Кіріспе

Қарабинер (кейде карабинер немесе карбинер деп те жазылады) – қару ретінде карабин, мылтық немесе түймелі мылтықпен жабдықталған әскер. Еуропадағы Наполеон соғыстарының басында мұндай жабдықталу кең таралды. Бұл сөз француз тіліндегі carabinier сөзінен алынған. Тарихи тұрғыдан қарабинерлер көбінесе (бірақ әрдайым емес) жеңіл атты әскерлер болған. Қарабин атты әскерге толық ұзындықтағы мылтықтан гөрі ыңғайлырақ саналды, себебі ол қысқа, жеңіл және ат үстінде қолдану оңай болды. Жеңіл жаяу әскер кейде карабиндермен қаруланған, өйткені олар жылдам қимылдағанда, әсіресе өсімдік арасынан өтетін кезде, аз ауыртпалық тудырады. Бірақ көптеген армияларда жеңіл жаяу әскерді ұзақ қашықтықтағы қарулармен, мысалы, түймелі мылтықтармен жабдықтауға бейімділік болды. Италия мен Испанияда карабиндер полициялық қызмет атқаратын әскерлерге қолайлы жабдық деп есептелді, сондықтан қарабинер термині кейде жандармдар мен шекара күзетшілерін білдіретін болды. Бүгінде бұл термин кейбір елдерде әскери, құқық қорғау және жандармерия қызметтерінде қолданылады.

Өмірбаян

Карапниерлер әр әскерде және уақыт өте келе әр түрлі болды, бірақ көбінесе орташа атты әскер болып саналды, қару-жарақтары мен тактикалық міндеттері драгундарға ұқсас еді. Наполеон француз армиясының екі ауыр атты әскер полкі – карабинер полктерін (армиядағы ең жоғары дәрежелі екі атты әскер полкі) мұра етті, олар оның соғыстарында белгілі бір беделге ие болды. 1810 жылы француз карабинерлері курассирлер сияқты, тілмелер мен курастармен жабдықталды (дегенмен олар мыстан және мыс қапталған темірден жасалған), және енді оларға карабин берілмейтін болды. Бүгінде француз армиясында карабинер полктері жоқ. Британ армиясы 17 ғасырдың соңында карабинер полктерін құрды. Мұндай полктердің бірінің ұрпақтары 1971 жылға дейін 3-ші карабинерлер (Уэльс принцінің драгун гвардиясы) ретінде сақталды, содан кейін Корольдік шотландтық сұрлармен біріктірілді. Сәйкесінше, қазіргі таңда ешбір полк осы атауды тасымайды, бірақ Корольдік шотландтық драгун гвардиясы «Карабинерлер және сұрлар» деген қосымша атауға ие. Италияда итальян тілінде Carabinieri деп аталатын, әйгілі карабинер күштері, жандармерия бар. Чилиде де жандарм-карабинерлер күштері бар, олар Чилидің Карабинеролары деп аталады, ал Колумбия Ұлттық полициясында мобильді жолға негізделген бөлімшелер – Мобильді карабинерлік эскадрильялар бар. Бельгия құрлық әскерінің құрамына 1914 жылдың тамызында неміс басқыншыларына қарсы күрескен, 19 ғасырлық формасымен, жоғары цилиндрлі бас киімімен толықтай киінген Regiment des Carabiniers кіреді. Испания армиясы бұрын шекара күзетшілері ретінде қызмет еткен карабинерлер корпусын ұстаған. Алайда, 1936-1939 жылдардағы Испания азамат соғысынан кейін бұл күш таратылды және оның орнына Азаматтық гвардия бөлімшелері құрылды.

Корольдік испандық карабинеролар

Испания корольдігі алғаш рет карабинмен қаруланған ат әскерлері полктерін құрғанмен, испан армиясы ат әскерлерінің карабинерлерімен танымал емес. «Ла Бригада де Карабинерос Реалс» гусарлар киімімен болғанымен, Испанияның бірнеше соғыстарына қатысты, оның ішінде Наполеонға қарсы Пиреней соғысына (Наполеон соғыстарының бір бөлігі), онда олар 1808 жылғы 28 қарашада Сепульведа шайқасында, сондай-ақ Ласалдың француздық 10-шы жеңіл атқыштар және 9-шы драгун полктеріне қарсы Алкантара және Монтеса атты әскер полктерімен бірге көзге түсті. Бригадада қызмет еткен белгілі офицерлердің бірі – Карлос Мария де Альвеар. Полк, Испания корольдік гвардиясының ат әскерімен бірге, генерал Грегорио Гарсия де ла Куэстамен Вальядолидте қайта құрылды, сол кезде олардың саны бір эскадрильядан аспады және оларға шамамен 5000 ерікті берілді. Кейін олар Карл соғыстарына, әсіресе Бильбао шайқасына қатысты. Төменде Испания армиясының шекара күзетшілері – «Карабинерос» туралы жеке бөлімді қараңыз.

Француздық карабинерлер-а-Шеваль

1690 жылы француз армиясының атты әскерінің әрбір полкіне қарабалинерлердің бір ротасы бекітілді. Олардың міндеттері жаяу әскер полкіндегі гранадерлердің міндеттерімен салмақтас болды: барлау, жеке тапсырмалар, және жалпы алғанда, ерекше белсенділік пен шеберлік қажетті барлық жұмыстар. Олар ат үстінде де, жаяу да соғысты, тіпті қамалдарды алу кезінде траншеяларда да күресті. Француз қарабалинерлері 1693 жылы Принц де Конти басқаруымен Неервинден шайқасында көзге түсті. Олардың бастапқы рөлі жандармдарға ұқсас атты полиция болғанмен, жауынгерлік құрам ретінде алғаш рет 1691 жылғы 29 қазанда XIV Людовик тұсында әр атты әскер полкінің құрамындағы жеке роталар түрінде пайда болды. Кейін, 1693 жылы герцог дю Мэн басқаруымен тәуелсіз полк немесе кавалерия резерві құрылды. Алайда, сол кезде жандармдардан басқа барлық француз атты әскерлері жеңіл атты әскерлер деп аталды, ал олардың алғашқы атауы – Корольдік қарабалинерлер корпусы болды. Ол подполковник басқаруындағы төрт эскадрильядан тұратын бригадалармен ұйымдастырылды. Корпус жеті жылдық соғыстың басында он эскадрильяға дейін ұлғайды. Олардың базасы Страсбургте орналасқан, онда ол бір ғасыр бойы болды. 1758 жылғы 13 мамырда корпус Корольдік қарабалинерлер де месье ле Конте де Прованс деп аталды. 1762 жылы корпус отыз эскадрильядан тұратын бес бригадаға дейін ұлғайтылды, бірақ 1788 жылы екі полкке дейін қысқартылды. Алайда, Француз революциясының оқиғалары француз армиясының барлығына, әсіресе атты әскерге әсер етті, және қарабалинерлер әрқайсысы төрт эскадрильядан тұратын екі полкке дейін қысқартылды, кейін Рейн армиясында қызмет етті. Полк 1810 жылға дейін аю терісінен жасалған ерекше бас киімдерін сақтап келді, содан кейін ол қызыл түсті гребеньі бар ерекше қалқандармен ауыстырылды. 1809 жылғы науқанда ауыр шығынға ұшырағаннан кейін Наполеон оларды темір кеудешелеріне қоладан жасалған қаптамамен сыйлады, бірақ енді олар қарабындармен жабдықталмады. Екі қарабалинер полкі, бірігіп және генерал Нансутидің 1-ші ауыр атты әскер дивизиясының құрамында Наполеон соғыстары кезінде, соның ішінде Аустерлиц шайқасында, Фридланд шайқасында, Ваграм шайқасында, Бородино шайқасында (бригада генерал Дефранс басқарды), Лейпциг шайқасында, Лаон шайқасында және Ватерлоо шайқасында қатысты. Карабондар екінші Бурбон монархиясы қалпына келтірілгеннен кейін бір регiment de Monsieur ретінде қайта құрылды. 1814 жылы екі қарабалинер полкі болды, олардың ерекше қалқан стилі курассирлердің уақытша қабылдауына ие болды. 1848 жылғы маусымда Парижде Республика құрылған кезде, тәртіп сақтау үшін тоғыз полк шақырылды, бұл 200 жылдан кейін қарабалинерлердің әскери полиция ретінде қызмет етуінің алғашқы жағдайы болды. 1852 жылдан бастап қарабалинерлер Екінші француз империясы армиясының бір бөлігі болды, бірақ Қырым соғысына қатыспады. 1870 жылы олар қайтадан бір полк ретінде қызмет етті, бірақ қазір Император гвардиясының құрамында. Франко-пруссия соғысынан кейін, қарабалинерлер 1871 жылғы 4 ақпанда 11-ші курассир полкімен біріктірілді. Қазіргі француз армиясының 11-ші курассир полкінің тарихын 19 ғасырғы қарабалинерлерден бастауға болады. Кездейсоқ жағдай, қазіргі полк Прованстағы Карпианьде орналасқан, бұл жерде олардың бұрынғы қолбасшысының иелігі болған.

Британдық карабинерлер

Карабоньерлер (6-шы драгун гвардиясы) – британ армиясының кавалерия полкі. Полк 1685 жылы, король Джеймс II билігінің алғашқы жылы Монмут герцогының көтерілісіне жауап ретінде құрылған Тоғызыншы ат полкінен бастау алады. Тоғызыншы ат полкінің полковникі лауазымы Уотерфордтың 2-ші виконты Ричард Ламлиге берілді. Сол заманғы дәстүрге сәйкес, полк Лорд Ламлидің әскері деп танылды. 1691 жылы король Уильямның Ирландия кампаниясы кезінде полк өзін ерекше көзге түсірді, соның нәтижесінде ол Лондонға жіберілді және Корольдің карабоньерлері деп аталды. Бірақ 1741 жылы полк 3-ші ат полкі деп, ал 1756 жылы 3-ші ат полкі болып өзгертілді. Наполеон соғыстары кезеңінде полк 6-шы драгун гвардиясы деп аталды, 1826 жылы 3-ші драгун гвардиясы (карабоньерлер) болып қайта аталды. 1920 жылы полк қысқа мерзімге қайтадан Карабоньерлер (6-шы драгун гвардиясы) деп аталды, бірақ 1922 жылы таратылды. Полктің алғашқы шайқастағы жетістігі Бленхайм шайқасы болғанымен, Наполеон соғыстары кезінде британ армиясының ірі шайқастарына елеулі үлес қоспады, бірақ Қырым соғысында қызмет етті. Полктің бас полковнигі кім болды. Сол уақытта полктің мақсаты кавалериядан механикаландырылған жаяу әскерге өзгерді. Біріктірудің нәтижесінде, бүгінгі таңда британ армиясында карабоньерлер деген атағы бар полк жоқ, бірақ Шотландия Корольдік драгун гвардиясы «Карабоньерлер және сұрлар» деген қосымша атаққа ие. Француз революциялық соғыстары кезінде құрылған және Виктория дәуірінің соңына дейін карабоньерлер ретінде танылған Гэмпшир карабоньерлері де болды. Полк Бур соғыстарында және Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет етті, содан кейін Гэмпшир йеоманри артиллерия полкі болып қайта құрылды, сосын Гэмпшир Корольдік ат артиллериясымен бірігіп, Корольдік артиллерияның 95-ші (Гэмпшир йеоманри) далалық бригадасы болды.

Саксон карабинерлері

Саксон карабинерлері 1765 жылы Корольдік саксон армиясы қайта ұйымдастырылғаннан кейін құрылды және 1918 жылға дейін Императорлық неміс армиясында болды. Полк Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі қызмет кезеңінде найза қолданғаны мәлім.

Ресей карабинері

Карабонгерлер алғаш рет Ресей армиясында Екатерина II билік құрған 1763 жылы пайда болды, кейін он алты полкқа дейін жетті. Бірақ анасының билігін еске түсіретін нәрсені ұнатпайтын император Павел I алтысын драгун, ал қалғанын курассирлер деп атады. 1803 жылдан кейін карабонгерлер ресейлік ат әскеріне қайта келді, әр взводтағы төрт таңдаулы мерген флангерлер деп аталды және Наполеон соғыстарының басында барлық ат әскері полктерінде карабиндермен қаруланды. Николай I тұсында олар жаяу әскер полктері ретінде қайта құрылды.

Швед карабинерлері

Швед Кунглига Сканнска Карабониеррегенменті ("Cavallerie de Scanie") 1791 жылы Наполеон соғыстарынан бұрын Skånska Kavalleriregemente атауымен қайта құрылып, 1813-1814 жылдардағы науқанда Вальмоден корпусының 4-ші швед дивизиясында қызмет еткен екі батальонға бөлінген, шамамен 1000 офицер мен сарбаздан тұратын сегіз эскадроннан құралды. 1914 жылы полк Skånska гусарлары деп аталды.

Вестфалиялық карабинерлер

1807–14 жылдары Наполеон құраған, Ұлы армиямен (Grande Armée) бірге қызмет ету үшін одақтас күш ретінде жасалған Вестфалия армиясының құрамында Корольдік гвардияның Ягер Карабинерлер батальоны да болды.

Пьемонт-Савойя карабинері

Carabinieri корпусын Савой королі Виктор Эммануэль I Пьемонтты француз жандармериясына ұқсас полиция корпусымен қамтамасыз ету мақсатымен құрды, ол бірдей жауынгерлік полк және атты әскери полиция күші болатын. Француз әскері 18 ғасырдың соңында Турин қаласын басып алғаннан кейін, оны Пьемонт-Савой Корольдігіне тастап кетті. Осыдан кейін, 1814 жылдың 13 шілдесіндегі Корольдік патенттер (Regie Patenti) бойынша Сардиния Корольдігінің күзеті ішінде Реали Карабинери (Корольдік карабинерилер) корпусы құрылды.

Неапольдік карабинерлер

Неаполь Корольдігінің карабинерлері 1820 жылдардың басында құрылған кавалерия полкі болды.

Оңтүстік Африка карабинерлері

Бірінші және екінші Корольдік Натал Карабинерлерінен басталып, Бірінші дүниежүзілік соғыста Оңтүстік-Батыс Африка науқанындағы жаяу әскер ретінде, ал кейін Екінші дүниежүзілік соғыста 1-ші Корольдік Натал Карабинерлері болып қайта құрылды. Олар 1942 жылдың қазан айында 8-ші армиямен бірге Эль-Аламейннің екінші шайқасына қатысты, Одақтас елдердің қорғаныс күштерінің 1-ші Оңтүстік Африка дивизиясының құрамында болып, содан кейін Италия науқанында күш көрсетті. Натал карбинерлері 1976 жылдың тамызынан бастап үш ай бойы Намибияның солтүстігінде (Оңтүстік-Батыс Африка) бүлікке қарсы күресте қызмет етті, одан кейін келесі он жыл бойы 1989 жылға дейін көптеген бөлімшелік тағайындамаларда болды.

Австралиялық карбинерлер

Бушвельдт карбинерлері (BVC) – Екінші Бур соғысы кезінде Оңтүстік Африкада құрылған, қысқа ғұмырлы, британдық армияның көпұлтты атты жаяу әскер полкі. 320 адамнан тұратын полк 1901 жылғы ақпанда құрылды және оған австралиялық полковник Р. В. Ленехан басшылық етті. Оның базасы Питерсбургте, Преториядан солтүстікке қарай 180 миль жерде орналасқан. 1901-1902 жылдары Солтүстік Трансваалдың Спелонкен аймағында әрекетке түсті. BVC-дегі әскерлердің шамамен қырық пайызы австралиялықтарды құрады, сонымен қатар полкке интернация лагерьлерінен тартылған шамамен қырық бур да кірді. Бұл бөлімше Гарри 'Брейкер' Морант пен Питер Хэнкок сотталып, жазаланған оқиғасымен танымал болды. Олар тұтқындалған кезде бөлімшеде қызмет етіп, бөлімшеде болған кезде жасалған деп айыпталған соғыс қылмыстары үшін айыпталып сотталды.

Италиялық карабинерилер

Arma dei Carabinieri (сөзбе-сөз Қарабасарлар қолдары немесе Қарабасарлар қаруы) бұрын Италия армиясының бір бөлімі ретінде Corpo dei Carabinieri деп аталған, бірақ көбінесе қарабасарлар деп белгілі. Ол Италияның бірігуінен кейін Пьемонт-Савой және Неаполь қарабинер корпустарының бірігуінен пайда болды. Олар жауынгерлік кавалерия полкі болып қала бергенімен, 1871 жылдан кейін Cavalleria di Linea (Жеңіл кавалерия) тізіміне енбеді. Карабоньерлер әскери және полиция корпусы ретінде 1871 жылдан бері Италияның қатысқан барлық қақтығыстарында күресіп, ауыр шығынға ұшырады және батылдығы үшін көптеген наградалармен марапатталды. Carabinieri қазіргі уақытта қарулы күштердің бір бөлігі (армия, флот және әуе күштерімен бірге) болып табылады, осылайша Армияның бірінші корпусы (Prima Arma dell'Esercito) ретіндегі ұзақ жылдарға созылған рөлі аяқталды. Carabinieri-ді атау үшін қолданылатын антономазия Arma болып қалуы мүмкін. Соңғы жылдары қарабинер бөлімшелері бейбітшілік сақтап тұру миссияларына жіберілді, оның ішінде Косово, Ауғанстан және Ирак. 2003 жылы оңтүстік Ирактағы Басраға жақын Насириядағы базасындағы жанкешті шабуылда 12 қарабинер қаза тапты, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан бері бір шайқастағы ең көп итальяндық әскери шығын болды (2003 жылғы Насириядағы жарылысқа қараңыз).

Монархия мен Республиканың испандық карабинері

Бұл жартылай әскери күш 19 ғасырда Испания монархиясы тұсында құрылған, әсіресе Пиреней тауларында шекара күзетшілерінің қызметін атқарған. Олар қара көк түсті форма киіп, шапка немесе дөңгелек бас киіммен ерекшеленген. Испания Республикасы кезінде Карабинерлер Ішкі істер министрлігінің Қаржы департаментіне бағынышты болды және 1936-1939 жылдардағы Испания Азамат соғысына дейін шамамен 15 мың кеден және акциз қызметкерінен тұрды. Олар әскери тәртіпке бағынған қарулы күш болып қала берді. Шамамен 8750 карабинер Республика үкіметіне адал қызмет етіп, Республика күштері үшін жаттығудан өткен маман кадрларды ұсынды. Соғыстан кейін жеңіске жеткен Ұлттық үкімет Карабинерлерді таратып, олардың орнына шекара күзетуге Азаматтық гвардия бөлімшелерін тағайындады.

Чилидің карабинері

Чилидің қарабинерлері – Чилидің бірыңғай әскери полициясының униформа киген ұлттық күші. "Карабинерлер" деген атпен құрылған алғашқы полиция ұйымы – 1903 жылы құрылған "Кюерпо де Карабинерос" (Cuerpo de Carabineros) корпусы, ол Оңтүстік Чилидің тарихи Араукания аймағына құқық пен тәртіп әкелу үшін құрылды. 1908 жылы Карабинерлер мектебі (Escuela de Carabineros, қазіргі уақытта Провиденсияда орналасқан) құрылды. 1927 жылдың 27 сәуірінде президент Карлос Ибанес дель Кампо салық полициясын (Policía Fiscal), ауылдық полицияны (Policía Rural) және "Кюерпо де Карабинерос" корпусын Чилидің қарабинерлеріне біріктірді, осылайша ұлттық үкімет басшылығымен біріктірілген бір мекеме құрылды. Ұйым әлі күнге дейін Ибаньес берген атын сақтап келеді, ол қарабинерлердің алғашқы бас директоры болған. 1973 жылы генерал Сесар Мендоса Дюран басқарған қарабинерлер, кейіннен бас директор болып тағайындалды, армия, флот және әуе күштерінің басшылығымен президент Сальвадор Альендені құлатқан 1973 жылғы Чили төңкерісіне қатысты. Осылайша, қарабинерлердің командирі әскери үкімет хунтасының (1973–1990) ресми мүшесі болды. Бүгінде қарабинерлер Ішкі істер министрлігінің құрамына кіреді.

Колумбиялық карабинерлер

Колумбияның Ұлттық полициясында мобильді карабинерлік эскадрильялар немесе испан тілінде Escuadrones Móviles de Carabineros (EMCAR) деп аталатын мобильді бөлімшелер бар. Бұл Колумбияның Ұлттық полициясының мамандандырылған бөлімшелері, оның Карабинерлер және ауылдық қауіпсіздік басқармасы (Dirección de Carabineros y Seguridad Rural) құрамына кіреді. Бұл мобильді эскадрильялардың міндеті – автомобиль жолдарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету, жол қозғалысын бақылау және жол апаттарын болдырмау. Олардың мақсаттарының бірі – азаматтармен байланыс орнатып, үй-көше күзетуін және өзара ынтымақтастықты дамыту. 1846 жылы президент Томас Сиприано де Москера құрған бұл бөлімшелер Ұлттық полицияның ең көне құрамы болып саналады.

Боливиялық карабинерлер

Боливияның Ұлттық полициясы 1937 жылы Ұлттық карабинерлер корпусы (Cuerpo Nacional de Carabineros) мен оның кәсіби оқу мектебі – Полиция мектебі (Escuela de Policía) құрылғанда ұлттық деңгейде құрылған, кейіннен Ұлттық полиция академиясы (Academia Nacional de Policías) деп аталды. Карабойншылар Чако соғысынан кейін әскери полиция, жандармерия корпусы (Cuerpo de Gendarmería), жарымәскери қауіпсіздік полициясы (Policía de Seguridad) және армияның карабинер полкі (Regimiento de Carabineros) бірігіп құрылды. 1952 жылға дейін карабинеролар Ұлттық қорғаныс министрлігіне бағынышты және Боливия армиясының бір бөлігі саналды. Кейіннен бұл күштерге жауапкершілік Ішкі істер министрлігіне берілді, бірақ карабинеролар әскери тәртіппен басқарылатын күш ретінде сақталды және армияның резервіне кіреді. Бүгінде Боливияның Ұлттық полициясының құрамындағы 5 мың адамнан тұратын жартылай әскери Ұлттық гвардия (Guardia Nacional) әлі де карабинеролар деп аталады. Боливиялық карабинеролар – кедендік бақылау, жол полициясы және шекара күзеті міндеттерін қоса алғанда, ел бойынша заңды сақтауға жауапты жалғыз күш.

Молдовалық карабинерлер

Молдованың Ішкі істер министрлігі Молдованың Ұлттық армиясына қатысты, "Трупеле де Карабниери" деп аталатын, румыния тілінде "Карабинерлер" деген мағынаны білдіретін жандармерия типті күшті ұстайды.