен кеңсе блогының жоспарын жасады. Бұл жер құрылыс индустриясы федерациясы сатып алғанға дейін бірнеше рет құрылыс рұқсатымен сатылды, ол кеңсе блогын салып, 1983 жылы аяқтады.

География

Ранелах атауы көптеген географиялық нысандарға қатысты. Сэндфорд жолынан (Анна Вилла бұрышынан басталады) Ранелаг жолына (теміржол көпірінен басталады) дейінгі жолдың бөлігі Ранелаг немесе Ранелаг ауылы деп аталады. Айналасындағы барлық аймақ та кеңінен Ранелаг деп белгілі, солтүстік жағындағы Шарлемонт көпірінен бастап, Ранелаг жолының солтүстік шетіндегі Миллтаун жолымен қиылысқанға дейін, Сэндфорд жолының оңтүстік шетінен және Лисон көшесінен шығысқа қарай, Ратминге батысқа қарай созылады. Ранелагтың ортасында "Ранелаг үшбұрышы", жартылай ресми түрде "Бұрыш" орналасқан, ол Ранелаг ауылы мен Чарльстон жолының Филдс Террасасындағы қиылысы. Жақын жердегі "Трибека" мейрамханасы осы географиялық нысандарға сілтеме жасайды (яғни, Tri angle Be low Ca nal). Үшбұрыштың солтүстігінде Ли Данннің "Қорыққа қош саулаймын" романының оқиғасы болған Ранелагтың "Төбе аймағы" орналасқан. Ранелагта Маунт Плезант алаңының төңірегіндегідей, көптеген әдемі викториандық көшелер бар. Ранелаг Солтүстік және Ранелаг Оңтүстік елді мекендері Сент-Питердің азаматтық приходында және Апперкросс барониясында орналасқан. Олар солтүстігінде Харкорт жолы және Аделаида жолымен, шығысында Суссекс жолымен және содан бастап Челмсфорд жолымен, оңтүстігінде Челмсфорд жолымен, Ранелаг ауылымен, Чарльстон жолымен, Оукли жолымен және Данвилл даңғылымен, батысында Бичвуд паркімен, Белгрейв алаңының шығысымен, Маунтплезант даңғылының жоғарғы жағымен, Бессборо Парадимен, Ратминс жолының төменгі жағымен және Ричмонд көшесінің оңтүстік жағымен шектеледі. Бүгінгі таңда Ранелаг деп белгілі аймаққа Cullenswood, Sallymount және Milltown көршілес елді мекендерінің де бөліктері кіреді.

Сайлау аймағы

Ранела 2019 жылдан бері Пемброк жергілікті сайлау округінің құрамында. 2014 жылдан 2019 жылға дейін Ратгар-Ратминс сайлау округінде, ал одан бұрын Пемброк-Ратминс округінде болды. 2016 жылғы жалпы сайлаудан бастап Дублин шығанағының оңтүстік сайлау округіне кіреді, бұрын Дублин оңтүстік-шығысы округі болған. Бұл 1930 жылы таратылған Ратминс және Ратгар қалалық округінің бір бөлігі еді.

Білім

Бұл аймақта бірнеше бастауыш және орта мектептер бар. 1917 жылы құрылған Scoil Bhríde – Ирландиядағы алғашқы гаэльскоил (ирланд тіліндегі мектеп). Lios na nÓg, тағы бір гаэльскоил, Оукли жолындағы Калленсвуд үйінде орналасқан, онда Патрик Пирс 1908 жылы Санкт-Энда мектебін (Scoil Éanna) құрған. Бұл мектеп Ирландияда оқушылар ирланд және ағылшын тілдерінде оқыған алғашқы мектеп болды. Санкт-Энда мектебі 1912 жылы Ратфарнхэмге көшіп, Калленсвуд үйі мектеп ғимараты бос қалды. 1998 жылы Lios na nÓg мектепке көшіп келді, ал 2008-2009 жылдары мектепке күрделі жөндеу жасалды. Ранела көпконфессиялық мектебі – 1988 жылдың қыркүйегінде құрылған, Луас аялдамасына жақын, негізгі Ранела жолындағы тағы бір бастауыш мектеп. Ол Ирландия шіркеуінің мектептің басқару органы RMDSA-ға сыйға тартқан ескі Санкт-Колмба ұлттық мектебінің орнында салынған. Мектеп 1990 жылдардың соңында салынған ғимараттың архитектурасы үшін көптеген наградалар алды. Аймақтағы басқа бастауыш мектептерге Гонзага колледжіне жақын орналасқан Сэндфорд ұлттық мектебі кіреді. Орта мектептерге ұлдарға арналған Гонзага колледжі және Сэндфорд Парк мектебі жатады.

Мәдениет

Ли Даннның "Келкенішке қош сауын" романы Ренелахта өрбиді. Джон МакГаерннің "Порнограф" кітабының обложкасында Маунт-Плезант алаңы суреттелген. 2013 жылдың наурыз айында ирландтық кино және теледидар режиссері Ленни Абрахамсон өзінің "Фрэнк" фильмінің бір бөлігін Каупер Гарденс және Парк Драйвте түсірді. 1965 жылғы Мэгги Смит пен Род Тейлор жұлдыздығындағы "Жас Кэссиди" фильмінің кейбір сахналары Ренелахта түсірілді. Ranelagh Arts Centre Ренелахтағы Басты Көшеде, Луас станциясының қарсы бетінде орналасқан. Орталық жергілікті және басқа аймақтардан келген суретшілердің көрмелерін ұйымдастырады және үнемі ашық шақырулар жасайды. 2021 жылғы Ранелах өнер фестивалі аясында қысқаметражды фильмдер Ранелах қонақ үйіндегі "Девлин" қонақ үйіндегі "Стелла" кинотеатрында көрсетілді.

Гелл футболы

2003 жылы құрылған Ranelagh Gaels клубы 2004 жылы тұңғыш рет жарысқа қатысты. Жақында олар 9-дивизиондағы лигада жеңіс тұтып, енді 8-дивизионда және Дублин округтік чемпионатының C санатында бақ сынап жатыр. Үй матчтарын Теренурдегі Буши Паркте өткізеді, ал жаттығуларын UCD-де жүргізеді. Клуб жақында әйелдер командасын құрды, ол 2010 жылы лигада өнер көрсетті. 2010 жылы әйелдер командасы Дублин Юниор E чемпионатында жеңіске жетіп, клуб тарихындағы тұңғыш рет чемпионатты ұтты.

Көлік

Луас жасыл желісі Ренелаг аймағында екі аялдамаға ие: Ренела (Ренела жолында) және Бичвуд (Данвилл даңғылында), бұл аялдамалар бұрынғы Рэтминс және Ренела теміржол станциясының орнында салынған, ол Харкорт көшесі теміржол желісінде орналасқан (станция 1896 жылдың 16 шілдесінде ашылып, 1959 жылдың 1 қаңтарында жабылды). Дублин автобусының 11, 44, 44d және S2 бағыттары Ренелаг арқылы өтеді. Дублин метросының (кейін Metrolink) бастапқы жоспарларында Ренелаг Луас аялдамасын метро станциясына жаңарту көзделген. Бірақ, туннельдің бастапқы орны Бичвудтың солтүстігіне қарай жылжытылғандықтан, жоспарлар өзгертіліп, метроның орнына Бичвуд және Шарлемонт Луас аялдамаларында, Ренелагтың солтүстігінде тоқтауы белгіленді. Бичвуд Луас желісіндегі ең оңтүстік аялдама болады, ал оңтүстікке қарайғы бөлікте тек метро қызмет көрсетеді.