Жон Дифенбейкер: Канаданың 13-ші премьер-министрі

Кіріспе

Канаданың премьер-министрі 1957 жылдан 1963 жылға дейін Джон Джордж Дифенбейкер ( /d//iː//f//ən//b//eɪ//k//ər/ DEEfənbaykər; 18 қыркүйек 1895 – 16 тамыз 1979) – Канаданың 1957 жылдан 1963 жылға дейін қызмет еткен 13-ші премьер-министрі. Ол 1930 және 1979 жылдар аралығында партияны сайлауда жеңіске жеткізген жалғыз прогрессивті консервативті партия басшысы болды, бұл үш рет орындалды, бірақ тек бір рет ғана Халық қабылдаушылар палатасында көпшілік орындарға ие болды. Дифенбейкер Онтарионың оңтүстік-батысындағы Нойштадт қаласында дүниеге келген. 1903 жылы оның отбасы батысқа көшіп, Солтүстік-Батыс территорияларының бір бөлігіне қоныстанды, ол жақын арада Саскачеван провинциясы болады. Ол провинцияда өсті және жас кезінен бастап саясатқа қызығушылық танытты. Бірінші дүниежүзілік соғыста қызметтен кейін Дифенбейкер танымал қылмыстық қорғаушы адвокат болды. Ол 1920 және 1930 жылдары сайлауға қатысты, бірақ 1940 жылы Халық қабылдаушылар палатасына сайланғанға дейін көп табысқа жете алмады. Дифенбейкер партия басшылығына бірнеше рет үміткер болды. Ол 1956 жылы үшінші рет талпыныс жасағанда бұл лауазымға қол жеткізді. 1957 жылы ол партияны 27 жылдан кейін алғашқы сайлау жеңісіне жеткізді, ал бір жылдан кейін кезектен тыс сайлау шақырып, оларды ең үлкен жеңістерінің біріне бастады. Дифенбейкер Канада тарихындағы алғашқы әйел министрді (Элен Фейрклоу) және алғашқы үнді миссиясын Сенатқа (Джеймс Гладстон) тағайындады. Премьер-министр болып қызмет еткен алты жылында оның үкіметі Канаданың құқықтары туралы заңды қабылдады және Бірінші халықтар мен инуиттерге дауыс беру құқығын берді. 1962 жылы Дифенбейкер үкіметі иммиграциялық саясаттағы нәсілдік дискриминацияны жойды. Сыртқы саясатта апартеидке қарсы оның ұстанымы Оңтүстік Африканың Ұлттар Достастығынан шығуына көмектесті, бірақ АҚШ-тан Бомарк ядролық зымырандарын қабылдау туралы шешімсіздігі оның үкіметінің құлауына әкелді. Дифенбейкер 1959 жылы "Авро Арроу" жобасын тоқтатудағы рөлімен де есте қалады. 1962 жылғы федералды сайлауда прогрессивті консерваторлар 1963 жылы билікті толығымен жоғалтудан бұрын азшылық үкіметін құрды. Дифенбейкер партия басшысы қызметін сақтап, оппозиция басшысы болды, бірақ сайлаудағы екінші жеңілісі партиядағы қарсыластарды оны 1967 жылы басшылық конвенцияға шақыруға итермеледі. Дифенбейкер соңғы сәтте партия басшысы болып қайта сайлануға үміткер болды, бірақ минимал қолдау ғана тапты және бас тартты. Ол 1979 жылы қайтыс болғанға дейін парламентте қызмет етті, Джо Кларк Дифенбейкерден кейін алғашқы прогрессивті консервативті премьер-министр болғаннан кейін екі ай өткен соң. Дифенбейкер Канада премьер-министрлерінің рейтингінде орташа деңгейде саналады.

Prime Minister of Canada from 1957 to 1963

John George Diefenbaker ('/d//iː//f//ən//b//eɪ//k//ər/ DEEfənbaykər; September 18, 1895 – August 16, 1979) was the 13th prime minister of Canada, serving from 1957 to 1963. He was the only Progressive Conservative party leader between 1930 and 1979 to lead the party to an election victory, doing so three times, although only once with a majority of the seats in the House of Commons. Diefenbaker was born in the small town of Neustadt in Southwestern Ontario. In 1903, his family migrated west to the portion of the North West Territories that would soon become the province of Saskatchewan. He grew up in the province and was interested in politics from a young age. After service in World War I, Diefenbaker became a noted criminal defence lawyer. He contested elections through the 1920s and 1930s with little success until he was finally elected to the House of Commons in 1940. Diefenbaker was repeatedly a candidate for the party leadership. He gained that position in 1956, on his third attempt. In 1957, he led the party to its first electoral victory in 27 years; a year later he called a snap election and spearheaded them to one of their greatest triumphs. Diefenbaker appointed the first female minister in Canadian history to his cabinet (Ellen Fairclough), as well as the first Indigenous member of the Senate (James Gladstone). During his six years as prime minister, his government obtained passage of the Canadian Bill of Rights and granted the vote to the First Nations and Inuit peoples. In 1962, Diefenbaker's government eliminated racial discrimination in immigration policy. In foreign policy, his stance against apartheid helped secure the departure of South Africa from the Commonwealth of Nations, but his indecision on whether to accept Bomarc nuclear missiles from the United States led to his government's downfall. Diefenbaker is also remembered for his role in the 1959 cancellation of the Avro Arrow project. In the 1962 federal election, the Progressive Conservatives narrowly won a minority government before losing power altogether in 1963. Diefenbaker stayed on as party leader, becoming Opposition leader, but his second loss at the polls prompted opponents within the party to force him to a leadership convention in 1967. Diefenbaker stood for re election as party leader at the last moment, but attracted only minimal support and withdrew. He remained in parliament until his death in 1979, two months after Joe Clark became the first Progressive Conservative prime minister since Diefenbaker. Diefenbaker ranks average in rankings of prime ministers of Canada.

Ерте өмір

Дифенбек 1895 жылдың 18 қыркүйегінде Онтарио штатының Нойштадт қаласында Уильям Томас Дифенбек және Мэри Флоренс Дифенбек (құрметті Баннерман) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Бадендегі Адерсбахтан (Синсхайм маңындағы) неміс иммигранттарының ұлы болды; Мэри Дифенбеккер шотланд тегінен шыққан, ал Дифенбеккер баптист дінін ұстанды. Джонның балалық шағында отбасы Онтарио штатының бірнеше жеріне көшіп-қонып жүрді. Уильям Дифенбеккер мұғалім болған, тарих пен саясатқа қызығушылығы зор болды және осы қызығушылығын студенттеріне сіңіруге тырысты. Ол бұл ісінде үлкен жетістікке жетті; 1903 жылы Торонто маңындағы мектебіндегі 28 оқушының төртеуі, оның ішінде оның ұлы Джон, 1940 жылдан бастап 19-шы Канада Парламентіне консервативті депутаттар ретінде сайланды. Басқалары Роберт Генри Макгрегор, Джозеф Генри Харрис және Джордж Тастин болды. Дифенбектер отбасы 1903 жылы Уильям Дифенбеккердің сол кезде Солтүстік-Батыс территориясындағы (қазіргі Саскачеван) Форт Карлтон маңындағы лауазымды қабылдауына байланысты батысқа көшіп кетті. 1906 жылы Уильям Борден, Саскачеван маңындағы дамытылмаған жердің төрттен бір бөлігін иеленді. 1910 жылдың ақпан айында Дифенбектер отбасы Саскачеван университеті орналасқан Саскатун қаласына көшіп келді. Уильям мен Мэри Дифенбектер Джон мен оның інісі Элмердің Саскатунда білім алуларына жағдай жасалғанын ойлады. Джон Дифенбеккер бала кезінен-ақ саясатқа қызығушылық танытып, 8-9 жасында анасына бір күні премьер-министр болатынын айтты. Анасы оған бұл мүмкін емес арман екенін, әсіресе далада өскен бала үшін оның қиын екенін айтты. Ол оның қате екенін дәлелдеуге өмір бойы ұмтылды. Джон саясатпен алғаш рет 1910 жылы Саскатунда университеттің алғашқы ғимаратының іргетасын салу үшін премьер-министр сэр Уилфрид Лориерге газет сату арқылы танысқанын айтты. Қазіргі және болашақ премьер-министрлер әңгімелесіп, сол күні сөз сөйлеген кезде сэр Уилфрид газет сатушыға: "Мен сізбен уақытты ысырап етей алмаймын, премьер-министр. Мен жұмысымды бастауым керек" деген сөздерін айтты. Кездесудің шындығы 21-ші ғасырда күмәндік тудырды, бір автор оның Дифенбеккер сайлау науқаны кезінде ойлап тапқан әңгіме екенін болжады. 1977 жылы CBC телеарнасына берген сұхбатында Дифенбеккер жастық шағында француз канадалықтарына, үнді канадалықтарына және метистерге қатысты теңсіздікті өз көзімен көргенін еске алды. Ол былай деді: "Мен өмір бойы дискриминацияның мәнін білдім. Көптеген канадалықтар өздерінің есімдері мен нәсілдік тегіне байланысты екінші дәрежелі азаматтар сияқты сезінді. Шын мәнінде, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін тек ағылшын немесе француз тегінен шыққан канадалықтар ғана бірінші сыныпты азаматтар болып саналды. Жастық шағымда мен барлық канадалықтардың нәсілдік тегіне қарамастан теңдікке қол жеткізуіне өз басымды арнап, дискриминацияның жақтаушысы болмайтыныма уәде бердім". 1912 жылы Саскатундағы орта мектепті бітіргеннен кейін Дифенбеккер Саскачеван университетіне оқуға түсті. 1915 жылы бакалавр, ал келесі жылы магистр дәрежесін алды. Дифенбеккер 1916 жылдың мамыр айында CEF 196-шы (Батыс университеттері) батальонына лейтенант болып тағайындалды. Сол жылдың қыркүйек айында Дифенбеккер 300 жас офицерден тұратын отрядтың құрамында Ұлыбританияға жаттығуларға жіберілді. Дифенбеккер естеліктерінде оның бір күні қазымен соққыға ұшырағанын және жарақат салдарынан мүгедек ретінде үйге қайтарылғанын айтты. Дифенбеккердің естеліктері оның әскери медициналық жазбаларымен сәйкес келмейді, онда мұндай жарақат туралы ешқандай мәлімет жоқ, ал оның өмірбаянының авторы Денис Смит жарақаттың психосоматикалық болғанын болжайды. 1917 жылы әскери қызметтен босатылғаннан кейін Дифенбеккер Саскачеванға оралды, онда ол заңгерлік тәжірибеден өтуді жалғастырды. 1919 жылы заңгерлік диплом алды, Саскачеван университетінен үш диплом алған алғашқы студент болды. 1919 жылдың 30 маусымында ол адвокаттық алқаға қабылданды, ал келесі күні Саскачеванның Уакау ауылында шағын кеңсе ашты.

Diefenbaker was born on September 18, 1895, in Neustadt, Ontario, to William Thomas Diefenbaker and Mary Florence Diefenbaker, née Bannerman. His father was the son of German immigrants from Adersbach (near Sinsheim) in Baden; Mary Diefenbaker was of Scottish descent and Diefenbaker was Baptist. The family moved to several locations in Ontario in John's early years. William Diefenbaker was a teacher, and had deep interests in history and politics, which he sought to inculcate in his students. He had remarkable success doing so; of the 28 students at his school near Toronto in 1903, four, including his son, John, served as Conservative MPs in the 19th Canadian Parliament beginning in 1940.—the others were Robert Henry McGregor, Joseph Henry Harris, and George Tustin. The Diefenbaker family moved west in 1903, for William Diefenbaker to accept a position near Fort Carlton, then in the Northwest Territories (now in Saskatchewan). In 1906, William claimed a quarter section, of undeveloped land near Borden, Saskatchewan. In February 1910, the Diefenbaker family moved to Saskatoon, the site of the University of Saskatchewan. William and Mary Diefenbaker felt that John and his brother Elmer would have greater educational opportunities in Saskatoon. John Diefenbaker had been interested in politics from an early age and told his mother at the age of eight or nine that he would some day be prime minister. She told him that it was an impossible ambition, especially for a boy living on the prairies. She would live to be proved wrong. John claimed that his first contact with politics came in 1910, when he sold a newspaper to Prime Minister Sir Wilfrid Laurier, in Saskatoon to lay the cornerstone for the university's first building. The present and future Prime Ministers conversed, and when giving his speech that afternoon, Sir Wilfrid commented on the newsboy who had ended their conversation by saying, "I can't waste any more time on you, Prime Minister. I must get about my work." The authenticity of the meeting was questioned in the 21st century, with an author suggesting that it was invented by Diefenbaker during an election campaign. In a 1977 interview with the CBC, Diefenbaker recalled he saw injustice first hand in his youth against French Canadians, Indigenous Canadians and the Métis. He said, "From my earliest days, I knew the meaning of discrimination. Many Canadians were virtually second hand citizens because of their names and racial origin. Indeed, it seemed until the end of World War II that the only first class Canadians were either of English or French descent. As a youth, l determined to devote myself to assuring that all Canadians, whatever their racial origin, were equal and declared myself to be a sworn enemy of discrimination." After graduating from high school in Saskatoon in 1912, Diefenbaker entered the University of Saskatchewan. He received his Bachelor of Arts degree in 1915, and his Master of Arts the following year. Diefenbaker was commissioned a lieutenant into the 196th (Western Universities) Battalion, CEF in May 1916. In September of that year, Diefenbaker was part of a contingent of 300 junior officers sent to Britain for pre deployment training. Diefenbaker related in his memoirs that he was hit by a shovel, and the injury eventually resulted in him being sent home as an invalid. Diefenbaker's recollections do not correspond with his army medical records, which show no contemporary account of such an injury, and his biographer, Denis Smith, speculates that any injury was psychosomatic. After leaving the military in 1917, Diefenbaker returned to Saskatchewan where he resumed his work as an articling student in law. He received his law degree in 1919, the first student to secure three degrees from the University of Saskatchewan. On June 30, 1919, he was called to the bar, and the following day, opened a small practice in the village of Wakaw, Saskatchewan.

Уакау күндері (1919-1924)

Уакоудың халқы 400-ге жуық болса да, ол ауылдық округтердің тығыз орналасқан аймағының орталығында жатыр және өз аудандық соты болды. Сонымен қатар, Саскатун, Принс-Альберт және Гумбольдт қалаларына, Корольдің соты отырған жерлерге оңай жетуге болатын. Жергілікті тұрғындардың көпшілігі иммигранттар еді, ал Дифенбеккердің зерттеулері оларды ерекше даулы деп көрсетті. Қалада бір адвокат болды және тұрғындар оған адал болды, бастапқыда Дифенбеккерге кеңсе жалдаудан бас тартты. Жаңа адвокат бос орынды жалға алып, екі бөлмелі ағаш үй салдыруға мәжбүр болды. Дифенбеккер жергілікті халықтың жүрегін жеңістерімен жаулады; практикадағы алғашқы жылында 62 қазылар алдындағы іске қатысып, олардың шамамен жартысын жеңді. Ол қорғаныс куәгерлерін сирек шақырып, осылайша айыптау тарапының куәгерлерін қайта сұрау мүмкіндігін болдырмады және соңғы сөзді өзіне қамтамасыз етті. 1920 жылдың соңында ол үш жылдық мерзімге ауылдық кеңеске сайланды. Дифенбеккер демалыс күндерін әке-шешесімен Саскатунда өткізетін. Ол баптист пасторының қызы Олив Фрименге ғашық бола бастады, бірақ 1921 жылы ол отбасымен бірге Брэндонға (Манитоба) көшіп кетті, содан кейін екеуі 20 жылдан астам уақыт бойы хабар алмастырмады. Содан кейін ол Саскатунда кассир болған Бет Ньюэллге уәде берді, ал 1922 жылы олар никелесті. Алайда 1923 жылы Ньюэлл туберкулезбен ауырады, сондықтан Дифенбеккер онымен қарым-қатынасын тоқтатты. Ол келесі жылы қайтыс болды. Дифенбеккердің өзі ішкі қан кетуден зардап шекті және бұл ауру оған жұғады деп қорқып, мүмкін. 1923 жылдың соңында ол Мейо клиникасында асқазан жарасына операция жасады, бірақ оның денсаулығы тағы бірнеше жыл бойы белгісіз болды. Уакоуда төрт жылдан кейін Дифенбеккер жергілікті заңгерлік практиканы мұраға алды, оның бәсекелесі қаладан кетіп қалды. 1924 жылдың 1 мамырында Дифенбеккер Принс-Альбертке көшіп, Уакоу кеңсесін заңгер серігіне тапсырды.

Саясаткерге ұмтылушы (19241929)

1905 жылдан бастап, Саскачеван Конфедерацияға қосылғаннан бері провинцияда Либералдық партия үстемдік құрды, олар өте тиімді партиялық саясатты жүргізді. Дифенбеккер кейінгі жылдары консерватордың провинцияда тек қана ережелермен қамтамасыз етілген қорғанысы бар екенін айтуды ұнататын. Дифенбеккердің әкесі Уильям либерал болған, алайда Джон Дифенбеккер консервативтік партияға бейімделді. Еркін сауда Батыс Канаданың барлық аймақтарында кеңінен қолдау тапқан, бірақ Дифенбеккер консерваторлардың еркін сауда Канаданы АҚШ-қа экономикалық жағынан тәуелді етеді деген пікіріне көнді. Дегенмен, ол өзінің саяси көзқарастары туралы көп айтпады. Дифенбеккер естеліктерінде 1921 жылы Саскатунда болмағанда Уакав Либералдық қауымдастығының хатшысы болып сайланғанын, ал оралғанда кеңсесінде қауымдастықтың құжаттарын тапқанын еске алды. Ол оларды дереу қауымдастық президентіне қайтарды. Дифенбеккер сондай-ақ, егер ол Либералдық партиядан кандидат болса, "онда провинцияда оған қол жеткізе алмайтын лауазым болмайды" деген сөздерді естігенін айтты. 1925 жылға дейін Дифенбеккер консерватор екенін жария етпеді, осы жылы федералды және Саскачеван провинциялық сайлаулары өтті. Журналист Питер К. Ньюман Дифенбеккер жылдары туралы ең көп сатылған еңбегінде бұл шешім саяси емес, практикалық себептерге байланысты болды деп болжады, өйткені Дифенбеккердің беделді саясаткерлерді жеңіп, Либералдық партиядан үміткерлікке ие болу мүмкіндігі аз болды. Провинциялық сайлау маусымның басында өтті; кейін Либералдық партия Дифенбеккер олардың партиясы үшін сайлау кампаниясын жүргізді деп мәлімдеді. Бірақ 19 маусымда Дифенбеккер Консервативтік ұйымдастыру комитетіне сөз сөйледі, ал 6 тамызда партияның бұрынғы үміткері сайлау кепілдігін жоғалтқан Принс-Альберт федералды округінен үміткер болып тіркелді. Содан кейін Дифенбеккердің неміс тегіне байланысты "Хун" деп аталуына себеп болған қатыгез сайлау кампаниясы басталды. 1925 жылғы 29 қазанда өткен федералды сайлауда ол Либералдық және Прогрессивтік партия үміткерлерінен кейін үшінші орынды иеленді, кепілдігін жоғалтты. Жеңімпаз үміткер Чарльз Макдональд бұл орынды ұзақ уақытқа сақтай алмады, өйткені ол Онтарио округінде жеңілген премьер-министр Уильям Лайон Маккензи Кінг үшін орын ашу үшін қызметтен кетті. Торилер 1926 жылғы 15 ақпанда өткен қосымша сайлауда Кінгке қарсы үміткер ұсынбады, ол оңай жеңіске жетті. 1925 жылғы федералды сайлауда консерваторлар көптеген орындарды жеңіп алғанмен, Кінг прогрессивтердің қолдауымен премьер-министр қызметін жалғастырды. Маккензи Кінг генерал-губернатор Лорд Бинг таратуға бас тартқан кезде бірнеше ай премьер-министр болып қызмет етті. Консервативтік партияның жетекшісі Артур Миген премьер-министр болды, бірақ тез арада Төменгі палатада жеңіліске ұшырады, ал Бинг Парламентті таратуға келісім берді. Консервативтік үміткер ретінде бекітілген Дифенбеккер 1926 жылғы сайлауда Кінгке қарсы тұрды, бұл премьер-министр болған немесе болатын екі адам арасындағы сирек тікелей сайлау болды. Кінг Дифенбеккерді оңай жеңіп, либералдар федералды сайлауда жеңіске жетті, ал Кінг премьер-министр лауазымына қайта оралды.

Since 1905, when Saskatchewan entered Confederation, the province had been dominated by the Liberal Party, which practised highly effective machine politics. Diefenbaker was fond of stating, in his later years, that the only protection a Conservative had in the province was that afforded by the game laws. Diefenbaker's father, William, was a Liberal; however, John Diefenbaker found himself attracted to the Conservative Party. Free trade was widely popular throughout Western Canada, but Diefenbaker was convinced by the Conservative position that free trade would make Canada an economic dependent of the United States. However, he did not speak publicly of his politics. Diefenbaker recalled in his memoirs that, in 1921, he had been elected as secretary of the Wakaw Liberal Association while absent in Saskatoon, and had returned to find the association's records in his office. He promptly returned them to the association president. Diefenbaker also stated that he had been told that if he became a Liberal candidate, "there was no position in the province which would not be open to him." It was not until 1925 that Diefenbaker publicly came forward as a Conservative, a year in which both federal and Saskatchewan provincial elections were held. Journalist Peter C. Newman, in his best selling account of the Diefenbaker years, suggested that this choice was made for practical, rather than political reasons, as Diefenbaker had little chance of defeating established politicians and securing the Liberal nomination for either the House of Commons or the Legislative Assembly. The provincial election took place in early June; Liberals would later claim that Diefenbaker had campaigned for their party in the election. On June 19, however, Diefenbaker addressed a Conservative organizing committee, and on August 6, was nominated as the party's candidate for the federal riding of Prince Albert, a district in which the party's last candidate had lost his election deposit. A nasty campaign ensued, in which Diefenbaker was called a "Hun" because of his German derived surname. The 1925 federal election was held on October 29; he finished third behind the Liberal and Progressive Party candidates, losing his deposit. The winning candidate, Charles McDonald, did not hold the seat long, resigning it to open a place for the Prime Minister, William Lyon Mackenzie King, who had been defeated in his Ontario riding. The Tories ran no candidate against King in the by election on February 15, 1926, and he won easily. Although in the 1925 federal election, the Conservatives had won the greatest number of seats, King continued as Prime Minister with the support of the Progressives. Mackenzie King held office for several months until he finally resigned when the Governor General, Lord Byng, refused a dissolution. Conservative Party leader Arthur Meighen became prime minister, but was quickly defeated in the House of Commons, and Byng finally granted a dissolution of Parliament. Diefenbaker, who had been confirmed as Conservative candidate, stood against King in the 1926 election, a rare direct electoral contest between two individuals who had or would become prime minister. King triumphed easily over Diefenbaker, the Liberals won the federal election, and King regained his position as prime minister.

Көпжылдық кандидат (19291940)

Дифенбек 1929 жылғы провинциялық сайлауда Заңнамалық Ассамблеяға үміткер болды. Ол жеңілді, бірақ Саскачеван консервативтері кіші партиялардың көмегімен алғашқы үкіметті құрды. Принс-Альберт қаласындағы жеңілген консервативті кандидат ретінде оған сол жердегі саяси жәрдем көрсету міндеті жүктелді және ол Корольдің кеңесшісі атанды. Сайлауда жеңілгеннен кейін үш аптадан соң ол Саскатун мұғалімі Эдна Брауэрге үйленді. Дифенбек 1930 жылы денсаулығына байланысты Қоғамдық палатаға үміткер болмауды шешті. Консерваторлар сайлауда көпшілік дауысқа ие болды, ал партия жетекшісі Р. Б. Беннет премьер-министр болды. Дифенбеккер жоғары деңгейдегі заңгерлік тәжірибесін жалғастырды және 1933 жылы Принс-Альберт қаласының мэрі лауазымына үміткер болды. Ол 2000-нан астам дауыс жиналған сайлауда 48 дауыспен жеңілді. 1934 жылы Принс-Альберттегі корольдік прокурор Консервативтік партияның заңнамалық үміткері болу үшін отставкаға кеткенде, Дифенбеккер оның орнына прокурор болып тағайындалды. Дифенбек 1934 жылғы провинциялық сайлауда қатыспады, онда биліктегі консерваторлар барлық орыннан айырылды. Сайлаудан алты күн өткен соң Дифенбеккер корольдік прокурор лауазымынан кетті. Беннеттің федералды үкіметі келесі жылы жеңілді және Маккензи Кинг премьер-министр болып қайта келді. Өзінің болашағына үмітсіз қараған Дифенбеккер Принс-Альбертте Маккензи Кингке қарсы қайта үміткер болудан бас тартты. Беннет үкіметінің соңғы күндері Саскачеван консервативтік партиясының президенті судья болып тағайындалды, ал партияның вице-президенті болып сайланған Дифенбеккер провинциялық партияның президенті міндетін атқарушы болып қалды. Саскачеван консерваторлары 1936 жылдың 28 қазанында көшбасшылық конвенция ұйымдастырды. Он бір адам, соның ішінде Дифенбеккер де ұсынылды. Қалған он үміткер бас тартты, ал Дифенбеккер бұл лауазымға де-факто ие болды. Дифенбеккер федералды партиядан 10 000 доллар қаржылай қолдау сұрады, бірақ қаражат берілмеді, және консерваторлар 1938 жылғы провинциялық сайлауда екінші рет қатарынан заң шығарушы органға өте алмады. Дифенбеккердің өзі Арм-Ривер округінде 190 дауыспен жеңілді. Провинция бойынша консервативтік партияның дауысы 12 пайызға дейін төмендеген кезде, Дифенбеккер сайлаудан кейінгі партия отырысында Мүс-Жодада отставкаға кетуді ұсынды, бірақ одан бас тартты. Дифенбеккер провинциялық партияны өзінің заң кеңсесінен басқаруды жалғастырды және партияның қарызын өз қаражатынан төледі. Дифенбеккер тыныш түрде консервативтік партияның Лейк-Центр федералды округінен үміткер болуға тырысты, бірақ партия ішінде дау тудыру қаупін қабылдағысы келмеді. Дифенбеккердің өмірбаяуын жазған Смит "көрінетін және алдын ала жоспарланған шарад болған сияқты" деп мәлімдегендей, Дифенбеккер негізгі спикер ретінде шақырылған конвенцияға қатысты, бірақ оның аты аталғанда, жергілікті адамды таңдау керек деп мәлімдеп, үміткерліктен бас тартты. Қалған алты үміткердің арасында жеңіске жеткен округ президенті В. Б. Келли үміткерліктен бас тарды және делегаттарды Дифенбеккерді таңдауға шақырды, олар дереу осылай істеді. Маккензи Кинг 1940 жылдың 25 наурызына жалпы сайлауды жариялады. Лейк-Центрде либерал Джон Фредерик Джонстон үміткер болды. Дифенбеккер Лейк-Центрде белсенді науқан жүргізіп, 63 митинг өткізіп, барлық партиялардың мүшелеріне үндеді. Сайлау күні ол Джонстонды 280 дауыспен жеңіп алды, бұл консерваторлар үшін апатты күн болды, олар 245 орынның 39-ын ғана жеңіп алды – Конфедерациядан бергі ең төмен көрсеткіш.

Diefenbaker stood for the Legislative Assembly in the 1929 provincial election. He was defeated, but Saskatchewan Conservatives formed their first government, with help from smaller parties. As the defeated Conservative candidate for Prince Albert City, he was given charge of political patronage there and was created a King's Counsel. Three weeks after his electoral defeat, he married Saskatoon teacher Edna Brower. Diefenbaker chose not to stand for the House of Commons in the 1930 federal election, citing health reasons. The Conservatives gained a majority in the election, and party leader R. B. Bennett became prime minister. Diefenbaker continued a high profile legal practice, and in 1933, ran for mayor of Prince Albert. He was defeated by 48 votes in an election in which over 2,000 ballots were cast. In 1934, when the Crown prosecutor for Prince Albert resigned to become the Conservative Party's legislative candidate, Diefenbaker took his place as prosecutor. Diefenbaker did not stand in the 1934 provincial election, in which the governing Conservatives lost every seat. Six days after the election, Diefenbaker resigned as Crown prosecutor. The federal government of Bennett was defeated the following year and Mackenzie King returned as prime minister. Judging his prospects hopeless, Diefenbaker had declined a nomination to stand again against Mackenzie King in Prince Albert. In the waning days of the Bennett government, the Saskatchewan Conservative Party president was appointed a judge, leaving Diefenbaker, who had been elected the party's vice president, as acting president of the provincial party. Saskatchewan Conservatives eventually arranged a leadership convention for October 28, 1936. Eleven people were nominated, including Diefenbaker. The other ten candidates withdrew, and Diefenbaker won the position by default. Diefenbaker asked the federal party for $10,000 in financial support, but the funds were refused, and the Conservatives were shut out of the legislature in the 1938 provincial elections for the second consecutive time. Diefenbaker himself was defeated in the Arm River riding by 190 votes. With the province wide Conservative vote having fallen to 12 percent, Diefenbaker offered his resignation to a post election party meeting in Moose Jaw, but it was refused. Diefenbaker continued to run the provincial party out of his law office and paid the party's debts from his own pocket. Diefenbaker quietly sought the Conservative nomination for the federal riding of Lake Centre but was unwilling to risk a divisive intra party squabble. In what Diefenbaker biographer Smith states "appears to have been an elaborate and prearranged charade", Diefenbaker attended the nominating convention as keynote speaker, but withdrew when his name was proposed, stating a local man should be selected. The winner among the six remaining candidates, riding president W. B. Kelly, declined the nomination, urging the delegates to select Diefenbaker, which they promptly did. Mackenzie King called a general election for March 25, 1940. The incumbent in Lake Centre was Liberal John Frederick Johnston. Diefenbaker campaigned aggressively in Lake Centre, holding 63 rallies and seeking to appeal to members of all parties. On election day, he defeated Johnston by 280 votes on what was otherwise a disastrous day for the Conservatives, who won only 39 seats out of the 245 in the House of Commons—their lowest total since Confederation.

Маккензи Кинг жылдары (19401948)

Дифенбеккер төменгі палатадағы консервативті партияның қысқарған және әлсіреген фракциясына қосылды. Консервативті партияның жетекшісі Роберт Манион сайлауда төменгі палатада орын алуға жетпеді, ал либералдар 181 орын жеңіп алды. Торилер соғыс уақытындағы коалициялық үкіметке қосылуға тырысты, бірақ Маккензи Кинг бас тартты. Төменгі палатаның соғысқа қатысуы шектеулі болды; төтенше жағдай кезінде көптеген мәселелер Кабинеттің Бұйрықтары арқылы шешілді. Дифенбеккер Канаданы қорғау ережелерін қарастыратын көп партиялық комитетке тағайындалды, ол соғыс уақытындағы сотсыз тұтқындауға және ұстауға рұқсат беретін ережелерді тексерді. 1940 жылдың 13 маусымында Дифенбеккер төменгі палатадағы алғашқы сөйлесін жасады, ол ережелерді қолдады және көптеген неміс текті канадалықтардың адал екенін батыл айтты. Әдебиеттерінде Дифенбеккер көптеген жапон канадалықтарының күштеп көшірілуіне және тұтқындалуына қарсы күрескенін жазды, бірақ тарихшылар осындай күрес болмағанын айтады. Дифенбеккердің өмірбаяуын жазған Денис Смит консервативті депутаттың Маккензи Кингтің саяси шеберлігіне сырттай ғана құрметтенгенін мәлімдеді. Дегенмен, Дифенбеккер Маккензи Кингке ыңғайсыздық тудырды. Дифенбеккер мен консервативті депутат Говард Гриннің үкіметті айыптауға тырысуына ашуланған Премьер-министр консервативті депутаттарды "банда" деп атады. Дифенбеккер екі басқа консервативті көшбасшымен бірге Маккензи Кингтің соғыс жайлы брифингіне барғанда, Премьер-министр Дифенбеккерге (өз сайлаушысына) "Сенің мұнда не ісің бар? Сен әр сөйлеген сайын жүрегімді ауыртасың" деді. Консерваторлар фракция жетекшісін сайлады және 1941 жылы Беннетт сенатор етіп тағайындаған бұрынғы Премьер-министр Мейгенге қайтадан партия басшысы болу туралы ұсыныс жасады. Мейген келісіп, Сенаттан отставкаға кетті, бірақ Онтариодағы төменгі палатаға сайлауда жеңілді. Ол бірнеше ай бойы партия басшысы болып қалды, бірақ төменгі палатаның отырыс залына кіре алмады. Мейген торилерді либералдардың ықпалын әлсірету және Кооперативтік Ұлттық Федерациядан (CCF, Жаңа демократиялық партияның (NDP) алдағысы) қолдауды тартып алу үшін солға қарай жылжытуға тырысты. Осы мақсатта ол Манитобаның либералды-прогрессивті премьері Джон Брэккенді консерваторларға жетекшілік етуге шақырды. Дифенбеккер партияның жаңа басшысын таңдау процесіне араласу әрекеті деп есептеді және 1942 жылғы партия басшылығына үміткер болды. Брэккен екінші турда сайланды; Дифенбеккер екі дауыс беруде де үшінші орынды иеленді. Брэккеннің ұсынысымен съезд партияның атын "Канаданың Прогрессивті Консервативтік Партиясы" деп өзгертті. Брэккен қосымша сайлау арқылы төменгі палатаға өтуге ниет білдірмеді, ал консерваторлар жаңа фракция жетекшісін сайлағанда Дифенбеккер бір дауыспен жеңілді. Брэккен 1945 жылғы жалпы сайлауда төменгі палатаға сайланды және бес жылдан кейін торилер партия басшысы төменгі палатада болды. Прогрессивті консерваторлар либералдардың 125 орынына 67 орын жеңіп алды, ал кіші партиялар мен тәуелсіздер 52 орын алды. Дифенбеккер көпшілігін 1000-нан астам дауысқа дейін арттырды және Маккензи Кингтің Принс Альбертте CCF үміткерімен жеңілгенін көруге қуанды. Премьер-министр бірнеше айдан кейін Онтариодағы қосымша сайлауда қайта сайланды. Дифенбеккер консервативті партияның солшыл қанатындағы позицияны ұстады. Көптеген канадалықтар азаматтық бостандықтарды қорғау үшін Парламентке жүгінуге қанағаттанса да, Дифенбеккер Құқықтар туралы заң қабылдауды талап етті, оны "үкіметтің авторитарлық билікке қарай бет бұруын тоқтатудың жалғыз жолы" деп атады. Ол Маккензи Кинг үкіметінің соғыстан кейін кеңес шпиондарын іздеу үшін қолданған кең өкілеттіктерге, мысалы, сотсыз қамауға алуға және соғыс уақытындағы билікті мәңгілік етуге бейімділігіне қарсы болды.

Diefenbaker joined a shrunken and demoralized Conservative caucus in the House of Commons. The Conservative leader, Robert Manion, failed to win a place in the Commons in the election, which saw the Liberals take 181 seats. The Tories sought to be included in a wartime coalition government, but Mackenzie King refused. The House of Commons had only a slight role in the war effort; under the state of emergency, most business was accomplished through the Cabinet issuing Orders in Council. Diefenbaker was appointed to the House Committee on the Defence of Canada Regulations, an all party committee which examined the wartime rules which allowed arrest and detention without trial. On June 13, 1940, Diefenbaker made his maiden speech in the House of Commons, supporting the regulations, and emphatically stating that most Canadians of German descent were loyal. In his memoirs, Diefenbaker wrote he waged an unsuccessful fight against the forced relocation and internment of many Japanese Canadians, but historians say that the fight against the internment never took place. According to Diefenbaker's biographer, Denis Smith, the Conservative MP quietly admired Mackenzie King for his political skills. However, Diefenbaker proved a gadfly and an annoyance to Mackenzie King. Angered by the words of Diefenbaker and fellow Conservative MP Howard Green in seeking to censure the government, the Prime Minister referred to Conservative MPs as "a mob". When Diefenbaker accompanied two other Conservative leaders to a briefing by Mackenzie King on the war, the Prime Minister exploded at Diefenbaker (a constituent of his), "What business do you have to be here? You strike me to the heart every time you speak." The Conservatives elected a floor leader, and in 1941 approached former Prime Minister Meighen, who had been appointed as a senator by Bennett, about becoming party leader again. Meighen agreed, and resigned his Senate seat, but lost a by election for an Ontario seat in the House of Commons. He remained as leader for several months, although he could not enter the chamber of the House of Commons. Meighen sought to move the Tories to the left, in order to undercut the Liberals and to take support away from the Co operative Commonwealth Federation (CCF, the predecessor of the New Democratic Party (NDP)). To that end, he sought to draft the Liberal Progressive premier of Manitoba, John Bracken, to lead the Conservatives. Diefenbaker objected to what he saw as an attempt to rig the party's choice of new leader and stood for the leadership himself at the party's 1942 leadership convention. Bracken was elected on the second ballot; Diefenbaker finished a distant third in both polls. At Bracken's request, the convention changed the party's name to "Progressive Conservative Party of Canada." Bracken chose not to seek entry to the House through a by election, and when the Conservatives elected a new floor leader, Diefenbaker was defeated by one vote. Bracken was elected to the Commons in the 1945 general election, and for the first time in five years the Tories had their party leader in the House of Commons. The Progressive Conservatives won 67 seats to the Liberals' 125, with smaller parties and independents winning 52 seats. Diefenbaker increased his majority to over 1,000 votes, and had the satisfaction of seeing Mackenzie King defeated in Prince Albert—albeit by a CCF candidate. The Prime Minister was returned in an Ontario by election within months. Diefenbaker staked out a position on the populist left of the PC party. Though most Canadians were content to look to Parliament for protection of civil liberties, Diefenbaker called for a Bill of Rights, calling it "the only way to stop the march on the part of the government towards arbitrary power". He objected to the great powers used by the Mackenzie King government to attempt to root out Soviet spies after the war, such as imprisonment without trial, and complained about the government's proclivity for letting its wartime powers become permanent.

Азшылық үкімет

Джон Дифенбеккер 1957 жылғы 21 маусымда Канада Премьер-министрі қызметіне кірген кезде, прогрессивті консервативті партиядан бар болғаны бір депутат, Эрл Роу, 1935 жылы Беннетт үкіметінде қысқа мерзімге федералдық үкіметтік қызметте болған еді. Роу Дифенбеккердің досы емес еді – ол Дрю отставкаға кеткеннен кейін және Дифенбеккер сайланғанға дейін партияның уақытша жетекшісі қызметін атқарды, және Дрюдің орнына тұрақты түрде ие болу мүмкіндігінен өзін толығымен шектемеді, бұл Дифенбеккердің оған деген сенімсіздігіне әсер етті, сондай-ақ оған үкіметте қызмет беруге рұхсат етілмеді. Дифенбеккер Элен Фейрклофты Канаданың мемлекеттік хатшысы қызметіне тағайындады, бұл лауазымға тағайындалған алғашқы әйел болды, ал Майкл Старрды Еңбек министрі етіп тағайындады, бұл Кабинетте қызмет еткен алғашқы украин текті канадалық болды. Парламент ғимараты 14-ші конгрессі үшін Дүниежүзілік почта одағына берілгендіктен, Дифенбеккер парламентті шақыру үшін күзге дейін күтуге мәжбүр болды. Дегенмен, сол жазда Кабинет бірқатар шараларды бекітті, оның ішінде май мен түйе етіне бағаны көтеру және федералдық қызметкерлердің жалақысын арттыру. 14 қазанда Елизавета II патшайым ашқаннан кейін – Канада монархының алғашқы ресми ашылуы – үкімет заңдарды жылдам қабылдады, оның ішінде салықты төмендету және қарттар зейнетақысын арттыру шаралары бар болды. Либералды партия оппозицияда тиімді болмады, себебі партия басшысы Сент-Лоран отставкаға кеткеннен кейін партия басшылығы үшін жарыс жүріп жатқан еді. Консерваторлар сайлауда көшбасшылықты көрсеткендіктен, Дифенбеккер жаңа сайлауды қалады, партиясы көпшілік орындарға ие болады деп үміттенеді. Либералды партияның күшті өкілдігі генерал-губернаторға парламент мерзімінің басында тарату туралы өтінішті қабылдамауға және Дифенбеккер отставкаға кеткен жағдайда үкімет құруға мүмкіндік беруге құқық беретін еді. Дифенбеккер жаңа сайлауға себеп табуға тырысты. Мұндай мүмкіндік туды, бұрынғы Сыртқы істер министрі Лестер Пирсон 1958 жылғы 20 қаңтарда, либералды партияның басшысы болғаннан кейін төрт күн өткен соң, оппозиция басшысы ретінде алғашқы парламенттік сессиясына қатысты. Басшы ретінде алғашқы сөйлеген сөзінде Пирсон (жақында Ослодан оралған, онда оған Нобель бейбіт сыйлығы табысталған) ұсынысқа түзету енгізіп, сайлау талабын қоймады, керісінше, прогрессивті консерваторлар отставкаға кетсін деп талап етті, бұл либералды партияға үкімет құруға мүмкіндік берер еді. Пирсон экономиканың жағдайы "либералды саясатты жүзеге асыруға міндеттенген үкіметті" қажет ететінін мәлімдеді. Үкімет мүшелері Пирсонды күлдірді, сондай-ақ оған қатысқан баспасөз өкілдері де күлді. Кейінірек Пирсон өзінің естеліктерінде "алғашқы шабуылы сәтсіз аяқталғанын, тіпті, толық сәтсіздікке ұшырағанын" білгенін жазды. Дифенбеккер екі сағат үш минут сөйледі және либералды оппозицияны ойран етті. Ол Пирсонды сынай берді, партия басшысының либералды партия басшылығына үміткерлікке түскен кездегі сөзін Палатадағы сөзімен салыстырды:

When John Diefenbaker took office as Prime Minister of Canada on June 21, 1957, only one Progressive Conservative MP, Earl Rowe, had served in federal governmental office, for a brief period under Bennett in 1935. Rowe was no friend of Diefenbaker — he had briefly served as the party's acting leader in between Drew's resignation and Diefenbaker's election, and did not definitively rule himself out of running to succeed Drew permanently until a relatively late stage, contributing to Diefenbaker's mistrust of him — and was given no place in his government. Diefenbaker appointed Ellen Fairclough as Secretary of State for Canada, the first woman to be appointed to a Cabinet post, and Michael Starr as Minister of Labour, the first Canadian of Ukrainian descent to serve in Cabinet. As the Parliament buildings had been lent to the Universal Postal Union for its 14th congress, Diefenbaker was forced to wait until the fall to convene Parliament. However, the Cabinet approved measures that summer, including increased price supports for butter and turkeys, and raises for federal employees. Once the 23rd Canadian Parliament was opened on October 14 by Queen Elizabeth II – the first to be opened by any Canadian monarch – the government rapidly passed legislation, including tax cuts and increases in old age pensions. The Liberals were ineffective in opposition, with the party in the midst of a leadership race after St. Laurent's resignation as party leader. With the Conservatives leading in the polls, Diefenbaker wanted a new election, hopeful that his party would gain a majority of seats. The strong Liberal presence meant that the Governor General could refuse a dissolution request early in a parliament's term and allow them to form government if Diefenbaker resigned. Diefenbaker sought a pretext for a new election. Such an excuse presented itself when former Secretary of State for External Affairs Lester Pearson attended his first parliamentary session as Leader of the Opposition on January 20, 1958, four days after becoming the Liberal leader. In his first speech as leader, Pearson (recently returned from Oslo where he had been awarded the Nobel Peace Prize), moved an amendment to supply, and called, not for an election, but for the Progressive Conservatives to resign, allowing the Liberals to form a government. Pearson stated that the condition of the economy required "a Government pledged to implement Liberal policies". Government MPs laughed at Pearson, as did members of the press who were present. Pearson later recorded in his memoirs that he knew that his "first attack on the government had been a failure, indeed a fiasco". Diefenbaker spoke for two hours and three minutes, and devastated his Liberal opposition. He mocked Pearson, contrasting the party leader's address at the Liberal leadership convention with his speech to the House:

«Бейсенбіде қарсылық айқайлады, ал келесі дүйсенбіде шешімсіздік азайды. Бұл ұсыныстың осылай формулировкаланған себебі, менің құрметті әріптестерім сайлау болса не болады деп ойлағанда қорқып жатыр. Бұл үлкен партияның жауапкершіліктен бас тартуы». Дифенбеккер 1957 жылдың басында Сент-Лоран үкіметіне ұсынылған ішкі есептен оқып, дағдарыстың жақындап келе жатқанын ескертті және былай деді:

«Мырза спикер, сіздің алдыңызда саяси мақсаттармен канадалықтарды үрейлендіруге тырысатын қараңғылық таратушылар отыр. Олар ескерту алды. Бізді ескертті ме? Жоқ. Мырза спикер, олар неге бұл туралы хабарламады? Қаңтар, ақпан, наурыз және сәуір айларында Палата отырғанда неге әрекет етпеді? Олар ақпаратқа ие болды. Сіз фактілерді жасырдыңыз, солай істедіңіз». Қаржы министрі Дональд Флемингтің айтуынша, «Пирсон алдымен қуанышты, содан кейін ауыр, содан кейін ыңғайсыз, содан кейін алаңдаулы және соңында ауру болып көрінді». Пирсон өзінің естеліктерінде Премьер-министр «мені тілге келмейтіндей етіп қиратқанын» жазды. Либералды партияның көрнекті мүшесі Пол Мартин Дифенбеккердің жауабын «ең ұлы қирату сөздерінің бірі» және «Дифенбеккердің ұлы сәті» деп атады. 1 ақпанда Дифенбеккер генерал-губернатор Винсент Мэйсиден парламентті таратуды өтінді, Сент-Лоран ынтымақтастыққа уәде бергенімен, Пирсон оның ізбасарының басшылығын орындамайтынын айтқанын мәлімдеді. Мэйси таратуға келісті, ал Дифенбеккер сайлау күнін 1958 жылғы 31 наурызға белгіледі.

1958 жылғы сайлау

1958 жылғы сайлау науқаны прогрессивті консерваторларға зор халықтық қолдау көрсетті. 12 ақпанда Виннипегте өткен науқанның ашылу митингісінде зал сайлаушыларға толып, қауіпсіздік үшін есіктерді жабуға тура келді. Бірақ сырттағы жұртшылық оларды дереу бұзып кірді. Митингте Дифенбекер «жаңа көрініс, жаңа үміт, Канада үшін жаңа жан» деп шақырды. Ол Канаданың солтүстігін ашып, оның байлықтарын іздеп, жаңа елді мекендер құруға уәде берді. Оның сөзінің соңында «Көрініс» деп белгілі болған идеясы жарияланды. Бұл – мынадай көрініс: Бір Канада. Канадалықтардың экономикалық және саяси тағдырын өздері шешетін Бір Канада. Сэр Джон А. Макдональдтің Канаданы шығыстан батысқа дейін көргені сияқты, ол батысты ашты. Мен жаңа Канаданы көремін – Солтүстік Канадасын. Міне, осы – Көрініс! 1958 жылы депутат болып сайланған Пьер Севиньи осы жиынды еске алып: «Ол сөзін аяқтағанда, есікке қарай келе жатып, адамдардың тізе бүгіп, оның пальтосын сүйгенін көрдім. Бір емес, көптеген адамдар. Адамдар көздерінен жас шығарып, тәнті болды. Бұл одан кейін де бірнеше рет қайталанды», – деді. Севиньи Дифенбеккерді Монреальдағы митингке «Тұрыңыздар, тұрыңыздар, басшыңызға сәлемдесіңіз!» деген сөздермен таныстырғанда, почта министрі Уильям Гамильтонның айтуынша, «мыңдаған адамдар залға сыймай, төбесін жыртып тастады». Майкл Старр: «Бұл мен барган ең керемет сайлау болды. Мен кішкентай шалғай елді мекендерге бардым. Албертадағы Смоки-Лейк, онда ешкім ешқашан министрді көрмеген. Саскачеванның Канорасы. Кез келген кездесуге адамдар тығылып кірді. Залдар адамдарға толы болды, ал алдыңғы қатарда жұмыстан қолдары қатайған, шал киген украиндық иммигранттар отырды. Мен украин тілінде сөйлейтінмін, ал олардың көздерінен жас мөлдіреп аға бастады. Сайлауды кім жеңді деп ешкім айтпасын, бірақ сайлауға эмоциялық жағдай әсер еткені анық». Пирсон мен оның либералдары науқанда күйреп кетті. Либералдық партияның басшысы Дифенбекердің қыста сайлау тағайындағанын мәселе етіп көтермек болды, себебі қысқы жағдайларда саяхаттау қиын. Бірақ Пирсонның қарсылығы сайлаушыларға әсер етпеді, керісінше, либералдар өз съезінде сайлау өткізуге шақырғанын еске түсірді. Пирсон Дифенбекердің солтүстік жоспарларын «иглудан иглуға» байланыс деп сынай бастады, ал премьер-министр оны кемсіздік танытқаны үшін айыптады. Либералдық партияның басшысы шағын, тыныш жиынға сөз сөйледі, ал ол сөзін бітірген соң көпшілік залдан тез шығып кетті. Сайлау күні Пирсон жеңіске жете алмайтынын түсінді, тек 100 орынды сақтап қалуға үміттенді. Бірақ либералдар одан да аз орынға ие болды. 1958 жылдың 31 наурызында торилер Канаданың федералды саяси тарихындағы ең үлкен көпшілікті (орындықтардың пайыздық көрсеткіші бойынша) жеңіп алды, либералдардың 48 мандатына қарсы 208 мандатты жеңіп алды, CCF 8 мандат алды, ал әлеуметтік кредит партиясы жойылды. Прогрессивті консерваторлар Британ Колумбиясы (49,8%) және Ньюфаундлендтен басқа барлық провинцияларда дауыс пен орынның көпшілігін жеңді. Квебектің Ұлттық Одақ саяси машинасы ПК партиясына аз қолдау көрсетті, бірақ Квебек сайлаушылары Дифенбеккерді қолдауға бейім болғандықтан, Ұлттық Одақтың басшысы Морис Дюплессис партиясының күштерін торилерге жұмылдырды.

The 1958 election campaign saw a huge outpouring of public support for the Progressive Conservatives. At the opening campaign rally in Winnipeg on February 12 voters filled the hall until the doors had to be closed for safety reasons. They were promptly broken down by the crowd outside. At the rally, Diefenbaker called for "[a] new vision. A new hope. A new soul for Canada." He pledged to open the Canadian North, to seek out its resources and make it a place for settlements. The conclusion to his speech expounded on what became known as "The Vision",

This is the vision: One Canada. One Canada, where Canadians will have preserved to them the control of their own economic and political destiny. Sir John A. Macdonald saw a Canada from east to west: he opened the west. I see a new Canada—a Canada of the North. This is the vision! Pierre Sévigny, who would be elected an MP in 1958, recalled the gathering, "When he had finished that speech, as he was walking to the door, I saw people kneel and kiss his coat. Not one, but many. People were in tears. People were delirious. And this happened many a time after." When Sévigny introduced Diefenbaker to a Montreal rally with the words "Levez vous, levez vous, saluez votre chef!" (Rise, rise, salute your chief!) according to Postmaster General William Hamilton "thousands and thousands of people, jammed into that auditorium, just tore the roof off in a frenzy." Michael Starr remembered, "That was the most fantastic election I went into little places. Smoky Lake, Alberta, where nobody ever saw a minister. Canora, Saskatchewan. Every meeting was jammed The halls would be filled with people and sitting there in the front would be the first Ukrainian immigrants with shawls and hands gnarled from work I would switch to Ukrainian and the tears would start to run down their faces I don't care who says what won the election; it was the emotional aspect that really caught on." Pearson and his Liberals faltered badly in the campaign. The Liberal Party leader tried to make an issue of the fact that Diefenbaker had called a winter election, generally disfavoured in Canada due to travel difficulties. Pearson's objection cut little ice with voters, and served only to remind the electorate that the Liberals, at their convention, had called for an election. Pearson mocked Diefenbaker's northern plans as "igloo to igloo" communications, and was assailed by the Prime Minister for being condescending. The Liberal leader spoke to small, quiet crowds, which quickly left the halls when he was done. By election day, Pearson had no illusions that he might win the election, and hoped only to salvage 100 seats. The Liberals would be limited to less than half of that. On March 31, 1958, the Tories won what is still the largest majority (in terms of percentage of seats) in Canadian federal political history, winning 208 seats to the Liberals' 48, with the CCF winning 8 and Social Credit wiped out. The Progressive Conservatives won a majority of the votes and of the seats in every province except British Columbia (49.8%) and Newfoundland. Quebec's Union Nationale political machine had given the PC party little support, but with Quebec voters minded to support Diefenbaker, Union Nationale boss Maurice Duplessis threw the machinery of his party behind the Tories.

Мандат (1958-1962 жылдар)

1958 жылы Канадада экономикалық төмендеу басталды. Өткен жылы салықтарды төмендету шаралары қабылданғандықтан, үкімет ұсынған бюджетте 1957-58 жылдарға шағын дефицит, ал келесі жылға – 648 миллион долларлық үлкен дефицит күтілді. Қаржы министрі Флеминг пен Канада Банкінің губернаторы Джеймс Койн мемлекеттік қарыздың үштен екі бөлігін құрайтын және 1967 жылға дейін өтелуге тиіс соғыс кезеңіндегі Жеңіс облигацияларын ұзақ мерзімге қайта қаржыландыруды ұсынды. Дифенбеккердің ұзақ уақыт шешімге келе алмауынан кейін бүкіл ел бойынша науқан жүргізілді, нәтижесінде облигациялардың 90 пайызы қайта қаржыландырылды. Бірақ бұл мәміле ақша айналымының өсуіне алып келді, бұл болашақта үкіметтің жұмыссыздықпен күресу әрекеттерін қиындатар еді. Дифенбеккер заңгерлік тәжірибесімен және оппозицияда болған кезінде азаматтық құқықтар мәселесіне үнемі назар аударған. 1960 жылдың 1 шілдесінде, Доминион күні, ол Парламентке Канаданың құқықтары туралы билль ұсынды, ол тез арада қабылданды және 10 тамызда жарияланды. Бұл Дифенбеккердің өмірлік мақсатының орындалуы болды, өйткені ол осы билльді әзірлеуді 1936 жылдан бастап қолға алған. Бұл құжат негізгі бостандықтарды кепілдеуді мақсат етті, әсіресе айыпталушылардың құқықтарына ерекше назар бөлді. Алайда, ол тек федералдық заңнаманың бір бөлігі болғандықтан, оны кез келген басқа заңмен өзгертуге болады, ал азаматтық құқықтар мәселесі көбінесе федералдық юрисдикциядан тыс провинциялық мәселе болып саналды. Бір заңгер бұл құжаттың «барлық канадалықтарға құқықтар беретінін, егер олар провинциялардың бірінде тұрмаса» деді. Дифенбеккер 1958 жылдың қаңтарында Сенатқа алғашқы халық өкілі Джеймс Гладстонды тағайындады, ал 1960 жылы оның үкіметі барлық аборигендерге дауыс беру құқығын берді. 1962 жылы Дифенбеккердің үкіметі иммиграциялық заңдардағы нәсілдік дискриминацияны жойды. Дифенбеккер «Бір Канада» саясатын ұстанды, барлық канадалықтардың теңдігін қамтамасыз етуге тырысты. Осы идеологияның аясында ол Квебектің франкофондарына ерекше жеңілдіктер жасауға дайын болған жоқ. Дифенбеккердің атқарушы көмекшісі болған және оның туралы кітап жазған Томас Ван Дусен осы мәселе бойынша көшбасшының көзқарасын былай сипаттады: Канаданың ұлт ретінде болуына ешқандай компромисске баруға болмайды. Екі ту, екі зейнетақы жоспары, қауымдасқан мемлекеттер, екі ұлт және саяси дуализмнің барлық басқа да жағымсыз жақтары Квебекті Конфедерациядан бөліп, бөліп төлеу жоспары бойынша алып шықты. Ол екі ұлт теориясын, қандай түрінде болса да, қабылдай алмады, өйткені ол француз бен ағылшындарды екінші дәрежелі азаматтарға айналдырар еді. Дифенбеккердің Квебекке жеңілдіктер жасауға құлықсыздығы, Ұлттық Одақтың ыдырауы, торилердің Квебекте тиімді құрылым құруға сәтсіздіктері және Дифенбеккердің кабинетіне аз ғана квебектерді тағайындауы, жоғары лауазымдарға ешкімді тағайындамауы Квебектегі прогрессивті консервативті қолдаудың әлсіреуіне әкелді. Дифенбеккер алғашқы француз-канад генерал-губернаторы Жорж Ваньерді тағайындауды ұсынды. 1961 жылдың ортасына қарай ақша-кредит саясатындағы айырмашылықтар Канада Банкінің губернаторы Койнмен ашық қақтығысқа әкелді, ол қатаң ақша саясатын ұстанып тұрды. Сент-Лоран Койнды 1961 жылдың желтоқсан айында аяқталатын мерзімге тағайындаған, сондықтан оны бұл мерзімнен бұрын Парламент актісі арқылы ғана босатуға болады. Койн өзінің ұстанымын қорғау үшін үкіметтің наразылығына орай, көпшілік алдында сөз сөйледі. Министрлер кабинеті сондай-ақ, Койн мен оның кеңесі банк пенсиялық схемасына түзетулер енгізгенін білгенде ашуланды, бұл Койннің зейнетақысын заң бойынша талап етілгендей, Канада газетінде жарияламастан қатты арттырды. Қаржы министрі Флеминг пен Койнның отставкаға келуі жөніндегі келіссөздері бұзылды, губернатор дауды жария етті, ал Дифенбеккер Койнды заң арқылы босатуға тырысты. Дифенбеккер Койнды босату туралы заң жобасын палата арқылы қабылдауға қол жеткізді, бірақ либералды бақылаудағы Сенат Койнды өзінің комитетінің бірінде куәлік беруге шақырды. Губернаторға үкіметке қарсы платформа бергеннен кейін комитет одан әрі шаралар қабылдамауға шешім қабылдады, сонымен қатар Койн ешқандай қателік жасаған жоқ деген пікірін қосты. Куәлік беру мүмкіндігі болғаннан кейін (оны Палатада беруге тыйым салынған), Койн өзінің арттырылған зейнетақысын сақтап, отставкаға кетті, ал үкімет баспасөз тарапынан кеңінен сынға ұшырады. Дифенбеккер 1962 жылдың 18 маусымына сайлау жариялаған кезде партия Квебек пен қалалық аймақтардағы қолдауын жоғалтқаннан зардап шекті, сайлаушылар Дифенбеккер мен торилерге көңілі тоққан. Канада Банкінің Канада долларын 92 1/2 АҚШ центіне төмендетуге мәжбүр болған кезде торилердің сайлау кампаниясына нұқсан келді, бұрынғысы АҚШ долларымен теңестірілген 95 центтен ауытқып тұрған. Жеке басылған сатиралық «Дифенбакстар» бүкіл елге тарады. Сайлау күні прогрессивті консервативтер 92 орынды жоғалтты, бірақ бәрібір азшылық үкімет құруға қабілетті болды. Жаңа Демократиялық партия (ККФ-тің мұрагері) және Әлеуметтік кредит жаңа Парламентте билік тепе-теңдігін ұстады.

An economic downturn was beginning in Canada by 1958. Because of tax cuts instituted the previous year, the budget presented by the government predicted a small deficit for 1957–58, and a large one, $648 million, for the following year. Minister of Finance Fleming and Bank of Canada Governor James Coyne proposed that the wartime Victory Bond issue, which constituted two thirds of the national debt and which was due to be redeemed by 1967, be refinanced to a longer term. After considerable indecision on Diefenbaker's part, a nationwide campaign took place, and 90% of the bonds were converted. However, this transaction led to an increase in the money supply, which in future years would hamper the government's efforts to respond to unemployment. As a trial lawyer, and in opposition, Diefenbaker had long been concerned with civil liberties. On July 1, 1960, Dominion Day, he introduced the Canadian Bill of Rights in Parliament, and the bill rapidly passed and was proclaimed on August 10, fulfilling a lifetime goal of Diefenbaker's, having begun drafting it as early as 1936. The document purported to guarantee fundamental freedoms, with special attention to the rights of the accused. However, as a mere piece of federal legislation, it could be amended by any other law, and the question of civil liberties was to a large extent a provincial matter, outside of federal jurisdiction. One lawyer remarked that the document provided rights for all Canadians, "so long as they don't live in any of the provinces". Diefenbaker had appointed the first First Nations member of the Senate, James Gladstone in January 1958, and in 1960, his government extended voting rights to all native people. In 1962, Diefenbaker's government eliminated race discrimination clauses in immigration laws. Diefenbaker pursued a "One Canada" policy, seeking equality of all Canadians. As part of that philosophy, he was unwilling to make special concessions to Quebec's francophones. Thomas Van Dusen, who served as Diefenbaker's executive assistant and wrote a book about him, characterized the leader's views on this issue:

There must be no compromise with Canada's existence as a nation. Opting out, two flags, two pension plans, associated states, Two Nations and all the other baggage of political dualism was ushering Quebec out of Confederation on the instalment plan. He could not accept any theory of two nations, however worded, because it would make of those neither French nor English second class citizens. Diefenbaker's disinclination to make concessions to Quebec, along with the disintegration of the Union Nationale, the failure of the Tories to build an effective structure in Quebec, and Diefenbaker appointing few Quebecers to his Cabinet, none to senior positions, all led to an erosion of Progressive Conservative support in Quebec. Diefenbaker did recommend the appointment of the first French Canadian governor general, Georges Vanier. By mid 1961, differences in monetary policy led to open conflict with Bank of Canada Governor Coyne, who adhered to a tight money policy. Appointed by St. Laurent to a term expiring in December 1961, Coyne could only be dismissed before then by the passing of an Act of Parliament. Coyne defended his position by giving public speeches, to the dismay of the government. The Cabinet was also angered when it learned that Coyne and his board had passed amendments to the bank's pension scheme which greatly increased Coyne's pension, without publishing the amendments in the Canada Gazette as required by law. Negotiations between Minister of Finance Fleming and Coyne for the latter's resignation broke down, with the governor making the dispute public, and Diefenbaker sought to dismiss Coyne by legislation. Diefenbaker was able to get legislation to dismiss Coyne through the House, but the Liberal controlled Senate invited Coyne to testify before one of its committees. After giving the governor a platform against the government, the committee then chose to take no further action, adding its view that Coyne had done nothing wrong. Once he had the opportunity to testify (denied him in the Commons), Coyne resigned, keeping his increased pension, and the government was extensively criticized in the press. By the time Diefenbaker called an election for June 18, 1962, the party had been damaged by loss of support in Quebec and in urban areas as voters grew disillusioned with Diefenbaker and the Tories. The PC campaign was hurt when the Bank of Canada was forced to devalue the Canadian dollar to 92 1/2 US cents; it had previously hovered in the range from 95 cents to par with the United States dollar. Privately printed satirical "Diefenbucks" swept the country. On election day, the Progressive Conservatives lost 92 seats, but were still able to form a minority government. The New Democratic Party (the successor to the CCF) and Social Credit held the balance of power in the new Parliament.

Ұлыбритания мен Британдық одақ

Дифенбеккер 1957 жылы қызметке келгеннен кейін көп ұзамай Лондонда Достастық премьер-министрлерінің мәжілісіне қатысты. Ол АҚШ-қа жұмсалатын қаражаттың 15 пайызын Ұлыбританиядан импортқа жұмсауды ұсынды. Ұлыбритания Канадамен еркін сауда туралы келісім жасасуға ұсыныс білдірді, бірақ канадалықтар одан бас тартты. Ұлыбританиядағы Гарольд Макмиллан үкіметі Ортақ нарыққа кіруге тырысқанда Дифенбеккер Канаданың Ұлыбританияға экспорттайтын тауарындан қауіп туындауы мүмкін деп қорқыныш білдірді. Ол сондай-ақ, ана елінің Достастыққа басымдық беруі керек деп ойлады және Ұлыбританияның кіруіне кедергі келтіруге тырысты. Британдықтар Канаданың бұл араласуына наразылық білдірді. Ұлыбританияның Ортақ нарыққа кіруге жасаған алғашқы әрекетіне Франция президенті Шарль де Голль вето қойды. 1959 жылға дейін Дифенбеккер үкіметі Оңтүстік Африка мен оның апартеидтік үкіметін сынаудан бас тартты. Бұл позицияны либералдар қолдады, бірақ CCF партиясының жетекшісі Хазен Аргу қолдамады. Алайда, 1960 жылы Оңтүстік Африкалықтар, егер Оңтүстік Африканың ақ нәсілді сайлаушылары сол жылдың соңында жоспарланған референдумда елді республикаға айналдыруды шешсе де, Достастықта мүшелігін сақтауға ниет білдірді. Оңтүстік Африка сол жылы өткен Достастық премьер-министрлерінің мәжілісінен референдум қорытындысына қарамастан, Достастық құрамында қалуға рұқсат беруді сұрады. Дифенбеккер апартеидке деген наразылығын Оңтүстік Африканың Сыртқы істер министрі Эрик Лууға жеке түрде жеткізіп, Оңтүстік Африканың қара және түсті терілі халқына бастапқыда болған ең төменгі деңгейдегі өкілдікті беруге шақырды. Луу премьер-министр Хендрик Вервордқа жасалған қастандықтан кейін жазылып жатқандықтан мәжіліске қатыса алмады. Мәжіліс алдын ала шешім қабылдау Оңтүстік Африканың ішкі ісіне араласу болып есептелетінін шешті. 1960 жылдың 5 қазанында Оңтүстік Африканың ақ нәсілді сайлаушылары елді республика ету туралы шешім қабылдады. 1961 жылы өткен премьер-министрлер мәжілісінде Верворд Оңтүстік Африканың Достастықта қалуына ресми түрде өтініш жасады. Премьер-министрлер екі топқа бөлінді: Дифенбеккер Оңтүстік Африканы тек басқа мемлекеттер апартеидті принципті айыптаған жағдайда ғана қайта қабылдауды ұсынды, соның арқасында дау туып, шешім қабылданды. Оңтүстік Африканың мүшелігі қабылданбайтыны анық болғаннан кейін Верворд елдің Достастықта қалу туралы өтінішін кері алып, ұйымнан шықты. Питер Ньюманның сөзінше, бұл «Дифенбеккердің халықаралық саясатқа жасаған ең маңызды үлесі» болды. Дифенбеккер жеңіске жетіп үйге қайтты.

Diefenbaker attended a meeting of the Commonwealth Prime Ministers in London shortly after taking office in 1957. He generated headlines by proposing that 15% of Canadian spending on US imports instead be spent on imports from the United Kingdom. Britain responded with an offer of a free trade agreement, which was rejected by the Canadians. As the Harold Macmillan government in the UK sought to enter the Common Market, Diefenbaker feared that Canadian exports to the UK would be threatened. He also believed that the mother country should place the Commonwealth first, and sought to discourage Britain's entry. The British were annoyed at Canadian interference. Britain's initial attempt to enter the Common Market was vetoed by French President Charles de Gaulle. Through 1959, the Diefenbaker government had a policy of not criticizing South Africa and its apartheid government. In this stance, Diefenbaker had the support of the Liberals but not that of CCF leader Hazen Argue. In 1960, however, the South Africans sought to maintain membership in the Commonwealth even if South African white voters chose to make the country a republic in a referendum scheduled for later that year. South Africa asked that year's Commonwealth Prime Ministers' Conference to allow it to remain in the Commonwealth regardless of the result of the referendum. Diefenbaker privately expressed his distaste for apartheid to South African External Affairs Minister Eric Louw and urged him to give the black and coloured people of South Africa at least the minimal representation they had originally had. Louw, attending the conference as Prime Minister Hendrik Verwoerd recovered from an assassination attempt, refused. The conference resolved that an advance decision would be interfering in South Africa's internal affairs. On October 5, 1960, South Africa's white voters decided to make the country a republic. At the Prime Ministers' Conference in 1961, Verwoerd formally applied for South Africa to remain in the Commonwealth. The prime ministers were divided; Diefenbaker broke the deadlock by proposing that South Africa only be re admitted if it joined other states in condemning apartheid in principle. Once it became clear that South Africa's membership would be rejected, Verwoerd withdrew his country's application to remain in the Commonwealth and left the group. According to Peter Newman, this was "Diefenbaker's most important contribution to international politics Diefenbaker flew home, a hero."

Айк пен Джон: Эйзенхауэр жылдары

Америкалық шенеуніктер Дифенбеккердің алғашқы сайлауына қанағаттанбады, сайлау науқанында американдыққа қарсы пікірлерді естігендерін сезінді. Либералдардың жылдар бойы билікте болғаннан кейін, АҚШ Мемлекеттік департаментінің бір өкілі: «Біз белгісіз бір нәрсемен айналысамыз» деді. АҚШ шенеуніктері Дифенбеккердің 1958 жылғы үлкен жеңісіне көңілі толмады; олар Пирсонды дипломатиялық жылдарынан біліп, жақсы көріп, Либералдық партияның басшысы американдық бағытталған саясатты енгізуге көбірек бейім деп санады. Дегенмен, АҚШ президенті Дуайт Эйзенхауэр Дифенбеккермен жақсы қарым-қатынас орнатуға тырысты. Екеуі де батыстың шаруалар отбасынан шыққандығынан бастап, балық аулауды ұнататындығына дейін көп нәрседе ортақ болды, ал Дифенбеккер Эйзенхауэр мен Черчилль сияқты соғыс басшыларын құрметтеді. Дифенбеккер өзінің естеліктерінде: «Президент Эйзенхауэрмен алғашқы кездесуімізден бастап «Айк-Джон» қағидасымен болғанын және біздің қарым-қатынасымыз телефондай жақын болғанын айта аламын» деп жазды. Эйзенхауэр мен Дифенбеккердің қарым-қатынасы соншалықты мықты болғандықтан, канадалық премьер-министр кейбір сыпайылықтарға көз жұмуға дайын болды. 1958 жылдың қазанында Эйзенхауэр парламентте сөйлеген сөзінде Дифенбеккердің бұрынғыдан бері айтып келген сауда алаңдаушылықтарын азайтып көрсетті. Дифенбеккер ештеңе демеді және Эйзенхауэрді балық аулауға алып кетті. Дифенбеккер 1957 жылдың ортасындағы NORAD деп аталатын біріктірілген әуе қорғаныс жүйесіне қосылу жоспарларын мақұлдаған болатын. Либералдар Дифенбеккердің Канаданы Кабинет пен Парламентке кеңес бермей бұрын жүйеге кіргізгеніне наразы болғанмен, Пирсон және оның жақтастары 1958 жылдың маусымында NORAD-ты мақұлдау үшін үкіметпен бірге дауыс берді. 1959 жылы Дифенбеккер үкіметі Avro CF 105 Arrow ұшағының дамуын және өндірісін тоқтатты. Arrow – бұл Avro Canada компаниясының Онтарио штатындағы Мальтон қаласындағы Кеңес Одағының шабуылына қарсы Канаданы қорғау үшін салынған, үстін қозғалтатын реактивтік ұшақ. 1953 жылдан бері дамытылып келген бұл ұшақ өте көп шығындарға және қиындықтарға тап болды. 1955 жылы Корольдік Әуе Күштері бастапқыда ұсынылған 20 эскадрильядан 9 эскадрилья ғана қажет екенін мәлімдеді. Соғыстан кейінгі қайта құруға жауапты болған бұрынғы министр К.Д. Хоудың айтуынша, Сент-Лоран үкіметі Arrow бағдарламасын жалғастыру туралы күмәнмен қарады және 1957 жылғы сайлаудан кейін оны тоқтатуды жоспарлады. 1958 жылғы сайлауға дейін Мальтон айманындағы үш тори орынына қауіп төнген кезде Дифенбеккер үкіметі қосымша қаржыландыруға рұқсат берді. Arrow ұшағының алғашқы сынақтары сәтті болғанымен, АҚШ үкіметі Канададан ұшақтар сатып алуға келіспеді. 1958 жылдың қыркүйегінде Дифенбеккер Arrow алты ай ішінде толық қарастырылатынын ескертті. Компания АҚШ қаржыландырған VZ 9 Avrocar сияқты басқа жобаларды іздеуді бастады, сонымен қатар Arrow толық өндіріске түсуін талап ететін жарнамалық кампания ұйымдастырды. 1959 жылдың 20 ақпанында Кабинет АҚШ-қа Канадада екі Bomarc зымыран базасын салуға рұқсат бергеннен кейін Avro Arrow жобасын тоқтату туралы шешім қабылдады. Компания дереу 14000 қызметкерін жұмыстан босатып, жұмыстан босатуға Дифенбеккерді кінәлады, бірақ қолданыстағы міндеттемелерді орындау үшін 2500 қызметкерді қайта жұмысқа алды. Екеуінің қарым-қатынасы мықты болғанымен, 1960 жылы АҚШ шенеуніктері Канаданың маңызды мәселелерді шешудегі кешігуіне алаңдады, мысалы, Канада Америка мемлекеттері ұйымына (OAS) қосылуы керек пе. 1960 жылдың маусымында осы мәселелер бойынша жүргізілген келіссөздер нәтиже бермеді. Дифенбеккер АҚШ вице-президенті Ричард Никсонның 1960 жылғы АҚШ президенттік сайлауында жеңіске жетеді деп үміттенеді, бірақ Никсонның демократтық қарсыласы, сенатор Джон Ф. Кеннеди жеңіске жеткен кезде, ол сенатор Кеннедиге құттықтау хаты жіберді. Кеннеди екі аптадан кейін канадалық шенеуніктер Дифенбеккердің хатына не болғанын сұрағанға дейін жауап бермеді. Мұндай хат алмасу Дифенбеккер үшін өте маңызды болды, сондықтан президенттің жауап беруінің баяулығына ренжіді. 1961 жылдың қаңтарында Дифенбеккер Колумбия өзені туралы келісімге қол қою үшін Вашингтонға барды. Алайда, Эйзенхауэр әкімшілігінің соңғы күндері басқа ештеңе істелмеді.

American officials were uncomfortable with Diefenbaker's initial election, believing they had heard undertones of anti Americanism in the campaign. After years of the Liberals, one US State Department official noted, "We'll be dealing with an unknown quantity." US officials viewed Diefenbaker's 1958 landslide with disappointment; they knew and liked Pearson from his years in diplomacy and felt the Liberal Party leader would be more likely to institute pro American policies. However, US President Dwight Eisenhower took pains to foster good relations with Diefenbaker. The two men found much in common, from Western farm backgrounds to a love of fishing, and Diefenbaker had an admiration for war leaders such as Eisenhower and Churchill. Diefenbaker wrote in his memoirs, "I might add that President Eisenhower and I were from our first meeting on an 'Ike–John' basis, and that we were as close as the nearest telephone." The Eisenhower–Diefenbaker relationship was sufficiently strong that the touchy Canadian Prime Minister was prepared to overlook slights. When Eisenhower addressed Parliament in October 1958, he downplayed trade concerns that Diefenbaker had publicly expressed. Diefenbaker said nothing and took Eisenhower fishing. Diefenbaker had approved plans to join the United States in what became known as NORAD, an integrated air defence system, in mid 1957. Despite Liberal misgivings that Diefenbaker had committed Canada to the system before consulting either the Cabinet or Parliament, Pearson and his followers voted with the government to approve NORAD in June 1958. In 1959, the Diefenbaker government cancelled the development and manufacture of the Avro CF 105 Arrow. The Arrow was a supersonic jet interceptor built by Avro Canada in Malton, Ontario, to defend Canada in the event of a Soviet attack. The interceptor had been under development since 1953, and had suffered from many cost overruns and complications. In 1955, the RCAF stated it would need only nine squadrons of Arrows, down from 20, as originally proposed. According to C. D. Howe, the former minister responsible for postwar reconstruction, the St. Laurent government had serious misgivings about continuing the Arrow program, and planned to discuss its termination after the 1957 election. In the run up to the 1958 election, with three Tory held seats at risk in the Malton area, the Diefenbaker government authorized further funding. Even though the first test flights of the Arrow were successful, the US government was unwilling to commit to a purchase of aircraft from Canada. In September 1958, Diefenbaker warned that the Arrow would come under complete review in six months. The company began seeking out other projects including a US funded "saucer" program that became the VZ 9 Avrocar, and also mounted a public relations offensive urging that the Arrow go into full production. On February 20, 1959, the Cabinet decided to cancel the Avro Arrow, following an earlier decision to permit the United States to build two Bomarc missile bases in Canada. The company immediately dismissed its 14,000 employees, blaming Diefenbaker for the firings, though it rehired 2,500 employees to fulfil existing obligations. Although the two leaders had a strong relationship, by 1960 US officials were becoming concerned by what they viewed as Canadian procrastination on vital issues, such as whether Canada should join the Organization of American States (OAS). Talks on these issues in June 1960 produced little in results. Diefenbaker hoped that US Vice President Richard Nixon would win the 1960 US presidential election, but when Nixon's Democratic rival, Senator John F. Kennedy won the race, he sent Senator Kennedy a note of congratulations. Kennedy did not respond until Canadian officials asked what had become of Diefenbaker's note, two weeks later. Diefenbaker, for whom such correspondence was very meaningful, was annoyed at the President elect's slowness to respond. In January 1961, Diefenbaker visited Washington to sign the Columbia River Treaty. However, with only days remaining in the Eisenhower administration, little else could be accomplished.

Екі жақты жеккөрушілік: Кеннеди әкімшілігі

Кеннеди мен Дифенбейкер жақсы бастады, бірақ жағдай тез нашарлады. Екеуі 20 ақпанда Вашингтонда кездескенде, Дифенбейкер Кеннедиге әсерленіп, оны Оттаваға шақырды. Бірақ Кеннеди көмекшілеріне "қатал жігітпен қайтадан кездескім келмейді" деген. Оттаваға сапары қиынға соқты. Кеннеди Дифенбейкерге бірнеше мәселе бойынша "құдалау" жасауды ұсынатын жазбаны қалып қойды, соның ішінде Канада аумағында ядролық қаруды қабылдау туралы шешім, бұл Канада кабинетін қатты бөліп тастады. Дифенбейкер Кеннедидің Парламенттегі сөзінен де ашуланды, онда ол Канаданы ОАД-ға қосылуға шақырды (Дифенбейкер бұған бұрыннан қарсы болған), сондай-ақ президент ресми кеште оппозиция жетекшісі Пирсонмен көп уақыт өткізді. Кеннеди мен оның әйелі Джеки де түскі ас кезінде Дифенбейкердің Черчилль туралы әңгімелеріне жиі қызығушылық танытпады, кейін Джеки Кеннеди оларды "азапты" деп сипаттады. Дифенбейкер бастапқыда Кеннедидің NORAD аясында Канада аумағында ядролық қару орналастыру туралы өтінішіне келісуге дайын болды. Бірақ 1961 жылғы 3 тамыздағы Кеннедидің осы мәселедегі хаты БАҚ-қа тарағанда, Дифенбейкер ашуланып, қолдауын кері алды. Премьер-министрді Парламент төбесінде өткен ядролық қаруға қарсы үлкен демонстрация да әсер етті. Дифенбейкерге 142 мың қол қойған петиция табысталды. 1962 жылы АҚШ үкіметі Канаданың ядролық қару қабылдауға міндеттеме бермеуіне алаңдады. NORAD мүшесі ретінде Канадаға жеткізілген құралдар ядролық оқ-дәрілерсіз тиімсіз немесе өте аз пайдалы болды. Канадалық және американдық әскери шенеуніктер бұл туралы баспасөзге хабарлау және Канаданың оқ-дәрілерді сатып алуға келісуін қолдау үшін тыныш науқан ұйымдастырды. Дифенбейкер сәуір айында Пирсонды Нобель сыйлығының лауреаттарына арналған кешке Ақ үйге шақырғанда да ренжіді, онда президентпен жеке 40 минут кездесті. Премьер-министр зейнеткерлікке шыққан американдық елші Ливингстон Мерчантпен кездескенде, Кеннеди қалдырған қағаз туралы ашуланып айтты және оны алдағы сайлау науқанында пайдалануы мүмкін екенін білдірді. Мерчанттың баяндамасы Вашингтонда алаңдаушылық тудырды, елші Дифенбейкермен қайтадан кездесуге жіберілді. Бұл жолы ол Дифенбейкердің тынышқандай болғанын байқады, ал премьер-министр ескертуді пайдаланбауға және ойы өзгерсе Мерчантқа алдын ала хабарлауға уәде берді. Канада Вашингтондағы жаңа елші, Чарльз Ричиді тағайындады, ол келген кезде Кеннедидің салқын қабылдауына тап болды және дау-дамай бірқатар мәселелерге кедерілгіштік келтіргенін анықтады. Кеннеди 1962 жылғы Канада сайлау науқанында ашық түрде біреуін жақтамады. Науқан барысында Дифенбейкер бірнеше рет Кеннеди әкімшілігінің оның жеңілуін қалағанын, өйткені ол "Вашингтонға бас иіп" беруден бас тартқанын мәлімдеді. Дифенбейкер азшылықпен қайтып келгеннен кейін, Вашингтон ядролық қаруды қабылдау үшін қысымды жалғастырды, бірақ Дифенбейкер қорғаныс министрі Дуглас Харкнесс пен сыртқы істер министрі Говард Гриннің арасындағы келіспеушілікке тап болды және уақыт пен жағдайлар консенсусқа келуге мүмкіндік береді деп үміттеніп, тоқтап тұрды. 1962 жылғы қазанда Куба зымырандық дағдарысы басталғанда, Кеннеди қандай шаралар қолдану керек екені туралы шешім қабылдамас бұрын Дифенбейкермен кеңеспеуді жөн көрді. АҚШ президенті бұрынғы елші Мерчантты Оттаваға жіберіп, премьер-министрге Кеннедидің телеарнада сөйлейтін сөзінің мазмұны туралы хабарлауды тапсырды. Дифенбейкер кеңеспеуіне және оған екі сағаттан аз уақыт бұрын хабарлағанына ашуланды. АҚШ үкіметі Канаданың толық қолдауы бар екенін мәлімдеген мәлімдеме жасағанда, ол тағы да ашуланды. Бірақ ол Парламентте сөз сөйлегенде, АҚШ-тың айыптауларын тексеру үшін бейтарап елдердің өкілдерін Кубаға жіберуді ұсынды, бұл Вашингтон Кеннедидің сөзіне күмән келтіргенінің белгісі деп қабылдады. Американдық әскерлер жоғары дайындық деңгейіне, DEFCON 3-ке көшкенде, Дифенбейкер Канадалық әскерлерге де солай жасауға бұйрық беруден кешікті. Харкнесс пен Бас штаб офицерлері Канадалық әскерлерді жасырын түрде осы дайындық деңгейіне көтерді, ал Дифенбейкер ақырында оны бекітті. Дағдарыс соғыссыз аяқталды, сауалнамалар Кеннедидің әрекеттерін көптеген канадалықтар қолдағанын көрсетті. Дифенбейкер БАҚ-та қатты сынға ұшырады.

Kennedy and Diefenbaker started off well but matters soon worsened. When the two met in Washington on February 20, Diefenbaker was impressed by Kennedy, and invited him to visit Ottawa. Kennedy, however, told his aides that he never wanted "to see the boring son of a bitch again". The Ottawa visit began awkwardly. Kennedy accidentally left behind a briefing note suggesting he "push" Diefenbaker on several issues, including the decision to accept nuclear weapons on Canadian soil, which bitterly divided the Canadian Cabinet. Diefenbaker was also annoyed by Kennedy's speech to Parliament, in which he urged Canada to join the OAS (which Diefenbaker had already rejected), and by the President spending most of his time talking to Leader of the Opposition Pearson at the formal dinner. Both Kennedy and his wife Jackie were bored by Diefenbaker's Churchill anecdotes at lunch, stories that Jackie Kennedy later described as "painful". Diefenbaker was initially inclined to go along with Kennedy's request that nuclear weapons be stationed on Canadian soil as part of NORAD. However, when an August 3, 1961, letter from Kennedy which urged this was leaked to the media, Diefenbaker was angered and withdrew his support. The Prime Minister was also influenced by a massive demonstration against nuclear weapons, which took place on Parliament Hill. Diefenbaker was handed a petition containing 142,000 names. By 1962, the American government was becoming increasingly concerned at the lack of a commitment from Canada to take nuclear weapons. The interceptors and Bomarc missiles with which Canada was being supplied as a NORAD member were either of no use or of greatly diminished utility without nuclear devices. Canadian and American military officers launched a quiet campaign to make this known to the press, and to advocate Canadian agreement to acquire the warheads. Diefenbaker was also upset when Pearson was invited to the White House for a dinner for Nobel Prize winners in April, and met with the President privately for 40 minutes. When the Prime Minister met with retiring American Ambassador Livingston Merchant, he angrily disclosed the paper Kennedy had left behind, and hinted that he might make use of it in the upcoming election campaign. Merchant's report caused consternation in Washington, and the ambassador was sent back to see Diefenbaker again. This time, he found Diefenbaker calm, and the Prime Minister pledged not to use the memo, and to give Merchant advance word if he changed his mind. Canada appointed a new ambassador to Washington, Charles Ritchie, who on arrival received a cool reception from Kennedy and found that the squabble was affecting progress on a number of issues. Kennedy was careful to avoid overt favouritism during the 1962 Canadian election campaign. Several times during the campaign, Diefenbaker stated that the Kennedy administration desired his defeat because he refused to "bow down to Washington". After Diefenbaker was returned with a minority, Washington continued to press for acceptance of nuclear arms, but Diefenbaker, faced with a split between Defence Minister Douglas Harkness and External Affairs Minister Howard Green on the question, continued to stall, hoping that time and events would invite consensus. When the Cuban Missile Crisis erupted in October 1962, Kennedy chose not to consult with Diefenbaker before making decisions on what actions to take. The US president sent former Ambassador Merchant to Ottawa to inform the Prime Minister as to the content of the speech that Kennedy was to make on television. Diefenbaker was upset at both the lack of consultation and the fact that he was given less than two hours advance word. He was angered again when the US government released a statement stating that it had Canada's full support. In a statement to the Commons, Diefenbaker proposed sending representatives of neutral nations to Cuba to verify the American allegations, which Washington took to mean that he was questioning Kennedy's word. When American forces went to a heightened alert, DEFCON 3, Diefenbaker was slow to order Canadian forces to match it. Harkness and the Chiefs of Staff had Canadian forces clandestinely go to that alert status anyway, and Diefenbaker eventually authorized it. The crisis ended without war, and polls found that Kennedy's actions were widely supported by Canadians. Diefenbaker was severely criticized in the media.

Төмендеу

1963 жылдың 3 қаңтарында НАТО-ның Бас қолбасшысы генерал Лаурис Норстад Оттаваға сапармен келді, зейнетке шығуға дейін мүше елдерге жасаған бірқатар сапарлардың бірі ретінде. Баспасөз мәслихатында Норстад Канада ядролық қаруды қабылдамаса, НАТО-ға берген міндеттемелерін орындамайтынын мәлімдеді. Канаданың газеттері Дифенбеккерді сынады, ол бұл мәлімдеменің Кеннедидің өзінің үкіметін құлату үшін жасаған қастандығының бөлігі деп сенді. Либералдар бұрын ядролық қару мәселесінде шешімсіздік танытса да, 12 қаңтарда Пирсон үкіметтің өз міндеттемелерін орындауы керектігін айтқан сөз сөйледі. Кабинет әлі де Грин мен Харкнесс жақтастары арасында бөлінген кезде, Дифенбеккер 25 қаңтарда Парламентте сөйлеген сөзін Флеминг (сол кездегі Әділет министрі) «жасырындықтың үлгісі» деп сипаттады. Харкнесс бастапқыда Дифенбеккердің Канадада ядролық оқтәуірлерді қолдауға дайын екенін айтқанын ойлады. Баспасөзбен сөйлескеннен кейін, ол өзінің сөзбен келіспеушілік екенін түсінді және Дифенбеккерден нақтылау сұрады. Алайда Дифенбеккер нақты ұстаным қабылдаудан жалғызды. 30 қаңтарда АҚШ Мемлекеттік департаменті Дифенбеккердің Парламенттегі сөйлеген сөзінде қателіктер жасағанын мәлімдеп, баспасөз хабарламасын жариялады. Канада алғаш рет Вашингтондағы елшісін дипломатиялық наразылық ретінде елге қайтарды. Барлық партиялар Мемлекеттік департаменттің әрекетін айыптаса да, үкіметтен тыс үш партия Дифенбеккерден ядролық қару мәселесінде ұстаным қабылдауын талап етті. Кабинет ішіндегі жіктелгендік сақталды, Дифенбеккер канадалық саясатқа американдық араласу мәселесі бойынша сайлау тақырыбын көтермеймін деп ойлады. Кем дегенде алты министр Дифенбеккердің орнынан кетуін қалады. Соңында, 3 ақпан күні өткен жанды Кабинет отырысында Харкнесс Дифенбеккерге премьер-министрдің канадалықтардың сенімін жоғалтқанын және отставкаға кетуге тиіс екенін айтты. Дифенбеккер өзін қолдайтын министрлерді тұруға шақырды, және олардың жартысы ғана тұрғаннан кейін, ол генерал-губернаторға отставкаға кету үшін баратынын және Флемингтің келесі премьер-министр болатынын мәлімдеді. Грин Кабинеттегі әріптестерін «сатқындардың ұясы» деп атады, бірақ ақырында ақылға келді және премьер-министрге келесі күні жоспарланған сенімсіздік дауысына қарсы тұруға оралуға шақырылды. Алайда Харкнесс өзінің отставкаға кетуінен мойын бұрмады. Үкіметті сақтап қалу үшін жеткілікті дауысқа ие болған Әлеуметтік несие партиясымен келіссөздер сәтсіз аяқталды, және үкімет құлады, 142–111 есебімен. Үкімет дауыс беруден жеңілгеннен кейін бір күн өткен соң үкімет мүшелерінің екеуі отставкаға кетті. Науқан басталғанда, торилер сауалнамаларда 15 ұпаймен артта қалды. Пирсон мен оның либералдары үшін жалғыз сұрақ – олардың қаншалықты көпшілікке ие болатыны еді. Дифенбеккер жылдары туралы екі кітап жазған Питер Штурсберг бұл науқан туралы былай деді:

On January 3, 1963, NATO Supreme Commander General Lauris Norstad visited Ottawa, in one of a series of visits to member nations prior to his retirement. At a news conference, Norstad stated that if Canada did not accept nuclear weapons, it would not be fulfilling its commitments to NATO. Newspapers across Canada criticized Diefenbaker, who was convinced the statement was part of a plot by Kennedy to bring down his government. Although the Liberals had been previously indecisive on the question of nuclear weapons, on January 12, Pearson made a speech stating that the government should live up to its commitments. With the Cabinet still divided between adherents of Green and Harkness, Diefenbaker made a speech in the Commons on January 25 that Fleming (by then Minister of Justice) termed "a model of obfuscation". Harkness was initially convinced that Diefenbaker was saying that he would support nuclear warheads in Canada. After talking to the press, he realized that his view of the speech was not universally shared, and he asked Diefenbaker for clarification. Diefenbaker, however, continued to try to avoid taking a firm position. On January 30, the US State Department issued a press release suggesting that Diefenbaker had made misstatements in his Commons speech. For the first time ever, Canada recalled its ambassador to Washington as a diplomatic protest. Though all parties condemned the State Department action, the three parties outside the government demanded that Diefenbaker take a stand on the nuclear weapon issue. The bitter divisions within the Cabinet continued, with Diefenbaker deliberating whether to call an election on the issue of American interference in Canadian politics. At least six Cabinet ministers favoured Diefenbaker's ouster. Finally, at a dramatic Cabinet meeting on Sunday, February 3, Harkness told Diefenbaker that the Prime Minister no longer had the confidence of the Canadian people, and resigned. Diefenbaker asked ministers supporting him to stand, and when only about half did, stated that he was going to see the Governor General to resign, and that Fleming would be the next Prime Minister. Green called his Cabinet colleagues a "nest of traitors", but eventually cooler heads prevailed, and the Prime Minister was urged to return and to fight the motion of non confidence scheduled for the following day. Harkness, however, persisted in his resignation. Negotiations with the Social Credit Party, which had enough votes to save the government, failed, and the government fell, 142–111. Two members of the government resigned the day after the government lost the vote. As the campaign opened, the Tories trailed in the polls by 15 points. To Pearson and his Liberals, the only question was how large a majority they would win. Peter Stursberg, who wrote two books about the Diefenbaker years, stated of that campaign:

Ескі Дифенбеккер толық күшпен шапқылап келді. Өзінің үкіметінің ыдырауынан туған барлық азаптар жоғалып, ол халықпен байланысқа түскеннен кейін қайта тірілген алып сияқты көрінді. Бұл Дифенбеккердің ең сәтті сайлауы болды. Ол іс жүзінде жалғыз болды. Гордон Черчилль сияқты адал жақтастар да өздерінің саяси өмірі үшін күресіп жатқан өздерінің сайлау округтеріне жақын болуға мәжбүр болды. Ақ үй ресми түрде бейтараптық сақтаса да, Кеннеди жеке өмірінде либералдардың жеңісін қалайтынын анық көрсетті. Кеннеди либералдар үшін қайтадан жұмыс істеу үшін өзінің сауалнама жасаушысы Лу Харристі жіберді. 1963 жылдың 8 сәуірінде өткен сайлауда либералдар 129 орынға ие болды, торилер 95 орынды иеленді, абсолютті көпшілікке 5 орын жетпеді. Дифенбеккер бірнеше күн билікте болды, содан кейін Квебек Әлеуметтік несие партиясының алты депутаты Пирсонның үкімет құруы керек деген мәлімдемеге қол қойды. Бұл дауыстар Пирсонға Парламенттің көпшілігінің қолдауын беруге жеткілікті болды, және Дифенбеккер отставкаға кетті. Алты депутат бірнеше күн ішінде бұл мәлімдемені жоққа шығарды. Дегенмен, Пирсон ЖЖП-ның қолдауымен үкімет құрды.

Соңғы жылдары және өлімі

Дифенбеккер партия басшылығын жоғалтудан ашуланды. Пирсон 1967 жылдың желтоқсанында зейнетке шығуын жариялады, ал Дифенбеккер Пирсонның ізбасары Пьер Трюдомен сақтықпен құрметтесетін қарым-қатынас орнатты. Трюдо 1968 жылдың маусым айына жалпы сайлауды тағайындады; Стэнфилд Дифенбеккерден Саскатундағы митингке қатысуын сұрады, бірақ Дифенбеккер бас тартты, дегенмен екеуі де асыққан фотосессияға қатысты. Трюдо Стэнфилдке қарсы көпшілік дауысын алды, ал Пирсон Дифенбеккерге қарсы ешқашан ала алмады, себебі ПК партиясы 25 орынды жоғалтты, оның 20-сы Батыста болды. Бұрынғы премьер-министр, "Консервативтік партия ауыр күйреуге ұшырады" десе де, Стэнфилдтің жеңілісіне қуанғанын жасыра алмады, әсіресе Коммундар палатасына өтуге тырысқан, бірақ сәтсіз аяқталған Кэмптің жеңілісіне риза болды. Дифенбеккер Альберт ханзадалығынан оңай қайта сайланды. Стэнфилд партияны біріктіруге тырысқанмен, Дифенбеккер мен оның жақтастарымен келісу қиын болды. Партиядағы дау прогрессивті консервативті депутаттарды Стенфилдтің Ресми тілдер заңына қатысты ұстанымынан бас тартуға шақырған Дифенбеккердің шақыруы сияқты, жарияланған келіспеушіліктерге ұласты, нәтижесінде фракцияның жартысына жуығы өздерінің көшбасшысының қалауына қарсы дауыс берді немесе дауыс беруден бас тартты. Парламенттік қызметінен басқа Дифенбеккер көп саяхаттап, 1975-1977 жылдары үш томдық естеліктерін жазуға кірісті. 1972 жылы Пирсон қатерлі ісіктен қайтыс болды, ал Дифенбеккерден бұрынғы қарсыласына жылы сөздер айтуы сұралды. Дифенбеккер басын шайқап, тек: "Ол Нобель сыйлығына лайық емес еді", - деді. 1972 жылға қарай Дифенбеккер Трюдодан көңілі толып, сол жылғы сайлауда тористерді толық қолдады. Дифенбеккер өз сайлау округінде жеңіске жетті, ал прогрессивті консерваторлар либералдардың көрсеткішіне екі орынмен жақындады. Трюдоның беделін түсіргені және Стэнфилдтің биліктен айырылғаны Дифенбеккерге жеңілдік әкелді. Трюдо екі жылдан кейін көпшілігін қайта алды, бұл сайлауда сол кездегі жалғыз тірі бұрынғы премьер-министр Дифенбеккердің жеке көпшілігі 11 000 дауысқа дейін өсті. 1976 жылы Жаңа жылдық құрмет көрсету рәсімінде Дифенбеккер Патшаның жеке сыйы ретінде табысталған Құрмет серіктері орденінің мүшесі аталды. Ұзақ аурудан кейін 22 желтоқсанда Олив Дифенбеккер қайтыс болды, бұл Дифенбеккерді үлкен қайғыға ұрды. Джо Кларк 1976 жылы Стенфилдтің партия басшысы лауазымына ие болды, бірақ Кларк басшылықты қайта қарауды қолдағандықтан, Дифенбеккер оған наразылық білдірді. Дифенбеккер Клод Вагнерді көшбасшы ретінде қолдаған, бірақ Кларк жеңіске жеткенде, Кларк "бұл партияның керемет көшбасшысы болады" деді. Алайда Дифенбеккер өзінің партиялық көшбасшысын бірнеше рет сынады, тіпті Стенфилд Дифенбеккерден "Мырза Кларкқа пышақ тигізуді тоқтатуды" сұрады, бірақ Дифенбеккер оған келіспеді. Бағаншы Чарльз Линчтің айтуынша, Дифенбеккер Кларкты жаңадан келген және маңызсыз деп есептеді. 1978 жылы Дифенбеккер тағы бір сайлауға қатысатынын жариялады және "Дифенбеккер – қазір бұрынғыдан да маңызды" деген ұранмен келесі жылы науқанға шықты, оның барысында ол жеңіл инсульт алған, бірақ бұқаралық ақпарат құралдарына оның тұмауға шалдыққандықтан төсекке жатқандығы айтылды. Мамыр айындағы сайлауда Дифенбеккер НДП үміткері Стэн Ховдебоны (Дифенбеккердің қайтысынан кейін ол орынды қосымша сайлауда жеңіп алатын) 4000 дауыспен жеңді. Кларк Трюдоны жеңіп, азшылық үкімет құрды, ал Дифенбеккер Кларк министрлерінің арасындағы бұрынғы қарсыластарымен әлі де татуласпаған күйде ант беру рәсімін көру үшін Оттаваға оралды. Екі айдан кейін Дифенбеккер 83 жасында өз кабинетінде жүрек талмасынан қайтыс болды. Дифенбеккер өзінің жерлеу рәсімін мемлекеттік шенеуніктермен бірге егжей-тегжейлі жоспарлаған. Ол екі жарым күн бойы Парламенттің Құрмет залында жатты; оның табытының жанынан 10 000 канадалық өтті. Табуттағы Көрікті ту қызыл байрақпен жартылай жабылды. Жерлеу рәсімінен кейін оның мәйіті ақырғы пунктіне, Саскатунга, пойызбен баяу жолға шықты; көптеген канадалықтар жол бойындағы рельстерге тігіліп, жерлеу пойызының өтуін бақылады. Виннипегте түн ортасында 10 мыңға жуық адам қақпадан өтіп, Канаданың туын және Дифенбеккердің сүйікті Қызыл байрағымен жабылған табыттың алдынан өтті. Принс-Альберт қаласында оның атынан келген мыңдаған адам теміржол вокзалы алдындағы алаңға жиналып, Саскачеваннан шыққан жалғыз премьер-министрге құрмет көрсетті. Оның табыты Оттавада уақытша жерленгеннен кейін әйелі Оливтің мәйітімен бірге әкелінді. Премьер-министр Кларк сөз сөйлеп, "өзінің тобына жатқан топтың өкілі болып туған, азғын аймақта өскен, азғын партияның басшысы болған, содан кейін өз елінің мәнін өзгерткен және оны мәңгілікке өзгерткен қайраткерге" құрмет көрсетті. Джон мен Олив Дифенбеккерлер Дифенбеккер орталығының сыртында, оның құжаттарын сақтау үшін Саскачеван университетінің кампусында жерленген.

Diefenbaker was embittered by his loss of the party leadership. Pearson announced his retirement in December 1967, and Diefenbaker forged a wary relationship of mutual respect with Pearson's successor, Pierre Trudeau. Trudeau called a general election for June 1968; Stanfield asked Diefenbaker to join him at a rally in Saskatoon, which Diefenbaker refused, although the two appeared at hastily arranged photo opportunities. Trudeau obtained the majority against Stanfield that Pearson had never been able to obtain against Diefenbaker, as the PC party lost 25 seats, 20 of them in the West. The former Prime Minister, though stating, "The Conservative Party has suffered a calamitous disaster" in a CBC interview, could not conceal his delight at Stanfield's humiliation, and especially gloated at the defeat of Camp, who made an unsuccessful attempt to enter the Commons. Diefenbaker was easily returned for Prince Albert. Although Stanfield worked to try to unify the party, Diefenbaker and his loyalists proved difficult to reconcile. The division in the party broke out in well publicised dissensions, as when Diefenbaker called on Progressive Conservative MPs to break with Stanfield's position on the Official Languages bill, and nearly half the caucus voted against their leader's will or abstained. In addition to his parliamentary activities, Diefenbaker travelled extensively and began work on his memoirs, which were published in three volumes between 1975 and 1977. Pearson died of cancer in 1972, and Diefenbaker was asked if he had kind words for his old rival. Diefenbaker shook his head and said only, "He shouldn't have won the Nobel Prize." By 1972, Diefenbaker had grown disillusioned with Trudeau, and campaigned wholeheartedly for the Tories in that year's election. Diefenbaker was re elected comfortably in his home riding, and the Progressive Conservatives came within two seats of matching the Liberal total. Diefenbaker was relieved both that Trudeau had been humbled and that Stanfield had been denied power. Trudeau regained his majority two years later in an election that saw Diefenbaker, by then the only living former prime minister, have his personal majority grow to 11,000 votes. In the 1976 New Year Honours, Diefenbaker was created a Member of the Order of the Companions of Honour, an honour bestowed as the personal gift of the Sovereign. After a long illness, Olive Diefenbaker died on December 22, a loss which plunged Diefenbaker into despair. Joe Clark succeeded Stanfield as party leader in 1976, but as Clark had supported the leadership review, Diefenbaker held a grudge against him. Diefenbaker had supported Claude Wagner for leader, but when Clark won, stated that Clark would make "a remarkable leader of this party". However, Diefenbaker repeatedly criticized his party leader, to such an extent that Stanfield publicly asked Diefenbaker "to stop sticking a knife into Mr. Clark"—a request Diefenbaker did not agree to. According to columnist Charles Lynch, Diefenbaker regarded Clark as an upstart and a pipsqueak. In 1978, Diefenbaker announced that he would stand in one more election, and under the slogan "Diefenbaker—Now More Than Ever", weathered a campaign the following year during which he apparently suffered a mild stroke, although the media were told he was bedridden with influenza. In the May election Diefenbaker defeated NDP candidate Stan Hovdebo (who, after Diefenbaker's death, would win the seat in a by election) by 4,000 votes. Clark had defeated Trudeau, though only gaining a minority government, and Diefenbaker returned to Ottawa to witness the swearing in, still unreconciled to his old opponents among Clark's ministers. Two months later, Diefenbaker died of a heart attack in his study at age 83. Diefenbaker had extensively planned his funeral in consultation with government officials. He lay in state in the Hall of Honour in Parliament for two and a half days; 10,000 Canadians passed by his casket. The Maple Leaf Flag on the casket was partially obscured by the Red Ensign. After the service, his body was taken by train on a slow journey to its final destination, Saskatoon; along the route, many Canadians lined the tracks to watch the funeral train pass. In Winnipeg, an estimated 10,000 people waited at midnight in a one kilometre line to file past the casket which made the trip draped in a Canadian flag and Diefenbaker's beloved Red Ensign. In Prince Albert, thousands of those he had represented filled the square in front of the railroad station to salute the only man from Saskatchewan ever to become Prime Minister. His coffin was accompanied by that of his wife Olive, disinterred from temporary burial in Ottawa. Prime Minister Clark delivered the eulogy, paying tribute to "an indomitable man, born to a minority group, raised in a minority region, leader of a minority party, who went on to change the very nature of his country, and change it forever". John and Olive Diefenbaker rest outside the Diefenbaker Centre, built to house his papers, on the campus of the University of Saskatchewan.