Кіріспе
Пуэрто-Рикодағы Сейба ағаштары паркі, Понсе. Сейба (la ˈsejβa) – Гондурас Атлантида департаментінің орталығы және Орталық Америкадағы Гондурас солтүстік жағалауындағы портовый қала. Ол Кариб теңізінің оңтүстік жиегінде орналасқан, Гондурас шығанағының оңтүстік-шығыс шекарасының бөлігін құрайды. Шамамен 170 тұрғын ауданда (колониялар немесе бариолар деп аталады) 209 000 адам тұрады, бұл елдегі халық саны бойынша төртінші және маңыздылығы бойынша үшінші қала. Ла Сейба ресми түрде 1877 жылдың 23 тамызында құрылды. Қала ескі доктан жақын жерде өскен алып сейба ағашының құрметіне аталған. Қала ресми түрде «Гондурас экотүризмінің астанасы» және «Гондурас ойын-сауық астанасы» деп жарияланды. Жыл сайын мамыр айының үшінші немесе төртінші сенбісінде қалада Сан Исидро Лабрадорды (еңбекші Исидор) еске алу үшін әйгілі карнавал өтеді. Осы кезеңде қалаға шамамен 500 000 турист келеді.
La Ceiba (la ˈsejβa) is a municipality, the capital of the Honduran department of Atlántida and a port city on the northern coast of Honduras in Central America. It is located on the southern edge of the Caribbean, forming part of the south eastern boundary of the Gulf of Honduras. With an estimated population of 209,000 living in approximately 170 residential areas (called colonias or barrios), it is the fourth most populous and third most important city in the country. La Ceiba was officially founded on 23 August 1877. The city was named after a giant ceiba tree that grew near the old dock. The city has been officially proclaimed the "Eco Tourism Capital of Honduras," as well as the "Entertainment Capital of Honduras". Every year, on the third or fourth Saturday of May, the city holds its famous carnival to commemorate Isidore the Laborer (Spanish San Isidro Labrador). During this time, the city is host to approximately 500,000 tourists.
Тарих
1872 жылы Мануэль Эрнандес ескі кемежайдың жанында өскен Сейба ағашының астына шағын лашық салды. Уақыт өте келе, қазіргі Гондурас (әсіресе Оланчо және Санта-Барбара департаменттерінен) және әлемнің түкпір-түкпірінен келген адамдар Ла-Сейбаға қоныстанды. Жұмысшылар банан өнеркәсібімен байланысты жұмыстарға тартылды, ол аймақтық экономика үшін маңызды болды. 19 ғасырдың соңында банан бизнесі Солтүстік Американың ірі банан компанияларының назарын аударды, мысалы, Нью-Орлеандағы Vaccaro Brothers' Standard Fruit Company. Бұл жаңа экономикалық қызмет Ла-Сейбаға ұлттық және халықаралық жұмысшы-иммигранттарды тартты. Қазіргі Barrio Inglés деп аталатын аудан қаланың алғаш ресми танылған ауданы болды. Ол осы ауданда тұратын көптеген ағылшын тілді адамдардың құрметіне осылай аталды. Сол кезде Ла-Сейбаның басты көшесі қазіргі Avenida La Republica болды, сол жерде теміржол салынды. Standard Fruit Company (қазір Standard Fruit de Honduras, Dole еншілес компаниясы) банан плантацияларынан портодағы кемелерге тауар тасымалдау үшін теміржолды салды. Осы компания қаланың алғашқы өсуіне үлкен үлес қосты. Ла-Сейба 1877 жылдың 23 тамызында муниципалитет деп жарияланды. Ол кезде Гондурас президенті Марко Аврелио Сото болды. Ла-Сейба банан және ананас бизнесінің орталығы болды, ол оның экономикасының негізін құрады. Қалада басқа да компаниялар дамыды, мысалы: Гондурастың ұлттық сыра зауыты Cervecería Hondureña, сонымен қатар Гондурастағы Coca Cola лицензиясын ұстап тұрды. Ол 1918 жылы құрылған. Fábrica de Manteca y Jabón Atlántida, бір кезде La Blanquita деп аталған, ол Гондурастың ең ірі тұтыну тауарларын өндірушісі болды, бірақ қазір тоқтатылды. Banco Atlántida, елдегі ең көне банк, ол 1913 жылы құрылған. Mazapan мектебі – ұлттың алғашқы екі тілді мектебі, ең көне жоғары мектеп және қаланың екінші ең көне бастауыш мектебі. Алғашқы муниципалитет ғимараты немесе қалалық әкімшілік ғимараты қазіргі Ferretería Kawas қоймасы орналасқан жерде, 2da Calle және Avenida Atlántida бұрышында орналасқан. Ғимарат ағаштан салынған және 1903 жылы вандализм салдарынан өртеніп кетті. Кейбір адамдар Ла-Сейбадағы жеке меншік туралы тіркелген деректерді жоюды көздеді. Муниципалдық ғимарат 1914 жылдың 7 наурызында қоғамдық тәртіпсіздік кезінде тағы бір рет өртенді. Муниципалдық кеңес кеңсесін қаланың оңтүстігіне көшірді. Олар 1924 жылы болған тәртіпсіздік кезінде тағы да өртенді. Осыдан кейін кеңсе ғимараты Мануэль Мехияның сыйлықтарымен қазіргі орнына салынды.
Cervecería Hondureña, the national brewing company and holder of the Coca Cola licence in Honduras. Founded in 1918. Fábrica de Manteca y Jabón Atlántida, known as La Blanquita, at one point, this was the largest producer of consumer goods in Honduras; it is now defunct. Banco Atlántida, oldest Bank in the country, founded in 1913. Mazapan School, the first bilingual school of the nation, the oldest high school and second oldest elementary school in the city. The first municipal building or city hall was located in the corner of 2da Calle and Avenida Atlántida, at the site of the present day Ferretería Kawas warehouse. The building was made of wood and in 1903 it was burnt down due to vandalism. Some people wanted to destroy private property ownership records in La Ceiba. The municipal building was set on fire again on 7 March 1914 during more social unrest. The Municipal Corporation moved the offices further south of the city. They were burned again during unrest in 1924. Soon after this, the office building was constructed at its current location, on land donated by Manuel Mejía.
Климат
Ла Сейбада сауда желдерінің тропикалық жаңбырлы орманы климаты (Кёппен Af) басым, жыл бойы мол жауын-шашын жауады. Солтүстік жағына қарай орналасқандықтан, қазан мен ақпан аралығында сауда желдерінің ең күшті болып, шектен тыс орографиялық жауын-шашын жауатын кезеңі болады. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері шамамен [мәнді қосу керек], бұл Орталық Америкадағы ең ылғалды қалалардың бірі етеді, 100 000-нан астам халқы бар қалалар арасында тек Панаманың Колон қаласы ғана одан жоғары тұрады.
Экономика
Гондурас қалаларының ішінде Ла-Сейба Пуэрто-Кортестен кейінгі екінші маңызды порты болып табылады. Оның экономикасы көбінесе сауда және ауыл шаруашылығынан құралған. Ананас – қаланың басты экспорттық тауары. Оның ірі өндірушісі – Dole Food Company компаниясының еншілес кәсіпорны Стандарт Фрут Компаниясы, ол Солтүстік Гондурас аймағында жұмыс істейді және Ла-Сейбада орналасқан. Туризм де қала экономикасында маңызды рөл атқарады (төменде қараңыз). 20-шы ғасырдың соңында дамығаннан бері Ла-Сейба порты қала экономикасындағы рөлін арттырып келеді. Бұл порт Ла-Сейбаның өсіп келе жатқан туристік индустриясы үшін маңызды экономикалық артерия болып табылады. Сонымен қатар, Ла-Сейба теңіз порты Кариб теңізінің солтүстік-батыс аймағындағы ең жақсы кемежайлардың біріне ие (Western Caribbean Cruising Guidebook бойынша). La Ceiba кеме құрылыс-жөндеу зауыты деп аталатын бұл компания, барлық теңіз кемелеріне толық қызметтер спектрін ұсынады.
Білім
Ла-Сейбада көптеген мемлекеттік мектептер бар. Ең ірілерінің бірі – Сан-Исидро даңғылындағы Франсиско Морасан мектебі, ол қаланың басты көшесі саналады. Мануэль Бонилья институты – 5000-нан астам студенті бар қаланың ең ірі мемлекеттік жоғары мектебі. Ла-Сейбада көптеген жеке мектептер де бар. Бірнеше жеке екі тілді білім беретін мектептер испан және ағылшын тілдерінде оқытуды ұсынады. Олардың көпшілігі Гондурас бакалавриат дипломын (жоғары мектеп дипломына тең) ұсынады, ал Мазапан мектебі АҚШ аккредиттемесінен өткен жоғары мектеп дипломын ұсынады. Бұл мектептерде әдетте 1-11/12 сыныптар болады, ал кейбіреулерінде мектепке дейінгі білім беру де ұйымдастырылған. Қаладағы алғашқы университет – Centro Universitario Regional del Litoral Atlántico (жиі CURLA деп аталады). Бұл Гондурас Ұлттық Автономиялық Университетінің (UNAH) басқаруындағы мемлекеттік университет. Қалада ашылған алғашқы жеке университет – 1995 жылы құрылған Universidad Tecnológica de Honduras (UTH). Ол кезде колледж тек кешкі сабақтарды ұсынды және жергілікті жеке жоғары мектептің сыныптарын пайдаланды. 2002 жылы колледж өз кампусын салды. 2002 жылы католик шіркеуі басқаратын Гондурас Католик Университеті де ашылды. Сонымен қатар, 2008 жылы Universidad Tecnológica Centroamericana – UNITEC үшін Ла-Сейбада жаңа кампус құрылысы басталды.
Туризм
Ла Сейба ұзақ жылдардан бері Гондурас туризмінің астанасы ретінде танымал, себебі ол жағажайға жақын орналасқан, қарқынды түнгі өмірі бар және қаланың ішінде де, сыртында да түрлі саябақтар мен демалыс аймақтарына ие. Қаланың туризміне үлес қосатын тағы бір фактор – қалалық порт. Ол Кариб теңізіндегі Аралдар шығанағына (Islas de la Bahia) паром қызметін ұсынады. Бұл порттан күн сайын Утила және Роатан аралдарына да паром қатынайды. Ла Сейбаның төңірегінде көптеген саябақтар мен табиғи қорықтар бар. Олардың ең танымал табиғи аймағы – Пико Бонито (Әдемі Шың) ұлттық паркі. Бұл парктің ең танымал ерекшелігі – Nombre de Dios тау тізбегінде орналасқан, 2435 метр биіктіктегі Пико Бонито шыңы, ол қаланың фондық көрінісін құрайды. III және IV дәрежелі рафтингке танымал Кангрехал өзені қаланың шығыс жиегімен шектеседі, ал жабайы манаттар мекендейтін Куэро және Саладо жануарлар қауіпсіздігі аймақтары қаладан батысқа қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан. Семана Санта (Қасиетті апта) – қаланың ең қарбалас туристік маусымдарының бірі. Осы аптада елдің түкпір-түкпірінен келген туристер күн, жағажай және белсенді түнгі өмірдің қызығын көру үшін қалаға ағылады, сондай-ақ Күл салған сәрсенбіге дейінгі карнавалға да қатысады. Бірақ ең қарбалас туристік маусым – халықаралық деңгейде танымал "Gran Carnaval Internacional de La Ceiba" мерекесіне дейінгі апта. Бұл қаланың қамқоршысы – Әулие Исидор (San Isidro) құрметіне өткізілетін қалалық той. Мамыр айының үшінші сенбісіне дейінгі аптада көптеген аудандарда бір немесе екі көшеде шағын мерекелер ұйымдастырылады. Сенбі күні түстен кейін Сан-Исидро даңғылында, қаланың басты магистралінде, әсем безенділген шеру өтеді. Шеруден кейін жергілікті тұрғындар мен туристер сол жол бойында тойласады, онда тағам, сыра, сусындар және сувенирлер сататын орындар орналасқан.
Көлік
Ла Сейбадан плантациялардан банандарды тасымалдау үшін пойыздар қатынайтын, бірақ қазір олар жұмыс істемейді. Дегенмен, ескі теміржолдың іздерін әлі де көруге болады. Қаладағы қоғамдық көліктің басым бөлігі автобустар мен таксилерден тұрады, қаланың дерлік барлық бағыттарында көптеген автобустар жүреді. Қалада такси көп, қала шегіндегі аудандарға дейін бағасы 30.00 лемпирадан (2023 жылғы дерек бойынша 1.20 доллардан астам) басталады. Келесі ауданға дейін баратын баға тағы 10 лемпираға (0.40 доллар) қосылады.
Қаланың шығысындағы пирс Пахья аралдарының үш ірі аралының екеуіне – Роатан мен Утилаға пароммен қатынайтын мүмкіндік береді. Қаланың батысындағы Голосон халықаралық әуежайы елдің басқа да ірі қалаларына, сондай-ақ Гондурастың шығысындағы Москития аймағындағы басқа да қалаларға рейстер ұсынады. Бұл әуежай Aerolíneas Sosa әуе компаниясының хабы болып табылады. Қала орталығынан батысқа қарай автобус стансасы да бар, бірақ кейбір автобустар өздерінің жеке терминалдарынан да қатынайды.
Спорт
Ла-Сейба – Гондурас Ұлттық кәсіби футбол лигасының жоғары дивизионындағы «Вида» және «Виктория» екі клубының туған жері. Екеуі де Нилмо Эдвардс стадионында өнер көрсетеді. Бұл екі қарсылас клуб арасындағы ойындар «Класико Сейбено» деп аталады.
Көркем шығармаларда
Пол Терудың "Кене жағалауы" романында Американың материалистік мәдениетіне көңілі толмаған Элли Фокс туған елінен бас тартып, отбасымен Гондурасқа эмиграциялайды. Ол бастапқыда Ла-Сейба қаласына қоныстанғаннан кейін, жаңа өмір құру арманымен елдің ішкі аймақтарына жол тартады.