Кіріспе

Нитьянанда (Нитьянанда; 1474 жылы Батыс Бенгалияның Бирбхум ауданындағы Экачакра қаласында туған), сондай-ақ Нитай деп те аталатын, Бенгалияның Гаудия Вайшнава дәстүріндегі маңызды діни тұлға. Нитай Чайтанья Махапрабхудың досы және шәкірті болды. Олар көбінесе Гаура Нитай (Гаура, "алтын" – Чайтаньяға сілтеме, ал Нитай – Нитьянанда Раманың қысқартылған түрі) немесе Нимай Нитай (Нимай – Чайтаньяның тағы бір аты) деп бірге аталады. Жақтастары Нитьянанданы көбінесе "Шри Нитьянанда", "Прабху Нитьянанда" немесе "Нитьянанда Рама" деп еске алады. Гаудия Вайшнава дәстүрі бойынша, Нитьянанда – Балараманың бейнесі, ал Чайтанья – оның мәңгілік бауыры және досы Кришна. Ол Жоғары Құдай Тұлғасының "ең мейірімді" бейнесі саналады (бұл терминді А.С. Бхактиведанта Свами танымал етті). Бхактисиддханта Сарасвати былай деп жазады: "Нитьянанда – құдайлықтың негізгі көрініс құраушысы. Гурудың ерекше қызметін тек Нитьянанда ғана атқарады. Нитьянандада осы қызметтің өзіндік бейнесі бар. Нитьянанда – құл-құдай".

Өмір

Нитьянанда 1474 жылы Экачакрада діндар бенгал брахманы Пандит Хадай мен оның әйелі Падмавати отбасында дүниеге келді. Оның Вайшнава гимндерін (бхаджан) шын ниетпен орындауы мен ән салуға қабілеті өте ерте жасынан-ақ байқалды. Жастық шағында ол көбінесе Раманың кіші інісі Лакшман рөлін сомдады, Экачакрадағы басқа балалармен бірге Раманың өмір жолынан алынған сахналарды ойнады. Он үш жасында Нитай Лакшмипати Тирта деген саяхатшы аскет (саньяси)мен үйден кетіп қалды. Нитьянанданың әкесі Хадай Пандит Лакшмипатиге қалағанын сыйға беруге дайын болды, ол киелі жерлерге саяхаттарында көмекшіге мұқтаж екенін және Нитьянанда осы жұмысқа өте лайықты екенін айтты. Сөз бергендіктен Хадай келісті, ал Нитай оның саяхатына қосылды. Лакшмипати оны кейін баулығаннан басқа, Нитьянанда Лакшмипати Тиртаның басқа да шәкірттерімен байланыста болды: Мадхавендра Пури, Адвайта Ачарья және Чайтанья Махапрабхудың рухани ұстазы Ишвара Пури. Ол 1540-1544 жылдар аралығында қайтыс болды.

Неке және ұрпақтар

Нитай Сурьядаса Сарахеланың екі қызы – Васуда мен Жахнава Девиге Саптограмдық Уддхаран Датта Такураның көмегімен үйленді. Ол үйленген соң Батыс Бенгалияның 24 Парганас аймағындағы Хардаха қаласына қоныстанды. Оның Вирачандра Госвами немесе Вирабхадра деген ұлы болды, оны кейіннен бір анасы Мата Джахнава Деви Вайшнавтық рәсімдермен баулыды, ал бірінші әйелі Васудадан Ганга деген қызы дүниеге келді.

Мұра

Чайтанья мен Нитьянанданың іс-әрекеттері Бенгалияда терең діни және мәдени маңызға ие. Олар Шығыс Үндістанда индуизмді жаңғыртушылар деп есептеледі. Орта ғасырлық Бенгалияның ең көрнекті әдеби мұраларының бірі саналатын Вайшнав әдебиетінің көп бөлігі олардың немесе олардың шәкірттерінің еңбегінен туындаған.