Титандардың шайқасы: Персей туралы грек мифінің баяны

Кіріспе

Десмонд Дэвис түсірген фильм. "Титандардың қақтығысы" – 1981 жылы шыққан, Десмонд Дэвис режиссерлік еткен, Беверли Кросс сценарий жазған, грек мифі Персейге негізделген эпикалық фантастикалық оқиғалар фильмі. Гарри Хэмлин, Джуди Боукер, Берджесс Мередит, Мэгги Смит және Лоуренс Оливье бас рөлдерде ойнаған бұл фильмде stop motion визуалды эффекттер шебері Рей Гаррихаузеннің соңғы жұмысы көрсетілген. АҚШ және Ұлыбритания бірлесіп түсірген фильм 1981 жылдың 12 маусымында кинотеатрларда көрсетіліп, Солтүстік Америкада 41 миллион долларлық кассалық табыс әкелді, соның нәтижесінде ол жылдың ең табысты он бірінші фильмі болды. 1981 жылы Алан Дин Фостердің романы да жарық көрді. Warner Bros. компаниясы 2010 жылдың 2 сәуірінде осы атпен 3D ремейк шығарды.

Сюжет

Аргос патшасы Акрисий қызы Данаэні түрмеге қамап, оның баласы оның өліміне себеп болатын болжамды алдын алуға тырысады. Зевс құдайы Данаэні жүкті қылғанда, Акрисий оны және жаңа туған ұлы Персейді ағаш сандықта теңізге жібереді. Жаза ретінде Зевс Акрисийді өлтіреді және Посейдонға Аргосты жою үшін соңғы Титанды, Кракен деп аталатын алып теңіз құбыжығын босатуды бұйырады. Данаэ мен Персей Серфис аралына қауіпсіз жетеді, онда Персей ересек болып өседі. Теңіз құдайы Тетистің бақытсыз ұлы Калибос, Жопа патшайымы Кассиопеяның қызы Андромеда ханшайымына үйленуге ниеттенген; бірақ бірнеше қылмыстар жасағаны үшін, оның ішінде Зевстің қасиетті қанатты аттарын (Пегастан басқа) жойғаны үшін, Калибос өзінің суық жүрегінің зұлымдығына сай келген деформацияланған құбыжыққа айналады. Тетис өш алу үшін ересек Персейді Жопадағы тасталған амфитеатрға жеткізеді, онда ол Талло атты сарбазбен және Аммон есімді қарт ақынмен дос болады. Персей Андромеданың қарғысқа ұшырағанын және Калибостың ойлап тапқан жұмбағына дұрыс жауап бермесе үйлене алмайтынын біледі. Зевс Персейге Афинадан құдай жасаған көрінбейтін қалқанды, Афродитадан сиқырлы қылышты және Герадан қалқанды жібереді. Пегасты тұтқындағаннан кейін Персей келесі жұмбақты білу үшін Андромеданың рухын ұйықтағанда алып кеткен Калибостың алып құсының қозғалысын қадағалайды. Персейді Калибос тауып алып, өлтіре жаздайды. Соңғы шайқаста Калибос сол қолын жоғалтады, ал Персей қалқанын жоғалтады. Келесі күні таңертең Персей өзін үміткер ретінде таныстырады және жұмбаққа дұрыс жауап береді – бұл жауап оның анасы Калибосқа берген, әлі де ампутацияланған қолға бекітілген сақина – Андромеданың қолына ие болады. Тетис Персейге қарсы әрекет ете алмайтынын білген Калибос оның орнына Жопадан кек алуын талап етеді. Тетистің ғибадатханасындағы тойда Кассиопея Андромеданың сұлулығы Тетистен артық екенін жариялайды. Тетис мүсіннің басын сөйлеу үшін пайдаланып, Кассиопеяның мақтандығы мен Калибосқа келтірілген зиян үшін жаза алатынын мәлімдейді және Андромеданы Жопаның жойылуымен қатар Кракенге құрбан етуді талап етеді. Персей Кракенді жеңудің жолын іздейді. Алайда Пегас Калибос пен оның адамдарымен тұтқындалады. Зевс Афинаға Персейге Бубо басын беруді бұйырады, бірақ ол бас тартады. Оның орнына ол Гефестке Персейді, Андромеданы, Аммонды, Таллоны және бірнеше сарбаздарды Стигиялық сиқыршыларға апаратын механикалық көшірме жасауды тапсырады. Олардың сиқырлы көзін алып, оларды Кракенді жеңудің жалғыз жолы – көздерімен кез келген тірі нәрсені тасқа айналдыратын Медузаның басын пайдалану екенін мәжбүрлеп айтуға мәжбүр етеді. Медуза Адуардың шетіндегі Стикс өзеніндегі аралда тұрады. Келесі күні топ сапарын жалғастырады, ал Андромеда мен Аммон Жопаға оралады. Горгон аралында Персеймен бірге сапарлаған үш сарбаз өлтіріледі. Персей Медузаның күзетшісі Диоскилос есімді екі басты итті жеңіп, өлтіреді. Медузаның қоршауында Персей оның басын шабу үшін қалқанының төменгі жағын пайдаланып, оның басын кесіп алады. Алайда қалқан оның жегіш қанынан еріп кетеді. Персей мен оның серіктері қайтып оралуға дайындалғанда, Калибос олардың лагеріне кіріп, Медузаның басын тасымалдаған плащты тесіп, оның қанын төгіп, үш алып шаяндарды тудырады. Калибос пен шаяндар Персейдің қалған күзетшілерін шабуылдап өлтіреді. Жалғыз Персей шаяндарды жеңіп, Калибосты өлтіреді. Күресінен әлсіреген ол Бубоны Пегасты Калибостың қолбасшыларынан құтқару үшін жібереді. Персей Жопадағы амфитеатрға жеткен соң, шаршап құлап түседі. Андромеда Жопаның сыртындағы құрбандық тасқа байланып, Кракен шақырылады. Бубо аңды алаңдатып, Персейдің күші Зевс тарапынан жасырын қалпына келтірілгенше Пегаста пайда болады. Персей Медузаның басын қолданып, Кракенді тасқа айналдырады, оның бөлшектерге айналуына себеп болады. Содан кейін ол басын теңізге лақтырып, Андромеданы босатып, оған үйленеді. Құдайлар Персей мен Андромеда бақытты өмір сүретінін, даналықпен билік ететінін және балалы болатынын болжайды, ал Зевс басқа құдайларға олардан кек алуға тыйым салады. Олардың құрметіне Персей, Андромеда, Пегас және Кассиопея шоқжұлдыздары құрылған.

King Acrisius of Argos imprisons his daughter Danaë, trying to prevent a prophecy that her child will bring about his demise. When the god Zeus impregnates Danaë, Acrisius banishes her and her newborn son Perseus to sea in a wooden chest. In retribution, Zeus kills Acrisius and orders Poseidon to release the last of the Titans, a gigantic sea monster called the Kraken, to destroy Argos. Danaë and Perseus safely float to the island of Seriphos, where Perseus grows to adulthood. Calibos, the spoiled son of the sea goddess Thetis, is betrothed to Princess Andromeda, daughter of Queen Cassiopeia of Joppa; but for committing several atrocities, including destroying Zeus' sacred flying horses (except for Pegasus), Calibos is transformed into a deformed monster to fit the ugliness of his cold heart. In revenge, Thetis transports an adult Perseus to an abandoned amphitheater in Joppa, where he befriends a soldier, Thallo, and an elderly poet named Ammon. Perseus learns that Andromeda is under a curse and cannot marry unless her suitor successfully answers a riddle concocted by Calibos. Zeus sends Perseus a god crafted helmet from Athena which makes its wearer invisible, a magical sword from Aphrodite, and a shield from Hera. After capturing Pegasus, Perseus follows Calibos's giant vulture carrying off Andromeda's spirit during her sleep to learn the next riddle. Perseus is discovered and nearly killed by Calibos. In the ensuing fight, Calibos loses his left hand, and Perseus loses his helmet. The next morning, Perseus presents himself as a suitor and correctly answers the riddle—that answer being the ring given to Calibos by his mother which is still attached to the amputated hand—winning Andromeda's hand in marriage. Finding that Thetis cannot act against Perseus, Calibos instead demands that she take vengeance on Joppa. At the wedding in Thetis' temple, Cassiopeia declares that Andromeda's beauty is greater than Thetis'. Thetis, using the statue's head to speak through, declares that Cassiopeia will pay for her boasting and for the injury inflicted on Calibos and demands Andromeda be sacrificed to the Kraken on pain of Joppa's destruction. Perseus seeks a way to defeat the Kraken. However, Pegasus is captured by Calibos and his men. Zeus commands Athena to give Perseus her owl Bubo, but she refuses. Instead, she orders Hephaestus to build a mechanical replica that leads Perseus, Andromeda, Ammon, Thallo, and some soldiers to the Stygian Witches. By taking their magic eye, Perseus forces them to reveal that the only way to defeat the Kraken is by using the head of the gorgon Medusa, whose gaze can turn any living thing into stone. Medusa lives on an island in the River Styx at the edge of the Underworld. The next day, the group continues on their journey while Andromeda and Ammon return to Joppa. On the Gorgon's island, the three soldiers traveling with Perseus are killed. Perseus fights and kills Medusa's guardian, a two headed dog named Dioskilos. At the Gorgon's lair, Perseus uses the reflective underside of his shield to deceive Medusa, decapitate her, and collect her head. However, the shield is dissolved by her caustic blood. As Perseus and his party set to return, Calibos enters their camp and punctures the cloak carrying Medusa's head, causing her blood to spill and produce three giant scorpions. Calibos and the scorpions attack and kill Perseus's remaining escorts. Alone, Perseus overcomes the scorpions and kills Calibos. Weakened by his struggle, he sends Bubo to rescue Pegasus from Calibos' henchmen. After reaching the amphitheater in Joppa, Perseus collapses from exhaustion. Andromeda is shackled to the sacrificial rock outside Joppa, and the Kraken is summoned. Bubo distracts the beast until Perseus, whose strength was secretly restored by Zeus, appears on Pegasus. Using Medusa's head, Perseus petrifies the Kraken, causing it to crumble to pieces. He then tosses the head into the sea, frees Andromeda, and marries her. The gods predict that Perseus and Andromeda will live happily, rule wisely, and produce children, and Zeus forbids the other gods to pursue vengeance against them. The constellations of Perseus, Andromeda, Pegasus and Cassiopeia are created in their honor.

Өндіріс

Фильм идеясының авторы - жазушы Беверли Кросс. 1978 жылы Andor Films британдық кино классификациялық кеңесіне сценарийдің нұсқасын ұсынды, «U» немесе «A» сертификатын алу жолдары туралы кеңес сұрап. Сценарий жобасында BBFC осы сертификаттар бойынша қабылдауға болмайтын көріністер болды, соның ішінде Кракеннің Пегасты жыртып жіберуі және Андромеданың фильмнің кульминациялық сатысында жалаңаш түрде пайда болуы. Сценарийге өзгерістер енгізілді және ұсынылғандар бойынша Персейдің Калибоспен болған соңғы шайқасына бірнеше кесулер жасалды. Соның нәтижесінде фильм «A» сертификатын алды: «5 жастан асқандарға рұқсат етіледі, бірақ 14 жасқа дейінгі балаларға ұсынылмайды». Рей Гаррихаузен фильмдегі әртүрлі жаратылыстарды жасау үшін тоқтатылған анимацияны қолданды, олардың ішінде Калибос, оның құсы, Пегас, Бубо механикалық сұңқар, Диоскилос, Медуза, сарышаяндар және Кракен бар. Механикалық сұңқардың екі бірдей моделі жасалды; біреуі актермен жұмыс істегенде қозғалуға мүмкіндік беретін қашықтан басқарылатын моторлармен жабдықталған, ал екіншісі тоқтатылған анимация моделі болды, себебі тірі модельдің қозғалысы шектеулі болды. Гаррихаузен фильмнің қосымша өндірушісі болды және фильм шыққаннан кейін көп ұзамай кинодан зейнеткерлікке шықты. Бубоның 1977 жылғы «Жұлдызды соғыстар» фильміндегі R2-D2 дроидымен ұқсастығына қарамастан, Гаррихаузен Бубоның «Жұлдызды соғыстар» фильмінен бұрын жасалғанын мәлімдеді. 1981 жылы фильмді сертификаттау үшін қараған BBFC Гаррихаузеннің эффектілері жақсы жасалғанын және барлық жастағы көрермендерге ләззат сыйлайтынын, бірақ «Жұлдызды соғыстар» және «Суперменмен» таныс көрермендерге «ескірген» сияқты көрінуі мүмкін екенін айтты. Шнеер фильмнің кассалық табысын арттыру үшін құдайлар рөліне танымал актерлерді шақыруға тырысты. «Егер біз бұл фильмді танымал актерлерсіз түсірсек, оның басқаша екенін ойлауы мүмкін. Ол итальяндық вестерн тағдырына ұшырауы мүмкін». Театрларда көрсетілген кезде Солтүстік Америкада 41 миллион доллар жинады. Фильмнің дүниежүзілік табысы 70 миллион доллардан асты және 1981 жылдың ең табысты фильмдерінің бірі болды. «Чикаго Сан Таймс» газетінің редакторы Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үш жарымын берді және оны «батыл батырлар, әдемі кейіпкерлер, қорқынышты жаратылыстар және өлімге дейін соққан айқастарға толы ұлы және керемет романтикалық оқиға» деп атады. «Керемет көңіл көтеру» деді ол. «Чикаго Трибьюн» газетінің редакторы Джин Сискел де фильмге төрт жұлдыздың үш жарымын берді және оны «грек мифологиясының аңыздарына негізделген ескі заманғы оқиғалық фильм ретінде керемет табысқа жеткен арнайы эффекттердің тамашасы» деп сипаттады. «Variety» журналы оны «балаларды алып жүретін ересектерді ұйқыға батыратын, шыдамсыз фильм» деп атады. Бұл мифтік оқиғада Зевстің ұлы Персейдің «әдемі» Андромеданы іздеуі, көптеген жалған диалогтармен және 1950 жылдардың жаман фильмдеріне қайта оралған ескірген арнайы эффекттермен толы. «Нью-Йорк Таймс» газетінің Винсент Канби «Әрине, өте ақылды емес, бірақ оқиғалар көп және олар Гаррихаузен мырзаның көптеген мамандықтарын қамтиды», дегенмен ол монстрларды «көрнекті емес, қызықты» деп ойлады. «Лос-Анджелес Таймс» газетінің авторы Кевин Томас фильмнің «жағымды, қиялға толы екенін, бірақ сонымен қатар жиі қатал екенін» айтты. «Бұл - тұтастай алғанда, бөлшектеріндей жақсы емес екендігінің көрінісі. Алайда Гаррихаузеннің еңбектері көңілге қонымды, және бұл оның құлшынысты құрметтеушілері мен жастардың көпшілігі үшін жеткілікті болуы мүмкін». Гари Арнольд «The Washington Post» газетінде Хамлиннің «әрқашан тартымды болмысы» екенін, бірақ фильмнің тартымдылығы «квинте және стильді» екенін жазды. «The Monthly Film Bulletin» журналының Джефф Браун фильм «көктемде жанрдан көбірек шаң шашуды тоқтата алмады» деп жазды. «Time» журналы «Нағыз титан - Рей Гаррихаузен» деп жариялады. Кристофер Джон «Арес» журналының №9 санында «Титандардың шайқасы» фильмін қарап шығып, «Титандардың шайқасы» әлі күнге дейін Гаррихаузеннің ең жақсы туындыларының бірі. Оның сценарийі жақсы, актерлік құрамы жақсы, және көптеген жақсы эффекттері бар. Мәселе кішкентай нәрселерде жатыр. Егер бұл шын мәнінде титандардың қақтығысы болса, онда бұл кім болуы керек еді; бұл құдайлар немесе Персейдің тарихы болуы керек еді, екеуі де емес. Фильм екі мектептің арасында өтеді, тіпті Гаррихаузен оны қаншалықты керемет сиқырлы болса да құтқара алмайды». 2000 жылы шыққан бір кітабында Стивен Уилк «бүгінгі күні Персей мен Медуза туралы білетін көптеген адамдар осы фильмге қарызды» екенін айтты.

The film was the idea of writer Beverley Cross. In 1978, Andor Films submitted a copy of the script to the British Board of Film Classification, seeking advice on how to secure either a "U" or an "A" certificate. The draft script included scenes that the BBFC considered would be unacceptable under those certificates, including the Kraken tearing Pegasus to pieces and Andromeda appearing naked during the climax of the film. Changes to the script and, on submission, some cuts to Perseus's final battle with Calibos were made and the film secured the "A" certificate: "Those aged 5 and older admitted, but not recommended for children under 14 years of age". Ray Harryhausen used stop motion animation to create the various creatures in the film, including Calibos, his vulture, Pegasus, Bubo the mechanical owl, Dioskilos, Medusa, the scorpions and the Kraken. Two identical models of the mechanical owl was made; one that contained remote controlled motors that allowed it to move when handled by the actor, and a stop motion model as the movements of the live action model were more limited. Harryhausen was also co producer of the film, and retired from film making shortly after it was released. Despite Bubo's similarities to the droid R2 D2 of the 1977 film Star Wars, Harryhausen claimed Bubo was created before Star Wars was released. The BBFC, reviewing the film for certification in 1981, said Harryhausen's effects were well done and would give entertainment to audiences of all ages, but might appear a little "old hat" to those familiar with Star Wars and Superman. Schneer deliberately sought better known actors to play the Gods to improve the film's chances at the box office. "If we had played this picture with no recognised actors it might be assumed to be what it isn't. It might suffer the fate of an Italian Western." By the time it finished its theatrical run, it had grossed $41 million in North America. The film had a worldwide gross of over $70 million and was one of 1981's biggest hits. Roger Ebert of the Chicago Sun Times gave the film three and a half out of four stars and called it "a grand and glorious romantic adventure, filled with brave heroes, beautiful heroines, fearsome monsters, and awe inspiring duels to the death. It is a lot of fun." Gene Siskel of the Chicago Tribune also gave the film three and a half stars out of four and called it "a special effects spectacular that succeeds brilliantly as an old fashioned adventure film based on the legends of Greek mythology." Variety called it "an unbearable bore of a film that will probably put to sleep the few adults stuck taking the kids to it. This mythical tale of Perseus, son of Zeus, and his quest for the 'fair' Andromeda, is mired in a slew of corny dialog and an endless array of flat, outdated special effects that are both a throwback to a bad 1950's picture." Vincent Canby of The New York Times wrote, "Though not very witty, the adventures are many and involve a lot of Mr. Harryhausen's specialities," though he thought the monsters were "less convincing than interesting." Kevin Thomas of the Los Angeles Times stated that the film "has charm, it has imagination, but it is also too often stodgy. It is an instance of the whole not being nearly as good as its parts. However, Harryhausen's contributions do delight, and this may be more than enough for his ardent admirers and most youngsters." Gary Arnold of The Washington Post wrote that Hamlin was "always a magnetic presence" but the film's appeal was "quaint and stilted." Geoff Brown of The Monthly Film Bulletin wrote that the film "unfortunately fails to shake much dust off the genre Despite the producers' protracted labours, there's a real possibility that some audiences will be turned to stone before Medusa shows up." Time stated "The real titan is Ray Harryhausen." Christopher John reviewed Clash of the Titans in Ares Magazine #9 and commented that "Clash of the Titans is still one of Harryhausen's best works. It has a decent script, a fine cast, and a lot of good effects. The problem lies in the little things. If, in truth, it was to be a clash of the titans, then that is who should have been featured; it should have been either the gods' or Perseus' story, not both. The film falls between two schools and even Harryhausen can't save it no matter how excellent his magic." In a book published in 2000, Stephen R. Wilk suggested that "most people today who are aware of the story of Perseus and Medusa owe their knowledge to" the film.

Мұра

"Титандардың қаһары" комикс-минисериясының төрт саны (2007), TidalWave Productions компаниясының Ray Harryhausen Signature Series аясында шығарылып, фильмдегі оқиғалардан 5 жыл өткеннен кейінгі жағдайды көрсетті. Гарри Хамлин "God of War II" (2007) бейнеойынында Персей рөлін қайта ойнады. "Титандардың қақтығысы" (2010) фильмінің 3D қайта түсірілімі және оның жалғасы "Титандардың қаһары" (2012) фильмдерін қазіргі құқық иесі Warner Bros. (WB-нің серік компаниясы Тернер Entertainment Co. арқылы) шығарды. Кракен "The Lego Batman Movie" фильмінде Джокердің Готэм қаласын қирату үшін жинаған жаулардың бірі ретінде пайда болды. Бубо "Ақиқатпен күрес" атты "Justice League Action" анимациялық сериалының бір бөлімінде пайда болды.