Кіріспе

Kölner Haie (ағылшынша: Cologne Sharks) – Германияның Кёльн қаласында орналасқан, Deutsche Eishockey Liga (DEL) кәсіби лигасында ойнайтын шайбалы хоккей клубы. Бұл команда DEL құрылған кездегі негізгі клубтардың бірі болды. Kölner Haie DEL және Германия кубогы (DEB Pokal) ойындарын 1998 жылы ашылған, Deutz ауданында орналасқан Lanxess Arena-да өткізеді. 18 500 көрерменге сыятын Lanxess Arena Еуропадағы ең ірі көп мақсатты ареналардың бірі, ал Kölner Haie еуропалық шайбалы хоккейде швейцариялық SC Bern командасынан кейін екінші ең жоғары орташа көрермен жиналатын клуб. Бұрын Kölner Haie өз үй ойындарын Eisstadion an der Lentstraße стадионында өткізген. Kölner Haie мен көршілес Дюссельдорф қаласының Düsseldorfer EG командалары арасында қызықты бәсекелестік бар. Екі команданың ойындары көбінесе толық сатылады.

1972-1976 жылдар: Кёльн ЕО-ның құрылуы

1972 жылдың жазында 1936 жылдан бері Кельн қаласында хоккейдің түрлі төменгі лигаларда ойналуын қамтамасыз еткен «Кёльнер EK» (KEK) хоккей бөлімі, отбасылық қауымдастықтан бөлінді. Мүшелер таңдау еркіндігінің және қаржылық жағдайдың жақсаруына байланысты тәуелсіз хоккей қауымдастығы ретінде ойнауды көздеді. 1972 жылдың 10 тамызында хоккей бөлімінің тәуелсіздігі туралы шешім қабылданды және Питер Рентергент жаңа «Кёльнер Eishockey Club» (KEC) клубының президенті болып тағайындалды. KEC, KEK-ке байланысты болғанымен, тәуелсіз бөлім ретінде, ал команда тікелей екінші лигада, сол кездегі Oberliga-да ойнауды бастауға тиіс болды. KEK Германияның мұз үстіндегі хоккей федерациясының мүшесі болды, бұл оларға осы лигаға қатысуға мүмкіндік берді. Жаңа қауымдастық «Кёльнер EC» деп аталуы керек еді, бірақ Kölner EK-ке ұқсас болғандықтан бұл мүмкін болмады. Сондықтан логотипке «Акулалар» деген қосымша жазылды, ал кейіннен қауымдастықтың атына да қосылды. Бірінші логотипті суретші және команданың қақпашысы Дитер Хорки жасады, онда акула бейнеленген. Бүгінде акула – клубтың айқын брендтік имиджі және 1995 жылдан бері ресми түрде атаудың бір бөлігі болып табылады. Команда 1972-73 маусымында бірден табысқа жетті. Детлеф Лангеман, Вильгельм Хоспельт және ойыншы-менеджер Гюнтер Петер сияқты күшті ойыншылары бар команда, Ондрей Бендик басшылығымен Oberliga-ны жеңіп алды. «Kölner EC» екінші маусымында Германияның жоғары хоккей лигасы – Eishockey Bundesliga-да ойнауға үлгерді. Bundesliga-дағы алғашқы маусымында, 1973-74 жылдары, команданың ішінде де, сыртында да көптеген мәселелер туды. Бұл мәселелер капитан Сигберт Стоцтың жарақат алғаннан кейін зейнеткерлікке кетуімен одан әрі ушықты, директорлар кеңесінде де қиындықтар туды. Команданың менеджері Питер қаржылық қиындықтарға тап болып, қаладан қашып кетті, нәтижесінде команда 10 команданың арасында 8-орынды иеленді. Маусым соңында KEC бас жаттықтырушы Жири Ханцлды жұмыстан босатып, Ондрей Бендикті қайтадан шақырды. 1974-75 маусымында KEC-тің көрсеткіштері жақсарды, бірақ соңғы турнир кестесінде бір орын жоғары көтеріліп, 7-орынды иеленді, команда жеңіс пайызы жағынан 50%-ға жақындады. 1975-76 жылдары «Акулалар» клубы басшылығында жағдай шиеленісті болды. 1976 жылғы маусымның басында команда президенті Рентергент, KEC-тің әуесқой ойыншыларына жасаған төлемдеріне байланысты сынға ұшырағаннан кейін отставкаға кетті. Бұған қоса, маусымның ортасында бас жаттықтырушы Бендик үздіксіз сәтсіздіктерге байланысты жұмыстан босатылды, командаға келушілер саны азайды, бұл KEC-тің қаржылық тапшылығына әкелді.

1976-1983 жылдар: алғашқы табыстар

"Акулалар" командасының қаржылық қиындықтарға қарамастан, олар үлкен трансфер жасап, көпшіліктің назарын өзіне аударды. Жаңа команда президенті Йохем Эрлеманн бас бапкер ретінде Герхард Киеслингті шақырды, ал оның ұлы Удо қорғанысқа қосылды. Бірақ, Эрих Кюнхакльді EV Landshut-тан рекордтық трансфер сомасымен – 600 000 DM-нан астамға сатып алу одан да әсерлі болды. Қызығы, міндеттемелерді орындау кезінде: Йохем Эрлеманн бірнеше рет қызметкерлерін Кюнхакльмен келіссөздер жүргізу үшін Ландшутке ақшамен жіберді, бірақ бұл әрекеттер сәтсіз аяқталды. Жұлдызды ойыншы соңында Кёльнге өтті. Дегенмен, KEC командасы лиганың элитасында спорттық тұрғыдан орнығып үлгерген кезде, 2 миллионнан астам DM сомасындағы салық төлемдері мен қарыздар жарияланды. Тек бірден қолға алынған консолидация шаралары арқасында команда президенті банкроттықтан сақтап, команданы тұрақты ұстауға қол жеткізді. Осылайша, 1977 жылдың наурызында "Акулалар" алғашқы чемпиондық титулды жеңіп алды, осы турнирде Eisbären Berlin командасының бұрынғы чемпионымен, сондай-ақ Düsseldorfer EG және Krefeld Pinguine командаларымен күш сынасты. KEC титулды қорғауға үлкермегеннен кейін, президент көптеген жаңа ойыншыларды шақырды. Олардың арасында Мирослав Сикора болды, ол келесі 20 жыл бойы ойыншы және менеджер ретінде "Акулалар" командасымен байланысты болды. 1977 жылғы чемпиондық титулдың бас жаттықтырушысы Герхард Киеслинг те, алғашқы чемпионаттан кейін күтпеген жерден босатылғаннан кейін "Акулалар" командасына оралды. "Акулалар" маусымда екінші титулды жеңіп алды, бірақ бұл президенттің отставкаға келуімен көлеңкеленді. Йохем Эрлеманның орнын Хайнц Ланден басты, ал Клеменс Ведер қазынашы болып тағайындалды. Келесі маусымдар команданың қаржылық тұрақтандыруымен және спорттағы орташа жетістіктерімен ерекшеленді. 1980/81 маусымда KEC командасы спорттық тұрғыдан біліктілікке жетті, бірақ паспорттарды жасау ісіне қатысқандықтан (неміс ойыншыларын канадалықтар немесе американдықтар ретінде тіркеу, бірақ неміс азаматтығын алмау) команда төменгі лигаға түсіп қалды. Сонымен қатар, 1981 жылдың 9 наурызында VfL Bad Nauheim командасына қарсы Бундеслига ойынында жаппай төбелес орын алды. Төреші жалпы сомасы 166 минутқа жететін матчтық, ойын уақытын және тәртіптік жазаларды қоса алғанда, айыппұлдар тағайындады. 1983 жылға дейін Мирослав Сикора, Герд Трунчка, Уве Крупп және Гельмут де Рааф сияқты жас және амбициялы ойыншылардан, сондай-ақ Удо Киеслинг және Ули Химер сияқты тәжірибелі ойыншылардан тұратын тиімді команда қалыптасты.

1983-1988 жылдар: бес жылда төрт чемпионат

Жозеф Голонкаға тәжірибелі жаттықтырушы міндеттелді, ол команданы плей-офф раундының финалына жеткізіп, EV Landshut командасына бір рет соққы берді. «Акулалар» бесінші және шешуші ойында Landshuter EV командасын 5:0 есебімен жеңіп, неміс чемпионатында жеңіске жетті. Бір жылдан кейін «акулалар» тағы да фаворит ретінде жарысқа шықты, бірақ үшінші орынға қанағат етуге мәжбүр болды. Жарақат алған ойыншының жағдайына байланысты жартылай финалда Mannheim ERC командасына қарсы тек он бір сау ойыншымен шықты. Дегенмен, маусым Mannheim қаласының тұрғыны Рой Ройджердің жасаған әрекетімен көлеңкеленді, ол KEC шабуылшысы Стив МакНиллді хоккей таяғының ұшымен оң көзіне тигізді. Тек бірнеше операцияның арқасында көздің көру қабілетінің бір бөлігі сақталды. Ройджер көптеген ойындардан шеттетіліп, соңында 200 000 DM мөлшерінде өтемақы төлеуге міндеттелді. Сонымен қатар, «акулалар» командасының шабуылшысы Питер Шиллер сенсация тудырды. Еуропа кубогы аясындағы Bolzano HC командасына қарсы өткен ойында (KEC 6:1 есебімен жеңіске жетті), ол көңілінен шықпағандықтан шайбаны өз қақпасының артына жіберіп алып, push-up жасай бастады. 1985/86 жылғы маусым, бұрынғы «акулалар» ойыншысы Харди Нильссонның Cologne командасының жаттықтырушысы болған алғашқы ойын кезеңі, KEC үшін клуб тарихындағы ең табысты маусымдардың біріне айналды. Команда бастапқыдан-ақ лигада үстемдік етіп, плей-оффқа көшбасшы ретінде өтті. Плей-оффта тек бір ойында жеңіліске ұшырады, бірінші финалдық серияда Düsseldorf EC (DEG) командасын 3:0 есебімен жеңіп, тағы да чемпион атанды. Бұрын Еуропа кубогында екінші орынды иеленген болатын. Алайда, осы маусымда да «акулалар» үшін трагедия орын алды: 19 жасар Ральф Филипп, KEC командасының көп жылдық шабуылшысы Райнер Филипптің туған інісі, автокөлік апатында қаза тапты. Содан бері оның ағасынан мұраға алған 8-ші нөмірлі жейде «акулалар» командасында ешбір ойыншыға берілмейді. 1986/87 жылғы маусымда плей-офф жүйесі енгізілгеннен бері KEC командасы алғаш рет өткен маусымда жеңген титулын қорғауға қол жеткізді. Плей-оффқа екінші орынмен өткен «акулалар» ешбір ойында жеңіліске ұшырамады және Schwenningen, DEG және Mannheim командаларын әрқайсысымен үш ойында жеңді. Маусымға дейін Клеменс Ведер жеке себептермен қазынашы лауазымынан кеткен болатын. Бір жылдан кейін «акулалар» плей-офф финалында Rosenheim командасын 4:1 есебімен жеңіп, титулдық хет-трик жасады. Осылайша, олар іріктеу кезеңінде ғана жақсы көрсеткен команданы жеңді. Плей-оффтың басында KEC командасы бүгінгі күнге дейін ешкімге теңеспеген рекорд орнатты: Франкфурт және Mannheim командаларына қарсы әрқайсысымен үш ойында жеңіске жеткені қоса алғанда, команда қатарынан 20 плей-офф ойынын жеңді.

1988-1994 жылдар: Рейн сағасы

Үш мәрте чемпиондыққа ие болғаннан кейін, «Акулалар» 1988/89 маусымында фавориттердің қатарында болды, сонымен қатар, іріктеу кезеңінен кейін турнир кестесінде алға шықты. Еуропа кубогында вице-чемпион атанғаннан кейін, Кёльн командасы ұлттық біріншіліктегі жартылай финалда DEG-ге қарсы күш сынасты. Маусым басталмас бұрын DEG-мен қақпашылар алмастырылды (Жозеф «Пеппи» Хайсс Хельмут де Раафтың орнына келді), сондай-ақ, маусым ішінде Дитер Хеген мен Герд Трунчка Рейн өзенінің қарсы жағындағы командаға өтті. 1989/90 маусымында бәрі Рейн аймағындағы екі қарсыластың арасындағы бәсекеге бағытталғандай болды. Іріктеу кезеңінің соңында «Акулалар» DEG-ден кейін екінші орынды иеленді. Бірақ Розенхаймға қарсы жартылай финалда КЭК турнирден шығып қалды. Соның нәтижесінде, бүгінге дейін сақталған рекорд жасалды: қатарынан тоғыз рет жартылай финалға қатысу. Келесі екі маусымда да «Акулалардың» жоспарлары орындалмады. 1990/91 маусымында команда көптеген жарақаттармен күресуге мәжбүр болды, алайда плей-оффқа жолдама алуға қол жеткізді. Онда «Хедос Мюнхен» және «БСК Преусен» командаларын жеңіп, финалға DEG-ге қарсы шықты. КЭК 0:2 есебімен жеңіліске ұшырағаннан кейін, шешуші бесінші ойында 0:4 есебімен жеңілді. 1991/92 маусымында 19 жастағы Жозеф Штемпель халықаралық карьерасын бастағанда, команданың ішінде де проблемалар туындады. Мәселен, мұз сарайын бұзу туралы шешім қала әкімшілігі тарапынан қабылданбады. Маусым басталғаннан кейін Рей Уитни Солтүстік Америкаға кетіп, «Акулалар» командасының қатарын жалбырады. Маусымның басы сәтсіз аяқталғандықтан, жаттықтырушы Нильссон сынға ілікті, ал Мангеймге қарсы ширек финалда жеңілгеннен кейін, команда ішінде билік үшін күрес басталды, нәтижесінде бірнеше басқарма мүшелері отставкаға шықты. 1992/93 маусымында «Кёльнер Хаие» клубы қаржылық қиындықтарға тап болды. Бірқатар ойыншылар кетіп қалғандарына қарамастан, команда іріктеу кезеңінен кейін екінші орынды иеленді. Плей-оффта Кауфбюренге (3:0) және Мангеймге (3:1) қарсы жеңіске жетіп, финалда тағы да DEG-мен кездесті. Бундеслига тарихындағы ең тартысты финалдық сериялардың бірінде, шешуші бесінші ойында DEG Дюссельдорфтағы Бремштрасседе ұзартылған уақытта 2:1 есебімен жеңіске жетті. «Акулалардың» қаржылық жағдайы президент маусым аяқталғаннан кейін жүрек инфарктіне ұшырап, комаға түскеннен кейін одан да нашарлады. Жақында тағайындалған вице-президент және менеджер шамамен жеті миллион маркалық қарыз жинады, ал ойыншылардың жалақысы толық төленбеді. Сонымен қатар, президент Лэндинг 1993/94 маусымының соңында отставкаға кетуін мәлімдеді. Бернд Шафер алдымен уақытша президент ретінде тағайындалды, ол клубты қайта құруға тиіс болды. Басқарма кеңесіндегі жағдайға қарамастан, КЭК плей-оффқа қатысуға мүмкіндік алды, бірақ жартылай финалда болашақ чемпион «Хедос Мюнхен» командасына жеңілді.

1994-2001: жаңа лига, жаңа арена

Deutsche Eishockey Liga (DEL) құрылғаннан кейін, онда алғаш рет қауымдастықтар GmbH ретінде де қатар тұру мүмкіндігі болды, Хайнц Герман Готтч жаңадан құрылған Кельн хоккей клубының бас серіктесі және басқарма төрағасы болып тағайындалды. "Акулалар" атты клубқа көптеген кәсіби ойыншыларды тартуға қол жеткізілді, бұл үшін қаржы жинау шаралары мен жанкүйерлердің көмегі зор рөл атқарды. Іріктеу турнирінде КЭК алтыншы орынға тұрақтаса, плей-оффта жарысқа қатысуға мүмкіндік алды. Соңғы серияда Ландшуттың "ЭВ" клубын шешуші бесінші ойында 4:0 есебімен жеңіп, DEL тарихындағы тұңғыш чемпион атанды. 1995/96 маусымында команда іріктеу турнирінен кейін тағы да финалға өтті, бірақ тағы да "DEG" клубына есе жіберді. Бірақ КЭК-тің алғашқы ойынды өзі шешкеніне қарамастан, басқа жеңіске қол жеткізе алмады және тек вице-чемпион атанып қалды. Сонымен қатар, "Акулалар" Еуропа кубогының финалына дейін жетті, бірақ 1995 жылғы желтоқсанда "Йокерит Хельсинки" клубына пенальти сериясінде есе жіберді. Бір жылдан кейін, "Босман шешімі" нәтижесінде команда құрамында үлкен өзгерістер болды, жаңадан құрылған Еуропалық хоккей лигасында (EHL) сәтті өнер көрсетуге мүмкіндік болмады және топтық кезеңде жарыстан шығып қалды. DEL плей-оффында команда төртінші рет Ландшут клубына қарсы шықты. Бірақ осы жолы бавариялықтар төрт ойынның ішінде ширек финалда жеңіске жетті. Бір жылдан кейін, ширек финалда тағы да кездесті, алайда "Акулалар" командасы іріктеу турнирінде тұрақсыз ойын көрсетіп, команда ішінде де, жанкүйерлер арасында да алаңдаушылық тудырды және финалға үшінші орынмен өтті. Келесі маусымда "Акулалар" 1998 жылғы қазанда аяқталған LANXESS аренаға (2008 жылға дейін "Kölnarena") көшті, бірақ бастапқыда КЭК-пен көптеген мәселелер туды. Өткен жылыдай, маусым басталғаннан кейін ойыншылар жұмыстан босатылды, команда құрылымы дұрыс болмады және команданың жетістіктері тоқтап қалды. Тек жаттықтырушы Лахтинен, көмекші жаттықтырушы Хелланд және менеджер Миро Сикора толық спорттық басқаруды алмастырғаннан кейін, кейіннен НХЛ-де сәтті болған менеджер Энди Мюррей команда мен клубта тұрақтылықты қамтамасыз етті. Плей-оффта "Акулалар" бес ойыннан кейін "Арыстандарды" жеңіп, бірақ тағы да ширек финалда Франкфурт клубына есе жіберді. 1999/2000 маусымында "Акулалар" командасы көптеген сарапшылардың пікірінше, соңғы жылдары неміс хокейындағы ең жақсы командалардың бірі болды. Сөйтіп, бәрі де жоспарланғандай жүрді: желтоқсанда 35 жылдан кейін алғаш рет неміс командасы ретінде бірінші орынға ие болды және Давоста KEC плей-оффта жүлделі кубокты жеңіп алды, іріктеу турнирінен кейін Аугсбург "Пантерлері" мен Берлин "Капиталдары" жеңіліссіз жеңілді. Бірақ финалда баронның Мюнхен клубына қарсы күрес болды, "Акулалар" алғашқы ойында жеңіске жеткеніне қарамастан, келесі үш ойында есе жіберіп, баронға титулді қалдыруға мәжбүр болды. Бір жылдан кейін "Скорпион" клубы "Ханновер" клубына қарсы ойында "Акулалар" командасының маусымдық бағытына үлкен әсер етті: қаңтар айында Боб Лесли "Скорпион" клубына қарсы екінші рет жеңілгеннен кейін Ланс Нетериден жаттықтырушы лауазымынан алынды. Маусым соңында KEC "Ханновер" клубына қарсы жеңіске жетіп, плей-оффқа қатысуға мүмкіндік алды, өйткені алғаш рет олардан айрылып қалу қаупі туды. Плей-оффта KEC ширек финалда үш ойында "Скорпион" клубына есе жіберді.

2001-2006 жылдар: сәтті жылдар және "Зах" дәуірі

2001/02 маусымдарында да "Акулалар" әлсіз іріктеу кезеңін өткізді. 30 жылдық клуб мерейтойында өткен жылы финалға шығу мүмкіндігі тек іріктеу кезеңінің соңында ғана туды. Финалда "Акулалар" алдымен "Крефельд Пингвиндеріне" қарсы шықты, бірақ үш ойыннан кейін жарыстан шығып қалды. Жарымфиналда КЭК "Барон Мюнхен" клубымен бес ойын өткізіп, өзін көрсетті. Ал финалда "Мангейм Бүркіттеріне" қарсы тек бесінші ойын ғана шеберлікті анықтады. Норрис 2:1 есебімен, Алекс Хикс пен Дуэйннің голдары арқасында КЭК жеңіске жетіп, сегізінші Германия чемпионатының күміс жүлдесін иеленді. Ханс Захтың қызмет мерзімі Кельнде титулды қорғау мақсатымен басталды. Алдыңғы маусымда сол кездегі ұлттық құрама жаттықтырушысының қызметке тағайындалуы ресмиланды, бұл Рич Черномаздың чемпиондық атағына қарамастан Кельнде болашағы жоқ екенін көрсетті. "Акулалар" іріктеу кезеңінде өте сенімді ойын көрсетті, соңғы қарқынмен (негізгі уақыт бойынша 20 ойын жеңіліссіз) екінші орынға ие болды. Бұл жолы "Кассель" және "Мангейм" клубтарын еңсеріп, КЭК тағы да финалға өтті, қарсыласы – Рейн аймағынан "Крефельд" клубы. Бірінші екі ойында жеңіліске ұшыраған команда Кельн аренасында шешуші бесінші ойынды жеңіп алды, бірақ "Крефельд" акулаларды 3:1 есебімен жеңді. Сонымен қатар, күміс жүлдеге қоса, "Акулалар" қайтадан ұйымдастырылған DEB кубогының финалына да өтті, бірақ "Мангейм" клубына есе жіберді. Сәтті өткен жылдардан кейін "Акулалар" 2003/04 маусымында да DEL титулы үшін фавориттердің қатарында болды. 2004 жылы "Кассельге" қарсы кубок жеңісінен және іріктеу кезеңінен кейінгі төртінші орыннан кейін КЭК командасынан көп үміт күтілді. Алайда, маусым барысында көптеген жарақаттарға ұшыраған "Акулалар" "Франкфурт Лайонз" клубына қарсы ширекфиналдық серияда қарсы тұра алмады және кейінгі Германия чемпионының арқасында сәтсіздікке ұшырады. Маусымда көптеген жағымды естеліктер қалды, сондай-ақ жаңа клубтық рекорд – 6500 сатылған маусымдық билеттер және "Акулалар" шабуылшысы Алекс Хикс бастамасы. Бір жылдан кейін – Родион Пауэлс "Акулалардың" спорттық үйлестірушісі болды – ширекфиналда тағы да "Фром" клубынан жеңіліс тиді. Көптеген ұзақ мерзімді жарақат алған ойыншылары бар тағы бір маусымнан кейін "Акулалар" төртінші орынды иеленді. Плей-офф кезеңінде "Акулалар" НХЛ ойыншыларымен күшейтілген "ЭРК Ингольштадт" клубына қарсы Кельн аренасындағы шешуші жетінші ойында 2:5 есебімен жеңіліске ұшырады. 2005/06 маусымында он жылдан кейін бірінші рет DEG клубымен плей-оффта кездесуге мүмкіндік туды. "Акулалар" іріктеу кезеңін 5-ші орында аяқтағаннан және ширекфиналда төрт ойыннан кейін "Нюрнберг Мұз жолбарыстарынан" айырылғаннан кейін, жартылайфиналдық серия DEG клубына қарсы өтті. Төртінші ойында "Акулалар" ойын соңына қарай Билл Линдсейдің есебінен қосымша уақытқа мүмкіндік алды, ол жеңіс голын соқты. Дегенмен, Бреммерштрасседегі шешуші ойында "Акулалар" 3:5 есебімен жеңіліске ұшырады және жартылайфиналдан шығып қалды.