Кіріспе
Реймонд Чандлер кітабы «Қиялды өлтірудің қарапайым өнері» – қатал детектив жанрындағы көрнекті автор Реймонд Чандлердің бірнеше байланысты емес туындыларының атауы: Алғашқысы және, әлдебір ең танымал туындысы – детективтік әдебиет туралы сындық мақала, ол 1944 жылдың желтоқсанында «The Atlantic Monthly» журналында жарияланған. 1946 жылы Ховард Хейкрафттың «Сырлы оқиғаның өнері» антологиясына жаңартылған, кеңейтілген нұсқасы енгізілген. Екіншісі – жеке, қысқаша эссе, көбінесе Чандлердің пульп журналдары үшін жазу тәжірибесін сипаттайды. Үшіншісі – 1950 жылы (Houghton Mifflin Co.) басылған, Чандлердің алғашқы романы «Ұлы ұйқыға» дейінгі сегіз әңгімесін қамтитын әңгімелер жинағы, оның есте қалғанын қалаған туындылары. Бұл жинақтың алғашқы басылымдарында сәрсенбілік эссенің қысқартылған нұсқасы кіріспе ретінде, ал «Atlantic» эссені – қорытынды ретінде келтірілсе, кейінгі басылымдарда «Atlantic» эссені кіріспе ретінде пайдаланып, сәрсенбілік эссені «Trouble Is My Business» сияқты басқа жинақтарға қосады. «Atlantic» эссені әдеби сынның маңызды туындысы саналады. Чандлердің негізгі тақырыбы – заманауи детективтік әдебиеттің өнері (және кемшіліктері) болғанымен, ол жалпы әдебиет пен қазіргі қоғам туралы да айтады. Ашылу сөзі – «Кез келген формадағы көркем әдебиет реалистік болуға ұмтылған» – Чандлерді бұрынғы американдық реалистермен, әсіресе Марк Твенмен және оның Джеймс Фенимор Куперді сынаған «Фенимор Купердің әдеби қылмыстары» еңбегімен байланыстырады. Чандлер А.А. Милннің «Қызыл үйдің құпиясы» романын, Твен Купердің «Айғыр өлтірушісі» романын сынға салғандай, теріп, оның назардан тыс қалған, жасырылған және шындыққа сай келмейтін тұстарын ашады. «Жағдай жалған болса, – дейді Чандлер, – оны тіпті жеңіл роман ретінде де қабылдауға болмайды, себебі жеңіл романға арналған оқиға жоқ». Ол өзінің сынын детективтік әдебиеттің көп бөлігіне, әсіресе ағылшын үлгісіне, «қолмен жасалған дуэль пистолеттері, кураре және тропикалық балықтар» туралы шағымданады. Милннен басқа, Чандлер Дам Агата Кристи, Дороти Сейерс, сэр Артур Конан Дойл, Э.С. Бентли және Фримен Уилс Крофтпен де сөз қабыстырады. «Англиялықтар әлемдегі ең жақсы жазушылар болмауы мүмкін, бірақ олар салыстыруға келмейтіндей ең жақсы жайпақ жазушылар». Чандлердің «классикалық» Алтын ғасыр детективтеріне жасаған сыны реалистік кейіпкерлер мен сюжеттің жетіспеуінен асып түседі; Чандлер ойластырылған және формулаларға тәуелділік пен олардан шығуға қабілетсіздік туралы шағымданады. Классикалық детективтік әңгіме «ешнәрсе үйренбеген және ештеңе ұмытпаған». Чандлер мақтауын Дашиэлл Хэмметке арнайды. Чандлер мен Хэммет замандас болғанымен және қатал детектив мектебінің негізін қалаушылар ретінде топтастырылғанымен, Чандлер Хэмметті «барлық қозғалысты бейнелейтін жалғыз тұлға» деп сипаттайды, оның «американ тілін» меңгергенін, шындыққа адалдығын және ол «тек мәйіт беру үшін емес, себептермен қылмыс жасайтын адамдарға қылмысты қайтарғандығын» атап өтеді. Чандлер эссесін әдебиеттегі шындықтан нақты өмірге көшірумен аяқтайды: «бандиттердің елдерді және қалаларды басқаруға қабілетті әлем – хош иісті әлем емес, бірақ сіз осы әлемде өмір сүріп жатырсыз». Ол өзінің және Хэмметтің барлық детективтік әдебиеттің орталық кейіпкері – детектив туралы түсінігін қорытындылайды, ол «реалистік» көркем әдебиет әлеміндегі нашарлық пен әдепсіздікке қарсы тұратын адам: «Осы қарапайым көшелермен өзі қарапайым емес адам өтуі керек. Ол, біршама тозығы жеткен сөз тіркесін пайдалану үшін, абыройлы адам болуы керек – табиғатынан, сөзсіз, ойланбастан және әрине айтпастан». Бұл адам әділдік сезіміне ие болуы керек, бірақ оны жасырмауы керек, сонымен қатар оның бұзылуына жол бермеуі керек.
The Simple Art of Murder is the title of several quasi connected publications by hard boiled detective fiction author Raymond Chandler:
The first, and arguably best known, is a critical essay on detective fiction, originally published in The Atlantic Monthly in December 1944. A revised, expanded version was included in Howard Haycraft's 1946 anthology The Art of the Mystery Story. The second is a separate, shorter essay, mostly describing Chandler's personal experiences writing for pulp magazines, originally published in Saturday Review of Literature, April 15, 1950. The third is a short story collection, also originally published in 1950 (by Houghton Mifflin Co.), which contains eight of Chandler's stories pre dating his first novel The Big Sleep, that he wanted remembered. While first editions of this collection feature an abridgement of the Saturday essay as an introduction and the Atlantic essay as an afterword, later editions tend to feature the Atlantic essay as the introduction and relegate the Saturday essay to other collections, most commonly Trouble Is My Business. The Atlantic essay is considered a seminal piece of literary criticism. Although Chandler's primary topic is the art (and failings) of contemporary detective fiction, he touches on general literature and modern society as well. The opening statement – "Fiction in any form has always intended to be realistic" – places Chandler in a lineage with earlier American Realists, in particular Mark Twain and his critique of James Fenimore Cooper, "Fenimore Cooper's Literary Offenses". Chandler dissects A. A. Milne's The Red House Mystery much as Twain tears apart Cooper's The Deerslayer, namely by revealing what is ignored, brushed over, and unrealistic. "If the situation is false," Chandler writes, "you cannot even accept it as a light novel, for there is no story for the light novel to be about." He expands his criticism to the bulk of detective fiction, especially of the English variety which he complains is preoccupied with "hand wrought dueling pistols, curare and tropical fish." In addition to Milne, Chandler confronts Dame Agatha Christie, Dorothy Sayers, Sir Arthur Conan Doyle, E. C. Bentley, and Freeman Wills Crofts. "The English may not always be the best writers in the world, but they are incomparably the best dull writers." Chandler's critique of the "classic" Golden Age detective story goes beyond a lack of realistic characters and plot; Chandler complains about contrivances and formulas and an inability to move beyond them. The classic detective story "has learned nothing and forgotten nothing." Chandler reserves his praise for Dashiell Hammett. Although Chandler and Hammett were contemporaries and grouped as the founders of the hard boiled school, Chandler speaks of Hammett as the "one individual picked out to represent the whole movement," noting Hammett's mastery of the "American language", his adherence to reality, and that he "gave murder back to the kind of people that commit it for reasons, not just to provide a corpse." Chandler concludes his essay by moving from reality in literature to reality itself, "a world in which gangsters can rule nations and almost rule cities it is not a fragrant world, but it is the world you live in." He concludes by outlining his conception (and that of Hammett) of the central character of all detective fiction, the detective himself – a man who provides the contrast to the seediness and immorality in the universe of the "realist" fiction he's championing – "down these mean streets must go a man who is not himself mean He must be, to use a rather weathered phrase, a man of honor—by instinct, by inevitability, without thought of it, and certainly without saying it." This man must have a keen sense of justice, but not wear it on his sleeve yet not allow it to be corrupted.
Басқа еңбектердегі сілтемелер
Агата Кристидің "Күлімсөздегі кісі өлтіру" романы негізінде түсірілген Джеральдин МакЭван телефильмінде Марплдың Чендлердің кітабын оқығаны көрсетіледі. Телефильмнің басында Марпл: "Кісі өлтіру ешқашан оңай болмайды" дейді. Оның әлемдегі бұрыққандық туралы көзқарасын, таза адам болу мүмкіндігімен салыстыратын эссесінің соңғы сөздері жиі цитаталанып келеді – "Down These Mean Streets" кітабының және Мартин Скорсезенің "Mean Streets" фильмінің атауы ретінде.