үнді дінінде ән салу дәстүрі: Бхаджан - діни әндер, рухани идеялар, музыка, би және құдайға құрмет білдіру. Таблица, долак сияқты аспаптармен орындалады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан дәстүрлерінде өлеңдер мен ән-жырлар орындау
Singing of poems or hymns in Indian traditions
Бхаджан – діни тақырыпты немесе рухани ойларды қамтитын, кез келген тілдегі құлшылық ән. Бхаджанам (санскрит: भजनम्) термині құрметті білдіреді және «Бхаджа Говиндам» (Govindaға құрмет көрсет) сияқты құрметтеу мағынасын беретін бхадж (санскрит: भज्) түбірінен шыққан. Бхаджана сөзі сондай-ақ бөлісуді де білдіреді. Бхаджан термині жиі бір немесе бірнеше жетекші әншілермен, музыкалық сүйемелдеумен және кейде бимен жүзеге асырылатын топтық шараны атау үшін қолданылады. Әдетте, бхаджанға табла, dholak немесе домбыра сияқты соққылы аспаптар қосылады. Ритмді сақтау үшін қолдағы кішкентай қоңыраулар (карталдар) да жиі қолданылады. Бхаджанды ғибадатханада, үйде, ашық ауада ағаш астында, өзен жағасында немесе тарихи маңызы бар жерде орындауға болады. Белгілі бір формасы немесе қағидалары жоқ бхаджан әдетте лирикалық болып, мелодиялық рагаларға негізделген. Бұл – Бхакти қозғалысы кезінде дамыған музыка мен өнер саласына жатады.
Bhajan refers to any devotional song with a religious theme or spiritual ideas, specifically among Dharmic religions, in any language. The term bhajanam (Sanskrit: भजनम्) means reverence and originates from the root word bhaj (Sanskrit: भज्), which means to revere, as in 'Bhaja Govindam' (Revere Govinda). The term bhajana also means sharing. The term bhajan is also commonly used to refer a group event, with one or more lead singers, accompanied with music, and sometimes dancing. Normally, bhajans are accompanied by percussion instruments such as tabla, dholak or a tambourine. Handheld small cymbals (kartals) are also commonly used to maintain the beat. A bhajan may be sung in a temple, in a home, under a tree in the open, near a river bank or a place of historic significance. Having no prescribed form, or set rules, bhajans are normally lyrical and based on melodic ragas. It belongs to a genre of music and arts that developed during the Bhakti movement.
Этимология
Санскрит тіліндегі бхаджан немесе бхаджана сөзі бхадж түбірінен туындаған, ол "бөлу, үлесу, қатысу, бірге болу, жататын" мағыналарын білдіреді. Бұл сөз сонымен қатар "бір нәрсеге деген құштарлық, баулы болу, құрмет, сенім немесе махаббат, құдайға сыйыну, рухани және діни принцип ретінде немесе құтқарылу жолы ретінде табыну" сияқты ұғымдарды да қамтиды.
The Sanskrit word bhajan or bhajana is derived from the root bhaj, which means "divide, share, partake, participate, to belong to". The word also connotes "attachment, devotion to, fondness for, homage, faith or love, worship, piety to something as a spiritual, religious principle or means of salvation".
Тарихи негіздері
Индуизмде бхаджан және оның бакти термині Киртан, ежелгі Веда дәуірінің метрикалық және музыкалық дәстүрлерінде, әсіресе Самаведада тамыр алады. Самаведа Самхитасы мәтін ретінде оқылмай, музыкалық партитура сияқты ән ретінде тыңдалуға арналған. Кейінгі Веда мәтіндерінде екі ғалым – Шилалин (IAST: Śilālin) және Кришашва (IAST: Kṛśaśva) есімдері айтылады, олар ежелгі драма, ән салу және биді зерттеуде алғашқылар болып есептеледі. Шилалин мен Кришашваның өнер мектептері Ведалық рәсімдермен байланысты болуы мүмкін, олар этикалық құндылықтары енгізілген әңгімелерді қамтыды. Ведалар мен Упанишадтар Нада Брахманды мақтайды, онда кейбір дыбыстар элементарлық деп есептеледі, тікелей мағынасы болмаса да, эмоционалдық сезімдерді оятады, бұл бастапқы, түпкілікті шындық пен жоғарғы шындықтың қасиетті, шекаралық тәжірибесі саналады. Бұл жоғарғы шындық индуистік ойда расамен (эмоционалдық дәммен) толы деп есептеледі, ал әуенді дыбыс адамның рухани тәжірибесінің бір бөлігі болып табылады. Олар Үндістан мен Непалдың барлық аймақтарында кездеседі, бірақ әсіресе Вайшнав дәстүрлерінде, мысалы, Кришна, Рама, Виттал және Нараяна сияқты Вишну аватарына деген құлшыныста (көбінесе олардың жұбайларымен бірге) танымал. Бхаджан жеке орындалса да, көбінесе хор ретінде бірге орындалады, онда әннің мәтіні жергілікті тілде діни немесе рухани тақырыптарды қамтиды. Көптеген индуистік дәстүрлерде бхаджан – қауымдық ән салу және байланыс құрудың бір түрі, ол жеке адамға музыкаға негізделген рухани және литургиялық тәжірибеде бөлісуге, ал қауымға ортақ сәйкестік сезімін сыйлайды, онда адамдар тамақ бөлісіп, кездесіп, қайта байланысады. Кейбір бхаджандар ғасырлар бойы сақталған, бүкіл аймақта танымал, қауымдық дәстүр ретінде беріліп келеді, ал басқалары жаңадан жазылған. Индуизм дәстүріндегі әркім өз қалауынша кез келген құдайды мадақтау үшін немесе қандай да бір идеямен бхаджан жаза алады. Бірақ олар ән ретінде орындалғандықтан, әдетте үнді классикалық музыкасының өлшемдеріне, рага мен талаға, музыкалық аспаптарға сәйкес келеді. Олар ашық ауада, Сваминарайан қозғалысы сияқты ғибадатханаларда, Вайшнав монастырьларында, мерекелерде немесе арнайы шараларда, қасиетті орындарда орындалады. Бхаджанмен байланысты бірнеше терминдер бар. Бхажан-симран және Бхажан-киртан шәкіртке Құдайға деген құрметті арттыруға көмектеседі.
In Hinduism, Bhajan and its Bhakti term Kirtan, have roots in the ancient metric and musical traditions of the Vedic era, particularly the Samaveda. The Samaveda Samhita is not meant to be read as a text, but sung as it is like a musical score sheet that must be heard. Other late Vedic texts mention the two scholars Shilalin (IAST: Śilālin) and Krishashva (IAST: Kṛśaśva), credited to be pioneers in the studies of ancient drama, singing and dance. The art schools of Shilalin and Krishashva may have been associated with the performance of Vedic rituals, which involved story telling with embedded ethical values. The Vedas and Upanishads celebrate Nada Brahman, where certain sounds are considered elemental, triggering emotional feelings without necessarily having a literal meaning, and this is deemed a sacred, liminal experience of the primeval ultimate reality and supreme truth. This supreme truth is considered as full of bliss and rasa (emotional taste) in the Hindu thought, and melodic sound is considered a part of human spiritual experience. They are found all over India and Nepal, but are particularly popular among the Vaishnav traditions such as those driven by devotion to avatars of Vishnu such as Krishna, Rama, Vitthal and Narayana (often with their consorts). A Bhajan may be sung individually, but more commonly together as a choral event wherein the lyrics include religious or spiritual themes in the local language. The Bhajans in many Hindu traditions are a form of congregational singing and bonding, that gives the individual an opportunity to share in the music driven spiritual and liturgical experience as well as the community a shared sense of identity, wherein people share food, meet and reconnect. Some Bhajans are centuries old, popular on a pan regional basis, passed down as a community tradition, while others are newly composed. Everyone in the Hindu tradition are free to compose a Bhajan with whatever ideas or in praise of any deity of their wish. But since they are sung, they typically follow meters of classical Indian music, the raga and the tala to go with the musical instruments. They are sung in open air, inside temples such as those of Swaminarayan movement, in Vaishnava monasteries, during festivals or special events, and at pilgrimage sites. There are some terms related to bhajan. Bhajansimran and Bhajankirtan help a disciple to achieve the higher reverence towards God.
Хинду дәстүріндегі бажан мен киртан
Бхаджан киртаңмен тығыз байланысты, екеуінің де ортақ мақсаттары, тақырыптары, музыкалық мотивтері бар және бәрі де құлшылыққа арналған өнер түрлері. Бхаджан формасы жағынан еркін, ол бір әншінің бір немесе бірнеше музыкалық аспаптармен немесе оларсыз орындайтын жеке әуен болуы мүмкін. Ал киртан, керісінше, құрылымды топтық орындау болып табылады, көбінесе сұрақ-жауап музыкалық форматында, жақын әңгімеге немесе ойларды ашық бөлісуге ұқсас, және Веда дәуірінің поэзия принциптеріне негізделген екі немесе одан да көп музыкалық аспапты қамтиды. Көптеген киртандар көрермендердің белсенді қатысуына бағытталған, онда әнші рухани ән, гимн, мантра немесе тақырыпты айтады, ал көрермендер оған жауап ретінде әнді қайталайды немесе ортақ сенімдерін білдіретін жауап береді. Бхаджан болса, көбінесе үнсіз тыңдалады немесе "бірге ән салу" арқылы орындалады.
A Bhajan is closely related to Kirtan, with both sharing common aims, subjects, musical themes and being devotional performance arts. A Bhajan is more free in form, and can be singular melody that is performed by a single singer with or without one and more musical instruments. Kirtan, in contrast, differs in being a more structured team performance, typically with a call and response musical structure, similar to an intimate conversation or gentle sharing of ideas, and it includes two or more musical instruments, with roots in the prosody principles of the Vedic era. Many Kirtan are structured for more audience participation, where the singer calls a spiritual chant, a hymn, a mantra or a theme, the audience then responds back by repeating the chant or by chanting back a reply of their shared beliefs. A Bhajan, in contrast, is either experienced in silence or a "sing along".
Джайнизм
Ставан – джайнизмдегі кең таралған және тарихи тұрғыдан маңызды құлшылық музыкасының жанры. Джайнизм ешқандай Жаратушы Құдайды мойындамайды, бірақ қорғаушы құдайларды және жандардың қайта тууына, көктегі болмыстарға сеніп, осы сенімдерін құлшылық ән салт-дәстүрлеріне енгізеді. Ставанға би және құлшылық рәсімдері кіруі мүмкін. Солтүстік және батыс Үндістанның аймақтық тілдерінде Бхаджан деп аталатын Ставанды көбінесе джайнистік әйелдер тобы халық әуенімен орындайды, ол джайнизмдегі рәсімдер мен тойлардың негізгі бөлігі болып табылады.
Stavan is a form of popular and historically pervasive genre of devotional music in Jainism. Jainism rejects any Creator god, but accepts protector deities and rebirth of souls as heavenly beings, and its devotional singing traditions integrate these beliefs. Stavan may include dancing and worship rituals. Known as Bhajan in north and west Indian regional languages, a Stavan is typically sung as folk melodies by groups of Jain women, and are a formal part of ceremonies and celebrations within Jainism.
Буддизм
Буддизмнің көптеген дәстүрлері ритуалдары мен құлшылық ету амалдарының бір бөлігі ретінде аспаптармен бірге дауысты музыканы пайдаланады. Буддалық дауысты музыка мен ән шырқау жиі буддалық ритуалдар мен мерекелердің құрамына кіреді, онда олар Буддаға жасалған сыйлықтар ретінде қарастырылуы мүмкін. Оңтүстік Азияда буддалық бхаджан әндерінің бірнеше дәстүрі әлі де сақталған. Олардың бірі – ұзақ тарихы бар нэвари буддаларының Гунла Баджан дәстүрі. Бенгалдық Баруа буддаларының өздерінің ана тілінде ән шырқау дәстүрі бар, оны олар Будда самкиртаны немесе Будда киртаны деп атайды. Сонымен қатар, буддизмді қабылдаған жақындағы үнділіктер арасында кең таралған үнді буддалық бхаджандардың да дәстүрі бар. Шри-Ланка буддаларының да өздерінің бхаджандары мен буддалық әндерінің дәстүрі бар.
Numerous Buddhist traditions use vocal music with instrumental accompaniment as part of their rituals and devotional practices. Buddhist vocal music and chanting is often part of Buddhist rituals and festivals in which they may be seen as offerings to the Buddha. In South Asia, there are still several traditions of Buddhist bhajan singing. One is the Newari Buddhist Gunlā Bājan tradition, which has a long history. Bengali Barua Buddhists also have a tradition of singing songs in the vernacular, which they call Buddha samkirtan or Buddha kirtan. There is also a more recent tradition of Indian Buddhist bhajans which has become popular among recent Indian converts to Buddhism. Sri Lankan Buddhists also have their own tradition of bhajans and Buddhist songs.
Сикхизм
Сикх дәстүрі бір пішінсіз Құдайға бағынып, құлшылық етуге ерекше мән береді, ал бхаджандар осы құлшылықтың бір бөлігі. Сикх дініндегі қауымдық ән айтудың кең таралған түрі Шабад Киртан деп аталады.
The Sikh tradition places major emphasis on devotional worship to one formless God, and Bhajans are a part of this worship. A more common form of community singing is called Shabad Kirtan in Sikhism.
Қазіргі заманғы композиторлар мен әншілер
Қазіргі заманғы баджанның белгілі бір нысаны жоқ: ол мантра немесе киртан сияқты қарапайым, не классикалық рагалар мен талаларға негізделген музыкамен дхрупад, тхумри немесе крити сияқты күрделі болуы мүмкін. В. Д. Палускар мен В. Н. Бхатканде үнді классикалық музыкасын баджанмен үйлестірді. Пандит Кумар Гандарва Сант-Кабир мен Малва аймағының Ниргуни баджандарын танымал етті. Биші Маллика Сарабхай баджанға негізделген қойылымдар жасады. Хайдарабадтың Абынай Чакравати Шри Дж.С. Эсвара Прасад Рао, А.Л. Кришнамурти Бхагаватхардың шәкірті, Пудуккоттай жүйесі бойынша "Нитря Санкиртнам" деген атаумен Сампрадая баджандары негізінде қойылымдар қойды. Вайшнавизм, шаивизм, шактизм дәстүрлерінің баджандары, Ведалық мантралар мен Йога әндері батыс музыкалық ноталар түрінде жазылып, не Кришна Дас, Дева Премал, Митен сияқты батыс әншілері, сондай-ақ Шығыс Үндістан мұрасының ықпалымен жүрген Батыс Үндістан әншілері жазды. Джайнизм дәстүрінің ставан шығармалары мен әдебиеті кең, Шри Судхара Ставан Санграх олардың тарихи шолуын ұсынады, дәстүрлі түрде джайни отбасыларында "пужа қорабында" сақталады. Крипалу Махарадж – қазіргі заманғы бакти дәуірінің көшбасшыларының бірі және баджан-киртан композиторларының бірі. Ол Рада мен Кришнаның лиласы және Рада Говинд Гит деп аталатын құлшылық философиясы туралы он бір мың бір жүз он бір доха (гөстери) жазды; 1008 пад (әндер) "Прем Рас Мадира" деп аталады; Югал Шатак және Югал Рас түрінде жүздеген киртандар, Кришнаның сұлулығы мен әшекейлерін толық сипаттайтын он екі пад, ал Раданың сұлулығы мен әшекейлерін сипаттайтын он үш пад, "Шри Кришна Двадаши" және "Шри Рада Трайодаши" деп аталады. Шри Махараджидің баджан және киртандарының орындауларын Үндістанның танымал әншілері – Манна Дей, Аджниш, Анурада Паудвал және Ануп Жалота жазды. Ескі заманда Мирабай, Сурдас және Нарсинх Мехта сияқты сазгерлер көптеген баджан шығарды, олар бүгінге дейін барлық елде орындалады.
A modern Bhajan has no fixed form: it may be as simple as a mantra or kirtan or as sophisticated as the dhrupad, thumri or kriti with music based on classical ragas and talas. V. D. Paluskar and V. N. Bhatkhande have combined Indian classical music with bhajan. Pandit Kumar Gandharva made famous the Nirguni Bhajans of Sant Kabir and Malwa Region. The dancer Mallika Sarabhai has produced performances based on bhajans. Abhinaya Chakravathi Sri JS Eswara Prasad Rao of Hyderabad, who is the disciple of AL Krishnamurthy Bhagavathar, Pudukkottai system, has produced performances based on Sampradaya bhajans under the title "Nitrya Sankeerthnam". Bhajans of Vaishnavism, Shaivism, Shaktism traditions, Vedic mantras and Yoga chants have been composed, published in Western musical sheet format or recorded by western singers such as Krishna Das, Deva Premal, Miten, and by various West Indies singers influenced by East Indian heritage. The Stavan compositions and literature of the Jainism tradition are extensive, with a historic overview provided by Sri Sudhara Stavan Sangrah, traditionally preserved in "puja box" by Jain families. Kripalu Maharaj is one of the modern era bhakti leaders and bhajan kirtan composers. He has composed eleven thousand one hundred and eleven doha (couplets) on the leela of Radha and Krishna, and the devotional philosophy called Radha Govind Geet; 1008 pad (songs) called Prem Ras Madira; hundreds of kirtan in the form of Yugal Shatak and Yugal Ras and twelve pad which fully describe the beauty and the decorations of Krishna, and thirteen pad which describe the beauty and the decorations of Radha called Shree Krishn Dwadashi and Shree Radha Trayodashi. Renditions of Shree Maharaji's bhajans and kirtans have been recorded by well known singers in India such as Manna Dey, Ajnish, Anuradha Paudwal and Anup Jalota. In the olden days, Sants such as Mirabai, Surdas, and Narsinh Mehta composed several bhajans that are universally sung even today.