Кіріспе

Маастрихт епискобы және шейіт Ламберт, көбінесе Сент Ламберт (Lambertus; Орта голланд тілінде: Sint Lambrecht; 636 – шамамен 705 ж.ж.), шамамен 670 жылдан өліміне дейін Маастрихт-Льеж (Тонгерен) епискобы болды. Ламберт Пепиннің әйелі Альпайдамен – Карл Мартелдің анасымен – болған қарым-қатынасын сынады. Епископ, Меровингтер әулеті Каролингтерге жол берген кезде ықпал үшін күрескен түрлі отбасылардың арасындағы саяси қырқыстар кезінде өлтірілді. Ол некені қорғағандығы үшін шейіт саналады. Оның мереке күні – 17 қыркүйек.

Өмір

Ламберттің өмірі туралы өте аз мәлімет белгілі. 14 ғасырдағы шындық жазушы Жан д'Оутремуздың айтуынша, ол Луонның иесі Апре мен оның әйелі Херисплиндің ұлы, екеуі де Маастрихт ақсүйек отбасыларынан тегін алатын. Баласын жергілікті епископ Ремакл шомылдырып, крест әкесі болды. Ламберт Плектруданың әкесі, Герстальдық Пепиннің заңды әйелі, сенашаль Хугобертпен туыс болды. Осылайша ол Аустразияның Меровинг патшаларын басқарған сарайдың мұрагерлік билеушілерінің қайын жұрты болды. Ламберт II Хильдерик патшаның Меровинг сарайына жиі барып, Маастрихт епископы ретінде Ремаклдан кейін оның шәкірті Теодардтың қорғауында болды. Ертедегі өмірбаян жазушылар оны "жақсы сырт келбетімен, сыпайы мінезімен, сөйлеу және әдеп-ғұрыпта жақсы тәрбиеленген, денесі күшті, жақсы жауынгер, ақылды, мейірімді, таза, қарапайым және кітап оқуды жақсы көретін жас адам" деп сипаттаған. 669 жылдан кейін Теодардты өлтіргенде, Хильдерик кеңесшілері Ламбертті Маастрихт епископы етіп тағайындады. 675 жылы Хильдерик өлтірілгеннен кейін, Неустрияның майордомы Эброиннің тобы және оның артындағы билік Ламбертті өз кандидаттары Фарамундтың пайдасына шеттетуге тырысты. Ламберт жеті жыл бойы жаңадан құрылған Ставелот аббаттығында (674–681) сүргінде болды. Сол кездегі саяси жағдайдың өзгеруімен Герстальдық Пепин сарайдың билеушісі болды және Ламбертке өз орнына оралуға рұқсат берді. 691 жылы Англиядан келген Виллибрордпен бірге Ламберт солтүстікке қарай Мёз өзенінің төменгі ағысында христиан дінін уағыздады. Ландрадамен бірге ол Мюнстерблизенде монастырь құрды. Ламберт Аквитания герцогы Бертранның үлкен ұлы, жас дворян Хуберттің рухани жетекшісі болды. Кейін Хуберт Ламберттің орнын Маастрихт епископы болып иеленді. Ламберт Пепиннің Шарль Мартелдің анасы болатын Альпайдамен жасаған адалсыздыққа қарсы шықты. Бұл Пепиннің, Альпайданың немесе екеуінің де ашуын тудырды. Епископты Лиежде Пепиннің үй шаруашылығын басқарушысы Додонның әскерлері өлтірді. Оның қайтыс болған жылы 705 және 709 жылдар аралығында деп есептеледі. Ламберт некедегі адалдықты қорғағаны үшін шейіт ретінде қабылданып, құрметке ие болды. Алайда көптеген тарихшылар Альпайда мен Додон арасындағы қарым-қатынастың дұрыстығына күмән келтіреді, себебі бұл мәлімдеме кейінірек пайда болды. Ламберт Маастрихтте жерленгенімен, оның орнын басатын Хуберт оның қабірлерін Лиежге көшірді, содан кейін Маастрихт кафедрасы да сол жерге орналасты. Ламберттің қабірлерін сақтау үшін Хуберт Ламберттің тұрған жеріне жақын базилика салды, ол қаланың нағыз ядросына айналды. Бұл қасиетті орын 1794 жылы қиратылған Сент-Ламберт соборы болды. Оның орнында қазіргі Сен-Ламберт алаңы орналасқан. Ламберттің қабірі қазіргі Лиеж кафедральді соборында сақталған. Лиеждегі Әулие Мария және Сент-Ламберт соборы оның құрметіне салынған.

Қамқорлық

Ламберт Льеж қаласының және Фрайбург-им-Брайсгау қаласының қамқоршысы болып табылады, онда 1190 жылдан бері оның басының бір бөлігі сақтаулы. Рим-католик шіркеуінің күнтізбесінде оның мерекесі 17 қыркүйекте тойланады.