1974-1987 жылдардағы Эфиопия әскери хунтасы

Кіріспе

1974–1987 жылдар аралығындағы Эфиопияның әскери хунтасы.

Дерг (немесе Дерг; , ), ресми түрде Уақытша әскери әкімшілік кеңесі (УАК), 1974 жылдан 1987 жылға дейін Эфиопияны, қазіргі Эритреяны қоса, басқарған марксистік-лениндік әскери диктатура болды. 1987 жылы әскери басшылық немесе хунта әкімшілікті ресми түрде «азаматтықтандырды», бірақ 1991 жылға дейін билікте қалды. Дерг 1974 жылдың 21 маусымында Эфиопия императорлық армиясының офицерлері мен полиция қызметкерлерінен құрылған Қарулы күштер, полиция және аумақтық армияның үйлестіру комитеті ретінде құрылды, бастапқыда төрағалыққа Менгисту Хайле Мариам келді. 1974 жылдың 12 қыркүйегінде Дерг бүкіл елдегі жаппай наразылықтар кезінде Эфиопия империясының және император Хайле Селассиенің үкіметін құлатты, үш күннен кейін өзін ресми түрде Уақытша әскери әкімшілік кеңесі деп атады. 1975 жылдың наурыз айында Дерг монархияны жойып, Эфиопияны марксистік-лениндік мемлекет етіп жариялады, ал өзі уақытша үкіметтегі жетекші партия болды. Феодализмді жою, сауаттылықты арттыру, ұлттандыру және жер реформасы, соның ішінде Эфиопия таулы аймағынан көшіру және ауылдар құру басымдыққа ие болды. Менгисту 1977 жылы төраға болды және саяси қарсыластарын жою мақсатымен «Қызыл террор» (Кей Шибир) атты саяси қуғын-сүргін науқанын бастады, нәтижесінде ондаған мың адам сотсыз тұтқындалды және өлім жазасына кесілді. 1980 жылдардың ортасына қарай Эфиопия құрғақшылық, экономикалық құлдырау, шетелдік көмекке өтеулі тәуелділік, Огаден соғысынан қалпына келу және 1983–1985 жылдардағы ашаршылық сияқты көптеген мәселелерге тап болды. Дерг билікте болған кезеңде миллионнан астам адам қаза болды деп есептеді. Дерг пен түрлі этникалық жасақтар арасындағы қақтығыстар біртіндеп жандана түсті, әсіресе Эфиопия азаматтық соғысы және Эритреяның тәуелсіздік соғысы. Менгисту 1987 жылы Дергті таратып, Эфиопия Жұмысшы партиясы басқаратын Эфиопия Халықтық Демократиялық Республикасын құрды. Жаңа үкіметке азаматтық тұлғалар енгізілді, бірақ оның құрамында Дерг мүшелері басым болды.

The Derg (or Dergue; , ), officially the Provisional Military Administrative Council (PMAC), was the Marxist–Leninist military dictatorship that ruled Ethiopia, then including present day Eritrea, from 1974 to 1987, when the military leadership or junta formally "civilianized" the administration but stayed in power until 1991. The Derg was established on 21 June 1974 as the Coordinating Committee of the Armed Forces, Police and Territorial Army, by officers of the Imperial Ethiopian Army and members of the police led initially by chairman Mengistu Haile Mariam. On 12 September 1974, the Derg overthrew the government of the Ethiopian Empire and Emperor Haile Selassie during nationwide mass protests, and three days later formally renamed itself the Provisional Military Administrative Council. In March 1975 the Derg abolished the monarchy and established Ethiopia as a Marxist Leninist state with itself as the vanguard party in a provisional government. The abolition of feudalism, increased literacy, nationalization, and sweeping land reform including the resettlement and villagization from the Ethiopian Highlands became priorities. Mengistu became chairman in 1977, launching the Red Terror (Qey Shibir) political repression campaign to eliminate political opponents, with tens of thousands imprisoned and executed without trial. By the mid 1980s, Ethiopia was plagued by multiple issues, such as droughts, economic decline and increasing reliance on foreign aid, recovering from the Ogaden War, and the 1983–1985 famine from which the Derg itself estimated more than a million deaths during its time in power. Conflicts between the Derg and various ethnic militias saw a gradual resurgence, particularly the Ethiopian Civil War and the Eritrean War of Independence. Mengistu abolished the Derg in 1987 and formed the People's Democratic Republic of Ethiopia led by the Workers' Party of Ethiopia, with a new government containing civilians but still dominated by members of the Derg.

Тарих

Революцияға дейін Эфиопия студенттік қозғалысы монархияға қауіп келтірді. Олардың көптеген идеялары Дергтің идеяларымен үйлесетін болды.

Құрылыс және өсу

1974 жылғы ақпандағы Эфиопия революциясынан кейін жаппай көтерілістің алғашқы белгісі Эфиопияның оңтүстігіндегі Нагельдегі 4-ші армия дивизиясының 4-ші бригадасы сарбаздарының әрекеттері болды. Олар негізінен тамақ және судың жетіспеушілігіне наразы болды, содан кейін бригада командирін және басқа офицерлерді тұтқындап, түрмеге қамады. Үкімет эфиопиялық құрлық әскерлерінің командирі генерал Дерессе Дубаланы көтерілісшілермен келіссөздер жүргізу үшін жібергенде, олар оны ұстап алып, өз тамағын жеп, суын ішуге мәжбүр етті. Осыған ұқсас көтерілістер 12 ақпанда Бишофтудағы Эфиопия әуе күштері базасында және 25 ақпанда Асмарадағы Екінші дивизияда болды. Дәл осы наразылықтар қарулы күштердің жалпы көтерілісіне себеп болды. Қарулы күштер, полиция және аумақтық армияның үйлестіру комитеті, Дерг деп аталады, 1974 жылғы 28 маусымда әскери офицерлер тобы ресми түрде жариялады. Бұл заң мен тәртіпті сақтау сылтауымен, сол жылдың басында Эфиопияның қарулы күштерінде кең тараған бүлік болғаннан кейін азаматтық үкіметтің әлсіздігіне байланысты жасалды. Оның мүшелері бұл көтерілістерге тікелей қатысқан жоқ, сондай-ақ бұл премьер-министр Энделкачев Маконненнің әкімшілігін қолдау үшін ұйымдастырылған алғашқы әскери комитет емес. Алем Зевде Тессема 23 наурызда қарулы күштерді үйлестіру комитетін құрды. Кейінгі айларда эфиопиялық әскерилердің радикалдары Маконненді жек көрінетін феодалдық аристократияның атынан әрекет етіп жатыр деп ойлады. Бір топ беделді адамдар сыбайлас жемқорлық және басқа да қылмыстар үшін тұтқындалған бірқатар министрлер мен лауазымды адамдарды босату туралы өтініш жасағаннан кейін үш күннен кейін Дерг жарияланды. Бастапқыда астанадағы сарбаздардан тұратын Дерг өз құрамын кеңейтіп, оған Армияның, Әуе күштерінің, Әскери-теңіз флотының, Кебур-Забагнаның (Император гвардиясының), Аумақтық армияның және полицияның 40 бөлімшесінің өкілдерін қосты: әр бөлім үш өкілді жіберуі керек еді, олар жеке, сержанттар және майор шеніне дейінгі кіші офицерлер болуы керек еді. Бахру Зевдедің айтуынша, "Жоғары офицерлер режиммен тығыз байланыста болғандықтан, тым қауіпті деп саналды". Дерг 120 сарбаздан тұратындығы туралы хабарланған, бұл мәлімдеме алғашқы жылдары Дергтің әдеттегі құпиялылығынан кейін кеңінен танылды. Бірақ Бахру Зевде "іс жүзінде олардың саны 110-нан аз болды" деп атап өтті. Жаңа мүшелер қабылданбады, ал олардың саны, әсіресе алғашқы бірнеше жылда, азайды, өйткені кейбір мүшелер шығарылды немесе өлтірілді. Дерг бірінші рет Төртінші дивизияның штаб-пәтерінде жиналып, төрағасы болып майор Менгисту Хайле Мариамды, ал вице-президенті ретінде майор Атнафу Абатеді сайлады. Олардың міндеті әртүрлі әскери бөлімшелердің наразылықтарын зерттеу және шешу, жоғары лауазымды офицерлер мен қызметкерлердің құқық бұзушылықтарын тергеу және әскери сыбайлас жемқорлықты жою болды. Шілдеде Дерг император Хайле Селассиеден маңызды жеңілдіктер алды, оның ішінде әскери қызметкерлерді ғана емес, сонымен қатар барлық деңгейдегі мемлекеттік қызметкерлерді де тұтқындауға құқылы болды. Көп ұзамай бұрынғы премьер-министрлер Аклилу Хабте Волд пен Энделкачев Маконнен, олардың көпшілігі, көптеген аймақтық губернаторлар, көптеген жоғары әскери офицерлер және император сотының лауазымды адамдары түрмеге қамалды. Тамыз айында императорға конституциялық монархияны құру туралы конституция ұсынылғаннан кейін, Дерг сол бағыттағы одан әрі дамуды болдырмау үшін императорлық үкіметті бұзу бағдарламасын бастады. 1974 жылы 12 қыркүйекте Дерг императорды биліктен алып тастап, түрмеге қамады. 15 қыркүйекте комитет өзін Уақытша әскери әкімшілік кеңес (УВК) деп атады және үкіметті және үкіметтің барлық нысандарын толық бақылауға алды. Дерг өзінің төрағасы және мемлекет басшысы міндетін атқарушы болып танымал әскери көшбасшы және Сандхерст түлегі генерал-лейтенант Аман Андомды таңдады. Бұл мұрагер ханзада Асфау Воссеннің Еуропадан медициналық емделуден оралғаннан кейін, ол конституциялық монарх ретінде таққа отыратын кезге дейін күтіп тұрды. Алайда генерал Аман Андом Дергтегі радикалды элементтермен Эритреяға жаңа әскери шабуыл жасау мәселесі және Селассиедің бұрынғы үкіметінің жоғары лауазымды адамдарын өлтіру туралы ұсынысы бойынша айтысып қалды. Оған адал болған инженерлер, императорлық тән қорғаушылар мен әуе күштері бөліністерін жойғаннан кейін Дерг генерал Аманды биліктен алып тастап, 1974 жылғы 23 қарашада оны және оның жақтастарының бір бөлігін, сондай-ақ бұрынғы императорлық үкіметтің 60 лауазымды адамын өлімге кесті. Бригадир генерал Тафари Бенти Дергтің жаңа төрағасы және мемлекет басшысы болды, ал Менгисту және Атнафу Абате оның екі вице-төрағасы болды, екеуі де лейтенант полковник шеніне көтерілді. Монархия 1975 жылғы наурызда ресми түрде жойылды, ал марксизм-ленинизм мемлекеттің жаңа идеологиясы деп жарияланды. Император Хайле Селассие 1975 жылғы 27 тамызда оның жеке дәрігері болмаған кезде түсініксіз жағдайда қайтыс болды. Менгисту оны өлтірді деп кеңінен сенеді, бұл бұйрық арқылы немесе өзінің қолымен болды, бірақ біріншісі ықтимал деп есептеледі. Дерг және Хайле Селассие үкіметі Орамия аймағының қазіргі уақыттағы аумағын қоса, Эфиопияның оңтүстігіне көптеген амхараларды қоныстандырды, онда олар үкіметтік басқаруда, соттарда, шіркеулерде және мектептерде қызмет етті, онда оромо мәтіндері жойылды және амхар тілімен ауыстырылды.

After the Ethiopian Revolution in February 1974, the first signal of any mass uprisings was the actions of the soldiers of the 4th Brigade of the 4th Army Division in Nagelle in southern Ethiopia. They were mainly unhappy about the lack of food and water and then arrested their brigade commander and other officers and kept them incarcerated. When the government sent the commander of the Ethiopian Ground Forces, General Deresse Dubala, to negotiate with the rebels, they held him and forced him to eat their food and drink their water. Similar mutinies took place at the Ethiopian Air Force base at Bishoftu on 12 February, and at Second Division at Asmara on 25 February. It was these protests that gave rise to a general uprising of the armed forces. The Coordinating Committee of the Armed Forces, Police and Territorial Army, known as the Derg, was officially announced on 28 June 1974 by a group of military officers. This was done under the pretext of maintaining law and order, due to the powerlessness of the civilian government following widespread mutiny in the armed forces of Ethiopia earlier that year. Its members were not directly involved in those mutinies nor was this the first military committee organized to support the administration of Prime Minister Endelkachew Makonnen. Alem Zewde Tessema had established the armed forces coordinated committee on 23 March. Over the following months, radicals in the Ethiopian military came to believe Makonnen was acting on behalf of the hated feudal aristocracy. When a group of notables petitioned for the release of a number of government ministers and officials who were under arrest for corruption and other crimes, three days later the Derg was announced. The Derg, which originally consisted of soldiers at the capital, broadened its membership by including representatives from the 40 units of the Army, Air Force, Navy, Kebur Zabagna (Imperial Guard), Territorial Army and police: each unit was expected to send three representatives, who were supposed to be privates, NCOs and junior officers up to the rank of major. According to Bahru Zewde, "Senior officers were deemed too compromised by close association to the regime." The Derg was reported to have consisted of 120 soldiers, a statement which has gained wide acceptance due to the habitual secretiveness of the Derg in its early years. But, Bahru Zewde notes that "in actual fact, their number was less than 110", No new members were ever admitted, and the number decreased, especially in the first few years, as some members were expelled or killed. The Derg first assembled at the Fourth Division headquarters, and elected Major Mengistu Haile Mariam as its chairman and Major Atnafu Abate as vice chairman. Their stated mission was to study and address the grievances of various military units, investigate abuses by senior officers and staff and root out corruption in the military. In July, the Derg obtained key concessions from emperor, Haile Selassie, which included the power to arrest not only military officers but government officials at every level. Soon both former Prime Ministers Aklilu Habte Wold and Endelkachew Makonnen, along with most of their cabinets, most regional governors, many senior military officers and officials of the Imperial court were imprisoned. In August, after a proposed constitution creating a constitutional monarchy was presented to the emperor, the Derg began a program of dismantling the imperial government to forestall further developments in that direction. The Derg deposed and imprisoned the emperor on 12 September 1974. On 15 September, the committee renamed itself the Provisional Military Administrative Council (PMAC) and took full control of the government and all facilities within the government. The Derg chose Lieutenant General Aman Andom, a popular military leader and a Sandhurst graduate, to be its chairman and acting head of state. This was pending the return of Crown Prince Asfaw Wossen from medical treatment in Europe when he would assume the throne as a constitutional monarch. However, General Aman Andom quarreled with the radical elements in the Derg over the issue of a new military offensive in Eritrea and their proposal to execute the high officials of Selassie's former government. After eliminating units loyal to him—the Engineers, the Imperial Bodyguard and the Air Force—the Derg removed General Aman from power and executed him on 23 November 1974, along with some of his supporters and 60 officials of the previous Imperial government. Brigadier General Tafari Benti became the new Chairman of the Derg and the head of state, with Mengistu and Atnafu Abate as his two vice chairmen, both with promotions to the rank of Lieutenant Colonel. The monarchy was formally abolished in March 1975, and Marxism Leninism was proclaimed the new ideology of the state. Emperor Haile Selassie died under mysterious circumstances on 27 August 1975 while his personal physician was absent. It is commonly believed that Mengistu killed him, either by ordering it done or by his own hand although the former is considered more likely. Both Derg and Haile Selassie government relocated numerous Amharas into southern Ethiopia, including present day of the Oromia region, where they served in government administration, courts, church and school, where Oromo texts were eliminated and replaced by Amharic.

Менгистудің басшылығымен

1977 жылы ақпанда генерал Тафари Бенти мен оның бірнеше қолдаушыларының өлім жазасын алуына себеп болған ішкі қайшылықтардан кейін, ал 1977 жылы қарашада полковник Атнафу Абате де өлім жазасын алғаннан кейін, Менгисту Дергтің даусыз басшылығына ие болды. 1987 жылы ол Дергті ресми түрде таратып, жаңа конституция негізінде елді Эфиопия Халықтық Демократиялық Республикасы (ЭХДР) деп жариялады. Дерг мүшелерінің көпшілігі маңызды үкіметтік қызметтерде қалды және Эфиопияның Жұмысшы партиясының Орталық Комитеті мен Саяси бюросының мүшелері де болды. Бұл Эфиопияның Шығыс блогының коммунистік партияларының азаматтық үлгісіне айналды. Менгисту Жұмысшы партиясының Бас хатшысы және ЭХДР Президенті болды, сонымен қатар Қарулы Күштердің Бас қолбасшысы лауазымын сақтап қалды.

Эфиопиялық азаматтық соғыс

Эфиопиялық азамат соғысының басты себебі Дерг билігіне қарсылық болды. Бұл қақтығыс 1975-1977 жылдар аралығында заңсыз зорлық-зомбылық ретінде басталды, ол «Қызыл террор» деп аталды. Осы кезеңде Дерг билік үшін күресті, бірінші кезекте елдегі түрлі оппозициялық топтармен, содан кейін авангардтық партия рөліне таласқан әртүрлі топтармен. Адам құқықтарын барлық тараптар бұзғанымен, бейбіт азаматтарға қарсы жасалған құқық бұзушылықтардың басым көпшілігі және апатты ашаршылыққа әкеп соқтырған әрекеттер үкімет тарапынан жасалды. Эфиопияның ғасырлар бойы христиан мемлекеттік шіркеуін білдірген Эфиопия православие шіркеуі 1974 жылы жойылды. Дерг марксистік-лениндік идеологияның қағидасы – мемлекеттік атеизм саясатын жариялады, оған эфиопиялық халықтың басым көпшілігі қарсы болды. Дерг осы топтарға қарсы жеңіске жетіп, 1977 жылы Сомалиден келген шапқыншылықты тойтарып алғаннан кейін, елдегі қарулы қарсыластарға қарсы қатыгез соғыс жүргізді. Бұл топтар консервативті және монархияны жақтаған Эфиопия демократиялық одағынан бастап, солшыл Эфиопия халықтық революциялық партиясына дейін, Эритреяның тәуелсіздігі үшін күресетін Эритрея халықтық азаттық фронтының партизандары, Тиграйда орналасқан көтерілісшілер (оның ішінде жаңадан құрылған Тиграй халықтық азаттық фронты) және басқа да топтарды қамтыды. Дерг тұсында Эфиопия Африкадағы Кеңес блогының ең жақын одақтасына айналды және негізінен Кеңес Одағы, Шығыс Германия, Куба және Солтүстік Кореядан келген үлкен әскери көмектің нәтижесінде аймақтағы ең жақсы қаруланған елдердің бірі болды. 1975 жылдың 4 наурызында Дерг «Жерге жер» деген негізгі ұранымен жер реформасы бағдарламасын жариялады, бұл тіпті кеңестік және қытай стандарттары бойынша да радикалды болды. Ол барлық ауылдық жерлерді мемлекеттік меншікке айналдырды, жалға алуды жойды және шаруаларды бүкіл схеманы жүзеге асыру үшін жауапты етті. Дерг өзінің билігі кезінде аз беделге ие болғанымен, бұл реформа хунтаға қолдау көрсетудің сирек кездесетін көрінісіне әкелді, өйткені Марина мен Дэвид Оттавей былай деп сипаттады: Адис-Абебадағы жаппай демонстрация кезінде, жарияланғаннан кейін бірден студенттер тобы полиция мен армияның кедергілерін бұзып, Меналик сарайының айналасындағы қабырға мен жарға шығып, Менгистуды реформаның батыры ретінде қарсы алды. Сонымен қатар, 1975 жылы Дерг көптеген өнеркәсіптерді және жеке және шамалы қамтамасыз етілген қалалық жылжымайтын мүлікті мемлекеттік меншікке алды. Дергтің диктаторлық және зорлық-зомбылық коммунистік билігіне қарсы күрес, сыбайлас жемқорлық және Эритрея мен Тиграйдағы сепаратистік партизандық қозғалыстармен үздіксіз соғыстың салдары азық-түлік және ақша дақылдарының жалпы өнімділігінің күрт төмендеуіне әкелді. 1978 жылдың қазан айында Дерг экономиканы өзгерту үшін адам және материалдық ресурстарды жұмылдыру мақсатында Ұлттық революциялық даму науқанын жариялады, бұл 1984/85 – 1993/94 жылдарға арналған он жылдық жоспарға әкелді, ол ауыл шаруашылығы және өнеркәсіптік өнімді кеңейтуді көздеді, ЖІӨ-нің 6,5% өсуін және жан басына шаққандағы табыстың 3,6% өсуін болжады. Бірақ керісінше, осы кезеңде жан басына шаққандағы табыс 0,8%-ға төмендеді.

Opposition to the reign of the Derg was the main cause of the Ethiopian Civil War. This conflict began as extralegal violence between 1975 and 1977, known as the Red Terror, when the Derg struggled for authority, first with various opposition groups within the country, then with a variety of groups jockeying for the role of vanguard party. Though human rights violations were committed by all sides, the great majority of abuses against civilians as well as actions leading to devastating famine were committed by the government. The Ethiopian Orthodox Church, which represents the Christian state church of Ethiopia for centuries, was disestablished in 1974. The Derg declared a policy of state atheism, a tenet of Marxist Leninist ideology; this was opposed by the vast majority of the Ethiopian population. Once the Derg had gained victory over these groups and successfully fought off an invasion from Somalia in 1977, it engaged in a brutal war against armed opponents within the country. These grouped ranged from the conservative and pro monarchy Ethiopian Democratic Union to the far leftist Ethiopian People's Revolutionary Party, the Eritrean People's Liberation Front (EPLF) guerrillas fighting for Eritrean independence, rebels based in Tigray (which included the nascent Tigray People's Liberation Front) and other groups. Under the Derg, Ethiopia became the Soviet bloc's closest ally in Africa and became one of the best armed nations in the region as a result of massive military aid, chiefly from the Soviet Union, East Germany, Cuba and North Korea. On 4 March 1975, the Derg announced a program of land reform, according to its main slogan of "Land to the Tiller", which was unequivocally radical, even in Soviet and Chinese terms. It nationalized all rural land, abolished tenancy and put peasants in charge of enforcing the whole scheme. Although Derg gained little respect during its rule, this reform resulted in a rare show of support for the junta, as Marina and David Ottaway describe:
During a massive demonstration in Addis Ababa immediately following the announcement, a group of students broke through police and army barriers, climbed the wall and escarpment around Menelik Palace, and embraced Mengistu as the hero of the reform. In addition, the Derg in 1975 nationalized most industries and private and somewhat secured urban real estate holdings. Mismanagement, corruption and general opposition to the Derg's dictatorial and violent communist rule, coupled with the draining effects of constant warfare with the separatist guerrilla movements in Eritrea and Tigray, led to a drastic fall in general productivity of food and cash crops. In October 1978, the Derg announced the National Revolutionary Development Campaign to mobilize human and material resources to transform the economy, which led to a ten year plan (1984/85 1993/94) to expand agricultural and industrial output, forecasting a 6.5% growth in GDP and a 3.6% rise in per capita income. Instead, per capita income declined considerably to 0.8% over this period.

1983-1985 жылдардағы ашаршылық

Аштық зерттеушісі Алекс де Ваал 1980 жылдардың ортасында елді қампқан ашаршылықтың себебін көбінесе құрғақшылыққа байланыстыратынын айтады, бірақ терең зерттеулер көрсеткендей, кең ауқымды құрғақшылық ашаршылық басталғаннан кейін бірнеше ай өткен соң ғана болған. Жүздеген мыңдаған адам экономикалық жағдайдың нашарлауынан, әскерге шақырудан және саяси репрессиядан қашып, көрші елдерге және Батыс әлемінің барлық жеріне қоныс аударды, осылайша эфиопиялық диаспора алғаш рет пайда болды.

Көмек пен дау

1984–1985 жылдардағы Тигрэй ашаршылығы Эфиопиядағы саяси жағдайды әлемнің назарына жеткізіп, Батыс елдерінде қайырымдылық көмек көрсету науқандарына, әсіресе 1985 жылдың шілдесінде өткен «Оксфам» және «Live Aid» концерттеріне түрткі болды. Олар жинаған қаражат Эфиопияда жұмыс істейтін әртүрлі ҮЕҰ-ларға бөлінді. Кейіннен осы ҮЕҰ-лардың бір бөлігі Дерг үкіметінің бақылауында немесе ықпалында болғаны және «Оксфам» пен «Live Aid» қаражаты Дергтің мәжбүрлі қоныс аудару бағдарламаларын қаржыландыруға жұмсалғаны анықталды. Осы бағдарламалар салдарынан миллиондаған адамдар қоныс аударылып, 50 000 мен 100 000 аралығы адам қаза тапты. BBC жүргізген тергеуде Тигрэй халықтық азаттық фронтының көтерілісшілері көмек ақшасының миллиондаған долларын қару-жарақ сатып алуға пайдаланғаны туралы хабар тарады, бірақ бұл айыптаулар кейіннен BBC тарапынан толығымен қайтарылып алынды.

Құралу және сынақтар

Дерг үкіметі 1987 жылдың 22 ақпанында, ПДРЕ конституциясы референдумда мақұлданғаннан кейін үш апта өткен соң аяқталды, бірақ жаңа үкімет толық құрылып, Дерг ресми түрде жойылғанға дейін қыркүйекке дейін күтті. Дергтің тірі қалған мүшелері, Менгистутің ішінде, жаңа азаматтық режимнің басшылары ретінде билікте қалды. 1980-ші жылдардың соңында Михаил Горбачевтің гласность және перестройкасы кезінде Кеңес Одағы коммунизмді кеңейтуден бас тартқандықтан, геосаяси жағдай коммунистік үкімет үшін қолайсыз болды. Социалистік блок елдері Эфиопияға берген көмегін күрт қысқартып, өз экономикасын сақтап қалу үшін күресті. Бұл экономикалық қиындықтарды одан әрі ушықтырды және әскерилер солтүстіктегі партизандық күштердің қаһарлы шабуылына қарсы тұра алмады. Кеңес Одағы 1990 жылдың желтоқсанында ПДРЭ-ге көмек көрсетуді тоқтатты. 1989 жылғы революциялардың нәтижесінде Шығыс блокта коммунизмнің құлауы ПДРЭ-ге ауыр соққы болды. 1991 жылдың қаңтар айының соңында көтерілісші күштердің коалициясы – Эфиопия халықтық революциялық демократиялық майданы (ЭХРДМ) Гондарды (ежелгі астана), Бахир Дарды және Дессиді басып алды. Осы уақытта Эритрея халықтық азаттық майданы оңтүстіктегі Асмара мен Ассабтан басқа бүкіл Эритреяны бақылауына алды. Ішкі дағдарысқа ұшыраған Кеңес Одағы Дергті қолдауға шамасы келмеді. Бұрынғы АҚШ дипломаты Пол Б. Хензе айтқандай, "өз тағдырының жақындасатынын сезген Менгисту соңғы деміне дейін қарсылық көрсетуге ант берумен, император Теводрос II-нің үлгісімен өзін-өзі өлтіруге дайын екенін білдірумен ауысып отырды". Оның әрекеттері хаостық болды: ол Шенгоны төтенше сессияға шақырды және кабинетті қайта құрды, бірақ Хензе атап көрсеткендей, "бұл өзгерістер тиімді болу үшін тым кеш жасалды". Менгисту 2008 жылы қамауда болмаған күйінде геноцид, адам өлтіру, заңсыз қамау және мүлікті тартып алу қылмыстары үшін өлім жазасына кесілді. 2009 жылы Зимбабвенің бұрынғы ақпарат министрі Тичаона Жокония "Америка дауысына" берген сұхбатында Хараре Менгистуді экстрадицияламайтынын мәлімдеді. 2018 жылдың тамызында Эфиопияның бұрынғы премьер-министрі Хайлемариам Десаленг Харареде Африка одағының сайлау бақылаушы миссиясын басқарған кезде Менгистумен кездесіп, олардың суретін Facebook-та жариялады, бірақ бұл сурет көптеген наразылықтарды тудырғандықтан дереу жойылды. Ол кезде мыңдаған саяси тұтқындарды босатып жіберген премьер-министр Әби Ахмет бұл сапарды, мүмкін, кейбір оппозициялық топтар Менгистудің суретін Әбидің саясатына қарсы наразылық білдіру үшін пайдаланғандықтан мақұлдаған болуы мүмкін. 2022 жылдың мамырында Зимбабве сыртқы істер министрі елші Фредерик Шава Жоконияның бұрынғы саясатына қайшы келіп, Хараре Менгистуді экстрадициялауға дайын екенін мәлімдеді. Сот процесі 2008 жылдың 26 мамырында аяқталды, көптеген лауазымды тұлғалар өлім жазасына кесілді. 2010 жылдың желтоқсанында Эфиопия үкіметі 23 Дерг шенеунігінің өлім жазасын жеңілдетті. 2011 жылдың 4 қазанында 20 жыл түрмеде отырған 16 бұрынғы Дерг шенеунігі босатылды. Эфиопия үкіметі 20 жыл түрмеде отырған Дерг шенеунігінің көп бөлігін шартты түрде босатты. Басқа Дергтің бұрынғы шенеуніктері қашып құтылып, Эфиопияның жаңа үкіметін құлату үшін бүлікші топтарды ұйымдастырды. Осы топтардың бірі – 1993 жылдан 2012 жылға дейін Гамбела аймағында көтеріліс жасаған Эфиопиялық бірлік патриоттар майданы. 1994 жылдан 2006 жылға дейін созылған сот процесінің қорытындысы бойынша Менгисту геноцид, соғыс қылмыстары және адамзатқа қарсы қылмыстар жасағаны үшін айыпты деп танылды және Эфиопия соты оны Эфиопияның Қызыл террорға қатысқан рөлі үшін қатысусыз өлім жазасына кесті. Эфиопияның заңдық анықтамасы Біріккен Ұлттар Ұйымының Геноцид туралы конвенциясындағы және басқа анықтамалардағы заңдық анықтамадан өзгеше, өйткені ол геноцидті тек этникалық емес, сонымен қатар саяси топтарды жою ниеті ретінде анықтайды. Осы тұрғыдан алғанда, ол 1992 жылы ешбір коммунистік ел немесе басқарушы орган геноцидке кінәлі деп танылмаған Барбара Харфтың анықтамасына ұқсас.

Although the Derg government came to an end on 22 February 1987, three weeks after a referendum approved the constitution for the PDRE, it was not until September that the new government was fully in place and the Derg formally abolished. The surviving members of the Derg, including Mengistu, remained in power as the leaders of the new civilian regime. The geopolitical situation became unfavourable for the communist government in the late 1980s, with the Soviet Union retreating from the expansion of Communism under Mikhail Gorbachev's glasnost and perestroika. Socialist bloc countries drastically reduced their aid to Ethiopia and were struggling to keep their own economies going. This resulted in even more economic hardship, and the military gave way in the face of determined onslaughts by guerrilla forces in the north. The Soviet Union stopped aiding the PDRE altogether in December 1990. Together with the fall of Communism in the Eastern Bloc in the Revolutions of 1989, this itself dealt a serious blow to the PDRE. Towards the end of January 1991, a coalition of rebel forces, the Ethiopian People's Revolutionary Democratic Front (EPRDF) captured Gondar (the ancient capital city), Bahir Dar and Dessie. Meanwhile, the Eritrean People's Liberation Front had gained control of all of Eritrea except for Asmara and Assab in the south. The Soviet Union, mired in its internal turmoil, could no longer prop up the Derg. In the words of the former US diplomat Paul B. Henze, "As his doom became imminent, Mengistu alternated between vowing resistance to the end and hinting that he might follow Emperor Tewodros II's example and commit suicide." His actions were frantic: he convened the Shengo, for an emergency session and reorganized his cabinet, but as Henze concludes, "these shifts came too late to be effective." Mengistu was sentenced to death in 2008 in absentia, charged with genocide, homicide, illegal imprisonment and property seizures. In 2009, Zimbabwe's late former Information Minister, Tichaona Jokonya, in an interview with Voice of America said Harare was not going to extradite Mengistu. In August 2018, Ethiopian former Prime Minister Hailemariam Desalegn while heading an African Union election observer mission in Harare met with Mengistu, and shared their photo on Facebook, which was quickly deleted as it proved so controversial and generally unpopular. It is thought that Prime Minister Abiy Ahmed, who had at that time released thousands of political prisoners, had approved the visit possibly because some opposition groups had used Mengistu's image to voice their disapproval of Abiy's policies. In May 2022, Zimbabwe's Foreign Affairs Minister Ambassador Frederick Shava gave a clear sign that Harare would be prepared to extradite Mengistu in a reversal of Jokonya's policy. The trial ended 26 May 2008, and many of the officials were sentenced to death. In December 2010, the Ethiopian government commuted the death sentence of 23 Derg officials. On 4 October 2011, 16 former Derg officials were freed after twenty years of incarceration. The Ethiopian government paroled almost all of the Derg officials who had been imprisoned for 20 years. Other Derg ex officials managed to escape and organized rebel groups to overthrow Ethiopia's new government. One of these groups is the Ethiopian Unity Patriots Front which waged an insurgency in the Gambela Region from 1993 to 2012. At the conclusion of a trial lasting from 1994 to 2006, Mengistu was convicted of genocide, war crimes and crimes against humanity and sentenced in absentia to death by an Ethiopian court for his role in Ethiopia's Red Terror. The Ethiopian legal definition is distinct from the legal definition as outlined in the Genocide Convention by the United Nations and other definitions in that it defines genocide as intent to wipe out political and not just ethnic groups. In this respect, it closely resembles the definition of politicide outlined by Barbara Harff, who wrote in 1992 that no Communist country or governing body had been convicted of genocide.

Әскери

Дерг армиясы құрылғаннан бері үкіметте және заңды сақтауда маңызды рөл атқарды. 1976 жылға қарай Кеңес Одағы мен Дерг арасындағы қарым-қатынас күшейді, Кеңес Одағы Дерг әскерін қару-жарақпен жабдықтады. Кубалық әскерлермен бірге, әскерилер Огаден соғысы кезінде Сомали Демократиялық Республикасына қарсы қолдау алды. 1977 жылдың мамыр айындағы АҚШ Мемлекеттік департаментінің баяндамасына сәйкес, 50 кубалық кеңесші эфиопиялық әскерді жауынгерлік дағдыларға оқытты, ал шілдедегі тағы бір баяндамада Эфиопияда Эритрея Азаттық фронтының бір офицерімен бірге 3000 кубалық бар екені мәлімделді. Дерг құлауына таяп, Дерг армиясының қатары 45 000 сарбазды құрады, ол көп ұзамай тарап кетті.