Кіріспе
Фотокабина – бұл автоматтандырылған, көбінесе монетамен жұмыс істейтін камерасы және фотосуретті дамыту құрылысы бар сату автоматы немесе заманауи киоск. Бүгінгі таңда фотокабиналардың көп бөлігі цифрлық форматта жұмыс істейді.
A photo booth is a vending machine or modern kiosk that contains an automated, usually coin operated, camera and film processor. Today, the vast majority of photo booths are digital.
Тарих
Алғашқы автоматтандырылған фотосуретке түсіру машинасының патенін 1888 жылы Балтимор қаласынан Уильям Поуп пен Эдвард Пул тіркеді. Алғашқы жұмыс істейтін фотосурет машинасы француз өнертапқышы Т. Э. Энжаберттің (1889 жылғы наурыз) өнімі болды. Ол 1889 жылы Парижде өткен Әлемдік көрмеде көрсетілді. Неміс фотографы Маттью Стеффенс 1889 жылғы мамыр айында мұндай машинаға патент алды. Бұл ертедегі машиналар өздігінен жұмыс істеуге жеткілікті сенімді болған жоқ. Коммерциялық тұрғыдан сәтті болған алғашқы автоматты фотосурет аппараты – Гамбург қаласынан Конрад Бернитттің «Боско» аппараты (1890 жылғы 16 шілдеде патенттелген). Осы алғашқы машиналардың барлығы темір суреттерді шығарды. Негативті және позитивті процестері бар алғашқы автоматты фотосурет аппаратын неміс Карл Сасс (1896) ойлап тапты. Қазіргі заманғы фотокабинаның (кейіннен) пердесімен жабдықталу идеясы 1923 жылы Ресейден АҚШ-қа келген Анатоль Жозефо (бұрын Жозефевиц) есімімен байланысты. 1925 жылы Нью-Йорктегі Бродвейде алғашқы фотокабина пайда болды. 25 цент төлеген кез келген адам 8 фотосуретті түсіріп, дамытып, басып алатын болды, бұл процеске шамамен 10 минут уақыт кетті. Фотокабина орнатылған алғашқы алты айда 280 мың адам оны пайдаланды. Бүкіл ел бойынша фотокабиналарды орналастыру үшін «Фотоматон» компаниясы құрылды. 1927 жылғы 27 наурызда Жозефоға 1 миллион доллар төленді және оның өнертабысы үшін болашақ авторлық құқықтары кепілденді. Ұлыбританияда кәсіпкер Кларенс Хэтри 1928 жылы Photomaton Parent Corporation, Ltd. компаниясын құрды.
Операция
Машинаға ақша салынғаннан кейін бірнеше клиент кабинаға кіріп, белгілі бір сандағы кадрға түсуге мүмкіндік алады. Көптеген мүмкіндіктердің ішінде жарық пен фонды өзгерту бар, ал жаңа үлгілерде әртүрлі бұрыштардан түсірілген камералар, желдеткіштер, орындықтар және көк экран эффектілері де ұсынылады. Кейбір орындар клиенттерге киім мен шаштарды ұсынады. Суреттер түсірілгеннен кейін, клиенттер сақтап қалғысы келетін суреттерді таңдап, сенсорлық экран немесе қалам арқылы оларды өңдейді. Сенсорлық экранда виртуалды мөрлер, суреттер, клип-арт, түрлі-түсті фондар, шекаралар және суреттерге қосылатын қаламдар сияқты көптеген опциялар көрсетіледі. Кейбір стикер машиналарынң мүмкіндіктеріне клиенттердің келбетін әдемілеу, мысалы, суретті жарқырату, көздерді сұлулау, шашты өзгерту, еріндерге қызғылт рең беру және мінлерді жою кіреді. Сондай-ақ, бастапқы фонды алып тастап, оның орнына басқа фон қоюға болады. Кейбір фондарды таңдағанда, машина суретті басып шығарғанда, стикер жылтыр және жарқырап тұрады. Ақырында, басылып шығарылатын суреттердің саны мен мөлшері таңдалады, содан кейін суреттер 10 × 15 см өлшемді жылтыр түсті қағазға басылып, клиенттер тобы арасында бөліседі. Кейбір фотокабиналар суреттерді клиенттердің ұялы телефонына жіберуге де мүмкіндік береді. Басқа фотостудияларда клиенттерге суреттерді кесу және бөлу алдында түпнұсқа суреттерін сканерлеп көшіру үшін кассада сканер мен ноутбук орналасқан.
Паспортты фотокабиналар
Фотокабиналардың көпшілігі паспорттық фотосуреттерге арналған. Олар – фотосуретті паспорт талаптарына сай белгілі бір форматта басып шығаруға арналған, монетамен жұмыс істейтін автоматтандырылған құрылғылар. Пайдаланушылар кейін пайдалану үшін бірнеше данасын сақтап қалу үшін көбірек суреттерді басып ала алады. Дәстүрлі фотокабиналарда суретке түсетін бір немесе екі адамға арналған орындық немесе скамейка болады. Орындық әдетте қандай да бір пердемен қоршалған, бұл фотосессия кезінде жеке өмірді сақтауға және сыртқы кедергілерді болдырмауға мүмкіндік береді. Төлем жасалғаннан кейін, фотокабина бірнеше фотосурет түсіреді, бірақ қазіргі заманғы көптеген фотокабиналар бір ғана сурет түсіріп, бір-біріне ұқсас суреттерді басып шығарады. Әрбір сурет алдында, мысалы, шам немесе дыбыс сигналы, клиентке позасын дайындауға белгі береді. Көптеген фотокабиналарда жасанды жарықтандыру қолданылады, ол жарқыраған немесе үзіліссіз болуы мүмкін. Сериядағы соңғы сурет (әдетте 3-тен 8-ге дейін) түсірілгеннен кейін, фотокабина пленканы дамыту процесін бастайды – бұл процесс бұрынғы «ылғал химиясы» фотокабиналарында бірнеше минутқа созылса, қазір цифрлық технологиялардың арқасында шамамен 30 секунд ішінде орындалады. Басылған суреттер клиентке тапсырылады. Бұл суреттердің мөлшері әртүрлі болуы мүмкін. Ескі үлгідегі фотокабиналардағы классикалық және ең танымал формат – шамамен 40 мм ені және 205 мм ұзындығы бар жолақтағы төрт сурет; цифрлық басылымдар көбінесе екі суреттен жоғары, екі суреттен төмен орналасқан шаршы форматта болады. АҚШ-та қара-ақ және түсті фотокабиналар жиі кездеседі, бірақ Еуропада түсті фотокабиналар қара-ақ фотокабиналарды толығымен ығыстырды. Дегенмен, жаңа цифрлық фотокабиналар клиентке түсті немесе қара-ақ түспен басып шығару опциясын ұсынады. Көптеген қазіргі заманғы фотокабиналар пленкалық камералардың орнына бейне немесе цифрлық камераларды қолданады және компьютерлік бақылауда жұмыс істейді. Кейбір фотокабиналар суреттермен бірге стикерлер, открыткалар немесе басқа да заттарды да шығара алады, жай ғана суреттер жолағын шығарудан өзге. Бұларға көбінесе суреттердің айналасында әртүрлі декоративтік жиектер қоюға мүмкіндік бар.
Фотобелгілер кабиналары
Фотостикер кабиналары немесе фотостикер автоматтары Жапонияда пайда болған (төмендегі Пурикураға қараңыз). Олар – фотостикерлер шығаратын фотокабинаның ерекше түрі. Жапонияда әлі де үлкен танымалдыққа ие болғандықтан, Тайвань, Оңтүстік Корея, Гонконг, Сингапур, Малайзия, Филиппин, Қытай, Вьетнам және Таиланд сияқты Азия елдеріне тарады. Олар сондай-ақ Австралияға әкелінді. АҚШ пен Канадада да кейбіреулері пайда бола бастады, бірақ 1990 жылдардың ортасында Еуропаға енгізілген кезде көзге түспеді.
Пурикура
Жапонияда пурикура (プリクラ) — фотостикерлерге арналған кабинаны немесе мұндай кабиналадан шығатын өнімді білдіреді. Атауы — 1995 жылы ойын залдарына енгізілген алғашқы пурикура машинасы, Atlus/Sega тіркелген сауда белгісі Print Club ([[:ja:プリント倶楽部]]) атауының қысқартылған түрі. Пурикура қазіргі кезде «селфи» деп аталатын суреттерді шығарады. Бұл пайдаланушылардың камера алдында поза беруін, суретке түсуін және кейіннен суреттерді әртүрлі эффекттермен басып шығаруын қамтиды, олар «каваии» көрінісін беруге арналған. Пурикура жапондық бейне ойындар индустриясынан пайда болды. 1994 жылы Сасаки Михо қыздардың фото мәдениетінің және 1990-жылдардағы Жапониядағы фотостикерлердің танымалдылығынан шабыттанды. Ол жапондық Atlus ойын компаниясында жұмыс істеді, онда ол бұл идеяны ұсынды, бірақ бастапқыда қабылданбады. Ақырында Atlus Михоның идеясын жүзеге асыруға шешім қабылдады, кейіннен ол Atlus компаниясының иесі болды. Sega және Atlus алғашқы пурикура — Print Club-ты ұсынды, ол 1996 жылы Жапониядағы ең табысты ойын залы ойынына айналды. 1997 жылға қарай шамамен 45 000 пурикура машинасы сатылды, бұл Sega-ға Purikura сатудан жылына шамамен 100 миллион доллар табыс әкелді. Print Club Atlus және Sega компанияларына 1 миллиард доллардан астам пайда әкелді. Sega Atlus машинасының табысы басқа жапондық ойын залы компанияларын өз пурикураларын шығаруға итермеледі, соның ішінде SNK-нің 1996 жылғы Neo Print және Konami-нің 1997 жылғы Puri Puri Campus (Print Print Campus) машиналарын. Пурикурадағы фото мүмкіндіктері кейінірек Instagram және Snapchat сияқты смартфон қосымшаларында қолданылды, оның ішінде селфилерге граффити жазу немесе мәтін қосу, суретті әдемілеу мүмкіндіктерін қосу және мысық мұрты немесе қоян құлақтары сияқты фоторедакциялау опциялары пайда болды.
3D селфи фотосуреттер кабинеттері
Мадуродам миниатюралық саябағында орналасқан Fantasitron сияқты 3D селфи фотокабинасы клиенттердің 2D суреттерінен 3D селфи модельдерін жасап шығарады. Мұндай селфилер көбінесе Shapeways сияқты арнайы 3D басып шығару компанияларымен басылып шығарылады. Бұл модельдер 3D портреттер, 3D фигуркалар немесе «өзімнің кішкентай көшірмесі» фигуркалары деп те аталады.
Пурикура
Пурикура жапон мәдениетіне, әсіресе қыздар мәдениетіне ерекше көзқарас ұсынады. Пурикура – әлеуметтік іс-шара, көбінесе жалғыз жасалмайды. Қазір бұл кең таралған ойын-сауық түріне айналған, көптеген жапондықтар оны кем дегенде бір рет сынап көрген. Пурикурамен байланысты кең лексика оның кавай мәдениетінен тысқары қарай өскенін көрсетеді; эротикалық пурикура, қорқынышты пурикура және жұптық пурикура – осы сурет түсірудің танымал түрлері. Граффити пурикура, пурикураның балама жанры, жас әйелдердің дәстүрлі гендерлік рөлдерден бойын бұруға деген ниетін көрсетеді. Жапон әйелдерінің ұяң және сүйкімді екендігі туралы стереотиптерге қарсы тұру үшін граффити пурикура фотографтары өздерін жағымсыз бейнелеуі немесе сүйкімділікке қарсы келетін наклейкалар, мысалы, дәретхана эмодзисін қосуы мүмкін. Пурикура фотосуреті тек мақтанға құмарлық емес, жас жапон әйелдерінің өзін-өзі білдіру жолдарын іздеудегі тапқырлығы мен шығармашылығын көрсетеді. Ол иесі Алан Адлердің өмірі бойы күткенімен сақталды. 2018 жылдың мамыр айында Адлер мырзаға (сол кезде 86 жаста) Metro Trains Victoria станцияларды жаңарту үшін фотокабинаны алып тастауға 10 күн бұрын хабарланды. Алан қолмен жазылған хабарлама арқылы бұл жаңалықты жанынан өткен адамдарға жеткізді, бұл жұртшылықтың кеңінен наразылығына және Алан мен оның фотокабинасына қолдау көрсетуіне әкелді. Metro Trains компаниясына хат жазу кампаниясынан кейін Public Transport Victoria бас директоры Жерон Веймар Аланға кешірім сұрап, жаңа орын табылатынын уәде етіп телефон арқылы хабарласты. Бірнеше күннен кейін олар фотокабинаны Флиндерс-стрит станциясындағы басқа орынға сәтті көшірді. Фотокабина қара-ақ түсті аналогты суреттерді түсіріп, үш суретті тік бойына біріктіреді.
Фотокабиналарды жалға берудің өсуі
Цифрлық камералар, шағын фотопринтерлер және жазық экранды компьютер мониторлары 2000 жылдардың басында кеңінен қолжетімді болғандықтан, адамдар оларды жеке компьютер және бағдарламалық құралдар арқылы қосып, өздерінің фотокабиналарын жасады. Кәсіпкерлер осы сияқты құрылған машиналарды тойлар мен кештерде жалға бере бастады, және бұл идея тарады. 2005 жылдан 2012 жылға дейін АҚШ-та фотокабиналарды жалға алуға қызығушылық күрт өсті. 2016 жылы Солтүстік Американың 15 ең ірі қаласында фотокабиналарды жалға алу туралы іздеулер диджейлерді жалға алу туралы іздеулерден басып өтті. Тек Лос-Анджелесте ғана 600-дан астам фотокабиналарды жалға беру компаниясы бар. Фотокабиналарды жалға алу Канада, Австралия және Ұлыбритания сияқты басқа елдерде де танымал болды.