Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыста қолданылған британдық истребитель ұшағы

Bristol F.2 Fighter – Фрэнк Барнуэллдың British and Colonial Aeroplane Company (кейін Bristol Aeroplane Company деп аталған) компаниясында жасаған британдық Бірінші дүниежүзілік соғыстың екі орындық екі қанатты истребитель және барлау ұшағы. Ол көбінесе "Bristol истребительі", "Brisfit" немесе "Biff" деп аталады. Бұл тип бастапқыда соғысқа дейінгі Royal Aircraft Factory B.E.2c барлау ұшақтарын алмастыру мақсатымен жасалған болса да, жаңа Rolls Royce Falcon V12 қозғалтқышы оған истребительдің қасиеттерін берді. Мансабының апатты басталуына қарамастан, F.2B нұсқасы бір орындық истребительдермен теңдей алатын маневрлі ұшақ екенін көрсетті, ал оның берік конструкциясы оны 1930 жылдардың басына дейін әскери қызметте пайдалануға мүмкіндік берді. Кейбір соғыстан артылған ұшақтар азаматтық қолданысқа тіркелді және жолаушылар салондары бар түрлері қайта жаңартылды.

Шығу тегі

1915 жылдың күзінде Корольдік әуе корпусының (RFC) соғысқа дейінгі Корольдік ұшақ фабрикасының B. E.2c ұшағын ауыстыру үшін жаңа әуе барлау және артиллерияны бақылау ұшағы қажет болды. Басқа да қасиеттері мен техникалық талаптарының ішінде, әуе шайқасында өзін қорғау мүмкіндігіне ерекше мән берілді. Бірнеше жаңа үлгілер әзірленді; Корольдік ұшақ фабрикасы өзінің R.E.8 дизайнын ұсынды, ал Армстронг Уитворт ақырында F.K.8 ретінде пайда болған үлгіні жасады. Екі конструкцияның да фюзеляжы қанаттардың арасына орналастырылған, төменгі лонжерондары мен қанат арасында кеңістік қалдырылған, сондай-ақ фюзеляждың астында қанаттың маңызды бөлігі орналасқан. Бұл ерекшеліктер бақылаушының ату шегін кеңейтуге арналған; фюзеляждың орналасуы сонымен қатар жоғарғы қанаттың ұшқыштың көру бұрышын азайтуына себеп болды. Уақытты үнемдеу үшін оған B. E.2d қанаттары (Bristol – типтік негізгі мердігер) орнатылды; оның төменгі қанаттары ашық қанат тіреуіне бекітілді және қанат тамырында ұшқыш тіреуіштер болды. 1916 жылдың 25 қазанында екінші прототип Hispano Suiza қозғалтқышымен жабдықталды және алғашқы прототиптен рульдің негізіне ендірілген құйрық тіреуішімен ерекшеленді. 1916 жылдың 16-18 қазаны аралығында үлгі Упавондағы Орталық ұшу мектебінде ресми сынақтан өтті, оның барысында 9 фут 2 дюймдік төрт пернелі және 9 фут 8 дюймдік екі пернелі ұнтақтармен сынақтан өтті. Орфорднесстегі экспериментальді қару-жарақ станциясына келген кезде, артқы кабинаға Scarff тізгіш орнатылған және Aldis оптикалық көздегіші қосылды. F.2B (кейіннен Bristol Type 14 деп аталған) үлгісі өндірілгенге дейін барлығы 52 F.2A ұшағы жасалды. Ол алғаш рет 1916 жылдың 25 қазанында ұшты. Алғашқы 150-ге жуық F.2B Falcon I немесе Falcon II қозғалтқыштарымен жабдықталған, ал қалғандары 275 а.к. (205 кВт) Falcon III қозғалтқышымен жабдықталған. Қосымша қуат F.2B-ге F.2A-ға қарағанда тегіс жылдамдық бойынша артықшылық берді, ал 3048.00 метрге көтерілуде үш минутқа жылдам болды.

Қару-жарақ

Bristol F.2 Fighter сол кездегі британдық екі орындық әскери ұшақтар үшін қалыпты болған қару-жарақпен жабдықталған: бір синхронды, бекітілген, алға қарай атуға арналған .303 (7.7 мм) Vickers пулеметі (бұл жағдайда қаптама астына орнатылған, мұздануды болдырмау үшін) және бақылаушының артқы кабинасындағы Scarff тірегінде .303 (7.7 мм) Lewis пулеметі. F.2B көбінесе артқы кабинаға екінші Lewis пулеметін орнататын, бірақ бақылаушылар екі Lewis пулеметінің салмағын ауыр деп санады, соғыстың соңғы жылында ұрыстар көбінесе жоғары биіктікте өтетіндіктен, көптегендері бір пулеметке көбірек басымдық берді. Викерс пулеметінің орнына (немесе онымен бірге) Foster тірегіне немесе осыған ұқсас конструкцияға жоғарғы қанатқа алға қарай атуға арналған Lewis пулеметін орнатуға әрекеттер жасалды. Басқа мәселелердің қатарында, бұл жоғарғы қанаттың артқы жиегіне орнатылған пилоттың компасына кедергі келтірді: бұл әсерді азайту үшін Lewis пулеметі оң жаққа жылжытылды.

Баламалы қозғалтқыштар

Rolls Royce авиациялық қозғалтқыштарының барлық түрлері жетіспеді, бұл F.2B-ді стандартты британдық екі орындыққа айналдыру және R.E.8 және F.K.8-ді алмастыру жоспарларын қиындатты. Қолжетімді, сенімді және жеткілікті қуатты қозғалтқыш табуға күш салынды. 16-тип 200 а.к. (150 кВт) Hispano Suiza қозғалтқышымен жабдықталды. Ол «Араб» қозғалтқышынан жақсы жұмыс істеді, бірақ S.E.5a және Sopwith Dolphin сияқты басқа түрлер үшін Hispano Suiza қозғалтқыштарының жетіспеушілігі байқалды. Type 17 үшін ұсынылған Hispano Suiza 300 а.к. (220 кВт) нұсқасы соғыс аяқталуына дейін жеткілікті мөлшерде қолжетімді болған жоқ. F.2B үшін сынақтан өткізілген немесе ұсынылған басқа қозғалтқыштар: 200 а.к. (150 кВт) RAF 4d, 180 а.к. (130 кВт) Wolseley Viper және 230 а.к. (170 кВт) Siddeley Puma. Puma қозғалтқышының сынақтары 1918 жылдың ақпан айында жүргізілді, ол Hispano Suiza және «Араб» қозғалтқыштарына қарағанда сәл жақсы өнімділік көрсетті, бірақ орнатуы қиын және сенімді емес еді. 1918 жылдың қыркүйегінде Puma қозғалтқышының жоғары қысымды нұсқасы сынақтан өтті, бірақ оның айтарлықтай артықшылығы болмады және бұл бағыт жалғастырылмады. 1917 жылдың 1 тамызында Батыс майданындағы американдық экспедициялық күштердің қолбасшысы генерал Джон Першинг Бристоль истребителін АҚШ-та өндіруді ұсынды, бұл АҚШ армиясының инженерлік бөлімінде истребительдің американдық нұсқасын әзірлеу және өндіру жоспарларына әкелді. Брюстің сөзіне сүйенсек, майор Э.Дж. Холлдың (АҚШ Сигнал корпусы) қате бағыттары салдарынан Curtiss компаниясы жасаған шамамен 1400 өндіріс сызбасы ескірген. Ұшақтың беделі үш апаттан зардап шекті, біреуі ұшқыштың қателігіне, ал қалған екеуі сапасыз жұмысқа байланысты болды. Барлығы 27 O 1 истребителі аяқталды. Американдық Бристоль истребительдерінің қозғалтқышын Liberty 8 немесе Wright Hisso қозғалтқыштарына ауыстыру әрекеттері саяси және техникалық қиындықтарға соқты. 1918 жылдың шілдесіне қарай, американдық Hispano Suiza қозғалтқышының жалғыз үлгісі истребительге орнатылды, бұл комбинация АҚШ Әуе кеңесінің құптауын алды, ол Curtiss компаниясына 400 а.к. Liberty L 12 нұсқасындағы жұмысты тоқтатып, Hispano Suiza нұсқасына көшуді ұсынды. Брюстің мәлімдемесіне сәйкес, ұшақтың дизайнын өзгертуге күш жұмсағанына қарамастан, американдық истребительдердің ешқайсысы бастапқы Бристоль истребителінен артық өнімділік көрсетпеді. 1917 жылдың шілдесінде Соғыс басқармасы F.2B истребителін барлық барлау эскадрильяларының жабдықталуы ретінде қабылдауға шешім қабылдады, бұл өндірістің күрт өсуіне әкелді. Ұшақтардың үлкен партияларын өндіруге келісімшарттар жасалғанына қарамастан, өндіріс қарқыны осы типке деген сұранысты қанағаттандыра алмады. Бұл типті пайдаланған ең танымал ұшқыштардың бірі канадалық Эндрю Маккивер және оның тұрақты бақылаушысы Л.Ф. Пауэлл болды. Брюстің сөзіне сүйенсек, 1918 жылдың 11 қарашасындағы келісімге қол қойылған кезде «Бристоль истребителі өз класындағы ең үздік ұшақ ретінде танылды». Бристоль компаниясы да біраз уақыт бойы типті өндіруді және жаңартуды жалғастырды. 1920 жылдары Бристоль компаниясы истребительдің көптеген нұсқаларын және туындыларын әзірледі, олар әдетте жоғары жүктемелерді көтере алатын, қайта жасалған құйрық бөлігімен және күшейтілген шассимен жабдықталды. 1920 жылы Польша 106 Бристоль истребителін сатып алды (104-і Hispano Suiza 300 а.к./220 кВт қозғалтқыштарымен, екеуі Falcon III қозғалтқыштарымен) (басқа деректерде 107).