Кіріспе

Математикада, әсіресе функционалдық анализ және сақиналар теориясында, шамамен теңдестіргіш – Банах алгебрасындағы немесе сақинадағы (көбінесе бірліксіз) бірлік элементінің орнына қолданылатын тор.

Анықтама

Банах алгебрасы А-дағы оң жақ шамалас сәйкестік – A-ның кез келген a элементі үшін жақындаушы шешім болады. Сол сияқты, Банах алгебрасы А-дағы сол жақ шамалас сәйкестік – A-ның кез келген a элементі үшін жақындаушы шешім болады. Шамалас сәйкестік – оң жақ және сол жақ шамалас сәйкестік екі де болатын желі.

С*-алгебралар

C* алгебралары үшін өз-өзіне қосымша элементтерден құралған оң (немесе сол) шамалас сәйкестік, шамалас сәйкестікпен бірдей болады. А-дағы нормасы ≤ 1-ге тең барлық оң элементтер жиыны, өзінің табиғи ретімен кез келген C* алгебрасы үшін шамалас сәйкестік болып табылады. Бұл C* алгебраның канондық шамалас сәйкестігі деп аталады. Шамалас сәйкестіктер бірегей емес. Мысалы, Гильберт кеңістігінде әрекет ететін компакт операторлар үшін, шекті рангі бар проекциялардан құралған тор, тағы бір шамалас сәйкестік болады. Егер шамалас сәйкестік тізбек болса, оны тізбекті шамалас сәйкестік деп атаймыз, ал тізбекті шамалас сәйкестікке ие C* алгебрасы σ-бірлік деп аталады. Кез келген ажыратылатын C* алгебрасы σ-бірлік болып табылады, бірақ керісі дұрыс емес. Коммутативтік C* алгебрасы, спектрі σ-жинақты болса және тек сонда ғана σ-бірлік болады. Жалпы, C* алгебрасы A, σ-бірлік болып табылады, егер және тек қана A құрамында қатаң оң элемент болса, яғни A+ ішінде h болса, онда h-дан туындайтын мұрагерлік C* субальгебрасы A болып табылады. Кейде белгілі бір типтегі элементтерден құралған шамалас сәйкестіктер қарастырылады. Мысалы, C* алгебрасы нақты дәрежесі нөлге тең, егер және тек қана әрбір мұрагерлік C* субальгебрасы проекциялардан құралған шамалас сәйкестікке ие болса. Бұл қасиет бұрынғы әдебиетте (HP) деп белгіленген.

Конвольсиялық алгебралар

Конвольсиялық алгебрадағы шамамен бірдейлік, Дирак дельта функциясына жуық функциялар тізбегі сияқты қызмет етеді (Дирак дельта функциясы конвольсия үшін бірлік элементі болып табылады). Мысалы, Фурье қатарлары теориясының Фейер ядролары шамамен бірдейлік тудырады.

Сақиналар

Сақина теориясында шамамен теңдестік (approximate identity) ұқсас жолмен анықталады, бірақ сақинаға дискретті топология беріледі, сондықтан a = aeλ белгілі бір λ үшін орындалады. Шамамен теңдестігі бар сақина үстіндегі модуль, егер модульдегі кез келген m үшін m = meλ болатын λ табылатын болса, дегенеративті емес (non-degenerate) деп аталады.