Кіріспе

Канадалық науқан жарнамасы

1993 жылғы Канада федералды сайлау науқаны барысында Прогрессивті консервативтік партия Либералдық партияның лидері Жан Кретьенге қарсы телеарнада шабуыл жасайтын жарнама шығарды. Көптеген адамдар бұл жарнаманы (кейде "бет жарнамасы" деп атайды) Кретьеннің Белл параличі салдарынан болған бет пішінінің бұзылысына баса назар аударған деп түсінді. Соның нәтижесінде болған қарсылық жағымсыз науқандық үгістен туындаған сайлаушылардың наразылығының мысалы ретінде қарастырылады.

Өмірбаян

1993 жылғы сайлауға қарай прогрессивті консерваторлар көптеген проблемалармен күресті, атап айтқанда, үнемі болып жатқан рецессия, танымал емес тауарлар мен қызмет көрсетулер салығы және жақында құрылған Реформалық партия мен Квебек блогының қолдауын жоғалту. Партия бастапқыда кем дегенде екінші орынды сақтай алатынына сенімді болса да, науқанның соңғы апталарында қолдауы күрт төмендеді. Либералды партияның басымдықты үкіметке ие болатынын түсінген партияның сайлау науқаны жетекшілері Кристиан мен оның жетістіктеріне қарсы төрт жарнамадан тұратын топты іске қосуды шешті. PC кампаниясының директоры Джон Тори жарнамаларды іске қосу туралы шешім қабылдауға негізінен жауапты болды, сондай-ақ Аллан Грег, топтық кампания менеджерлерінің бірі болған сауалнамашы. Грег 1988 жылғы сайлаудың соңғы күндері Либералды партияның жетекшісі Джон Тернерге қарсы шабуыл жарнамаларының сериясын тиімді іске қосқан еді. Жаңа жарнамалар тез дайындалды, және партияның көптеген өкілдері, оның ішінде премьер-министр және сайлау науқанында болған ПК басшысы Ким Кэмпбелл, оларды эфирге шығар алдында көре алмады. Либералдылар үшін торилерге қарсы реакциядан да артық пайдалы болғаны – Кристианның жарнамаларға реакциясы болды. Бір сарапшы оларды «Кристианның өмірі бойы күткен сөз сөйлеуіне мүмкіндік берді» деп сипаттады. Жаңа Шотландияда сөйлеген сөзінде Кристиан: «Құдай маған денелік кемшілік берді, мен оны бала кезімнен қабылдап алдым» деді. Кристиан өзін-өзі әжуалай келіп: «Расында, мен аузымның бір жағынан сөйлеймін. Мен консерватор емеспін, екі жағынан да сөйлемеймін» деді. Жарнаманың сайлауға қандай әсер еткені белгісіз, өйткені Кэмпбеллдің прогрессивті консерваторлары басқа мәселелердің салдарынан қиын жағдайға түсті (жоғарыдағы аянына қараңыз).

Сайлау нәтижелері мен соңынан

Сайлау Канада тарихындағы ең маңызды сайлаулардың біріне айналды, онда 1988 жылғы сайлаудан бері сайлаушылардың жартысынан астамы партияларды өзгертті. Либералдық партия 295 орындық Канаданың 35-ші Парламентінде 177 орын жеңіп, үлкен артықшылыққа ие болды. Осының нәтижесінде Кретиен премьер-министр болды және ол он жылдан кейін саясаттан зейнетке шыққанға дейін осы лауазымды сақтап қалды. Қарама-қарсылығы, Прогрессивті консерваторлардың Парламенттегі үлесі тек екі орынға дейін азайды; олар ресми партия мәртебесінен (және осы мәртебеге байланысты парламенттік жеңілдіктер мен федералдық қаржыландырудан) айырылды. Ванкувер орталығындағы өзінің мандатын жоғалтқан Кэмпбелл көп ұзамай партия төрағалығынан кетті. Консерваторлар федералды саяси партия ретінде ешқашан толыққанды қалпына келмеді; 2003 жылы олар Реформалық партияның мұрагері болған Канадалық Альянспен бірігіп, жаңа ұйым Канаданың Консервативтік партиясы атанды. Консерваторлар 2006 жылғы федералды сайлауда азшылық үкімет құрып, билікті қайта иеленді.