Кіріспе

Бразилиялық генерал және президент

Генерал Аугусто Тассо Фрагозо, көбінесе Тассо Фрагозо (Сан-Луис, Мараньяо, 28 тамыз 1869 – 20 қыркүйек 1945) ретінде танымал, бразилиялық әскери қызметкер, Жоғарғы әскери соттың (Superior Tribunal Militar, STM) судьясы және жазушы. 1930 жылғы революция кезінде ол 1930 жылғы Уақытша үкімет кеңесінің президенті болды, ол президент Вашингтон Луистің қызметтен алынуы мен Гетулио Варгастың қызметке кірісуі арасында, 24 қазаннан 3 қарашаға дейін Бразилияны басқарды. Сондай-ақ, ол Португалия президенті Антонио Оскар Фрагосо Кармонаның туысы болды. Ол Бразилия президенті болған Мараньяо штатының алғашқы азаматы болды.

Ерте өмір

Аугусто Тассо Фрагосо 1869 жылы Мараньяно штатының астанасы Сан-Луисте дүниеге келген. Ресми құжаттарында 1867 жылы туған деп көрсетілген, себебі әкесі оның әскери қызметін ертерек бастау үшін сол кездегі әдет бойынша өзгеріс жасаған. Бұл Мария Кустодия де Соуза Фрагосоның, Парада туған, және Жоаким Коэльо Фрагосоның, Порту ауданының Баяо қаласынан шыққан португалдың одағынан туған нәтижесі болды. Оның әкесі Хоаким Флувиалдық Теңіз Саудасы Компаниясының директоры болды, ал Тассо Фрагосоның өмірбаяуын жазған автордың сөзіне сүйенсек, «Мараньяно провинциясы оған бірнеше өнеркәсіптік компаниялардың құрылуы үшін қарыздар». Оның қызметі үшін ол Португалияның Мараньянодағы вице-консулы болып тағайындалды, ал кейін 1894 жылы Сеара және Пиауи консулы шеніне көтерілді.

Республикалық төңкеріс

Жас кезінде әскери қызметкер болған ол Рио-де-Жанейрода Бенджамин Констант таратып жүрген позитивистік идеялармен танысты. 1889 жылдың қаңтар айында *алферес алуно* (офицер курсант) шеніне көтеріліп, сәуір айынан бастап *Escola Superior de Guerra* (Жоғарғы Әскери Колледж) -де Бас штаб және Инженерлік курстарға қатысты. Онда математика, физика және табиғаттану ғылымдары бойынша бакалавр дәрежесін алды. Осы кезеңде Бразилияда Республика құру қозғалысына қатысты. Қазан айында император Дом Педро II мен әскер арасындағы қарым-қатынас шиеленіскен кезде, ол Бенджамин Константтың құрметіне әріптестері атынан сөз сөйлеп, баршаның профессормен бірге "елімізде болып жатқан өзгерістерге" қатысуға дайын екенін білдірді. Осыдан кейін Бенджамин Констант лауазымынан босатылып, студенттерге ескерту жасалды. 15 қарашада Республика жариялануы туралы хабар естіген Тассо Фрагозо, әскери форма киіп, қаруланып, басқа әріптестерімен бірге мектепке беттеді, онда Бенджамин Констант пен генерал Мануэль Деодоро да Фонсеканың келуін күтіп отырды. Кейіннен ол сол кездегі офицер курсант Кандидо Мариано Рондонмен бірге сол кездегі адмирал Эдуардо Ванденкольктің қозғалысқа қатысты ұстанымын анықтау үшін жұмыстың жөніне кірісті. Нәтижесінде монархия құлатылып, елде жаңа үкіметтік жүйе орнатылды. 1891 жылы ол сол кездегі Рио-де-Жанейро Федералды округінің Құрылыс және Жалпы Көлік департаментінің басшысы болып тағайындалды және келесі жылдың сәуір айына дейін осы лауазымды атқарды. 1893 жылы ол Флориано Пейхото үкіметін құлатуға тырысқан *Revolta da Armada* (Флот көтерілісін) басуға қатысты. 1908 жылы ол соғыс министрі Гермес да Фонсеканың Бас штабының құрамында Еуропаға сапар шекті.

Аргентинадағы әскери атташе

Бразилияның Аргентинадағы өкілдігіне әскери атташе болып тағайындалған Тассо Фрагозо 1909 жылдың шілдесінде сол елге сапар шекті және сол жылдың желтоқсанында подполковник шеніне көтерілді. Бразилияға оралғаннан кейін, 1910 жылдың шілдесінде ол штаб-пәтері Уругвайанада (РС) орналасқан 8-ші кавалерия полкіне қолбасшы болып тағайындалды және 1913 жылдың сәуіріне дейін осы қызметте болды. Осы кезеңде ол бірнеше рет 2-ші кавалерия бригадасын уақытша басқарды. 1914 жылы президент Венсеслау Брас оны Әскери үйдің басшысы етіп тағайындады, ол 1917 жылға дейін бұл лауазымда қалды. Осы жылдары ол міндетті әскери қызметті енгізуде және Бразилия Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан кезде Армияны жаңартуда маңызды рөл атқарды.

Басшылық

Тассо Фрагозо 1918 жылы генерал атағына ие болды. 1922 жылғы 21 қарашада ол Армия Бас штабының бастығы болып тағайындалды және 1929 жылғы 24 қаңтарға дейін осы лауазымда қалды. Ол француз әскери миссиясының жетекшілігімен Армияны жаңарту процесінде өзгеше көзге түсті. 1929 жылы ол ЕМЭ басшылығынан, елдегі әскери білім беру жүйесін қайта құруға байланысты органның шешімдерімен келіспегендіктен, қызметтен босады.

Вашингтон Луистің куәлігі

Кәсіби мансабына адал және саяси тартыстардан алшақ болған Тассо Фрагозо 1930 жылғы төңкеріске қатысуға шақыруды қабылдамады. Алайда, ел бойынша үкіметтік шенеуніктер мен төңкерісшілер арасындағы қарулы қақтығыс оны генерал Мена Барретоның өтінішін қабылдауға итермеледі. Ол, елдегі ең көп қызмет еткен офицер ретінде, елді бейбіттендіру және президент Вашингтон Луисті қызметтен шеттету мақсатындағы әскери операцияға басшылық ету үшін оның атын ұсынды. Содан кейін генерал Мена Баррето және контр-адмирал Исаия де Норонхамен бірге ол, құлатылған президенттің орнына келген және билікті төңкерісші күштердің қолбасшысы Гетулио Варгасқа тапсырған Уақытша Үкіметтік Кеңестің төрағасы болды. 1931 жылдың 30 наурызында ол қайтадан ЭМЕ басшысы болды. Одан кейін ол 1932 жылғы Конституциялық төңкеріске қарсы күреске қатысты, бірақ өзін осы науқанның ең маңызды шешімдерінен шеттетуді сезініп, 1932 жылдың 22 тамызында осы орган басшысы лауазымынан қайтадан кетті. Шындығында, Тассо сол кезде 66 жаста болған, 68 емес, өйткені оның әкесі, оны әскери мектепке қабылдағанда, оның жасын заңмен белгіленген ең төменгі шектің деңгейіне жеткізу үшін арттырған. Оның жақындары жағдайды біліп, түзету талап етуге шақырып, Тассо Фрагозо бұл ұсыныстан бас тартты, өйткені ол жылдар бойы әкесінің жасаған әрекетінен пайда көргенін еске алып, жеке пайда үшін оны жамандау және жою адалдыққа сай емес деп санады.

Соңғы күндер

Ол артериосклероздың емсіз процесінен қайтыс болды, ал соңғы күндері "оның нағыз элиталық адам ретіндегі бейнесіне соңғы нүкте қоятын оқиға болды", сол кездегі генерал Тристано де Альенкар Арарипе айтқандай: "Нұрлы интеллектісі, мәдениетті рухы бар генерал Тассо Фрагосо халқымыздың қалыпты сенімдеріне қарсы тұрды, ал ойларының нәтижесінде, Адамзат Дінін ойлап тапқан ерекше генийдің нәзік философиясын ұстанды (). Бірақ бір күні, оның жақын қызы Марина, қауіпті ауруға шалдығып, өмір мен өлім арасында қалды (). Маринаның төсегі басында Құдайға адамдардан гөрі көбірек сенгендер болды. Сондықтан олар қайғыға батқан әкесіне Құдайға жалбарынуды еске салды ( ). Әкесі қызын өлімнен құтқару үшін бар күшін жұмсағанына ант берген еді. Оған дейін танымаған күшке оның қызы үшін дұға ету қажет болды, өйткені одан оның қызы осы шексіз мейірімді Құдайға сенетіндер қатарына қосылуға уәде беріп, тілек тілеуі керек еді! Ал Марина аман қалды! Кеше Кариока қоғамын таң қалдырған оқиғаның толық себебін түсіндірдік деп ойлаймыз: генерал Тассо Фрагосоның алғашқы қасиетті тағдыры. Тассо Фрагосо 1945 жылы Рио-де-Жанейрода 76 жасында қайтыс болды. Ол өмір сүрген және қайтыс болған Лагоа ауданындағы бір көше оның есімімен аталады. Мараньяодағы Тассо-Фрагосо қаласы оның құрметіне құрылды.