Кіріспе

Оңтүстік Азия буддистік қозғалысы және ұйымы

Маха Бодхи қоғамы – қазіргі уақытта Үндістанның Калькутта қаласында орналасқан Оңтүстік Азия буддистік қоғамы. Оны Шри-Ланка буддистік көшбасшысы Анагарика Дхармапала және британдық журналист әрі ақын сэр Эдвин Арнольд құрған, алғашқы кеңсесі Бодх-Гаяда болды. Бұл ұйымның күш-жігері Үндістанда буддизмді қайта жандандыру және Бодх-Гая, Сарнат және Кушинарадағы ежелгі буддистік қасиетті орындарын қалпына келтіру үшін басталды. Бодх-Гаяның мәртебесі мен қадір-қасиетін қайта орнату және жаңғырту да Маха Бодхи қоғамының мақсаттарының бірі болып табылады. Буддизмнің төмендеуінен кейін көптеген үндістер ғасырлар бойы мәдени тұрғыдан буддист болып қалып келгенімен, олар өзін "буддист" деп санамады. Маха Бодхи қоғамы буддизмге деген қызығушылықты қайта жақтандырып, Ладакх буддистік қауымдастығын, Ассамның барлық аймақтық буддистік қауымдастығын және Гималай буддистік қоғамын құрды, сондай-ақ Далит буддистік қозғалысының негізін салды.

Шығу тегі

1891 жылы Сиддхартха Гаутама (Будда) ағартушылыққа жеткен Бодх-Гаядағы жаңадан қалпына келтірілген Махабодхи ғибадатханасына қажылық жасаған Анагарика Дхармапала ғибадатхананың саива дінінің жұбысының қолында екенін көрді. Будда бейнесі индуисттік иконаға айналған және буддистерге ғибадат етуге тыйым салынған еді. Осының нәтижесінде ол агитациялық қозғалысты бастады. Осыған дейін, 1885 жылы сэр Эдвин Арнольд бұл жерге сапар шегіп, буддистердің назарын Бодх-Гаяның қайғылы жағдайына аударған бірнеше мақала жариялады. Коломбодағы Махабодхи қоғамы 1891 жылы құрылды, бірақ кеңсесі келесі жылы Калькуттаға көшірілді. Оның басты мақсаты – буддистердің бақылауындағы төрт ежелгі қасиетті орынның ең маңыздысы саналатын Бодх-Гаядағы Махабодхи ғибадатханасын қайта жаңарту болды. Осы мақсатқа жету үшін Дхармапала ғасырлар бойы бұл жерді басқарып келген брахман жұбысына қарсы сот процесін бастады. 1956 жылы Буддхаракхита Акария құрған Беңғалуру Маха Бодхи қоғамы – тәуелсіз қызмет ететін және басқарылатын серіктес ұйым.

Махабадхи ғибадатханасы

Палалар индуистік Сена әулетіне жеңілгеннен кейін буддизмнің орны қайтадан құлдырай бастады және көп ұзамай генерал Ихтияр Уддин Мұхаммед Бин Бахтияр Хилджи Магданы жаулап алды. Осы кезеңде Махабодхи ғибадатханасы күйреген және негізінен тасталып кеткен. XVI ғасырда Бодх-Гаяға жақын жерде индуистік монастырь құрылды. Келесі ғасырларда монастырь абысы немесе маханты осы аймақтың негізгі жер иесі болды және Махабодхи ғибадатханасының иелігін талап етті. 1880 жылдары Үндістанның сол кездегі британ үкіметі сэр Александр Каннингэмнің басшылығымен Махабодхи ғибадатханасын қалпына келтіре бастады. 1885 жылы сэр Эдвин Арнольд бұл жерге барып, буддистердің назарын Буддагаяның өкінішті жағдайына аударған бірнеше мақала жариялады. Ол және оның көмекшісі ғибадатхана қабырғаларын фрескалармен безендіруді қолға алды, бұл Мұлаганда Кути Вихарасының қабырғалық суреттері деп аталады, онда Сақьямуни Будданың өмірлік оқиғалары бейнеленген. Вихараның ашылу күнінде Үндістан үкіметінің (британдық тәуелсіздік кезеңінде) Анагарика Дхармапалаға сыйға берген Будданың реликвиялары ғибадатханада орналастырылды. Бұл буддистердің құдайға табынуға арналған тартымды жеріне көптеген үнді және шетелдік қонақтар, сондай-ақ миллиондаған паломниктер мен туристер келіп, соңғы онжылдықтарда ғибадат ететін. Қараша айындағы Мулаганда Кути Вихарасының жылдық шарасындағы ең тартымды бөлігі – Будданың қасиетті реликвиясының көрмесі. Әртүрлі елдерден және өз Отанынан келген адамдар өмір бойында сирек кездесетін және мүмкіндікке толы сәт деп есептей отырып, қасиетті реликвияға тағзым ету үшін Вихараға келеді.

Жарияланымдар

Маха-Бодхи қоғамы пали тілінен қазіргі үнді тілдеріне (мысалы, хинди тіліне) аудармалар жасаудан бастап, деванагари шрифтінде жиналған пали тіліндегі ғылыми еңбектер мен жаңа басылымдарға дейін, кең ауқымды әдебиеттерді жариялаудың берік дәстүрін қалыптастырған. Бұл басылымдар хинди білімі бар үнді оқырмандарына арналған. Олар сондай-ақ жергілікті және аймақтық тілдерде, диалектілерде кітаптар мен брошюралар шығарды, кейде басқа баспаханалармен бірлесіп жұмыс істеді.

Көшбасшылық

2016 жылдан бері Маха-Бодхи қоғамының 12-ші және қазіргі бас хатшысы болып өте қадірлі П. Сеевали Теро қызмет етеді. Оның орынбасарлары – өте қадірлі Кахатаголлаве Медханкара Теро және Ратмалва Сумитананда Теро. 2008 жылдың қыркүйек айында өткен мәжілісте Маха-Бодхи қоғамы Будда дінін ұстанатын отбасыларда туған адамдар ғана қоғамның президенті немесе вице-президенті лауазымына сай бола алады деген қағиданы қабылдады. Қызмет мерзімі аяқталған президент Б. К. Моди, индус дінінің өкілі, қамқоршы лауазымын иеленді. Сол мәжілісте 14-ші Далай-ламаға бас қамқоршы атағы берілді.